ទីឃនិកាយ បឋមភាគ

ភាគទី១៤

សីលក្ខន្ធវគ្គ

សូមនមស្ការ ចំពោះព្រះមានព្រះភាគ ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គនោះ។

ព្រហ្មជាលសូត្រ ទី១

[១] (សូត្រនេះ [សព្ទដែលប្រែថា សូត្រនេះ នោះ មិនមានក្នុងបាលីទេ តែអដ្ឋកថាចារ្យ​ពន្យល់​ថា ឲ្យដាក់បញ្ចូលមកប្រែ ដើម្បីសម្រួលសេចក្តីឲ្យងាយស្តាប់ យើង​ក៏បាន​យក​សព្ទ​នេះ មក​ដាក់​ខាងដើម​សូត្រទាំង៤ ដែលមានក្នុងសៀវភៅសុត្តន្តបិដកបឋមភាគនេះ ដល់ទៅ​សៀវភៅ​ខាងមុខៗទៀត មិនបាច់ដាក់សព្ទនុ៎ះបញ្ចូល​មកប្រែទៀតឡើយ គឺប្រែតែប៉ុនបាលីប៉ុណ្ណោះ។]) ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ [ជាពាក្យព្រះអានន្ទ ព្រោះព្រះសូត្រក្នុងសុត្តន្តបិដកទាំងមូលនេះ សុទ្ធតែ​ជាសូត្រ ដែល​ព្រះ​អានន្ទត្ថេរ​បាន​ស្តាប់​មក ដូចមានបាលីប្រកាសខ្លួនរបស់លោក​ក្នុង​ខាង​ដើមនៃសូត្រទាំងនោះថា ឯវម្មេសុតំ ៗដូច្នេះ]។ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ពុទ្ធដំណើរ​ទៅ​កាន់​ផ្លូវឆ្ងាយ ក្នុងចន្លោះនៃក្រុងរាជគ្រឹះ និងចន្លោះនៃនាឡន្ទគ្រាម ជាមួយនឹង​ភិក្ខុសង្ឃច្រើន ចំនួន​៥០០រូប។ ចំណែកខាងសុប្បិយបរិព្វាជក ក៏បានដើរទៅកាន់ផ្លូវឆ្ងាយ ក្នុងចន្លោះ​នៃក្រុង​រាជ​គ្រឹះ និងចន្លោះនៃនាឡន្ទគ្រាម ជាមួយនឹងព្រហ្មទត្តមាណព ដែល​ជាកូនសិស្សដែរ។ បានឮថា ក្នុងផ្លូវឆ្ងាយនោះ សុប្បិយបរិព្វាជកពោលតិះដៀលព្រះពុទ្ធ ពោល​តិះដៀល​ព្រះធម៌ ពោល​តិះដៀល​ព្រះសង្ឃ ដោយ​អនេកបរិយាយ។ ឯព្រហ្មទត្តមាណព ដែលជាកូនសិស្ស របស់សុប្បិយបរិព្វាជក ក៏ពោលសរសើរគុណព្រះពុទ្ធ ពោលសរសើរគុណព្រះ​ធម៌ ពោល​សរសើរគុណព្រះសង្ឃ ដោយអនេកបរិយាយវិញ។ ព្រោះហេតុយ៉ាងនេះ បានជា​បរិព្វាជក​ទាំងពីរ​នាក់ គឺអាចារ្យ និងកូនសិស្សនោះ ពោលពាក្យជាសឹកសត្រូវ​ទៅរកគ្នានឹងគ្នា ដោយត្រង់ (ឥតមានបញ្ចៀសវាសវាង) ហើយដើរជាប់តាមក្រោយៗ ព្រះមានព្រះភាគ និងភិក្ខុ​សង្ឃទៅ។ លំដាប់នោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ស្តេចចូលទៅគង់នៅក្នុងរាជដំណាក់ ក្នុងសួន​ឈ្មោះ​អម្ពលដ្ឋិកា នៅអស់មួយរាត្រី ជាមួយនឹងភិក្ខុសង្ឃ។ ឯសុប្បិយបរិព្វាជក ក៏បានចូលទៅនៅ​ក្នុង​រាជ​ដំណាក់ ក្នុងសួនឈ្មោះអម្ពលដ្ឋិកា នៅអស់មួយរាត្រី ជាមួយនឹងព្រហ្មទត្តមាណព ដែល​ជាកូនសិស្សដែរ។ ក្នុងរឿងនោះ បានឮថា សុប្បិយបរិព្វាជក ពោលតិះដៀលព្រះពុទ្ធ ពោល​តិះដៀល​ព្រះធម៌ ពោលតិះដៀលព្រះសង្ឃ ដោយអនេកបរិយាយ។ ឯព្រហ្មទត្តមាណព ជា​កូន​សិស្ស របស់សុប្បិយបរិព្វាជក ក៏ពោលសរសើរគុណព្រះពុទ្ធ ពោលសរសើរគុណព្រះ​ធម៌ ពោលសរសើរគុណព្រះសង្ឃ ដោយអនេកបរិយាយវិញ។ ព្រោះហេតុយ៉ាងនេះ បានជា​បរិព្វាជកទាំង២រូប គឺអាចារ្យ និងកូនសិស្សនោះ ពោលពាក្យជាសឹកសត្រូវ​ ទៅរកគ្នានឹងគ្នា ដោយ​ត្រង់ ដើរជាប់តាមក្រោយៗ ព្រះមានព្រះភាគ និងភិក្ខុ​សង្ឃទៅ។ គ្រានោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយ​ច្រើន​រូប ក្រោកឡើងក្នុងបច្ចូសសម័យនៃរាត្រី ហើយអង្គុយប្រជុំគ្នា ក្នុងរោងសម្រាប់​សម្រាកកាយ បាន​ផ្តើម​ពាក្យ​ស្ងើចនេះឡើងថា ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អស្ចារ្យណាស់តើហ្ន៎ ម្នាលអាវុសោទាំង​ឡាយ ហេតុនេះមិនធ្លាប់កើត បែរជាកើតឡើងបាន ព្រះមានព្រះភាគអង្គនោះ ជាអរហន្តសម្មា​សម្ពុទ្ធ ទ្រង់ជ្រាប ទ្រង់ឃើញច្បាស់ ទ្រង់ជ្រាបចំពោះនូវ​ភាវៈនៃសត្វទាំងឡាយ ដែលមាន​អធ្យា​ស្រ័យ​ផ្សេងៗគ្នា ដោយពិតប្រាកដ ព្រោះថា សុប្បិយបរិព្វាជកនេះ ពោលតិះដៀលព្រះពុទ្ធ ពោល​តិះដៀលព្រះធម៌ ពោលតិះដៀលព្រះសង្ឃ ដោយអនេកបរិយាយ ចំណែកខាង​ព្រហ្មទត្ត​មាណព ជាកូនសិស្ស របស់សុប្បិយបរិព្វាជក ពោលសរសើរគុណព្រះពុទ្ធ ពោលសរសើរ​គុណ​ព្រះ​ធម៌ ពោលសរសើរគុណព្រះសង្ឃ ដោយអនេកបរិយាយវិញ ព្រោះហេតុយ៉ាងនេះ បានជា​បរិព្វាជកទាំងពីរនាក់ គឺអាចារ្យ និងកូនសិស្សនោះ ពោលពាក្យជាសឹកសត្រូវ ​ទៅរកគ្នានឹងគ្នា ដោយត្រង់ ដើរជាប់តាមក្រោយៗ នៃព្រះមានព្រះភាគ និងភិក្ខុ​សង្ឃទៅ។ គ្រានោះឯង ព្រះមាន​ព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវពាក្យស្ងើចនេះ របស់ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ហើយទ្រង់​យាង​ចូលទៅ​ក្នុង​រោងសម្រាប់សម្រាកកាយ លុះយាងទៅដល់ហើយ ទ្រង់គង់លើអាសនៈ ដែល​គេតែងតាំង​ថ្វាយ។ លុះព្រះមានព្រះភាគ គង់ហើយ ក៏ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយ​មកថា ម្នាលភិក្ខុទាំង​ឡាយ អ្នកទាំងឡាយមកអង្គុយ​ប្រជុំគ្នាក្នុងទីនេះ និយាយពីរឿងរ៉ាវដូចម្តេច ចុះពាក្យ​ជាចន្លោះ [អដ្ឋក​ថា ថា ពាក្យជាចន្លោះអំពីគុណធម៌ មានកម្មដ្ឋានមនសិការ និងបាលី និងអដ្ឋកថាជាដើម។] ដូចម្តេច ដែលអ្នកទាំងឡាយ ​និយាយ​មិនទាន់ចប់។ កាលព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់សួរ​យ៉ាងនេះ​ហើយ ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលសេចក្តីនុ៎ះ ចំពោះព្រះមានព្រះភាគ​ថា បពិត្រព្រះអង្គ​ដ៏​ចំរើន កាលខ្ញុំព្រះអង្គទាំងឡាយ ក្រោកឡើងក្នុងបច្ចូសសម័យនៃរាត្រី ហើយ​អង្គុយ​ប្រជុំគ្នា ក្នុង​រោង​សម្រាប់​សម្រាកកាយនេះ បានផ្តើមពាក្យ​ស្ងើចនេះឡើងថា ម្នាល​អាវុសោ​ទាំងឡាយ អស្ចារ្យ​ណាស់​តើហ្ន៎ ម្នាលអាវុសោទាំង​ឡាយ ហេតុនេះ មិនធ្លាប់កើត ក៏បែរជាកើត​ឡើង​បាន ព្រះមាន​ព្រះភាគ អង្គនោះ ជាអរហន្តសម្មា​សម្ពុទ្ធ ទ្រង់ជ្រាបឃើញច្បាស់ ទ្រង់ជ្រាប​ច្បាស់លាស់ នូវភាវៈ​នៃ​សត្វ​ទាំងឡាយ ដែលមាន​អធ្យាស្រ័យផ្សេងៗគ្នា ដោយពិតប្រាកដ ព្រោះថា សុប្បិយបរិព្វាជក​នេះ ពោលតិះដៀលព្រះពុទ្ធ ពោលតិះដៀលព្រះធម៌ ពោល​តិះដៀល​ព្រះសង្ឃ ដោយអនេក​បរិយាយ ឯ​ព្រហ្មទត្ត​មាណព ជាកូនសិស្ស របស់សុប្បិយបរិព្វាជក ក៏ពោលសរសើរគុណព្រះពុទ្ធ ពោលសរសើរ​គុណ​ព្រះ​ធម៌ ពោលសរសើរគុណព្រះសង្ឃ ដោយអនេកបរិយាយវិញ ព្រោះហេតុ​យ៉ាង​នេះ បានជា​បរិព្វាជកទាំង២នាក់ គឺអាចារ្យ និង​កូន​សិស្សនោះ ពោលពាក្យជាសឹកសត្រូវ ​ទៅ​រកគ្នានឹងគ្នា ដោយត្រង់ ដើរជាប់តាមក្រោយៗ នៃព្រះមាន​ព្រះភាគ និងភិក្ខុ​សង្ឃទៅ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន ពាក្យ​ជាចន្លោះនេះឯង ដែលខ្ញុំ​ព្រះអង្គទាំងឡាយ ​និយាយ​មិនទាន់ចប់នៅឡើយ ទទួលព្រះមានព្រះភាគ ស្តេច​មកដល់។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីពួក​សត្វ​ដទៃ ពោលតិះដៀលតថាគតក្តី ពោលតិះដៀល​ព្រះធម៌ក្តី ពោលតិះដៀលព្រះសង្ឃក្តី អ្នកទាំងឡាយមិនគួរធ្វើគំនុំ មិនគួរ​ធ្វើ​សេចក្តី​មិនត្រេកអរ មិនគួរ​ធ្វើសេចក្តី​អាក់អន់ចិត្ត ចំពោះ​ពួកសត្វ​ទាំងនោះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីពួកសត្វដទៃ ពោលតិះដៀលតថាគតក្តី ពោលតិះដៀល​ព្រះធម៌ក្តី ពោលតិះដៀលព្រះសង្ឃក្តី បើអ្នកទាំងឡាយក្រោធ ឬអាក់អន់ចិត្ត ចំពោះ​ពួកសត្វ​ទាំងនោះ​ហើយ មុខជាសេចក្តីអន្តរាយ (នៃគុណទាំងឡាយ មានបឋមជ្ឈាន​ជា​ដើម) នឹងកើតមាន​ប្រាកដ ​ដល់អ្នកទាំងឡាយ ដោយសេចក្តី​ក្រោធ និងសេចក្តីអាក់អន់ចិត្តនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីពួកសត្វដទៃ ពោលតិះដៀលតថាគតក្តី ពោលតិះដៀល​ព្រះធម៌ក្តី ពោល​តិះដៀល​ព្រះសង្ឃក្តី បើអ្នកទាំងឡាយក្រោធ ឬអាក់អន់ចិត្ត ចំពោះ​ពួកសត្វ​ទាំងនោះ​ហើយ អ្នកទាំងឡាយ នឹងបានដឹងច្បាស់ នូវសេចក្តី​នៃពាក្យពីរោះ ឬពាក្យអាក្រក់ របស់ពួក​សត្វ​ដទៃ​ដែរឬ។ ពួកភិក្ខុ​ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន យើងខ្ញុំមិនអាចដឹងច្បាស់ នូវសេចក្តី​នៃ​ពាក្យ​នោះទេ។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីពួកសត្វដទៃ ពោល​តិះដៀល​តថាគត​ក្តី ពោលតិះដៀល​ព្រះធម៌ក្តី ពោលតិះដៀល​ព្រះសង្ឃក្តី អ្នកទាំងឡាយ គប្បី​​ឃាត់ពាក្យ​មិនពិត ដោយពាក្យមិនពិត ចំពោះពួកសត្វទាំងនោះថា ពាក្យនេះមិនពិត ដោយ​ហេតុ​នេះ ពាក្យនេះ​មិនប្រាកដ ដោយហេតុនេះ ហេតុនេះ ឥតមានក្នុងពួកយើង មួយវិញទៀត ពាក្យនេះ រកមិនបានក្នុងពួកយើងទេ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីពួកសត្វដទៃ ពោល​សរសើរ​គុណ​​តថាគត​ក្តី ពោលសរសើរគុណព្រះធម៌ក្តី ពោល​សរសើរ​គុណ​ព្រះសង្ឃ​ក្តី អ្នកទាំងឡាយ​មិនគួរ​ធ្វើសេចក្តី​រីករាយ មិនគួរធ្វើសោមនស្ស មិនគួរធ្វើសេចក្តីព្រើលចិត្ត ចំពោះពួកសត្វទាំង​នោះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីពួកសត្វដទៃ ពោលសរសើរគុណ​តថាគត​ក្តី ពោល​សរសើរ​គុណព្រះធម៌ក្តី ពោល​សរសើរ​គុណ​ព្រះសង្ឃ​ក្តី ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើអ្នកទាំងឡាយ មាន​ចិត្ត​​រីករាយ ត្រេកអរ ព្រើលចិត្ត ចំពោះពួកសត្វទាំង​នោះហើយ សេចក្តី​អន្តរាយ (នៃគុណ​ទាំង​ឡាយ មាន​បឋមជ្ឈាន​ជា​ដើម) នឹងកើតមានប្រាកដ ដល់អ្នកទាំងឡាយ ព្រោះសេចក្តី​ត្រេកអរ​នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីពួកសត្វដទៃ ពោលសរសើរគុណ​តថាគត​ក្តី ពោល​សរសើរគុណព្រះធម៌ក្តី ពោល​សរសើរ​គុណ​ព្រះសង្ឃ​ក្តី អ្នកទាំងឡាយ ត្រូវ​ប្តេជ្ញា​ពាក្យពិត តាមពាក្យពិត ចំពោះពួកសត្វទាំង​នោះថា ពាក្យនេះពិត ដោយហេតុនេះមែន ពាក្យនេះ ប្រាកដ ដោយហេតុនេះមែន ពាក្យនេះ តែងមានក្នុងពួកយើងមែន មួយវិញទៀត ពាក្យនេះ រមែង​រកបានក្នុងពួកយើងមែន។

[២] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុថុជ្ជន កាល​បើ​ពោល​សរសើរ​គុណ​របស់​តថាគត តែង​សរសើរ​ដោយ​គុណ​ជាត​ណា គុណជាតនុ៎ះ មានប្រមាណតិច មានប្រមាណស្តួចស្តើង បានត្រឹម​តែ​សីល​ប៉ុណ្ណោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុថុជ្ជន កាល​បើពោល​សរសើរ​គុណ​របស់​តថាគត ​ដោយ​គុណ​ជាត​ណា គុណជាតនុ៎ះ មានប្រមាណតិច មានប្រមាណស្តួចស្តើង បានត្រឹម​តែ​សីល​ប៉ុណ្ណោះ តើដូចម្តេច។

[៣] (បុថុជ្ជន តែងពោលសរសើរថា) ព្រះសមណគោតម លះបង់បាណាតិបាតហើយ វៀរ​ស្រឡះចាក​បាណាតិបាតហើយ មានដំបងដាក់ចុះហើយ មានគ្រឿង​សស្ត្រាដាក់ចុះហើយ មាន​សេចក្តី​ខ្មាសបាប ដល់នូវសេចក្តី​អាណិតអាសូរ មានសេចក្តីអនុគ្រោះ ដោយប្រយោជន៍ដល់​សព្វ​សត្វ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុថុជ្ជន កាលពោលសរសើរគុណរបស់តថាគត តែងពោល​ដូច្នេះ​ក៏មាន។ ថា ព្រះសមណគោតម លះបង់អទិន្នាទានហើយ វៀរ​ស្រឡះចាកអទិន្នាទានហើយ ព្រះអង្គ​​កាន់យក​តែរបស់​ដែលគេឲ្យ ប្រាថ្នាតែរបស់​ដែលគេឲ្យ មានអត្តភាព​ជាអ្នក​មិនលួច មាន​សភាពដ៏ស្អាត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុថុជ្ជន កាលពោលសរសើរគុណរបស់តថាគត តែងពោល​ដូច្នេះ​ក៏មាន។ ថា ព្រះសមណគោតម លះបង់អព្រហ្មចរិយៈហើយ ជាអ្នក​ប្រព្រឹត្ត​នូវធម៌​ដ៏​ប្រសើរ ព្រះអង្គចៀសវាង (អំពីអព្រហ្មចរិយៈ) វៀរចាកមេថុនធម្ម ជា​ធម៌​របស់​អ្នកស្រុក​ហើយ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ បុថុជ្ជន កាលពោលសរសើរគុណរបស់តថាគត តែងពោល​ដូច្នេះ​ក៏មាន។

[៤] (បុថុជ្ជន តែងពោលសរសើរថា) ព្រះសមណគោតម លះបង់មុសាវាទហើយ វៀរ​ស្រឡះ​ចាក​មុសាវាទហើយ ព្រះអង្គពោលតែពាក្យពិត តពាក្យពិត មានវាចាខ្ជាប់ខ្ជួន គួរ​អ្នក​ផងជឿបាន មិនពោលបំភ្លាត់សត្វលោក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុថុជ្ជន កាលពោលសរសើរ​គុណ​របស់​តថាគត តែងពោល​ដូច្នេះ​ក៏មាន។ ថា ព្រះសមណគោតម ព្រះអង្គ​លះបង់​បិសុណា​វាចា​​ហើយ វៀរ​ស្រឡះចាកបិសុណាវាចាហើយ ព្រះអង្គឮពាក្យក្នុងសំណាក់​នៃពួក​ជនឯណេះហើយ មិន​នាំយក​ទៅ​ប្រាប់​ដល់​ពួកជន​ឯណោះ ដើម្បី​បំបែក​ពួកជននេះឡើយ ឬឮពាក្យក្នុងសំណាក់​នៃពួកជនឯណោះហើយ មិននាំយកមកប្រាប់​ដល់ពួកជននេះ ដើម្បីបំបែកពួកជន​ឯណោះ​ឡើយ។ ព្រះអង្គ ជាអ្នកផ្សះផ្សានូវពួកជន ដែលបែកគ្នាហើយផង ជាអ្នកបន្ថែមកំឡាំង​ឲ្យដល់​ពួក​ជន ដែលព្រមព្រៀងគ្នាហើយផង ព្រះអង្គ មានសេចក្តីព្រមព្រៀងជាទីត្រេកអរ ត្រេក​អរក្នុង​សេចក្តី​​ព្រមព្រៀង រីករាយក្នុងការព្រមព្រៀង ទ្រង់ពោលវាចាដែលធ្វើឲ្យ​ព្រមព្រៀងគ្នា។  ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ បុថុជ្ជន កាលពោលសរសើរគុណរបស់តថាគត តែងពោល​ដូច្នេះ​ក៏មាន។ ថា ព្រះសមណគោតម ទ្រង់លះបង់នូវផរុសវាចាហើយ វៀរ​ស្រឡះចាក​ផរុសវាចាហើយ ក៏វាចាណា ដែលជាសំដីឥតមានទោស ជាសុខដល់ត្រចៀក គួរឲ្យ​អ្នកផង​ស្រឡាញ់​ពេញ​ហឫទ័យ ជាសំដី​​របស់​​អ្នក​សប្បុរស ជាទី​ត្រេកអរ​នៃជន​ច្រើននាក់ ពេញចិត្តនៃ​ជនច្រើននាក់ ទ្រង់ពោលតែ​វាចា​បែប​នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុថុជ្ជន កាលពោលសរសើរគុណរបស់តថាគត តែងពោល​ដូច្នេះ​ក៏មាន។ ថា ព្រះសមណគោតម ទ្រង់លះបង់នូវសម្ផប្បលាបហើយ វៀរ​ស្រឡះចាក​សម្ផប្បលាបហើយ ព្រះអង្គ​ពោល​ពាក្យ​ក្នុង​កាលគួរ ពោលតែពាក្យពិតប្រាកដ ពោលតែពាក្យ​ដែលជាអត្ថ ពោលតែពាក្យ​ដែលជាធម៌ ពោលតែពាក្យដែលជាវិន័យ ពោលតែពាក្យ​មានឱកាស​ ជាទីដំកល់ទុកក្នុងហឫទ័យ ប្រកបដោយគ្រឿងអាង មានគ្រឿងកំណត់ ប្រកបដោយប្រយោជន៍ ដោយកាលដ៏គួរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុថុជ្ជន កាលពោលសរសើរគុណរបស់តថាគត តែង​ពោល​​ដូច្នេះ​ក៏មាន។

[៥] ថា ព្រះសមណគោតម វៀរស្រឡះចាកការធ្វើពីជគាម និងភូមតគាម [វត្ថុដែល​មានពូជ​ដុះឡើងបាន តែមិនដុះជាប់នឹងផែនដី មានគ្រាប់ឈើជាដើម ហៅថាពីជគាម ឈើស្មៅជាដើម ដែលដុះជាប់នឹងផែនដី ហៅថាភូតគាម។] ឲ្យវិនាសហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូច្នេះក៏មាន។បេ។

[៦] ថា ព្រះសមណគោតម ព្រះអង្គបរិភោគភត្តតែ១ពេល វៀរលែងបរិភោគក្នុងរាត្រី វៀរ​លែង​បរិភោគ​ក្នុងកាលខុស។ ព្រះសមណគោតម វៀរស្រឡះចាកកិរិយាមើលនូវរបាំ និងការ​ស្តាប់​នូវចម្រៀង និងភ្លេងប្រគំ ដែលជាសត្រូវដល់កុសលធម៌។ ព្រះសមណគោតម វៀរស្រឡះចាកកិរិយាទ្រទ្រង់ ប្រដាប់ស្អិតស្អាងរាងកាយ ដោយផ្កាកម្រង និងគ្រឿងក្រអូប និង​គ្រឿង​លាបផ្សេងៗ។ ព្រះសមណគោតម វៀរស្រឡះចាកទីដេក ទីអង្គុយ​ដ៏ខ្ពស់ និងទីដេក​ ទី​អង្គុយ​ដ៏ប្រសើរ។ ព្រះសមណគោតម វៀរស្រឡះចាកកិរិយាទទួលមាស និងប្រាក់។

[៧] ថា ព្រះសមណគោតម វៀរស្រឡះចាកកិរិយាទទួលធញ្ញជាតឆៅ។ ព្រះសមណ​គោតម វៀរស្រឡះចាកកិរិយាទទួលសាច់ឆៅ។ ព្រះសមណគោតម វៀរស្រឡះចាក​កិរិយាទទួល​ស្រី និងក្មេងស្រី។ ព្រះសមណគោតម វៀរស្រឡះចាកកិរិយាទទួល​ខ្ញុំ​ស្រី និងខ្ញុំប្រុស។ ព្រះ​សមណ​គោតម វៀរស្រឡះចាកកិរិយាទទួលពពែ និងចៀម។ ព្រះសមណគោតម វៀរស្រឡះ​ចាក​កិរិយា​ទទួល​មាន់ និងជ្រូក។ ព្រះសមណគោតម វៀរស្រឡះចាកកិរិយាទទួលដំរី គោ សេះ ឈ្មោលញី។ ព្រះសមណគោតម វៀរស្រឡះចាកកិរិយាទទួលស្រែ និងចំការ។

[៨] ព្រះសមណគោតម វៀរស្រឡះចាកកិរិយាប្រកបនូវទូតកម្ម គឺនាំសំបុត្រ ឬពាក្យ​បណ្តាំ​ដល់គ្រហស្ថ និងទៅដោយ​គេបញ្ជូន អំពីផ្ទះ១ ទៅផ្ទះ១។ ព្រះសមណគោតម វៀរស្រឡះ​ចាក​ការទិញ និងការលក់។ ព្រះសមណគោតម វៀរស្រឡះចាកការឆបោក ឬបន្លំ ដោយជញ្ជីង និងឆបោក ដោយភាជន៍មាស ឆបោកដោយរង្វាស់រង្វាល់ [ការឆបោក ឬបន្លំដោយ​ជញ្ជីង មាន៤​យ៉ាង គឺបន្លំដោយរូប១​ បន្លំដោយអវយវៈ១ បន្លំដោយការកាន់យក១ បន្លំដោយការ​បិទបាំង១។ អធិប្បាយ បុគ្គលធ្វើជញ្ជីងពីរ មានរូបប៉ុនគ្នា ដូចគ្នា តែធ្ងន់ស្រាលជាងគ្នា វេលាទិញ ប្រើជញ្ជីង​ធ្ងន់ វេលាលក់ ប្រើជញ្ជីងស្រាល ហៅថា បន្លំដោយរូប គឺរូបជញ្ជីង។ វេលាទិញ ថ្លឹង​របស់ យក​ដៃ​សង្កត់​ជញ្ជីង​ពីខាងក្រោយ វេលាលក់ យកដៃសង្កត់ជញ្ជីង​ពីខាងមុខ ហៅថា បន្លំដោយ​អវយវៈ។ វេលាទិញ ថ្លឹង​របស់ កាន់ខ្សែជញ្ជីង​ខាងគល់ដង វេលាលក់ កាន់ខ្សែខាងចុងដង ហៅថា បន្លំ​ដោយ​​ការកាន់យក។ ធ្វើដងជញ្ជីងឲ្យមានប្រហោងខាងក្នុង ហើយច្រកកំទេចដែក​ក្នុង​ប្រហោង​នោះ វេលាទិញ ធ្វើឲ្យដែករត់មកខាងក្រោយ វេលាលក់ ធ្វើ​ឲ្យដែករត់មកខាងមុខ ហៅថា បន្លំ​ដោយ​​ការបិទបាំង។ ធ្វើភាជន៍ដោយមាសសុទ្ធតែ១ ហើយធ្វើ​ភាជន៍​ក្រឡៃជាច្រើន ឲ្យមានពណ៌​ប្រហែលគ្នា ហើយ​លក់​យកថ្លៃ​ស្មើគ្នា​នឹង​មាស ហៅថា បន្លំ​ដោយ​មាស។ វេលាទិញ ប្រើរង្វាល់ធំ វេលាលក់ ប្រើរង្វាល់តូច ហៅថា បន្លំដោយរង្វាល់។ វេលាបានសំណូក វាស់ដីស្រែចម្ការ​ធំឲ្យ​ទៅ​ជា​តូច វេលាមិនបានសំណូក វាស់ដីតូច ឲ្យទៅជាធំ ដើម្បី​ឲ្យចំរើនពន្ធ ឬសួយ ហៅថា បន្លំ​ដោយ​រង្វាស់។] ព្រះសមណគោតម វៀរស្រឡះចាកកិរិយា​ប្រកបនូវ​អំពើ​វៀច គឺការបង្ខុសបំភាន់ បញ្ឆោត បោកប្រាស បន្លំដោយរបស់ប្លម។ ព្រះសមណគោតម វៀរស្រឡះចាកកិរិយាកាត់ (នូវ​អវៈយវៈ មានដៃជាដើម) និងការសម្លាប់​ ចង ធ្វើមនុស្សឲ្យវង្វេងផ្លូវ ប្លន់អ្នកស្រុក កំហែង​យកទ្រព្យ។ បុថុជ្ជន កាលពោលសរសើរគុណរបស់​តថាគត តែងពោលដូច្នេះក៏មាន។

ចប់ ចូឡសីល

[៩] ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគភោជនដែលគេឲ្យដោយ​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ តែងប្រកបរឿយៗនូវកិរិយាធ្វើពីជគាម និងភូតគាម​ឲ្យ​វិនាស។ ពីជគាម និងភូតគាមនោះ តើដូចម្តេចខ្លះ។ គឺ ពូជគឺមើម ឬឫស១ ពូជគឺដើម១ ពូជ​គឺថ្នាំង១ ពូជគឺចុង ឬត្រួយ១ ពូជគឺគ្រាប់១ ជាគំរប់៥។ ព្រះសមណគោតម ទ្រង់វៀរ​ស្រឡះ​ចាក​កិរិយាធ្វើពីជគាម និងភូតគាមឲ្យវិនាស មានសភាពដូច្នេះ។  ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុថុជ្ជន កាល​ពោលសរសើរគុណ​របស់តថាគត តែងពោលដូច្នេះក៏មាន។

[១០] ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគភោជន​ដែល​គេ​ឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ តែងប្រកបរឿយៗនូវការបរិភោគវត្ថុ ដែលសន្សំទុក មានសភាពយ៉ាងនេះ។ ការសន្សំទុកនោះ តើដូចម្តេចខ្លះ។ គឺការសន្សំ​គ្រឿងស៊ី​ខ្លះ សន្សំទឹកផឹកខ្លះ សន្សំសំពត់ខ្លះ សន្សំយានខ្លះ សន្សំទីដេកខ្លះ សន្សំគ្រឿងលាបខ្លះ សន្សំគ្រឿង​ក្រអូបខ្លះ សន្សំអាមិសខ្លះ។ ព្រះសមណគោតម ទ្រង់វៀរស្រឡះ​ចាកការ​បរិភោគវត្ថុ ដែល​សន្សំទុក មានសភាពដូច្នេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុថុជ្ជន កាល​ពោលសរសើរគុណ​របស់តថាគត តែងពោលដូច្នេះក៏មាន។

[១១] ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគភោជន​ដែល​គេឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ តែងប្រកបរឿយៗនូវការស្តាប់ និងការមើល​នូវល្បែង ដែលជាសត្រូវ​ដល់​កុសលធម៌ មានសភាពយ៉ាងនេះ។ ឯល្បែងដែលជាសត្រូវ ដល់​កុសលធម៌នោះ តើដូចម្តេច។ គឺល្បែងរាំខ្លះ ច្រៀងខ្លះ ប្រគំខ្លះ មហោស្រពខ្លះ ចម្បាំងស្តេច​ភារត និងព្រះរាមជាដើមខ្លះ គងខ្លះ រគាំងខ្លះ ស្គរមានជ្រុង៤ខ្លះ រូបគំនូរខ្លះ ល្បែងដុំដែកខ្លះ ល្បែង​រ៉ាវ​ខ្លះ ល្បែង​លាងឆ្អឹងខ្លះ ដំរីជល់គ្នាខ្លះ សេះប្រខាំគ្នាខ្លះ ក្របីជល់គ្នាខ្លះ គោជល់គ្នាខ្លះ ពពែជល់​គ្នាខ្លះ កែះជល់​គ្នាខ្លះ មាន់ជល់​គ្នាខ្លះ ចាបជល់​គ្នាខ្លះ ល្បែងគុណដំបងខ្លះ ប្រដាល់ខ្លះ ចំបាប់ខ្លះ ទីសម្រាប់ច្បាំងគ្នាខ្លះ ទីសម្រាប់​រៀបពលខ្លះ លំនៅកងទ័ពខ្លះ ទីមើលសេនាប្រកបដោយអង្គ៤​ខ្លះ [សេនាដំរី១ សេនាសេះ១ សេនារទេះ១ សេនាថ្មើជើង១។]។ ឯព្រះសមណគោតម ទ្រង់​វៀរ​ស្រឡះចាកកិរិយាស្តាប់ និងការមើលល្បែង ដែលជាសត្រូវដល់កុសលធម៌ មានសភាព​ដូច្នេះ​ឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុថុជ្ជន កាល​ពោលសរសើរគុណ​របស់តថាគត តែងពោល​ដូច្នេះ​ក៏មាន។

[១២] ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគភោជន​ដែល​គេឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ តែងប្រកបរឿយៗនូវល្បែងបាស្កា ដែលជា​ហេតុ ជាទីតាំងនៃសេចក្តីប្រមាទ។ ល្បែងបាស្កានោះ តើដូចម្តេចខ្លះ។ គឺបាស្កា​មានក្រឡា​៨ខ្លះ បាស្កា​មានក្រឡា១០ខ្លះ បាស្កាដែលលេង​ឰដ៏អាកាសខ្លះ ល្បែងវាងផ្លូវ​ដែលគួរវាងខ្លះ ល្បែង​ផ្ទាត់​គ្រាប់​ ​មានគ្រាប់​ក្រួស​ជាដើមខ្លះ លេងបាស្កាក្នុងទីលាន​សម្រាប់​លេងខ្លះ ល្បែងហ៊ឹង ឬកូនគោល​ខ្លះ ល្បែងរលាស់ទឹក លាក់ឲ្យទាយរូបខ្លះ ល្បែង​អង្គញ់ខ្លះ ល្បែង​ប៉ីស្លឹកខ្លះ ល្បែង​នង្គ័លតូចខ្លះ ល្បែងដាំដូងខ្លះ ល្បែង​កង្ហារខ្លះ ល្បែង​វាល់ដីខ្សាច់ (បាយឡុកបាយឡ)ខ្លះ ល្បែង​រថតូចខ្លះ ល្បែង​ធ្នូតូចខ្លះ ល្បែងសរសេរអក្សរខ្យល់ឲ្យទាយខ្លះ ល្បែង​ទាយចិត្ត (ស្តេច​ចង់)​ខ្លះ ល្បែងកំប្លែង​ត្រាប់គេខ្លះ។ ឯព្រះសមណគោតម ទ្រង់​វៀរ​ស្រឡះចាកកិរិយាប្រកបរឿយៗ នូវ​ល្បែង​បាស្កា ដែលជា​ហេតុជាទីតាំង​នៃសេចក្តីប្រមាទ មានសភាពដូច្នេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ បុថុជ្ជន កាល​ពោលសរសើរគុណ​របស់តថាគត តែងពោល​ដូច្នេះ​ក៏មាន។

[១៣] ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគភោជន​ដែល​គេឲ្យ​ដោយ​​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ តែង​ប្រកប​រឿយៗ​នូវ​ឧច្ចាសយន​មហាសយនៈ (ទីដេក​ទីអង្គុយ​ដ៏ខ្ពស់ និង​ទីដេក​​ទីអង្គុយ​​ដ៏ប្រសើរ) មាន​សភាព​​យ៉ាងនេះ។ ឧច្ចាសយន​​មហាសយនៈ​នោះ តើដូចម្តេចខ្លះ។ គឺអាសនៈ​ដែលខ្ពស់​ហួសប្រមាណខ្លះ គ្រែ​ដែល​មានជើង​វិចិត្រ​​ដោយរូបសត្វសាហាវខ្លះ ព្រំដែលមានរោមវែងជាង​បួនធ្នាប់ខ្លះ កម្រាល​ដែល​គេធ្វើដោយ​រោមវិចិត្រ ដោយរូបសត្វ​សាហាវខ្លះ កម្រាលមានពណ៌ស ដែល​គេធ្វើដោយរោម​សត្វខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយរោមសត្វមាន​ផ្កាដេរដាសខ្លះ កម្រាលដែលញាត់​ដោយសំឡីជា​ប្រក្រតីខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយរោមសត្វ វិចិត្រដោយរូប​សត្វសាហាវ (មានសីហៈ និង​ខ្លាធំជាដើម)ខ្លះ កម្រាល​ដែល​​ធ្វើដោយរោមសត្វ​ មានរោមច្រាង​ឡើងតែម្ខាងខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយរោមសត្វ មាន​រោម​ច្រាងឡើង​ទាំងសងខាងខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយឌិនខ្សែសយមាស និងសូត្រចាក់ស្រែះ​ដោយ​រតនវត្ថុ មានមាសជាដើមខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយសរសៃសូត្រ ចាក់ស្រែះដោយរតនៈខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយរោមសត្វ ល្មម​ចុះពួកស្រីរបាំ១៦នាក់ ឈរ​រាំបានខ្លះ កម្រាលសម្រាប់​ក្រាល​លើខ្នងដំរីខ្លះ កម្រាល​សម្រាប់ក្រាលលើខ្នងសេះខ្លះ កម្រាលសម្រាប់​ក្រាលលើរថខ្លះ កម្រាល​​ដែលគេ​ធ្វើដោយស្បែក​ខ្លាខ្លះ កម្រាល​ដ៏ឧត្តម ដែល​គេធ្វើដោយស្បែកសត្វឈ្មុសខ្លះ ទីដេក​ដែល​មានពិតានក្រហមពីខាងលើខ្លះ ខ្នើយ​មានពណ៌​ក្រហមទាំងពីរខាង គឺខ្នើយ​ក្បាល និងខ្នើយជើង ព្រមទាំងពិតាន មានពណ៌​ក្រហមខ្លះ។ ឯព្រះសមណគោតម ទ្រង់​វៀរ​ស្រឡះ​ចាក​ឧច្ចាសយន​មហាសយនៈ មានសភាពដូច្នេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ បុថុជ្ជន កាល​ពោល​សរសើរ​គុណ​​របស់តថាគត តែងពោល​ដូច្នេះ​ក៏មាន។

[១៤] ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគភោជន​ដែល​គេឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ តែងប្រកបរឿយៗនូវវត្ថុ​ជាទីតាំងនៃ​ការប្រដាប់ស្អិតស្អាង​រាងកាយ មានសភាព​យ៉ាងនេះ។ វត្ថុជាទីតាំង​នៃការ​ប្រដាប់​ស្អិតស្អាង​រាងកាយ​នោះ តើដូចម្តេច។ គឺការដុសខាត់បំបាត់ក្លិនអាក្រក់ [អដ្ឋកថា ថា ដុសខាត់ ឬប្រស់ព្រំ​ដោយ​វត្ថុ មានគ្រឿង​ក្រអូប និងលំអិតជាដើម ដើម្បីបន្ទោបង់នូវ​ក្លិនអាក្រក់ក្នុងសរីរៈ។] ខ្លះ ការ​ច្របាច់​រឺត [ដូចយ៉ាងទារកដែលមានបុណ្យ គេ​យកមកផ្តេក​លើភ្លៅ លាបប្រេង ហើយច្របាច់រឺត ដើម្បីធ្វើទ្រង់ទ្រាយនៃអវយវៈ មានដៃជើងជាដើម ឲ្យសមរម្យ​ល្អ។]ខ្លះ ការផ្ងូតទឹកខ្លះ ការគក់​ច្របាច់ [ការវាយដៃជើងដោយវត្ថុមានអន្លូងជាដើម ធ្វើឲ្យដៃជើង​ចំរើនមាំមួន ដូចជា​អ្នកចំបាប់។ តែក្នុងមង្គលត្ថទីបនីថា ការដកទាញដៃជើងជាដើម ដើម្បី​បន្ទោបង់​នូវរោគចុកសៀត។] ខ្លះ កញ្ចក់​ខ្លះ វត្ថុសម្រាប់​លាបគ្រឿងប្រដាប់ខ្លះ ផ្កាកម្រងខ្លះ គ្រឿងលាបខ្លះ គ្រឿងលំអិតសម្រាប់​ប្រស់មុខខ្លះ វត្ថុសម្រាប់​លាបមុខខ្លះ គ្រឿងប្រដាប់ដៃខ្លះ ចំណង​ផ្នួងសក់ខ្លះ ដំបងខ្លះ បំពង់ថ្នាំខ្លះ ដាវខ្លះ ព្រះខាន់ខ្លះ ឆត្រខ្លះ ស្បែកជើងដ៏វិចិត្រខ្លះ មកុដ ឬក្បាំងមុខខ្លះ (ស្នៀតសក់) កែវមណីខ្លះ ផ្លិតធ្វើពីរោមកន្ទុយសត្វខ្លះ សំពត់សខ្លះ សំពត់​មាន​ជាយ​វែងខ្លះ។ ឯព្រះសមណគោតម ទ្រង់​វៀរ​ស្រឡះចាកការប្រកបរឿយៗ នូវ​វត្ថុជាទីតាំង​នៃការប្រដាប់​ស្អិតស្អាង​រាងកាយ មានសភាព​ដូច្នេះ​ឯង។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ បុថុជ្ជន កាល​ពោលសរសើរគុណ​របស់តថាគត តែងពោល​ដូច្នេះ​ក៏​មាន។

[១៥] ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគភោជន​ដែល​គេឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ តែងប្រកបរឿយៗនូវតិរច្ឆានកថា (ពាក្យ​និយាយទទឹងផ្លូវសួគ៌ នឹងផ្លូវព្រះនិព្វាន) មានសភាព​យ៉ាងនេះ។ តិរច្ឆានកថានោះ តើ​ដូចម្តេច។ គឺនិយាយអំពីស្តេចខ្លះ និយាយអំពី​ចោរខ្លះ និយាយអំពី​អាមាត្រធំខ្លះ និយាយអំពី​សេនាទាហាន​ខ្លះ និយាយអំពីភ័យខ្លះ និយាយអំពីចម្បាំងខ្លះ និយាយ​អំពី​បាយម្ហូបចំណីខ្លះ និយាយអំពី​ទឹកផឹកខ្លះ និយាយ​អំពីសំពត់ខ្លះ និយាយអំពី​ទីដេកខ្លះ និយាយ​អំពីផ្កាកម្រងខ្លះ និយាយ​អំពី​គ្រឿង​ក្រអូបខ្លះ និយាយអំពីញាតិខ្លះ និយាយ​អំពីយានខ្លះ និយាយ​អំពីស្រុកខ្លះ និយាយ​អំពី​និគមខ្លះ និយាយ​អំពី​នគរខ្លះ និយាយ​អំពីជនបទខ្លះ និយាយ​អំពីស្ត្រីខ្លះ និយាយ​អំពី​បុរសខ្លះ និយាយអំពីយោធាដែលក្លៀវក្លា [ក្នុងវិន័យថា សុរាកថំ និយាយ​អំពីសុរា ដូច្នេះវិញ។] ខ្លះ និយាយអំពីច្រកផ្លូវខ្លះ និយាយអំពីកំពង់ទឹកខ្លះ និយាយអំពីញាតិដែលចែកឋានទៅកាន់​បរលោកហើយខ្លះ និយាយអំពីពាក្យដែល​ឥតប្រយោជន៍ មានសភាពផ្សេងៗខ្លះ និយាយអំពី​លោក [អដ្ឋកថា ថា និយាយប្រារព្ធអំពីលោកថា លោកនេះអ្នកណាតាក់តែង អ្នកឯណោះ​តាក់​តែង មួយទៀត ក្អែកស ៗពិតមែន ព្រោះឆ្អឹងវា ស កុករនាលក្រហម ៗពិតមែន ព្រោះ​ឈាម​វាក្រហម ដូច្នេះជាដើម។]ខ្លះ និយាយអំពីរឿង​ជីក​សមុទ្រ [និយាយថា សមុទ្រហេតុអ្វី​បានហៅថា សាគរ បានជាហៅដូច្នោះ ព្រោះ សាគរ ទេវតាបានជីក ជាដើម។]ខ្លះ និយាយអំពីសេចក្តីចំរើន និង​មិន​ចំរើន [មើលនយលក្ខណៈសិក្ខាបទទី៣ នៃរតនវគ្គ ក្នុងមហាវិភង្គ ចតុត្ថភាគ។]ខ្លះ ដែលជា​ហេតុ​ឥតប្រយោជន៍ ដូច្នេះខ្លះ ដូច្នោះខ្លះ។ ឯព្រះសមណគោតម ទ្រង់​វៀរ​ស្រឡះ​ចាក​តិរច្ឆានកថា មាន​សភាព​ដូច្នេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ បុថុជ្ជន កាល​ពោលសរសើរគុណ​របស់​តថាគត តែង​ពោល​ដូច្នេះ​ក៏មាន។

[១៦] ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគភោជន​ដែល​គេឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ តែងប្រកបរឿយៗនូវពាក្យ​ប្រណាំង​ប្រជែង មានសភាព​យ៉ាងនេះ។ ពាក្យប្រណាំងប្រជែង​នោះ តើ​ដូចម្តេច។ គឺនិយាយថា អ្នកមិនមែន​ចេះដឹង​ធម៌ និងវិន័យនេះទេ ខ្ញុំទើបបានចេះដឹង​ធម៌ និងវិន័យនេះ។ អ្នកនឹងបានឈ្មោះថា ចេះ​ដឹង​ធម៌វិន័យនេះដូចម្តេចបាន អ្នកជាអ្នកប្រតិបត្តិខុស ខ្ញុំ​ទើបជាអ្នក​ប្រតិបត្តិត្រឹមត្រូវ។ ពាក្យ​របស់ខ្ញុំ ទើបប្រកបដោយប្រយោជន៍ ពាក្យរបស់អ្នក មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ទេ។ សំដី​ដែល​គេត្រូវនិយាយមុន អ្នក​យក​មក​និយាយ​ក្រោយ​វិញ។ សំដី​ដែលគេត្រូវ​និយាយក្រោយ អ្នកយក​មក​និយាយមុនវិញ។ ពាក្យផ្ទុយអ្នកប្រព្រឹត្តមកជាយូរអង្វែងហើយ [អដ្ឋកថាថា ពាក្យណាដែល​ស្ទាត់ល្អ ដោយអ្នកប្រព្រឹត្តមកជាយូរអង្វែង ពាក្យនោះខុសទាស់ ផ្ទុយនឹងពាក្យយើងតែ១ម៉ាត់ អ្នក​មិនដឹងឡើយ។]។ ទោសក្នុងសំដីរបស់អ្នក ខ្ញុំបាន​លើកឡើងហើយ។ អ្នកជាមនុស្ស ត្រូវខ្ញុំ​សង្កត់​សង្កិនបានហើយ។ អ្នកចូរទៅសិក្សា ដើម្បីដោះស្រាយនូវទោសក្នុងសំដី ឬបើអ្នកអាច ចូរ​អ្នកដោះស្រាយឲ្យរួចទោសចុះ។ ឯព្រះសមណគោតម ទ្រង់​វៀរ​ស្រឡះហើយ ចាកពាក្យ​ពោល​ប្រណាំង​ប្រជែង មាន​សភាព​ដូច្នេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ បុថុជ្ជន កាល​ពោលសរសើរគុណ​របស់តថាគត តែង​ពោល​ដូច្នេះ​ក៏មាន។

[១៧] ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគភោជន​ដែល​គេឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ រមែងប្រកបរឿយៗនូវទូតកម្ម គឺនាំ​សំបុត្រ ឬពាក្យបណ្តាំ​នៃគ្រហស្ថ ឬទៅដោយគេបញ្ជូនអំពីផ្ទះមួយ ទៅផ្ទះមួយ មានសភាព​យ៉ាងនេះ។ ទូតកម្មនោះ តើ​ដូចម្តេច។ គឺទៅដោយពាក្យប្រើរបស់ស្តេច ពួកអាមាត្រធំនៃស្តេច ពួក​ក្សត្រិយ៍ ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ពួកគហបតិ ឬពួក​កុមារថា លោកចូរទៅក្នុងទីនេះ លោកចូរទៅក្នុងទីឯណោះ លោកចូរនាំយក​របស់នេះទៅ លោកចូរនាំយករបស់នេះ ពីទីឯណោះមក។ ឯព្រះសមណគោតម ទ្រង់​វៀរ​ស្រឡះហើយចាកការប្រកបនូវទូតកម្ម គឺនាំសំបុត្រ ឬពាក្យបណ្តាំនៃគ្រហស្ថ ឬទៅដោយ​គេ​បញ្ជូន​អំពីផ្ទះមួយ ទៅផ្ទះមួយ មាន​សភាព​ដូច្នេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ បុថុជ្ជន កាល​ពោល​សរសើរគុណ​របស់តថាគត តែង​ពោល​ដូច្នេះ​ក៏មាន។

[១៨] ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគភោជន​ដែល​គេឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ជាអ្នកកុហក គឺញុំាងគេ​ឲ្យ​ភាន់ច្រឡំ (ឲ្យ​ជ្រះ​ថ្លា ដោយការប្រើប្រាស់បច្ច័យជាដើម)ខ្លះ ជាអ្នកពោលពាក្យរាក់ទាក់ (នឹងគ្រហស្ថ)ខ្លះ ជាអ្នក​ធ្វើ​និមិត្ត គឺពោល​បញ្ឆិតបញ្ឆៀងខ្លះ ជាអ្នកជេរប្រទេចខ្លះ ជាអ្នកស្វែងរក​លាភ ដោយលាភខ្លះ។ ឯព្រះសមណគោតម ទ្រង់​វៀរ​ស្រឡះហើយចាកការកុហក និងពាក្យ​រាក់ទាក់ មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ បុថុជ្ជន កាល​ពោលសរសើរគុណ​របស់តថាគត តែង​ពោល​ដូច្នេះ​ក៏មាន។

ចប់ មជ្ឈិមសីល។

[១៩] ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគភោជន​ដែល​គេឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ចិញ្ចឹមជីវិតដោយមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះ​តិរច្ឆាន​វិជ្ជា  មាន​សភាព​យ៉ាងនេះ។ តិរច្ឆានវិជ្ជានោះ តើ​ដូចម្តេច។ គឺការទាយអវយវៈខ្លះ ទាយនិមិត្ត (ហេតុ)​ខ្លះ ទាយឧត្បាត គឺធ្លាក់ចុះនៃហេតុធំៗ មានរន្ទះបាញ់ជាដើមខ្លះ ទាយយល់សប្តិខ្លះ ទាយ​លក្ខណៈ​ខ្លះ ទាយវត្ថុមានសំពត់ជាដើម ដែលកណ្តុរកាត់ខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយភ្លើង​ខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយវែក [ប្រែថា​បង្វិល​ពពិល​ក៏បាន។] ខ្លះ និយាយ​អំពី​ការបូជា​ដោយ​​អង្កាម​ខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយកុណ្ឌកខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយអង្ករខ្លះ និយាយ​អំពី​ការ​បូជា​ដោយទឹកដោះរាវខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយប្រេងខ្លះ និយាយ​អំពីការ​បូជា​ដោយមាត់ [អដ្ឋកថា ថា យកមាត់ខាំវត្ថុមានគ្រាប់ស្ពៃ​ជាដើម យកទៅដាក់​ក្នុង​ភ្លើង ឬសូត្រ​របៀន​បូជា​ដោយ​មាត់។]​ខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយឈាមខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយ​អវយវៈ​ខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយ​ទីភូមិឋាន (ថាឲ្យទុក្ខ ឲ្យសុខ)ខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយទីស្រែ​ចម្ការ​ខ្លះ វិជ្ជាស្គាល់​ព្រៃខ្មោច [វិជ្ជា​សម្រាប់​រម្ងាប់ចង្រៃ ដែលចូលទៅក្នុងព្រៃស្មសាន ហើយចេញ​មកវិញ។]​ខ្លះ វិជ្ជាចាប់ខ្មោចខ្លះ វិជ្ជា​សម្រាប់ការពារ​រក្សាភូមិផ្ទះខ្លះ វិជ្ជា​ស្តោះពស់ [វិជ្ជា​មើល​សត្វ​ ដែល​ពស់ខាំ ឬមន្តហៅពស់។]​ខ្លះ វិជ្ជារក្សាពិសខ្លះ វិជ្ជាស្តោះខ្ទួយ​ទិចខ្លះ វិជ្ជា​ស្តោះ​កណ្តុរ​ខាំខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយសម្រែក​សត្វស្លាប [វិជ្ជាសម្រាប់ទាយនូវសម្រែក និងគតិជាដើម របស់​សត្វ​ស្លាប ឬសត្វ​ឥតស្លាប និងសត្វជើង២ ជើង៤។] ខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយសម្រែកក្អែកខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយ​អាយុខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​រារាំងសរ​ខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​មើលនូវ​ស្នាមជើងម្រឹគ គឺសត្វជើង៤ទាំងអស់​ខ្លះ។ ឯព្រះសមណគោតម ទ្រង់​វៀរ​ស្រឡះចាកមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះតិរច្ឆានវិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ បុថុជ្ជន កាល​ពោលសរសើរគុណ​របស់តថាគត តែង​ពោល​ដូច្នេះ​ក៏មាន។

[២០] ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគភោជន​ដែល​គេឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ចិញ្ចឹមជីវិតដោយមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះ​តិរច្ឆាន​វិជ្ជា  មាន​សភាព​យ៉ាងនេះ។ តិរច្ឆានវិជ្ជានោះ តើ​ដូចម្តេច។ គឺការ​ទាយ​លក្ខណៈ​កែវមណី​ខ្លះ ទាយ​លក្ខណៈ​​ដំបង ឬឈើ​ច្រត់ខ្លះ ទាយ​លក្ខណៈ​សំពត់ខ្លះ ទាយ​លក្ខណៈ​សស្ត្រាខ្លះ ទាយ​លក្ខណៈ​ដាវខ្លះ ទាយលក្ខណៈសរខ្លះ ទាយលក្ខណៈធ្នូខ្លះ ទាយលក្ខណៈអាវុធខ្លះ ទាយលក្ខណៈស្រីខ្លះ ទាយលក្ខណៈប្រុសខ្លះ ទាយលក្ខណៈក្មេងប្រុសខ្លះ ទាយលក្ខណៈ​ក្មេង​ស្រីខ្លះ ទាយលក្ខណៈ​ខ្ញុំ​ប្រុស​ខ្លះ ទាយលក្ខណៈខ្ញុំស្រីខ្លះ ទាយលក្ខណៈដំរីខ្លះ ទាយលក្ខណៈ​សេះ​ខ្លះ ទាយលក្ខណៈ​ក្របី​ខ្លះ ទាយលក្ខណៈគោឧសភខ្លះ ទាយលក្ខណៈគោខ្លះ ទាយលក្ខណៈ​ពពែខ្លះ ទាយ​លក្ខណៈ​កែះខ្លះ ទាយ​លក្ខណៈ​មាន់ខ្លះ ទាយ​លក្ខណៈ​ចាប ឬក្រួច​​ខ្លះ ទាយ​លក្ខណៈ​ទន្សង [អដ្ឋក​ថា ថា វិជ្ជាស្គាល់លក្ខណៈរូបគំនូរ និងគ្រឿង​ប្រដាប់​ជាដើម ដែល​គេធ្វើ​ជារូបទន្សង។]ខ្លះ ទាយលក្ខណៈគ្រឿងប្រដាប់ ឬកំពូលផ្ទះ [ប្រែថា ទាយ​លក្ខណៈ​​នៃសត្វ​ពួកមួយ ដែលហៅថា កណ្ណិកាក៏បាន។]ខ្លះ ទាយលក្ខណៈអណ្តើក [វិជ្ជាស្គាល់​លក្ខណៈ​រូបគំនូរ និង​គ្រឿង​ប្រដាប់​ជា​ដើម ដែលគេធ្វើ​ជារូប​អណ្តើក។]ខ្លះ ទាយ​លក្ខណៈ​ម្រឹគខ្លះ។ ឯព្រះសមណ​គោតម ទ្រង់​វៀរ​ស្រឡះ​ចាកមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះតិរច្ឆានវិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ​​ឯង។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ បុថុជ្ជន កាល​ពោល​សរសើរគុណ​របស់តថាគត តែង​ពោល​ដូច្នេះ​ក៏មាន។

[២១] ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគភោជន​ដែល​គេឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ចិញ្ចឹមជីវិតដោយមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះ​តិរច្ឆាន​វិជ្ជា  មាន​សភាព​យ៉ាងនេះ។ តិរច្ឆានវិជ្ជានោះ តើ​ដូចម្តេច។ គឺទាយការលើកទ័ពថា ព្រះរាជា គួរស្តេច​ចេញទៅ (ក្នុងថ្ងៃនោះ)។ ព្រះរាជា គួរស្តេច​ចូលមកវិញ (ក្នុងថ្ងៃនោះ)។ ព្រះរាជាខាងក្នុង នឹងរុក​រានចូលទៅ។ ព្រះរាជាខាងក្រៅ នឹងថយចេញទៅ។ ព្រះរាជាខាងក្រៅ នឹងរុករានចូលមក។ ព្រះរាជាខាងក្នុង នឹងថយចេញទៅ។ ព្រះរាជាខាងក្នុង នឹងមានជ័យជំនះ។ ព្រះរាជាខាងក្រៅ នឹង​បរាជ័យ។ ព្រះរាជាខាងក្រៅ នឹងមានជ័យជំនះ។ ព្រះរាជាខាងក្នុង នឹងបរាជ័យ។ ព្រះរាជា​អង្គនេះ នឹងមានជ័យជំនះ ឯព្រះរាជាអង្គនេះ នឹងបរាជ័យ។ ឯព្រះសមណ​គោតម ទ្រង់​វៀរ​ស្រឡះ​ចាកមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះតិរច្ឆានវិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ បុថុជ្ជន កាល​ពោលសរសើរគុណ​របស់តថាគត តែង​ពោល​ដូច្នេះ​ក៏មាន។

[២២] ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគភោជន​ដែល​គេឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ចិញ្ចឹមជីវិតដោយមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះ​តិរច្ឆាន​វិជ្ជា  មាន​សភាព​យ៉ាងនេះ។ តិរច្ឆានវិជ្ជានោះ តើ​ដូចម្តេច។ គឺការទាយថា (ក្នុងថ្ងៃឯណោះ) នឹងមាន​ចន្ទ្រគ្រាស។ នឹងមានសូរ្យគ្រាស។ នឹងមាននក្សត្រគ្រាស គឺផ្កាយ​ព្រះគ្រោះ ដើររួមចូលគ្នា ឬដើរ​រំលងព្រះ​អាទិត្យ ព្រះចន្ទ្រ ឬផ្កាយណាមួយ។ ព្រះចន្ទ្រព្រះអាទិត្យ នឹងដើរតាមផ្លូវត្រូវគ្នា។ ព្រះ​ចន្ទ្រព្រះអាទិត្យ នឹងដើរខុសផ្លូវគ្នា។ ផ្កាយទាំងឡាយនឹងដើរ​តាមផ្លូវត្រូវគ្នា។ ផ្កាយ​ទាំងឡាយ​ នឹងដើរ​ខុសផ្លូវគ្នា។ នឹងមានឧក្កាបាត [ឧក្កាបាតនោះ ប្រែថា ធ្លាក់នៃពន្លឺគប់ភ្លើង សេចក្តីថា កាល​បើអាកាសមានខ្យល់ទង្គិចគ្នាខ្លាំង ក៏កើតមានពន្លឺរស្មីដូចជាពន្លឺ​ប្រទីប ធ្លាក់ចុះមកអំពីអាកាស តាម​លោកវោហារ ហៅថា ឧក្កាបាត។ (លីនត្ថប្បកាសនាដីកា)។ បុរាណ ហៅថា កេតុដំដួល សំស្ក្រឹត​ថា ឧក្ងាបាត។]។ នឹងកើតមានកំដៅក្នុងទិស។ នឹង​មានកម្រើកផែនដី។ នឹងមានផ្គរលាន់ (ឥត​មាន​ភ្លៀង)។ ព្រះចន្ទ្រ ព្រះអាទិត្យ ផ្កាយ នឹងរះឡើង ឬអស្តង្គតទៅវិញ នឹងសៅហ្មង ឬ​ផូរ​ផង់។ ចន្ទ្រគ្រាស នឹងបណ្តាលឲ្យបានសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ (ដល់សត្វលោក)។ សូរ្យគ្រាស នឹង​បណ្តាល​​ឲ្យមានសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ (ដល់សត្វលោក)។ នក្សត្រគ្រាស នឹង​បណ្តាល​ឲ្យ​មាន​សុខ​ទុក្ខ​យ៉ាង​នេះ។ ព្រះចន្ទ្រ និងព្រះអាទិត្យ ដើរតាមផ្លូវត្រូវគ្នា នឹងបណ្តាលឲ្យមានសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ។ ព្រះចន្ទ្រ និងព្រះអាទិត្យដើរខុសផ្លូវគ្នា នឹងបណ្តាលឲ្យមានសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ។ ពួកផ្កាយ ដើរ​តាម​ផ្លូវ​​ត្រូវគ្នា នឹងបណ្តាលឲ្យមានសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ។ ពួកផ្កាយដើរខុសផ្លូវគ្នា នឹង​បណ្តាល​ឲ្យមាន​សុខ​ទុក្ខ​យ៉ាងនេះ។ ឧក្កាបាត នឹងបណ្តាលឲ្យមានសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ។ កំដៅក្នុង​ទិស នឹង​បណ្តាល​ឲ្យ​មានសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ។ ការកម្រើកផែនដី នឹងបណ្តាលឲ្យមានសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ។ ផ្គរលាន់ (ឥត​មានភ្លៀង) នឹងបណ្តាលឲ្យមានសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ។ ព្រះចន្ទ្រ ព្រះអាទិត្យ និងផ្កាយរះឡើង ឬ​អស្តង្គត​ទៅវិញ សៅហ្មង ឬផូរផង់ នឹងបណ្តាលឲ្យមានសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ។ ឯព្រះសមណ​គោតម ទ្រង់​វៀរ​ស្រឡះ​ចាកមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះតិរច្ឆានវិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ បុថុជ្ជន កាល​ពោល​សរសើរគុណ​របស់តថាគត តែង​ពោល​ដូច្នេះ​ក៏មាន។

[២៣] ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគភោជន​ដែល​គេឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ចិញ្ចឹមជីវិតដោយមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះ​តិរច្ឆាន​វិជ្ជា  មាន​សភាព​យ៉ាងនេះ។ តិរច្ឆានវិជ្ជានោះ តើ​ដូចម្តេច។ គឺការទាយថា (ក្នុងឆ្នាំនេះ) ភ្លៀង​ស្រួល។ នឹងមានភ្លៀងធ្លាក់មិនស្រួល។ នឹងមានបាយសម្បូណ៌។ នឹងមានបាយក្រ។ នឹងមានសេចក្តី​ក្សេម​ក្សាន្ត។ នឹងមានភ័យ។ នឹងមានរោគ។ នឹងមិនមានរោគ។ ការរាប់ដោយដៃទទេ ការរាប់​ដោយវិធី​នព្វន្ត រាប់បូក [អដ្ឋកថា ថា ការរាប់នោះ បើស្ទាត់ដល់បុគ្គលណា បុគ្គលនោះ កាលបើឃើញ​ដើមឈើ ក៏អាចនឹងដឹងថា ឈើនេះមានស្លឹកប៉ុណ្ណេះប៉ុណ្ណោះបាន។] កាព្យឃ្លោង គម្ពីរ​លោកាយតៈ [គម្ពីរនិយាយថា លោកនេះ អ្នកណាសាង អ្នកឯណោះសាង បានជាហៅថា ក្អែកស ព្រោះឆ្អឹង​វា ស បានជាហៅថា កុកក្រហម ព្រោះ​ឈាមវាក្រហម ដូច្នេះជាដើម។]។ ​ឯ​ព្រះសមណ​គោតម ទ្រង់​វៀរ​ស្រឡះ​ចាកមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះតិរច្ឆានវិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ បុថុជ្ជន កាល​ពោល​សរសើរគុណ​របស់តថាគត តែង​ពោល​ដូច្នេះ​ក៏មាន។

[២៤] ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគភោជន​ដែល​គេឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ចិញ្ចឹមជីវិតដោយមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះ​តិរច្ឆាន​វិជ្ជា  មាន​សភាព​យ៉ាងនេះ។ តិរច្ឆានវិជ្ជានោះ តើ​ដូចម្តេច។ គឺវិធីរៀបអាវាហមង្គលខ្លះ [អដ្ឋកថា ថា មាតាបិតាខាងប្រុស នាំយក​នាងទារិកាអំពីត្រកូលដទៃ មករៀបការឯផ្ទះរបស់ខ្លួន ហៅថា អាវាហមង្គល។] វិធីរៀប​វិវាហមង្គលខ្លះ [មាតាបិតាខាងស្រី រៀបចំបញ្ជូន​កូនស្រីខ្លួន ឲ្យទៅកាន់​ត្រកូល​ប្តី ហៅថា វិវាហមង្គល។ មានន័យផ្សេងទៀតថា បើស្រីមកការឯផ្ទះប្រុស ហៅថា អាវាហៈ បើប្រុសទៅការឯផ្ទះស្រី ហៅថា វិវាហៈ។] វិធីធ្វើឲ្យព្រមព្រៀងគ្នា (ស្នេហ៍)ខ្លះ វិធីធ្វើ​ឲ្យព្រាត់ប្រាស​គ្នា (បង់ចំណែង)​ខ្លះ វិធីប្រមូលទ្រព្យខ្លះ វិធីប្រកបជំនួញខ្លះ វិធីធ្វើឲ្យចូល​ចិត្តស្រឡាញ់​គ្នា ឬ​ធ្វើ​ឲ្យ​មានសិរីខ្លះ វិធីធ្វើ​ឲ្យស្អប់គ្នាខ្លះ វិធីធ្វើ​គភ៌ដែល​បំរុងនឹងវិនាស មិនឲ្យវិនាសខ្លះ វិធីចងអណ្តាត​ឲ្យរឹង​ដោយមន្តខ្លះ វិធីចង​ចង្កា​ឲ្យរឹងខ្លះ វិធីសូត្ររបៀន ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរដៃខ្លះ វិធីសូត្រ​របៀន​ដើម្បី​មិន​ឲ្យឮសំឡេងដោយត្រចៀកខ្លះ [បុគ្គលសូត្ររបៀននោះក្នុងសាលាក្តី ចង់និយាយពាក្យណា ក៏​និយាយពាក្យនោះទៅ អ្នកគូក្តីម្ខាងស្តាប់មិនឮ ក៏មិនអាច​នឹងនិយាយឆ្លើយឆ្លងបាន។] ប្រស្នា​កញ្ចក់ គឺមន្តខាបយកទេវតាឲ្យមកនៅនឹងកញ្ចក់ ហើយសួរប្រស្នាខ្លះ ប្រស្នាកុមារី គឺមន្ត​បញ្ចូលទេវតា​ក្នុងសរីរៈនៃកុមារី ហើយសួរប្រស្នាខ្លះ ប្រស្នាទេវតា គឺមន្តបញ្ចូល​ទេវតា ក្នុងសរីរៈ​នៃ​​ទាសី ហើយសួរ​ប្រស្នាខ្លះ វិធីបម្រើព្រះអាទិត្យខ្លះ វិធីបម្រើ​មហាព្រហ្មខ្លះ វិធីបញ្ចេញភ្លើង​អំពី​មាត់​​ដោយ​មន្តខ្លះ វិធីហៅ​សិរីឲ្យមកឋិតក្នុងសរីរៈខ្លះ។ ​ឯ​ព្រះសមណ​គោតម ទ្រង់​វៀរ​ស្រឡះ​ចាក​មិច្ឆាជីវៈ ព្រោះតិរច្ឆានវិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ បុថុជ្ជន កាល​ពោល​សរសើរគុណ​របស់តថាគត តែង​ពោល​ដូច្នេះ​ក៏មាន។

[២៥] ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគភោជន​ដែល​គេឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ចិញ្ចឹមជីវិតដោយមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះ​តិរច្ឆាន​វិជ្ជា  មាន​សភាព​យ៉ាងនេះ។ តិរច្ឆានវិជ្ជានោះ តើ​ដូចម្តេច។ គឺការបន់ស្រន់ខ្លះ លាបំណន់ខ្លះ ធ្វើមន្ត​សម្រាប់ការពារបិសាចខ្លះ ធ្វើមន្តសម្រាប់ការពារផ្ទះខ្លះ ធ្វើខ្ទើយ​ឲ្យដូចជាប្រុសខ្លះ ធ្វើប្រុស​ឲ្យដូច​ជាខ្ទើយ [អដ្ឋកថា ថា ធ្វើដូច្នោះ ដើម្បីមិនឲ្យស្រីស្រឡាញ់ចូលចិត្ត មិនមែនធ្វើ​ឲ្យភេទ​ក្លាយទេ។] គឺ​ក្រៀវខ្លះ ធ្វើពីធីសង់ផ្ទះលើទីដី ដែលមិនធ្លាប់បានធ្វើខ្លះ ធ្វើពលិកម្ម​នៅទីដី​សង់ផ្ទះខ្លះ ជំរះ​មុខ​ឲ្យស្អាតដោយទឹក​ឲ្យគេខ្លះ ស្រោចទឹកបង្កក់ប្រសិទ្ធិ៍ឲ្យគេខ្លះ បូជាភ្លើង​ឲ្យគេខ្លះ ផ្សំថ្នាំសម្រាប់​ឲ្យ​ក្អួតខ្លះ ផ្សំថ្នាំបញ្ចុះខ្លះ ផ្សំថ្នាំ​កំចាត់បង់​នូវទោស​ខាងលើខ្លះ ផ្សំថ្នាំ​កំចាត់បង់​នូវទោសខាង​ក្រោម​ខ្លះ ផ្សំថ្នាំ​កំចាត់បង់​នូវទោសក្នុងក្បាលខ្លះ ស្លប្រេងសម្រាប់បន្តក់​ត្រចៀកខ្លះ ស្លប្រេង​សម្រាប់​ស្អំ​ភ្នែកខ្លះ ផ្សំថ្នាំ​សម្រាប់ហិតខ្លះ ផ្សំថ្នាំសម្រាប់លាបបង្កាត់ខ្លះ ផ្សំថ្នាំត្រជាក់សម្រាប់លាប​ស្រលាប​ខ្លះ ធ្វើវេជ្ជកម្មរក្សាភ្នែកខ្លះ ធ្វើកម្មរបស់ពេទ្យខ្លះ ធ្វើពេទ្យរក្សាកូនក្មេងខ្លះ ដាក់ថ្នាំ​ក្រោយ​ឲ្យជួយ​កំឡាំង​ថ្នាំមុនខ្លះ លាងថ្នាំដើមចេញ [អដ្ឋកថា ថា កាលបើមានដម្បៅ ដាក់ថ្នាំ មានថ្នាំផ្សាជាដើម ក្នុងដម្បៅនោះ កាលបើ​ដម្បៅ​ស្រួល​សមគួរ​ហើយ ក៏នាំយក​ថ្នាំនោះចេញ។]ខ្លះ។ ឯ​ព្រះសមណ​គោតម ទ្រង់​វៀរ​ស្រឡះ​ចាក​មិច្ឆាជីវៈ ព្រោះ​តិរច្ឆានវិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ បុថុជ្ជន កាល​ពោល​សរសើរ​គុណ​របស់តថាគត តែង​ពោល​ដូច្នេះ​ក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ បុថុជ្ជន កាល​ពោល​សរសើរ​គុណ​របស់តថាគត តែង​ពោលសរសើរ ដោយគុណជាត​ណា គុណជាតនុ៎ះ មានប្រមាណតិច មាន​ប្រមាណស្តួចស្តើង បានត្រឹមតែសីល​ប៉ុណ្ណេះ។

ចប់ មហាសីល។

[២៦] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ដោយបញ្ញាដ៏ឧត្តមដោយខ្លួនឯង ហើយ​អាចសំដែងបាននូវធម៌ទាំងឡាយណា ពួកជន កាលនិយាយសរសើរគុណ របស់តថាគត​តាមសេចក្តីពិត ដោយធម៌ទាំងឡាយណា ធម៌ទាំងឡាយនោះ ជាធម៌ជ្រាលជ្រៅដទៃអំពី​សីល​ទាំង៣នោះ បុគ្គលឃើញបានដោយលំបាក ត្រាស់ដឹង​បានដោយកម្រ ជាធម៌ស្ងប់រម្ងាប់ ជាធម៌​ដ៏ថ្លៃថ្លា មិនជាទីស្ទង់ប្រមើលដោយសេចក្តីត្រិះរិះ ជាធម៌ដ៏ល្អិត មានតែអ្នកប្រាជ្ញទើបដឹងបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ដោយបញ្ញាដ៏ឧត្តម ដោយខ្លួនឯង ហើយ​អាច​សំដែង​បាននូវធម៌ទាំងឡាយណា ពួកជន កាលនិយាយសរសើរគុណ របស់តថាគត​តាម​សេចក្តី​ពិត ដោយធម៌ទាំងឡាយណា ធម៌ទាំងឡាយនោះ ជាធម៌ជ្រាលជ្រៅ បុគ្គល​ឃើញ​បាន​ដោយ​លំបាក ត្រាស់ដឹង​បានដោយកម្រ ជាធម៌ស្ងប់រម្ងាប់ ជាធម៌​ដ៏ថ្លៃថ្លា មិនជាទីស្ទង់​ប្រមើល​ដោយ​សេចក្តី​ត្រិះរិះ ជាធម៌ដ៏ល្អិត មានតែអ្នកប្រាជ្ញទើបដឹងបាន តើដូចម្តេចខ្លះ។

[២៧] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយពួកមួយ ជាអ្នកកំណត់​នូវ​ចំណែក​នៃខន្ធខាងដើម មានសេចក្តីឃើញរឿយៗ នូវចំណែកនៃខន្ធខាងដើម ប្រារព្ធ​នូវចំណែក​នៃ​ខន្ធ​ខាងដើម ហើយពោល​នូវចំណែកនៃទិដ្ឋិទាំងឡាយច្រើនបែប ដោយហេតុ​១៨។ ចុះពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៏ដ៏ចំរើនទាំងនោះ ដែលជាអ្នកកំណត់​នូវចំណែកនៃខន្ធខាងដើម មានសេចក្តី​ឃើញ​រឿយៗ នូវចំណែកនៃខន្ធខាងដើម ប្រារព្ធ​នូវចំណែកនៃខន្ធខាងដើម ហើយពោល​នូវ​ចំណែក​នៃទិដ្ឋិទាំងឡាយច្រើនបែប ដោយហេតុ​១៨ ព្រោះអាស្រ័យ​នូវអ្វី ព្រោះ​ប្រារព្ធនូវអ្វី។ ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយពួកមួយ ជាសស្សតវាទ (អ្នក​ពោល​ប្រកាន់​ថា​ទៀង) តែងបញ្ញត្តនូវខ្លួន និងលោកថាទៀង ដោយហេតុ៤យ៉ាង។ ចុះ​ពួកសមណ​ព្រាហ្មណ៍​ដ៏ចំរើន​នោះ ជាសស្សតវាទ បញ្ញត្តនូវខ្លួន និងលោកថាទៀង ដោយហេតុ៤យ៉ាង តើព្រោះ​អាស្រ័យ​អ្វី ព្រោះប្រារព្ធអ្វី។  ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពួកខ្លះ​ក្នុងលោកនេះ ជាសមណ ឬព្រាហ្មណ៍ អាស្រ័យនូវការព្យាយាម ជាគ្រឿងដុតកំដៅ​កិលេស អាស្រ័យនូវការព្យាយាម ជា​គ្រឿង​តំកល់មាំ អាស្រ័យនូវការព្យាយាម ជាគ្រឿងប្រកបរឿយៗ អាស្រ័យនូវការ​មិនធ្វេស​ប្រហែស អាស្រ័យនូវការយកចិត្តទុកដាក់ដោយល្អ ហើយបាននូវ​ចេតោ​សមាធិ តាមបែបផែន (នៃចិត្ត​របស់ព្រះយោគី) កាលបើចិត្តតាំងនៅខ្ជាប់ខ្ជួន (បរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមាន​ទីទួល ពោលគឺ​កិលេស ប្រាសចាកឧបក្កិលេស) ហើយ ក៏រលឹកបាននូវខន្ធ ដែលធ្លាប់​អាស្រ័យនៅ​ក្នុង​កាល​មុនជា​ច្រើន។ ការរលឹកបាននោះ ដូចម្តេច។ គឺរលឹកបាន​១ជាតិខ្លះ ២ជាតិខ្លះ ៣ជាតិខ្លះ ៤ជាតិខ្លះ ៥​ជាតិ​ខ្លះ ១០ជាតិខ្លះ ២០ជាតិខ្លះ ៣០ជាតិខ្លះ ៤០ជាតិខ្លះ ៥០ជាតិខ្លះ ១០០ជាតិខ្លះ ១ពាន់​ជាតិ​ខ្លះ ១សែនជាតិខ្លះ រលឹកបានច្រើនរយជាតិខ្លះ ច្រើន​ពាន់​ជាតិខ្លះ ច្រើនសែនជាតិខ្លះ ដូច្នេះថា អាត្មាអញ បានកើតក្នុងភពឯណោះ មានឈ្មោះ​យ៉ាងនេះ មានគោត្រ​យ៉ាងនេះ មានសម្បុរ​យ៉ាង​នេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ បានទទួល​សុខទុក្ខយ៉ាងនេះ មាន​កំណត់អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ លុះច្យុត​ចាក​អត្តភាពនោះហើយ បានទៅកើតក្នុងភពឯណោះ ដែលទៅកើតក្នុងភពនោះ អាត្មាអញ ក៏មាន​ឈ្មោះ​យ៉ាងនេះ មានគោត្រ​យ៉ាងនេះ មាន​សម្បុរ​យ៉ាងនេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ បាន​ទទួល​​សុខទុក្ខយ៉ាងនេះ មាន​កំណត់អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ លុះច្យុតចាកអត្តភាពនោះហើយ ទើប​បានមកកើតក្នុងភពនេះ។ រលឹកបាននូវខន្ធ ដែលធ្លាប់​អាស្រ័យនៅ ក្នុងកាលមុនជាច្រើន ព្រម​ទាំង​អាការ ព្រមទាំង​ឧទ្ទេសដូច្នេះឯង។ បុគ្គលនោះ ពោលយ៉ាងនេះថា ខ្លួន និងលោក ជាសភាវៈ​ទៀង​ទាត់ ជាសភាវៈផុតពូជ មិនឲ្យផលជាពូជ​តទៅ [អដ្ឋកថា ថា បុគ្គលនោះពោល​ឃាត់ផល​នៃ​គុណធម៌ មានឈានជាដើម ដែលញុំាងសត្វ​ឲ្យទៅកើត​ក្នុងភព មានរូបភពជាដើម ថា មិនមានដូច្នោះឡើយ គឺថាមិនមានផលជាពូជ​តទៅ ប្រៀបដូចសត្វចិញ្ចឹម​ ដែលអា គ្មានកូន ឬដើមត្នោតដែលគ្មានផ្លែជាដើម។] (អា) តាំង​នៅនឹងថ្កល់ ដូចជាកំពូលភ្នំ ឬតាំងនៅនឹងថ្កល់ដូចជាសសរគោល ឯសត្វទាំងនោះ តែង​អន្ទោលទៅ តែងត្រាច់រង្គាត់​ទៅ​មក តែងច្យុត តែងកើតវិញ ធម្មជាត ដែលទៀងស្មើ​នឹង​សស្សតិវត្ថុ [ផែនដី ភ្នំ សិនេរុ ព្រះចន្ទ្រ និងព្រះអាទិត្យ ហៅថា សស្សតិវត្ថុ ប្រែថា វត្ថុ​ទៀង។] ក៏មានជាប្រាកដ។ រឿង​នោះ ព្រោះហេតុដូចម្តេច។ ព្រោះថា អាត្មាអញ អាស្រ័យ​នូវការព្យាយាមជាគ្រឿង​ដុត​កំដៅ​កិលេស អាស្រ័យ​នូវការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿង​តំកល់មាំ អាស្រ័យ​នូវការ​ព្យាយាម ជា​គ្រឿង​​ប្រកបរឿយៗ អាស្រ័យនូវសេចក្តីមិនធ្វេសប្រហែស អាស្រ័យនូវការយកចិត្តទុក​ដាក់​ដោយ​ល្អ ហើយបាននូវចេតោសមាធិ តាមបែបផែន (នៃ​ចិត្តរបស់យោគី) កាលបើ​ចិត្ត​តាំងនៅខ្ជាប់ខ្ជួនហើយ ក៏រលឹកបាននូវខន្ធដែល​ធ្លាប់​អាស្រ័យ​នៅក្នុងកាល​មុនជា​ច្រើន។ ការរលឹកបាននោះ ដូចម្តេច។ គឺរលឹកបាន​១ជាតិ ២ជាតិ ៣ជាតិ ៤ជាតិ ៥ជាតិ ១០ជាតិ ២០ជាតិ ៣០ជាតិ ៤០ជាតិ ៥០ជាតិ ១០០ជាតិ ១ពាន់ជាតិ ១សែនជាតិក៏បាន រលឹកឃើញ​ច្រើន​រយ​ជាតិ ច្រើន​ពាន់​ជាតិ ច្រើនសែនជាតិក៏បាន ដូច្នេះថា អាត្មាអញ បានកើតក្នុងភពឯណោះ មាន​ឈ្មោះ​យ៉ាងនេះ មានគោត្រ​យ៉ាងនេះ មាន​សម្បុរ​យ៉ាង​នេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ បានទទួល​សុខទុក្ខយ៉ាងនេះ មាន​កំណត់អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ លុះ​ច្យុត​ចាក​អត្តភាពនោះហើយ បានទៅកើត​ក្នុង​ភពឯណោះ ដែលទៅកើតក្នុងភពនោះ អាត្មាអញ ក៏មាន​ឈ្មោះ​យ៉ាងនេះ មានគោត្រ​យ៉ាង​នេះ មាន​សម្បុរ​យ៉ាងនេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ បាន​ទទួល​​សុខទុក្ខយ៉ាងនេះ មាន​កំណត់​អាយុ​ត្រឹម​ប៉ុណ្ណេះ លុះច្យុតចាកអត្តភាពនោះហើយ ទើប​បាន​មកកើតក្នុងភពនេះ។ អាត្មាអញ រលឹក​បាននូវខន្ធ ដែលធ្លាប់​អាស្រ័យនៅ ក្នុងកាល​មុន​ជា​ច្រើន ព្រមទាំងអាការ ព្រមទាំង​ឧទ្ទេស​ដូច្នេះ​ឯង។ ព្រោះគុណវិសេសនេះ អាត្មាអញ ក៏បានដឹង​នូវខន្ធ ដែលធ្លាប់អាស្រ័យនៅ ក្នុងកាលមុននុ៎ះ ខ្លួន និងលោកជាសភាវៈទៀងទាត់ ជាសភាវៈ​ផុត​ពូជ មិនមានផលជាពូជ​តទៅ (អា) តាំង​នៅ​នឹង​ថ្កល់ ដូចជាកំពូលភ្នំ ឬតាំងនៅនឹងថ្កល់ ដូច​ជា​សសរគោល ឯសត្វទាំងនោះ តែង​អន្ទោល​ទៅ តែងត្រាច់រង្គាត់ទៅមក តែងច្យុត តែង​កើត​វិញ ធម្មជាត ដែលទៀងស្មើ​នឹង​សស្សតិ​វត្ថុ ក៏មានជាប្រាកដ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុ​ទី១ ដែលសមណព្រាហ្មណ៍​ពួក​មួយ ជាសស្សតវាទ អាស្រ័យ​ប្រារព្ធ ទើបបញ្ញត្តនូវ​ខ្លួន និងលោកថាទៀង។

[២៨] ក្នុងហេតុទី២ទៀតថា សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើន ជាសស្សតវាទ បញ្ញត្តនូវខ្លួន និងលោកថាទៀង តើព្រោះ​អាស្រ័យ​អ្វី ព្រោះប្រារព្ធអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ បុគ្គលពួកខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿង​ដុតកំដៅកិលេស អាស្រ័យ​នូវការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿង​តំកល់មាំ អាស្រ័យ​នូវការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿង​ប្រកបរឿយៗ អាស្រ័យនូវសេចក្តីមិនធ្វេសប្រហែស អាស្រ័យនូវ​ការយក​ចិត្តទុកដាក់ដោយល្អ ហើយបាននូវចេតោសមាធិ តាមបែបផែន (នៃ​ចិត្ត​របស់​យោគី) កាលបើចិត្តតាំងនៅខ្ជាប់ខ្ជួនហើយ ក៏រលឹកបាននូវខន្ធដែល​ធ្លាប់​អាស្រ័យ​​នៅ​ក្នុង​កាល​មុនជាច្រើន។ ការរលឹកខន្ធបាននោះ ដូចម្តេច។ គឺរលឹកបាន​១សំវដ្តវិវដ្តកប្ប [កប្បដែល​វិនាស ហៅថា សំវដ្តកប្ប កប្បដែល​តាំងឡើង ហៅថា វិវដ្តកប្ប។]ខ្លះ ២សំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះ ៣សំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះ ៤សំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះ ៥សំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះ ១០សំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះ ដូច្នេះថា អាត្មាអញ បានកើតក្នុងភពឯណោះ មានឈ្មោះ​យ៉ាងនេះ មានគោត្រ​យ៉ាងនេះ មាន​សម្បុរ​យ៉ាង​នេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ បានទទួល​សុខទុក្ខយ៉ាងនេះ មាន​កំណត់អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ លុះ​ច្យុត​ចាក​អត្តភាពនោះហើយ បានទៅកើតក្នុងភពឯណោះ ដែលទៅកើតក្នុងភពនោះ អាត្មាអញ ក៏​មាន​​ឈ្មោះ​យ៉ាងនេះ មានគោត្រ​យ៉ាងនេះ មាន​សម្បុរ​យ៉ាងនេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ បាន​ទទួល​​សុខទុក្ខយ៉ាងនេះ មាន​កំណត់អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ លុះច្យុតចាកអត្តភាពនោះហើយ ទើប​បាន​មក​កើត​ក្នុងភពនេះ។ បុគ្គលនោះ រលឹកបាននូវខន្ធ ដែលធ្លាប់​អាស្រ័យនៅ ក្នុងកាល​មុន​ជា​ច្រើន ព្រមទាំងអាការ ព្រមទាំង​ឧទ្ទេសដូច្នេះឯង។ បុគ្គល​នោះ ពោលយ៉ាងនេះថា ខ្លួន និងលោក ជា​សភាវៈ​ទៀងទាត់ ជាសភាវៈ​ផុត​ពូជ មិនមាន​ផល​ជា​ពូជ​​តទៅ (អា) តាំង​នៅនឹងថ្កល់ ដូច​កំពូល​ភ្នំ ឬតាំងនៅនឹងថ្កល់ ដូច​​សសរគោល ឯសត្វ​ទាំង​នោះ តែង​អន្ទោលទៅ តែងត្រាច់រង្គាត់​ទៅ​មក តែងច្យុត តែង​កើត​វិញ ធម្មជាត ដែល​ទៀង​ស្មើ​នឹង​សស្សតិវត្ថុ ក៏មានជាប្រាកដ។ រឿងនោះ ព្រោះហេតុដូចម្តេច។ ព្រោះថា អាត្មាអញ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿង​ដុតកំដៅកិលេស អាស្រ័យ​នូវការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿង​តំកល់មាំ អាស្រ័យ​នូវការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿង​ប្រកបរឿយៗ អាស្រ័យនូវសេចក្តី​មិន​ធ្វេស​ប្រហែស អាស្រ័យនូវការយកចិត្ត​ទុក​ដាក់​ដោយល្អ ហើយបាននូវចេតោសមាធិ តាមបែបផែន (នៃ​ចិត្តរបស់ព្រះយោគី) កាល​បើ​ចិត្ត​តាំងនៅខ្ជាប់ខ្ជួនហើយ រលឹក​បាន​នូវ​ខន្ធ​ដែល​ធ្លាប់​អាស្រ័យ​​នៅក្នុងកាលមុន​ជា​ច្រើន​ប្រការ។ ការរលឹកខន្ធបាននោះ ដូចម្តេច។ គឺរលឹកបាន​១សំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះ ២សំវដ្តវិវដ្តកប្ប​ខ្លះ ៣សំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះ ៤សំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះ ៥សំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះ ១០សំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះ ដូច្នេះថា អាត្មា​អញ បានកើតក្នុងភពឯណោះ មាន​ឈ្មោះ​យ៉ាងនេះ មានគោត្រ​យ៉ាងនេះ មាន​សម្បុរ​យ៉ាង​នេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ បានទទួល​សុខទុក្ខយ៉ាងនេះ មាន​កំណត់អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ លុះ​ច្យុត​ចាក​អត្តភាពនោះហើយ បានទៅ​កើត​ក្នុង​ភពឯណោះ ដែលទៅកើតក្នុងភពនោះ អាត្មាអញ ក៏​មាន​​ឈ្មោះ​យ៉ាងនេះ មានគោត្រ​យ៉ាងនេះ មាន​សម្បុរ​យ៉ាងនេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ បាន​ទទួល​​សុខទុក្ខយ៉ាងនេះ មាន​កំណត់អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ លុះច្យុតចាកអត្តភាពនោះហើយ ទើប​បាន​មក​កើតក្នុងភពនេះ។ អាត្មាអញ រលឹកបាននូវខន្ធ ដែលធ្លាប់​អាស្រ័យនៅ ក្នុងកាល​មុន​ជា​ច្រើន ព្រម​ទាំង​អាការ ព្រមទាំង​​ឧទ្ទេសដូច្នេះឯង។ ព្រោះគុណវិសេសនេះ អាត្មាអញ ក៏បានដឹងនូវខន្ធ ដែល​ធ្លាប់​​អាស្រ័យ​នៅក្នុងកាលមុននុ៎ះ ខ្លួន និងលោក ជាសភាវៈទៀងទាត់ ជាសភាវៈ​ផុត​ពូជ មិនមាន​ផល​ជា​ពូជ​​តទៅ តាំង​នៅនឹងថ្កល់ ដូចកំពូលភ្នំ ឬតាំងនៅនឹងថ្កល់ ដូច​​សសរគោល ឯសត្វ​ទាំង​នោះ តែង​អន្ទោលទៅ តែងត្រាច់រង្គាត់ទៅមក តែងច្យុត តែង​កើត​វិញ ធម្មជាត ដែល​ទៀង​ស្មើ​នឹង​សស្សតិវត្ថុ ក៏មានជាប្រាកដ។  ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុទី២ ដែល​សមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ ជាសស្សតវាទ អាស្រ័យ​ប្រារព្ធ ទើបបញ្ញត្ត​នូវខ្លួន និងលោក​ថាទៀង។

[២៩] ក្នុងហេតុទី៣ទៀតថា សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើន ជាសស្សតវាទ បញ្ញត្តនូវខ្លួន និងលោកថាទៀង តើព្រោះ​អាស្រ័យ​អ្វី ព្រោះប្រារព្ធអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ បុគ្គលពួកខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ព្យាយាម ជា​គ្រឿង​​ដុតកំដៅកិលេស អាស្រ័យ​នូវការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿង​តំកល់មាំ អាស្រ័យ​នូវការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿង​ប្រកបរឿយៗ អាស្រ័យនូវសេចក្តីមិនធ្វេសប្រហែស អាស្រ័យ​នូវ​ការ​យក​ចិត្តទុកដាក់ដោយល្អ ហើយបាននូវចេតោសមាធិ តាមបែបផែន (នៃ​ចិត្តរបស់ព្រះ​យោគី) កាលបើចិត្តតាំងនៅខ្ជាប់ខ្ជួនហើយ រលឹកបាននូវខន្ធ ដែល​ធ្លាប់​អាស្រ័យ​​នៅ​ក្នុង​កាល​មុនជាច្រើន។ ការរលឹកនូវខន្ធនោះ ដូចម្តេច។ គឺរលឹកបាន​១០សំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះ ២០សំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះ ៣០សំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះ ៤០សំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះ ដូច្នេះថា អាត្មាអញ បាន​កើត​ក្នុង​ភពឯណោះ មានឈ្មោះ​យ៉ាងនេះ មានគោត្រ​យ៉ាងនេះ មាន​សម្បុរ​យ៉ាង​នេះ មាន​អាហារ​យ៉ាង​នេះ បានទទួល​សុខទុក្ខយ៉ាងនេះ មាន​កំណត់អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ លុះ​ច្យុត​ចាក​អត្តភាព​នោះ​ហើយ បានទៅកើតក្នុងភពឯណោះ កាលដែលទៅកើតក្នុងភពនោះ អាត្មាអញ មាន​ឈ្មោះ​យ៉ាងនេះ មានគោត្រ​យ៉ាងនេះ មាន​សម្បុរ​យ៉ាងនេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ បាន​ទទួល​​សុខ​ទុក្ខ​យ៉ាងនេះ មាន​កំណត់អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ លុះអាត្មាអញច្យុតចាកអត្តភាពនោះហើយ ទើប​បាន​មកកើតក្នុងភពនេះ។ បុគ្គលនោះ រលឹកបាននូវខន្ធ ដែលធ្លាប់​អាស្រ័យនៅ ក្នុងកាល​មុន​ជា​ច្រើន ព្រមទាំងអាការ ព្រមទាំង​ឧទ្ទេសដូច្នេះឯង។ បុគ្គល​នោះ ក៏ពោលយ៉ាងនេះថា ខ្លួន និងលោក ជាសភាវៈទៀងទាត់ ជាសភាវៈ​ផុត​ពូជ មិនមាន​ផល​ជា​ពូជ​​តទៅ តាំង​នៅនឹងថ្កល់ ដូចកំពូលភ្នំ ឬតាំងនៅនឹងថ្កល់ ដូច​​សសរគោល ឯសត្វ​ទាំង​នោះ តែង​អន្ទោលទៅ តែងត្រាច់រង្គាត់​ទៅ​មក តែងច្យុត តែង​កើត​វិញ ធម្មជាត ដែល​ទៀង​ស្មើ​នឹង​សស្សតិវត្ថុ ក៏មានប្រាកដ។ រឿងនោះ ព្រោះហេតុអ្វី។ ព្រោះថា អាត្មាអញ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿង​ដុត​កំដៅ​កិលេស អាស្រ័យ​នូវការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿង​តំកល់មាំ អាស្រ័យ​នូវការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿង​ប្រកបរឿយៗ អាស្រ័យនូវសេចក្តី​មិន​ធ្វេស​ប្រហែស អាស្រ័យ​នូវ​ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ដោយល្អ ហើយបាននូវចេតោសមាធិ តាមបែបផែន (នៃ​ចិត្តរបស់យោគី) កាលបើ​ចិត្ត​តាំងនៅខ្ជាប់ខ្ជួនហើយ រលឹក​បាន​នូវ​ខន្ធ ​ដែល​ធ្លាប់​អាស្រ័យ​​នៅ​ក្នុង​កាល​មុនជា​ច្រើន។ ការរលឹកខន្ធបាននោះ ដូចម្តេច។ គឺរលឹកបាន​១០សំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះ ២០សំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះ ៣០សំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះ ៤០សំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះ ដូច្នេះថា អាត្មាអញ បានកើតក្នុងភពឯណោះ មាន​ឈ្មោះ​យ៉ាងនេះ មានគោត្រ​យ៉ាងនេះ មាន​សម្បុរ​យ៉ាង​នេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ បានទទួល​សុខទុក្ខយ៉ាងនេះ មាន​កំណត់អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ លុះ​ច្យុត​ចាក​អត្តភាពនោះហើយ បានទៅ​កើត​ក្នុង​ភពឯណោះ កាលដែលកើតក្នុងភពនោះ អាត្មាអញ មាន​ឈ្មោះ​យ៉ាងនេះ មានគោត្រ​យ៉ាងនេះ មាន​សម្បុរ​យ៉ាងនេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ បាន​ទទួល​​សុខទុក្ខយ៉ាងនេះ មាន​កំណត់អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ លុះច្យុតចាកអត្តភាពនោះហើយ ទើប​បាន​មកកើតក្នុងភពនេះ។ អាត្មាអញ រលឹកបាននូវខន្ធ ដែលធ្លាប់​អាស្រ័យនៅ ក្នុងកាល​មុន​ជា​ច្រើន ព្រមទាំងអាការ ព្រមទាំង​​ឧទ្ទេសដូច្នេះឯង។ ព្រោះគុណវិសេសនេះ អាត្មាអញ ក៏បានដឹងនូវខន្ធ ដែលធ្លាប់​អាស្រ័យ​​នៅក្នុងកាលមុននុ៎ះ ខ្លួន និងលោក ជាសភាវៈទៀង ជាសភាវៈ​ផុត​ពូជ មិនមាន​ផល​ជា​ពូជ​​តទៅ តាំង​នៅនឹងថ្កល់ ដូចកំពូលភ្នំ ឬតាំងនៅនឹងថ្កល់ ដូច​​សសរគោល ឯសត្វ​ទាំង​នោះ តែង​អន្ទោលទៅ តែងត្រាច់រង្គាត់ទៅមក តែងច្យុត តែង​កើត​វិញ ធម្មជាត ដែល​ទៀង​ស្មើ​នឹង​សស្សតិវត្ថុ ក៏មានជាប្រាកដ។  ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុទី៣ ដែល​សមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ ជាសស្សតវាទ អាស្រ័យ​ប្រារព្ធ ទើបបញ្ញត្ត​នូវខ្លួន និងលោក​ថាទៀង។

[៣០] ក្នុងហេតុទី៤ទៀតថា សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើន ជាសស្សតវាទ បញ្ញត្តនូវខ្លួន និងលោកថាទៀង ព្រោះ​អាស្រ័យ​អ្វី ព្រោះប្រារព្ធអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពួកខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ជាអ្នកមានសេចក្តីត្រិះរិះ ពិចារណាជាប្រក្រតី បុគ្គលនោះ ពោលនូវពាក្យដែលខ្លួនស្រាវជ្រាវ បានមកដោយ​សេចក្តី​ត្រិះរិះ ដែលខ្លួនស្ទាបស្ទង់ដោយការពិចារណា ជាពាក្យកើតមាន ដោយប្រាជ្ញា របស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា ខ្លួន និងលោក ជាសភាវៈទៀង ជាសភាវៈ​ផុត​ពូជ មិនមាន​ផល​ជា​ពូជ​​តទៅ តាំង​នៅនឹងថ្កល់ ដូចកំពូលភ្នំ ឬតាំងនៅនឹងថ្កល់ ដូច​​សសរគោល ឯសត្វ​ទាំង​នោះ តែង​អន្ទោលទៅ តែងត្រាច់រង្គាត់ទៅមក តែងច្យុត តែង​កើត​វិញ ធម្មជាត ដែល​ទៀង​ស្មើ​នឹង​សស្សតិវត្ថុ ក៏មានប្រាកដ។ ម្នាលភិ​ក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុទី៤ ដែល​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​​ទាំងឡាយពួកមួយ ជាសស្សតវាទ អាស្រ័យ​ប្រារព្ធ ទើបបញ្ញត្ត​នូវខ្លួន និងលោក​ថាទៀង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ជាសស្សតវាទ បញ្ញត្តនូវខ្លួន និងលោក​ថាទៀង ដោយហេតុ៤ប្រការនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តី​ពិតថា សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយឯណានីមួយ ជាសស្សតវាទ បញ្ញត្តនូវខ្លួន និង​លោក​ថាទៀង សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងអស់នោះ រមែង​បញ្ញត្ត​ដោយហេតុទាំង៤​នេះ​ឯង ឬក៏បណ្តាហេតុទាំង៤នោះ ដោយហេតុណាមួយ មិនមែនមានហេតុ​ដទៃ​ក្រៅពី​ហេតុ​ទាំង៤នេះទេ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគតដឹង​ច្បាស់នូវ​ហេតុទាំង៤ប្រការនោះ ដូច្នេះថា ហេតុនៃទិដ្ឋិទាំងឡាយនេះ ដែលបុគ្គលកាន់យកយ៉ាងនេះ ដែលបុគ្គល​ប្រកាន់​ខុស​យ៉ាងនេះ រមែងមាន​គតិយ៉ាងនេះ មានការប្រព្រឹត្តទៅក្នុងបរលោកយ៉ាងនេះ។ ព្រះ​តថាគតដឹងច្បាស់នូវទិដ្ឋិនោះផង ដឹងច្បាស់ (នូវសីល សមាធិ និងសព្វញ្ញុតញ្ញាណ) ជា​គុណជាត​លើសលុបជាងនោះទៅទៀតផង កាលបើដឹងច្បាស់នូវគុណវិសេសនោះហើយ ៗក៏មិនបានប្រកាន់ខុសឡើយ។ មួយទៀត កាលបើព្រះតថាគតមិនបានប្រកាន់ខុស​ហើយ ក៏ដឹងនូវព្រះនិព្វាន ជាគ្រឿង​រលត់នៃបរាមាសក្កិលេសដោយខ្លួនឯង ទាំង​ដឹង​ច្បាស់​នូវហេតុ​ដែលនាំឲ្យកើតឡើង​នៃវេទនាផង នូវសេចក្តី​អស់ទៅនៃវេទនាផង នូវ​សេចក្តី​ឆ្ងាញ់ពិសាររបស់វេទនាផង នូវទោសរបស់​វេទនាផង នូវកិរិយា​រលាស់ចោល នូវ​វេទនាផង ដោយគួរតាមពិត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគតផុតស្រឡះហើយចាក​កិលេស ព្រោះ​មិនប្រកាន់ (នូវធម៌​ណាមួយ មានខន្ធជាដើម)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះ​តថាគត ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ឧត្តម ដោយខ្លួនឯង ហើយអាចនឹងសំដែងបាន នូវ​ធម៌ទាំងឡាយណា មួយវិញទៀត ពួកជន កាលនិយាយសរសើរគុណ​របស់តថាគត តាមសេចក្តីពិត ដោយធម៌ទាំងឡាយណា ធម៌​ទាំង​ឡាយនោះឯង ជាធម៌ជ្រាលជ្រៅ ដែល​បុគ្គល​ឃើញបានដោយលំបាក ត្រាស់ដឹងបានដោយកម្រ ជាធម៌ស្ងប់រម្ងាប់ ជាធម៌​ដ៏ថ្លៃថ្លា មិនជាទីស្ទង់​ប្រមើលដោយ​សេចក្តីត្រិះរិះ ជាធម៌ដ៏ល្អិត មានតែអ្នកប្រាជ្ញ ទើប​ដឹងបាន។

ចប់ បឋមភាណវារៈ។

[៣១] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ​ពួកមួយ ជាអ្នកប្រកប​ដោយ​ឯកច្ចសស្សតឯកច្ចអសស្សតទិដ្ឋិ គឺយល់ថា លោកពួកខ្លះទៀង លោក​ពួក​ខ្លះ​មិនទៀង បញ្ញត្តនូវខ្លួន និងលោក ថាទៀងខ្លះ ថាមិនទៀងខ្លះ ដោយហេតុ​៤យ៉ាង។ ចុះពួកសមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើននោះ ជាអ្នកប្រកបដោយ​ឯកច្ចសស្សតឯកច្ចអសស្សត​ទិដ្ឋិ ហើយបញ្ញត្តនូវខ្លួន និងលោក ថាទៀងខ្លះ ថាមិនទៀង​ខ្លះ ដោយហេតុ៤យ៉ាង តើ​ព្រោះអាស្រ័យអ្វី ព្រោះប្រារព្ធអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាន​សម័យដែលលោកនេះ វិនាស​ទៅម្តងៗ ដោយអំណឹះនៃកាលជាអង្វែងទៅ។ កាលដែល​លោកវិនាសទៅ ពួក​សត្វ​ច្រើនតែទៅកើត​ក្នុងអាភស្សរព្រហ្ម។ ពួកសត្វដែលទៅកើត​ក្នុង​អាភស្សរព្រហ្មនោះ ជាសត្វកើតដោយឈានចិត្ត មានបីតិជាអាហារ មានរស្មីភ្លឺខ្លួនឯង ត្រាច់​ទៅក្នុង​អាកាស​បាន ឋិតនៅក្នុងទីដ៏ល្អ តាំងនៅយូរអស់កាលជាអង្វែង [ក្នុង​អដ្ឋកថា ប្រាប់ថា អស់​៨កប្បយ៉ាងច្រើន។]។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសម័យដែល​លោកនេះ​ត្រូវកើត​ឡើងវិញម្តងៗ ដោយអំណឹះនៃកាលជាអង្វែងទៅ។ កាលដែលលោកកើតឡើង វិមាននៃ​ព្រហ្មដែលសូន្យគ្មានសត្វ ក៏កើតប្រាកដឡើងដែរ។ គ្រានោះ មានសត្វម្នាក់ច្យុត​ចាក​ពួកអាភស្សរព្រហ្ម ព្រោះអស់អាយុ ឬអស់បុណ្យ ហើយទៅកើត​ក្នុងវិមាននៃ​ព្រហ្ម​ដែលទំនេរនោះ។ លុះសត្វនោះបានកើតក្នុងវិមាននោះ ក៏ជាសត្វកើតដោយឈានចិត្ត មានបីតិជាអាហារ មានរស្មីភ្លឺខ្លួនឯង ត្រាច់ទៅក្នុងអាកាសបាន ឋិតនៅក្នុងទីដ៏ល្អ តាំង​នៅយូរអស់កាល​ជាអង្វែង [អដ្ឋកថាប្រាប់ថា ឋិតនៅអស់១កប្ប ឬកន្លះកប្ប។] ដដែល។ សត្វម្នាក់នោះ ដែល​ទៅកើតក្នុងវិមាននោះ ព្រោះ​នៅអស់​កាលយូរអង្វែង ក៏មានសេចក្តី​អផ្សុក អន្ទះអន្ទែងកើតឡើង ថា ដូចម្តេចហ្ន៎ នឹងបានសត្វទាំងឡាយឯទៀត មកកាន់​អត្តភាព ជាព្រហ្មបែបនេះផង។ លំដាប់នោះ សត្វទាំងឡាយឯទៀត ច្យុតចាកពួក​អាភស្សរព្រហ្ម ព្រោះអស់អាយុ ឬអស់បុណ្យ ហើយមកកើតក្នុងព្រហ្មវិមាន ជាមួយគ្នា​នឹងសត្វនោះ។ ឯសត្វទាំងនោះ លុះកើតក្នុងព្រហ្មវិមាននោះហើយ ក៏ជាសត្វ​កើត​ដោយ​ឈាន​ចិត្ត មានបីតិជាអាហារ មានរស្មីភ្លឺខ្លួនឯង ត្រាច់ទៅក្នុងអាកាសបាន ឋិតនៅ​ក្នុង​ទី​ដ៏​ល្អ តាំង​នៅយូរ អស់កាល​ជាអង្វែង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាសត្វទាំងនោះ សត្វណាបានទៅកើតជាដំបូង សត្វនោះ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា អាត្មាអញ​ជាព្រហ្ម ជាមហាព្រហ្ម គ្របសង្កត់​លើព្រហ្មឯទៀតៗ ព្រហ្មឯទៀត មិនអាច​គ្របសង្កត់​លើ​អាត្មាអញបាន អាត្មាអញ ជាអ្នកឃើញហេតុសព្វគ្រប់ ជាអ្នកធ្វើជនទាំងពួងឲ្យលុះ​នៅក្នុង​អំណាចខ្លួនជាធំ (ក្នុងលោក) ជាអ្នកសាងលោក តាក់តែងលោក ជាចំបង​ជាង​សត្វ​លោក ជាអ្នកបញ្ញត្តលោក [អ្នកឲ្យឈ្មោះសត្វលោកថា ក្សត្រិយ៍ ព្រាហ្មណ៍ វេស្សៈ សុទ្ទៈ គ្រហស្ថ បព្វជិតជាដើម។] ជាអ្នកស្ទាត់ជំនាញ ជាបិតានៃពួកភូត និងពួកភព្យៈ [អដ្ឋកថា ថា អណ្ឌជសត្វ និងជលាម្ពុជសត្វ ដែលនៅក្នុងស្រោមស៊ុត ឬស្រោមគភ៌ ហៅថា ភព្យៈ ដែល​កើតចេញមកហើយ ហៅថា ភូត។ ចំណែកសំសេទជសត្វ ដែលកើតក្នុង​ខណចិត្ត ជាបឋម ហៅថា ភព្យៈ តាំងពីខណៈចិត្ត ជាគំរប់ពីរទៅ ហៅថា ភូត។ ឯឧបបាតិកសត្វ​វិញ ដែលកើតក្នុងឥរិយាបថជាបឋម ហៅថា ភព្យៈ តាំងអំពីឥរិយាបថជាគំរប់​ពីរទៅ ហៅថា ភូត។] សត្វទាំងនេះ សុទ្ធតែអាត្មាអញ តាក់តែងហើយ។ សេចក្តីនោះ ព្រោះ​ហេតុអ្វី។ ព្រោះថា អាត្មាអញ មានសេចក្តីត្រិះរិះ ក្នុងកាលពីដើមមក ដូច្នេះថា ធ្វើដូច​ម្តេចហ្ន៎ បានពួកសត្វឯទៀត​មកកាន់អត្តភាព ជាព្រហ្មបែបអញនេះផង។ ក៏ពួកសត្វ​ទាំង​នេះ មកកាន់អត្តភាពជាព្រហ្ម ត្រូវតាមសេចក្តីប្រាថ្នារបស់អាត្មាអញផង ដូច្នេះឯង។ សត្វ​ទាំងឡាយណា ដែលមកកើតជាខាងក្រោយ សត្វទាំង​នោះឯង ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះ​យ៉ាង​នេះថា ព្រហ្មដ៏ចំរើននេះ ជាមហាព្រហ្ម គ្របសង្កត់លើព្រហ្មឯទៀត ព្រហ្មឯទៀត មិនអាច​នឹងគ្រប​សង្កត់លើបាន ជាអ្នកឃើញហេតុ​សព្វគ្រប់ ជាអ្នកធ្វើជនទាំងពួង ឲ្យ​លុះ​នៅក្នុងអំណាចខ្លួន ជាឥស្សរៈក្នុងលោក ជាអ្នកសាងលោក តាក់តែងលោក ជាចំបង​ជាង​សត្វលោក ជាអ្នកបញ្ញត្តលោក ជាអ្នកស្ទាត់​ជំនាញ ជាបិតានៃពួក​ភូត និងពួក​ភព្យៈ យើង​ទាំងឡាយ ដែលព្រហ្មដ៏ចំរើននេះបានតាក់តែងហើយ។ សេចក្តីនោះ ព្រោះហេតុ​អ្វី។ ព្រោះថា យើងទាំងឡាយ បានឃើញព្រហ្មនេះ មកកើតក្នុងទីនេះមុន ឯយើង​ទាំងឡាយ មកកើតខាងក្រោយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាសត្វទាំងនោះ សត្វ​ណា​បានទៅកើតមុនគេ សត្វនោះឯង មានអាយុវែងជាងគេផង មានសម្បុរល្អជាង​គេផង មាន​យសសក្តិធំជាង​គេផង។ ចំណែក​ខាងសត្វទាំងឡាយណា ដែលទៅកើត​ខាង​ក្រោយ​គេ សត្វទាំងនោះ មានអាយុតិចជាងគេផង មានសម្បុរអន់ជាងគេផង មានយសសក្តិ​តូច​ជាងគេផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនុ៎ះ​មានជាប្រាកដ ត្រង់ពាក្យថា សត្វណាមួយ ច្យុត​ចាកពួកព្រហ្មនោះ ហើយមកកាន់អត្តភាពជាមនុស្ស លុះបានមកកាន់អត្តភាព​ជាមនុស្ស​នេះហើយ ក៏ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស លុះបានចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួសហើយ អាស្រ័យ​នូវការព្យាយាម ជាគ្រឿង​ដុតកំដៅ​កិលេស អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿងដំកល់មាំ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ព្យាយាមជាគ្រឿងប្រកបរឿយៗ អាស្រ័យ​នូវ​​សេចក្តីមិនធ្វេសប្រហែស អាស្រ័យនូវការយកចិត្តទុកដាក់​ដោយល្អ ហើយបាន​នូវ​ចេតោសមាធិ តាមបែបផែន (នៃចិត្តរបស់យោគី) កាលបើចិត្តតាំងនៅ​ខ្ជាប់ខ្ជួន​ហើយ ក៏​រលឹកបាននូវខន្ធ ដែលធ្លាប់អាស្រ័យនៅក្នុងកាលមុន កំណត់ត្រឹមតែ​អត្តភាព​​ជាព្រហ្មនោះ មិនអាចរលឹកបាននូវខន្ធហួសអំពីនោះទៅទៀតឡើយ។ សត្វនោះ​ឯង និយាយយ៉ាងនេះថា ព្រហ្មដ៏ចំរើនណា ជាមហាព្រហ្ម គ្របសង្កត់ (លើព្រហ្មឯទៀត) ព្រហ្ម​ឯទៀត មិនអាចគ្របសង្កត់​លើបាន ជាអ្នកឃើញហេតុសព្វគ្រប់ ជាអ្នកធ្វើ​ជន​ទាំង​ពួង ឲ្យលុះក្នុងអំណាច​ខ្លួន ជាឥស្សរៈ (ក្នុងលោក) ជាអ្នកសាងលោក តាក់តែង​លោក ជា​ចំបង (ជាងសត្វលោក) ជាអ្នកបញ្ញត្តលោក ជាអ្នកស្ទាត់​ជំនាញ ជាបិតា​ពួក​ភូត និងពួក​ភព្យៈ យើងទាំងឡាយ ដែលព្រហ្មដ៏ចំរើនណា បានតាក់តែងហើយ ព្រហ្ម​នោះ​ឯង ជា​អ្នក​ទៀងទាត់ ឋិតថេរ មានសភាព​មិនប្រែប្រួល ទាំង​ឋិតនៅស្មើ​ដោយសស្សតិវត្ថុ។ ឯពួក​យើង​ដែលព្រហ្មដ៏ចំរើននោះ បានតាក់តែងហើយ យើងទាំងឡាយនោះ ជាអ្នក​មិន​ទៀង​ទាត់ទេ មានអាយុខ្លី មានកិរិយាច្យុតិទៅវិញជាធម្មតា ទើបបានមកកាន់អត្តភាព​ជាមនុស្ស​នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុទី១ ដែលសមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ ជាអ្នក​ប្រកប​​ដោយឯកច្ចសស្សតឯកច្ចអសស្សតទិដ្ឋិ អាស្រ័យ ប្រារព្ធ ទើបបញ្ញត្ត​នូវខ្លួន​ និង​លោកថាទៀងខ្លះ មិនទៀងខ្លះ។

[៣២] ក្នុងហេតុទី២ទៀតថា សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើន ជាអ្នក​ប្រកប​ដោយ​​ឯកច្ចសស្សតឯកច្ចអសស្សតទិដ្ឋិ បញ្ញត្តនូវខ្លួន និងលោក ថាទៀងខ្លះ មិនទៀង​ខ្លះ នោះតើព្រោះអាស្រ័យអ្វី ព្រោះប្រារព្ធអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកទេវតា​ឈ្មោះ​ខិឌ្ឌាបទោសិកា (អ្នកវិនាស​ខ្លួនព្រោះល្បែង) ក៏មាន។ ទេវតាទាំងនោះឯង ជា​អ្នកខ្វល់​ខ្វាយក្នុងល្បែងលេងសើច ត្រេកត្រអាល​ជាធម្មតាហួសវេលា។ កាលបើទេវតាទាំង​នោះ កំពុងតែ​ខ្វល់ខ្វាយក្នុងល្បែង​លេងសើចច្រើន ត្រេកត្រអាល​ហួសវេលាហើយ ស្មារតីក៏​ភ្លេច​វង្វេងទៅ (ខានបរិភោគអាហារ)។ ទេវតាទាំងនោះ ក៏ច្យុតចាកពួកទេវតានោះ ព្រោះ​ភ្លេចស្មារតី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនុ៎ះ​មានពិតប្រាកដ ត្រង់ពាក្យថា សត្វណាមួយ ច្យុតចាក​ពួកទេវតានោះ ហើយមកកាន់អត្តភាពជាមនុស្សនេះ លុះបានមកកាន់​អត្តភាព​ជាមនុស្សនេះហើយ ក៏ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស លុះចេញ​ចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់​ផ្នួស​ហើយ ក៏អាស្រ័យនូវការព្យាយាម ជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស អាស្រ័យនូវ​ការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿងដំកល់មាំ អាស្រ័យនូវការព្យាយាម ជាគ្រឿងប្រកប​រឿយៗ អាស្រ័យ​នូវ​សេចក្តីមិនធ្វេសប្រហែស អាស្រ័យនូវការយកចិត្តទុកដាក់​ដោយល្អ ហើយបាននូវ​ចេតោសមាធិ តាមបែបផែន (នៃចិត្តរបស់យោគី) កាលបើចិត្តតាំងនៅខ្ជាប់​ខ្ជួនហើយ ក៏រលឹក​បាននូវខន្ធដែលធ្លាប់អាស្រ័យនៅក្នុងកាលមុន កំណត់ត្រឹមអត្តភាព​ជា​ទេវតានោះ មិនអាចនឹងរលឹកនូវខន្ធឲ្យហួសអំពីកំណត់នោះទៅទៀតបានឡើយ។ សត្វ​នោះឯង ក៏ពោលពាក្យ​យ៉ាងនេះថា ម្នាលអ្នកទាំងឡាយដ៏ចំរើន ពួកទេវតាណា មិនវិនាស​ខ្លួន​ព្រោះល្បែង ពួកទេវតានោះ ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយក្នុងល្បែង​លេងសើច ត្រេក​ត្រអាល​ជាធម្មតា ហួសវេលាឡើយ។ កាលបើពួកទេវតានោះ មិនមានសេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​ក្នុងល្បែង​លេងសើច ត្រេកត្រអាលជាធម្មតា ហួសវេលាហើយ ស្មារតីមិន​ភ្លេច​វង្វេង​ឡើយ។ ទេវតាទាំងនោះ មិនច្យុតចាកពួកទេវតានោះ ព្រោះ​មិនភ្លេច​ស្មារតី ជាអ្នកទៀង​ទាត់ ឋិតថេរ មានសភាព​មិនប្រែប្រួល ទាំងឋិតនៅដោយសស្សតិវត្ថុ។ ឯ​យើងទាំង​ឡាយ​ណា ជាអ្នកវិនាសខ្លួន ព្រោះល្បែង យើងទាំងនោះ ជាអ្នកមានសេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​ក្នុង​ល្បែង​លេងសើច ត្រេកត្រអាលជាធម្មតា ហួសវេលា។ កាលបើ​យើង​ទាំង​ឡាយ មាន​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយក្នុងល្បែងលេងសើច ត្រេកត្រអាលជាធម្មតា ហួសវេលាហើយ ស្មារតី​ក៏ភ្លេច​វង្វេងទៅ។ ព្រោះតែភ្លេចស្មារតីយ៉ាង​នេះឯង យើងទាំងឡាយ ក៏ច្យុតចាក​ពួក​ទេវតា​នោះយ៉ាងនេះ ព្រោះវង្វេង​ស្មារតី ជាអ្នក​មិនទៀង​ទាត់ មានអាយុក៏ខ្លី មានកិរិយា​ច្យុតជាធម្មតា ទើបបានមកកាន់អត្តភាព​ជាមនុស្ស​នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជា​ហេតុ​ទី២ ដែលសមណព្រាហ្មណ៍ទាំង​ឡាយពួកមួយ ជាអ្នកប្រកបដោយ​ឯកច្ចសស្សតឯកច្ចអសស្សត​ទិដ្ឋិ អាស្រ័យ ប្រារព្ធ ទើប​បញ្ញត្តនូវខ្លួន​ និងលោកថា ទៀងខ្លះ មិនទៀងខ្លះ។

[៣៣] ក្នុងហេតុទី៣ទៀតថា សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើន ជាអ្នក​ប្រកប​ដោយ​​ឯកច្ចសស្សតឯកច្ចអសស្សតទិដ្ឋិ បញ្ញត្តនូវខ្លួន និងលោក ថាទៀងខ្លះ មិនទៀង​ខ្លះ តើព្រោះអាស្រ័យអ្វី ព្រោះប្រារព្ធអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានពួកទេវតា​ឈ្មោះ​មនោបទោសិកា (ព្រោះចិត្តប្រទូស្ត)។ ពួកទេវតានោះ សំឡឹងរំពៃ (រកទោស)គ្នា​នឹងគ្នា​ហួស​វេលា។ កាលពួកទេវតា​នោះ សំឡឹងរំពៃ (រកទោស)គ្នានឹងគ្នា ហួសវេលា ក៏ធ្វើចិត្ត​ឲ្យប្រទូស្ត​ដល់គ្នានឹងគ្នាទៀត។ ពួកទេវតានោះ លុះមានចិត្តប្រទូស្តដល់គ្នានឹងគ្នាហើយ ក៏លំបាកកាយ លំបាកចិត្ត។ ទេវតាទាំងនោះ ក៏ច្យុតចាកពួកទេវតានោះមក។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ហេតុនុ៎ះ​មានពិតប្រាកដ ត្រង់ពាក្យ​ថា សត្វណាមួយ ច្យុតចាក​ពួកទេវតានោះ មកកាន់អត្តភាពជាមនុស្សនេះ លុះមកកាន់​អត្តភាព​ជាមនុស្សនេះហើយ បានចេញ​ចាក​ផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស លុះចេញ​ចាកផ្ទះ ចូល​ទៅ​កាន់​ផ្នួស​ហើយ អាស្រ័យនូវការព្យាយាម ជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស អាស្រ័យនូវ​ការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿងដំកល់មាំ អាស្រ័យនូវ​ការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿងប្រកប​រឿយៗ អាស្រ័យ​នូវ​សេចក្តីមិនធ្វេសប្រហែស អាស្រ័យនូវ​ការយក​ចិត្តទុកដាក់​ដោយល្អ ហើយបាន​នូវ​ចេតោសមាធិ តាមបែបផែន (នៃចិត្ត​របស់​យោគី) កាលបើចិត្តតាំងនៅខ្ជាប់​ខ្ជួនហើយ ក៏រលឹកបាននូវខន្ធ​ដែលធ្លាប់អាស្រ័យ​នៅក្នុង​កាល​មុន កំណត់ត្រឹមអត្តភាព​ជា​ទេវតានោះ មិនអាចនឹងរលឹកឲ្យហួស​អំពីកំណត់នោះ​ទៅទៀត​បានឡើយ។ សត្វ​នោះ ក៏ពោលពាក្យ​យ៉ាងនេះថា ម្នាលអ្នកទាំងឡាយដ៏ចំរើន ពួកទេវតាណា មិនបានវិនាស ព្រោះចិត្តប្រទូស្ត​ ពួកទេវតានោះ មិនសំឡឹងរំពៃនូវ​គ្នានឹងគ្នា​ហួសវេលា។ កាលបើពួកទេវតានោះ មិន​សំឡឹង​រំពៃ​នូវគ្នានឹងគ្នាហួស​វេលាហើយ ក៏មិនធ្វើចិត្តឲ្យប្រទូស្តគ្នាឡើយ។ លុះពួកទេវតានោះ មានចិត្តមិន​បាន​ប្រទូស្ត​គ្នានឹងគ្នាហើយ ក៏មិនលំបាកកាយ មិនលំបាកចិត្តឡើយ។ ទេវតាទាំងនោះ មិនបាន​ច្យុតចាកពួកទេវតានោះទេ ជាអ្នក​ទៀងទាត់ ឋិតថេរ មានសភាព​មិនប្រែប្រួលឡើយ នឹង​ឋិត​នៅស្មើដោយសស្សតិវត្ថុ។ ចំណែកខាង​យើង ដែលជាអ្នកវិនាសខ្លួន ព្រោះចិត្តប្រទូស្ត យើងទាំងនោះ សំឡឹង​រំពៃ​គ្នានឹងគ្នាហួសវេលា។ យើងទាំងឡាយនោះ កាល​សំឡឹងរំពៃ​នូវ​គ្នានឹង​គ្នា​ហួសវេលាហើយ ក៏ធ្វើចិត្តឲ្យប្រទូស្តគ្នានឹងគ្នា។ លុះយើងទាំងឡាយនោះ មានចិត្តប្រទូស្ត​គ្នានឹងគ្នាហើយ ក៏លំបាកកាយ លំបាកចិត្ត។ យើងទាំងឡាយ ដែល​ច្យុត​ចាក​​ពួក​ទេវតា​នោះ​យ៉ាងនេះហើយ ជាអ្នកមិនទៀងទាត់ មានអាយុខ្លី មានកិរិយា​ច្យុតិជា​ធម្មតា ទើប​បាន​មកកាន់អត្តភាព​ជាមនុស្ស​នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុទី៣ ដែល​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​ឡាយពួកមួយ ជាអ្នកប្រកបដោយ​ឯកច្ចសស្សតឯកច្ចអសស្សត​ទិដ្ឋិ អាស្រ័យ ប្រារព្ធ ទើប​បញ្ញត្តនូវខ្លួន​ និងលោកថា ទៀងខ្លះ មិនទៀងខ្លះ។

[៣៤] ក្នុងហេតុទី៤ទៀតថា សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើន ជាអ្នក​ប្រកប​ដោយ​​ឯកច្ចសស្សតឯកច្ចអសស្សតទិដ្ឋិ បញ្ញត្តនូវខ្លួន និងលោក ថាទៀងខ្លះ មិនទៀង​ខ្លះ តើព្រោះអាស្រ័យអ្វី ព្រោះប្រារព្ធអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពួកមួយ​ក្នុងលោកនេះ ជាសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ មានសេចក្តីត្រិះរិះ ពិចារណាជាប្រក្រតី។ បុគ្គលនោះ ក៏​ពោល​នូវ​ពាក្យ ដែលខ្លួនស្រាវជ្រាវ​បានមក ដោយសេចក្តីត្រិះរិះ ដែលខ្លួន​ស្ទាបស្ទង់ដោយការ​ពិចារណា ជាពាក្យកើតមានដោយប្រាជ្ញា​របស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា ធម្មជាតណាដែល​ហៅថា ភ្នែកខ្លះ ត្រចៀកខ្លះ ច្រមុះខ្លះ អណ្តាតខ្លះ កាយខ្លះ (ធម្មជាតនោះ) គឺខ្លួននេះឯង ជា​សភាវៈ​​មិនទៀងទាត់ មិនឋិតថេរ តែង​ប្រែប្រួល​ជាធម្មតា។ មួយវិញទៀត ធម្មជាតណា ដែលគេហៅថា ចិត្តក្តី មនោក្តី វិញ្ញាណក្តី (ធម្មជាតនោះ) គឺខ្លួននេះឯង ជាសភាវៈ​ទៀង​ទាត់ ឋិតថេរ មិនប្រែប្រួលជាធម្មតា នឹងឋិតនៅស្មើដោយ​សស្សតិវត្ថុ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ នេះជាហេតុទី៤ ដែលសមណព្រាហ្មណ៍ទាំង​ឡាយពួកមួយ ជា​អ្នក​ប្រកប​ដោយ​ឯកច្ចសស្សតឯកច្ចអសស្សតទិដ្ឋិ អាស្រ័យ ប្រារព្ធ ទើប​បញ្ញត្តនូវខ្លួន​ និង​លោក​ថា ទៀង​ខ្លះ មិនទៀងខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍ ជា​អ្នក​ប្រកប​ដោយ​ឯកច្ចសស្សតឯកច្ចអសស្សត​ទិដ្ឋិនោះ រមែង​បញ្ញត្តនូវខ្លួន និងលោកថាទៀងខ្លះ មិន​ទៀងខ្លះ ដោយហេតុ៤ប្រការនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍​ណា​នីមួយ ជា​អ្នក​ប្រកប​ដោយឯកច្ចសស្សតឯកច្ចអសស្សតទិដ្ឋិ បញ្ញត្ត​នូវខ្លួន និងលោក​ថាទៀងខ្លះ មិនទៀងខ្លះ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ទាំង​អស់នោះ (រមែង​បញ្ញត្ត) ដោយហេតុ​ទាំង​៤នេះឯង ឬក៏បណ្តាហេតុ​ទាំង៤នោះ ដោយហេតុ​ណាមួយ មិនមាន​ហេតុដទៃ​ ក្រៅ​ពី​ហេតុទាំង៤នេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគត​ ដឹងច្បាស់នូវ​ហេតុទាំង​៤នោះ​ថា ហេតុនៃទិដ្ឋិទាំងនេះ ដែលបុគ្គលកាន់យកយ៉ាងនេះ ប្រកាន់ខុសយ៉ាងនេះ រមែង​មានគតិយ៉ាងនេះ មានការប្រព្រឹត្ត​ទៅក្នុងលោកខាងមុខ​យ៉ាងនេះ។ ព្រះតថាគត​ ដឹងច្បាស់នូវទិដ្ឋិនោះផង ដឹងច្បាស់ (នូវសីល សមាធិ និងសព្វញ្ញុតញ្ញាណ) ដែលជា​គុណជាត​លើសលុបជាងនោះទៅទៀតផង កាលបើដឹងច្បាស់​នូវគុណវិសេសនោះហើយ ក៏មិនបានប្រកាន់ខុសឡើយ។ មួយទៀត កាលបើព្រះតថាគត មិនបានប្រកាន់ខុសហើយ ក៏ដឹងនូវព្រះនិព្វាន ជាគ្រឿង​រលត់​ទៅនៃ​បរាមាសក្កិលេសដោយខ្លួនឯង ទាំងដឹងច្បាស់​នូវហេតុ​ដែលនាំឲ្យកើត​ឡើងនៃវេទនាផង នូវ​សេចក្តីអស់ទៅនៃវេទនាផង នូវសេចក្តី​ឆ្ងាញ់​ពិសារបស់វេទនាផង នូវទោសវេទនាផង នូវកិរិយារលាស់ចោលនូវវេទនាផង ដោយ​គួរតាមពិត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគត​ផុតស្រឡះហើយ (ចាកកិលេស) ព្រោះ​មិនប្រកាន់ (នូវធម៌​ណាមួយ មានខន្ធ​ជាដើម)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគត​ធ្វើ​ឲ្យជាក់ច្បាស់​ដោយបញ្ញាដ៏​ឧត្តម​ដោយខ្លួន​ឯង ហើយអាចនឹង​សំដែងបាននូវ​ធម៌ទាំង​ឡាយ​ណា (មួយទៀត) ពួកជន កាល​និយាយសរសើរគុណរបស់ព្រះតថាគត​តាម​សេចក្តី​ពិត ដោយធម៌ទំាងឡាយ​ណា ធម៌ទាំងឡាយនេះឯង ជាធម៌ជ្រាលជ្រៅ ដែលបុគ្គល​ឃើញ​បាន​ដោយលំបាក ត្រាស់ដឹង​បានដោយកម្រ ជាធម៌ស្ងប់រម្ងាប់ ជាធម៌ថ្លៃថ្លា មិនជា​ទីស្ទង់​ប្រមើលដោយ​សេចក្តីត្រិះរិះ ជាធម៌ដ៏ល្អិត មានតែអ្នកប្រាជ្ញ ទើបដឹងបាន។

[៣៥] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ ប្រកបដោយ​អន្តានន្តទិដ្ឋិ បញ្ញត្តថា លោកមានទីបំផុតខ្លះ មិនមានទីបំផុតខ្លះ ដោយហេតុ៤យ៉ាង។ ចុះ​សមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើនទាំងនោះ ជាអ្នកប្រកបដោយអន្តានន្តទិដ្ឋិ បញ្ញត្តថា លោក​មានទីបំផុតខ្លះ មិនមានទីបំផុតខ្លះ ដោយហេតុ៤យ៉ាង (នោះ) តើព្រោះអាស្រ័យអ្វី ព្រោះ​ប្រារព្ធអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពួកមួយ ក្នុងលោកនេះ ជាសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ អាស្រ័យ​នូវការព្យាយាម ជាគ្រឿង​ដុតកំដៅ​កិលេស អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ព្យាយាម ជាទី​តាំង​មាំ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ព្យាយាមជាគ្រឿងប្រកបរឿយៗ អាស្រ័យ​នូវ​​សេចក្តីមិនប្រមាទ អាស្រ័យនូវការយកចិត្តទុកដាក់​ដោយប្រពៃ ហើយបាន​នូវ​ចេតោសមាធិ តាមបែបផែន (នៃចិត្តរបស់យោគី) កាលបើចិត្តតាំងនៅខ្ជាប់ខ្ជួនហើយ មានសេចក្តី​សំគាល់ថា លោក​មានទីបំផុត។ បុគ្គលនោះ ក៏និយាយពាក្យយ៉ាងនេះថា លោកនេះមានទីបំផុត មានផ្លូវ​ជុំវិញ គឺមូលជុំវិញ។ ការនិយាយដូច្នេះ តើព្រោះហេតុអ្វី។ ព្រោះហេតុថា អាត្មាអញ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស អាស្រ័យនូវ​ការព្យាយាម ជាទី​តាំង​មាំ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿងប្រកបរឿយៗ អាស្រ័យ​នូវ​​សេចក្តីមិនប្រមាទ អាស្រ័យ​នូវការយកចិត្តទុកដាក់​ដោយប្រពៃ ហើយបាន​នូវ​ចេតោសមាធិ តាមបែបផែន (នៃចិត្តរបស់យោគី) កាលបើចិត្តតាំងនៅខ្ជាប់ខ្ជួនហើយ ក៏មានសេចក្តី​សំគាល់ថា លោក​មានទីបំផុត។ លោកនេះមានទីបំផុត មានផ្លូវ​ជុំវិញយ៉ាងណា អាត្មាអញ ក៏ដឹងនូវលោក​នេះ (យ៉ាងនោះ) ព្រោះគុណវិសេសនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុទី១ ដែល​សមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ ជាអ្នក​ប្រកប​ដោយអន្តានន្តទិដ្ឋិ អាស្រ័យ ប្រារព្ធ ទើបបញ្ញត្ត​ថា លោកមានទីបំផុតខ្លះ មិនមានទីបំផុតខ្លះ។

[៣៦] ក្នុងហេតុទី២ទៀតថា ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន ជាអ្នក​ប្រកប​ដោយ​​អន្តានន្តទិដ្ឋិ បញ្ញត្តថា លោកមានទីបំផុតខ្លះ មិនមានទីបំផុតខ្លះ តើព្រោះអាស្រ័យអ្វី ព្រោះប្រារព្ធអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល​ពួកមួយ ក្នុងលោកនេះ ជាសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ អាស្រ័យនូវការព្យាយាម ជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស អាស្រ័យនូវ​ការ​ព្យាយាម ជាទីតាំងមាំ អាស្រ័យនូវការព្យាយាម ជាគ្រឿងប្រកប​រឿយៗ អាស្រ័យនូវ​សេចក្តី​មិនប្រមាទ អាស្រ័យនូវការយកចិត្តទុកដាក់​ដោយប្រពៃ ហើយបាននូវ​ចេតោសមាធិ តាមបែបផែន (នៃចិត្តរបស់យោគី) កាលបើចិត្តតាំងនៅខ្ជាប់​ខ្ជួនហើយ ក៏មានសេចក្តីសំគាល់ថា លោកមិនមានទីបំផុត។ បុគ្គលនោះឯង ក៏និយាយ​យ៉ាងនេះថា លោកនេះមិនមានទីបំផុត ឥតមានកំណត់ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ណា និយាយ​យ៉ាងនេះថា លោកនេះមានទីបំផុត មានផ្លូវ​ជុំវិញដូច្នេះ។ ពាក្យរបស់សមណព្រាហ្មណ៍​នោះឯង ជាពាក្យមុសាវាទ។ ឯលោកនេះ ប្រាកដជាមិនមានទីបំផុត ឥតមាន​កំណត់។ ការដែលពោលដូច្នោះ តើព្រោះហេតុអ្វី។ ព្រោះហេតុថា អាត្មាអញ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស អាស្រ័យនូវ​ការព្យាយាម ជាទី​តាំង​មាំ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿងប្រកបរឿយៗ អាស្រ័យ​នូវ​​សេចក្តីមិនប្រមាទ អាស្រ័យ​នូវការ​យក​ចិត្ត​ទុកដាក់​ដោយប្រពៃ ហើយបាន​នូវ​ចេតោសមាធិ តាមបែបផែន (នៃចិត្តរបស់យោគី) កាលបើ​ចិត្តតាំងនៅខ្ជាប់ខ្ជួនហើយ ក៏មានសេចក្តី​សំគាល់ថា លោក​មិនមានទីបំផុត។ លោកនេះមិនមានទីបំផុត ឥតកំណត់យ៉ាងណា អាត្មាអញ ដឹងច្បាស់នូវលោក​នេះ (យ៉ាងនោះ) ព្រោះគុណវិសេសនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុទី២ ដែល​សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយពួកមួយ ជាអ្នក​ប្រកប​ដោយអន្តានន្តទិដ្ឋិ អាស្រ័យ ប្រារព្ធ ទើបបញ្ញត្ត​ថា លោកមានទីបំផុតខ្លះ មិនមានទីបំផុតខ្លះ។

[៣៧] ក្នុងហេតុទី៣ទៀតថា ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន ជាអ្នក​ប្រកប​ដោយ​​អន្តានន្តទិដ្ឋិ បញ្ញត្តថា លោកមានទីបំផុតខ្លះ មិនមានទីបំផុតខ្លះ តើព្រោះអាស្រ័យអ្វី ព្រោះប្រារព្ធអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល​ពួកមួយ ក្នុងលោកនេះ ជាសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ អាស្រ័យនូវការព្យាយាម ជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស អាស្រ័យនូវ​ការ​ព្យាយាម ជាទីតាំងមាំ អាស្រ័យនូវការព្យាយាម ជាគ្រឿងប្រកប​រឿយៗ អាស្រ័យនូវ​សេចក្តី​មិនប្រមាទ អាស្រ័យនូវការយកចិត្តទុកដាក់​ដោយប្រពៃ ហើយបាននូវ​ចេតោសមាធិ តាមបែបផែន (នៃចិត្តរបស់ព្រះយោគី) កាលបើចិត្តតាំងនៅខ្ជាប់​ខ្ជួនហើយ ក៏មានសេចក្តីសំគាល់ថា លោកមានទីបំផុត ក្នុងទិសខាងលើ និងទិសខាងក្រោម មានសេចក្តីសំគាល់ថា លោកមិនមានទីបំផុត ក្នុងទិសទទឹង (ទិស​ទាំង៨)។ បុគ្គលនោះឯង ក៏ពោលយ៉ាងនេះថា លោកនេះមានទីបំផុតខ្លះ មិនមានទីបំផុតខ្លះ ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ណា និយាយយ៉ាងនេះថា លោកនេះ មានទីបំផុត មានផ្លូវ​ជុំវិញដូច្នេះ។ ពាក្យរបស់ពួកសមណព្រាហ្មណ៍នោះ ជាពាក្យមុសាទេ។ ម្យ៉ាង​ទៀត ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ណា និយាយយ៉ាងនេះថា លោកនេះ មិនមានទីបំផុត ឥតមាន​កំណត់ទេ។ ពាក្យរបស់ពួកសមណព្រាហ្មណ៍នោះឯង ក៏ជាពាក្យមុសាដែរ។ ឯលោកនេះ ប្រាកដជា មានទីបំផុតខ្លះ មិនមានទីបំផុតខ្លះ។ ការនិយាយដូច្នោះ តើព្រោះហេតុអ្វី។ ព្រោះហេតុថា អាត្មាអញ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស អាស្រ័យ​នូវ​​ការព្យាយាម ជាទី​តាំង​មាំ អាស្រ័យ​នូវ​ការ​ព្យាយាម ជាគ្រឿងប្រកបរឿយៗ អាស្រ័យ​នូវ​​សេចក្តីមិនប្រមាទ អាស្រ័យ​នូវការយកចិត្តទុកដាក់​ដោយប្រពៃ ហើយបាន​នូវ​ចេតោសមាធិ តាមបែបផែន (នៃចិត្តរបស់យោគី) កាលបើចិត្តតាំងនៅខ្ជាប់ខ្ជួនហើយ ក៏មានសេចក្តី​សំគាល់ថា លោក​មានទីបំផុត ក្នុងទិសខាងលើ និងទិសខាងក្រោម មានសេចក្តី​សំគាល់ថា លោក​មិនមានទីបំផុតក្នុងទិស​ទទឹង។ លោកនេះមានទីបំផុតខ្លះ មិនមានទីបំផុតខ្លះ យ៉ាងណា អាត្មាអញ ដឹងច្បាស់នូវលោក​នេះ (យ៉ាងនោះ) ព្រោះគុណវិសេសនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុទី៣ ដែល​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ពួកមួយ ជាអ្នក​ប្រកប​ដោយអន្តានន្តទិដ្ឋិ អាស្រ័យ ប្រារព្ធ ទើបបញ្ញត្ត​ថា លោកមានទីបំផុតខ្លះ មិនមានទីបំផុតខ្លះ។

[៣៨] ក្នុងហេតុទី៤ទៀតថា ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន ជាអ្នក​ប្រកប​ដោយ​​អន្តានន្តទិដ្ឋិ បញ្ញត្តថា លោកមានទីបំផុតខ្លះ មិនមានទីបំផុតខ្លះ តើព្រោះអាស្រ័យអ្វី ព្រោះប្រារព្ធអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល​ពួកមួយ ក្នុងលោកនេះ ជាសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ជាអ្នកមានសេចក្តីត្រិះរិះ ពិចារណាជាប្រក្រតី។ បុគ្គលនោះ ក៏​និយាយ​ពាក្យ​ ដែលខ្លួនស្រាវជ្រាវ​បានមក ដោយសេចក្តីត្រិះរិះ ដែលខ្លួន​ស្ទាបស្ទង់ដោយការ​ពិចារណា ជាពាក្យកើតមាន ដោយប្រាជ្ញា​របស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា លោកនេះ មានទីបំផុត ក៏មិនមែន មិនមានទីបំផុត ក៏មិនមែន ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ណា និយាយយ៉ាងនេះថា លោកនេះ មានទីបំផុត មានផ្លូវជុំវិញដូច្នេះ។ ពាក្យរបស់ពួកសមណព្រាហ្មណ៍នោះ ជាពាក្យមុសាវាទ។ ម្យ៉ាងទៀត ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ណា និយាយយ៉ាងនេះថា លោកនេះ មិនមានទីបំផុត ឥតមានកំណត់ដូច្នេះ។ ពាក្យរបស់​ពួកសមណព្រាហ្មណ៍​នោះ ក៏ជាពាក្យមុសាដែរ។ មួយទៀត ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ណា និយាយយ៉ាងនេះថា លោកនេះ មានទីបំផុតខ្លះ មិនមានទីបំផុតខ្លះដូច្នេះ។ ពាក្យរបស់​ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍​នោះសោត ក៏ជាពាក្យមុសាដែរ។ ឯលោកនេះ ប្រាកដជា មានទីបំផុត ក៏មិនមែន មិនមាន​ទីបំផុត ក៏មិនមែនដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះ​ជា​ហេតុ​ទី​៤ ​ដែល​សមណព្រាហ្មណ៍​ពួកមួយ ជាអ្នកប្រកប​ដោយអន្តានន្តទិដ្ឋិ អាស្រ័យប្រារព្ធ ទើបបញ្ញត្តថា លោកមាន​ទីបំផុតខ្លះ មិនមានទីបំផុតខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ​សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ជាអ្នក​ប្រកប​ដោយអន្តានន្តទិដ្ឋិ បញ្ញត្តថា លោកមាន​ទី​បំផុត​ខ្លះ មិនមានទីបំផុតខ្លះ ដោយហេតុ​៤​យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឯពួកសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណានីមួយ ជា​អ្នក​ប្រកប​​ដោយអន្តានន្តទិដ្ឋិ បញ្ញត្តថា ​លោកមានទីបំផុតខ្លះ មិនមានទីបំផុតខ្លះ ​ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងអស់នោះ រមែងបញ្ញត្ត​ដោយ​ហេតុ​៤​យ៉ាងនេះឯង ឬក៏បណ្តា​ហេតុទាំង​៤យ៉ាង​នុ៎ះ ដោយហេតុណាមួយ មិនមានហេតុ​ដទៃ ក្រៅពីហេតុ៤យ៉ាង​នេះឡើយ។ ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគត​ ដឹងច្បាស់​នូវហេតុ​នៃទិដ្ឋិ​៤ប្រការនោះថា ហេតុនៃ​ទិដ្ឋិ​ទាំងនេះ ដែលបុគ្គលកាន់យកយ៉ាងនេះ ដែលបុគ្គល​ប្រកាន់​ខុសយ៉ាងនេះ រមែងមាន​គតិ​យ៉ាងនេះ មានការប្រព្រឹត្ត​ទៅក្នុងបរលោក​យ៉ាង​នេះ។ ព្រះតថាគត​ ដឹងច្បាស់​នូវទិដ្ឋិ​នោះ​ផង ដឹងច្បាស់ (នូវសីល សមាធិ និងសព្វញ្ញុតញ្ញាណ) ដែលជាគុណជាត​លើសលុប​ជាងនោះ​ទៅទៀតផង កាលបើដឹងច្បាស់​នូវគុណវិសេសនោះហើយ ក៏មិនបានប្រកាន់​ខុស​ឡើយ។ មួយទៀត កាលបើព្រះតថាគត មិនបានប្រកាន់ខុសហើយ ក៏ដឹងនូវ​ព្រះនិព្វាន ជាគ្រឿង​រលត់​ទៅនៃ​(បរាមាសក្កិលេស)ដោយខ្លួនឯង ទាំងដឹងច្បាស់នូវហេតុ ដែលនាំឲ្យកើត​ឡើង​នៃ​វេទនា​ផង នូវ​សេចក្តីអស់ទៅនៃវេទនាផង នូវសេចក្តីឆ្ងាញ់ពិសា របស់វេទនាផង នូវទោសរបស់​វេទនា​ផង នូវកិរិយារលាស់ចោលនូវវេទនាផង ដោយ​គួរ​តាម​ពិត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគត​ផុតស្រឡះហើយចាកកិលេស ព្រោះ​មិន​ប្រកាន់​នូវធម៌​ណាមួយ មានខន្ធ​ជាដើម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគត បានធ្វើឲ្យ​ជាក់ច្បាស់​ដោយបញ្ញាដ៏​ឧត្តម​ដោយខ្លួន​ឯង ហើយអាចនឹង​សំដែងបាននូវ​ធម៌ទាំង​ឡាយណា ពួកជន កាល​និយាយសរសើរ​គុណ​របស់​ព្រះតថាគត​ តាមសេចក្តីពិត ដោយ​ធម៌ទំាងឡាយ​ណា ធម៌ទាំងឡាយនេះឯង ជាធម៌ជ្រាលជ្រៅ ដែលបុគ្គលឃើញបាន​ដោយ​លំបាក ត្រាស់ដឹង​បានដោយកម្រ ជាធម៌​ស្ងប់រម្ងាប់ ជាធម៌ដ៏ថ្លៃថ្លា មិនជាទីស្ទង់​ប្រមើល​ដោយ​សេចក្តីត្រិះរិះ ជាធម៌ដ៏ល្អិត មានតែអ្នកប្រាជ្ញ ទើបដឹងបាន។

[៣៩] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ ជាអ្នកប្រកបដោយ​អមរាវិក្ខេបទិដ្ឋិ [អដ្ឋកថា ថា អ្នកប្រកាន់ និយាយ​បោះសំដី មិនឲ្យស្លាប់ពាក្យ។ ន័យ​មួយទៀត​ថា អ្នកនិយាយ​បោះសំដី ក្រឡិចក្រឡុច មិនឲ្យគេចាប់ពាក្យបាន ដូចជា​ត្រី​មួយបែបឈ្មោះ ត្រីអមរា ដែលស្ទុះ​ទៅ ស្ទុះមក ភ្លែតចុះ ភ្លែតឡើង មិនឲ្យគេ​ចាប់​ខ្លួន​បាន។] កាលបើមានអ្នកណាមួយ សាកសួរប្រស្នាក្នុងកុសល និងអកុសលនោះៗ ក៏ដល់​នូវការបោះវាចា បោះសំដី មិនឲ្យស្លាប់ពាក្យ ដោយហេតុ៤យ៉ាង។ ចុះពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ដ៏ចំរើននោះ ជាអ្នកប្រកបដោយអមរាវិក្ខេបទិដ្ឋិ កាលបើមានអ្នកណាមួយ សាកសួរប្រស្នាក្នុងកុសល និងអកុសលនោះៗហើយ ក៏ដល់​នូវការបោះវាចា បោះសំដី មិនឲ្យស្លាប់ពាក្យ ដោយហេតុ៤ប្រការ តើព្រោះអាស្រ័យអ្វី ព្រោះ​ប្រារព្ធអ្វី។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ បុគ្គលពួកមួយ ក្នុងលោកនេះ ជាសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ មិនដឹងតាមពិតថា នេះជាកុសល មិនដឹងតាមពិតថា នេះជាអកុសល។ បុគ្គលនោះ តែងមានសេចក្តី​ត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា អាត្មាអញ មិនដឹងតាមពិតថា នេះជាកុសល មិនដឹងតាមពិតថា នេះជា​អកុសលទេ កាលបើអាត្មាអញ មិនដឹងតាមពិតថា នេះជាកុសល មិនដឹងតាមពិតថា នេះជាអកុសលទេ នឹងអះអាងថា នេះជាកុសលក្តី នឹងអះអាងថា នេះជាអកុសលក្តី ពាក្យនៃអាត្មាអញនោះ នឹងជាមុសា ពាក្យនៃអាត្មាអញណា ជាមុសា ពាក្យនោះ នឹងជាសេចក្តី​ចង្អៀតចង្អល់​ចិត្តនៃអាត្មាអញ សេចក្តី​ចង្អៀតចង្អល់​ចិត្តណា​របស់​អាត្មា​អញ សេចក្តី​ចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត​នោះ នឹងជាអន្តរាយនៃអាត្មាអញ។ ព្រោះតែ​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះ បានជាបុគ្គលនោះ មិនអះអាងថា នេះជាកុសល មិនអះអាងថា នេះជា​អកុសល​ឡើយ ព្រោះខ្លាចមុសាវាទ ព្រោះខ្ពើមមុសាវាទ កាលបើមានអ្នកណាមួយ សាក​សួរ​ប្រស្នាក្នុងកុសល និងអកុសលនោះៗ ក៏ដល់​នូវការបោះវាចា បោះសំដី មិនឲ្យ​ស្លាប់​ពាក្យថា សេចក្តីយល់ឃើញ​របស់ខ្ញុំថា យ៉ាងនេះក៏មិនមែន [អដ្ឋកថា ថា ត្រង់ពាក្យ​ដែលថា យ៉ាងនេះក៏មិនមែន ជាពាក្យឃាត់​អាការសួរណាៗ ដែល​មិនមានទីកំណត់។]។ សេចក្តីយល់ឃើញ​របស់ខ្ញុំថា យ៉ាងនោះ ក៏មិនមែន [ត្រង់ពាក្យ​ថា យ៉ាងនោះ ក៏មិនមែន ជាពាក្យឃាត់សស្សតវាទ គឺពាក្យពោលថា លោកទៀង (បព្វៈ២៧ ២៨ ២៩ ៣០)។] សេចក្តី​យល់ឃើញ​របស់ខ្ញុំថា យ៉ាងដទៃ ក៏មិនមែន [ត្រង់ពាក្យថា យ៉ាងដទៃ ក៏មិនមែន ជាពាក្យឃាត់​ឯកច្ចសស្សតឯកច្ចអសស្សតវាទ គឺពាក្យថា លោក​ទៀងខ្លះ មិនទៀងខ្លះ (បព្វៈ ៣១ ៣២ ៣៣ ៣៤)។] សេចក្តីយល់ឃើញ​របស់ខ្ញុំថា មិនមែន ក៏ទេ [ត្រង់ពាក្យថា សូន្យក៏មិនមែន ជាពាក្យឃាត់​ឧច្ឆេទវាទ គឺពាក្យថា សត្វស្លាប់​ទៅសូន្យ មិនកើតទៀត។]។ សេចក្តីយល់ឃើញ​របស់ខ្ញុំថា មិនមែនក៏ទេ ក៏​មិនមែនដែរ [ត្រង់ពាក្យថា មិនសូន្យក៏មិន​មែន ជាពាក្យឃាត់​តក្កីវាទ គឺពាក្យថា សត្វស្លាប់ទៅ មិនមែន​ជាមាន មិនមែន​ជាគ្មាន។] ម្នាល​​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ នេះជាហេតុទី១ ដែល​សមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ ជាអ្នក​ប្រកប​ដោយ​អមរាវិក្ខេបទិដ្ឋិ អាស្រ័យ ប្រារព្ធ កាលបើ​មានអ្នកណាមួយសាកសួរប្រស្នា​ក្នុង​កុសល និងអកុសលនោះៗ ក៏ដល់​នូវការ​បោះវាចា បោះសំដី មិនឲ្យស្លាប់ពាក្យ។

[៤០] ក្នុងហេតុទី២ទៀតថា ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន ជាអ្នកប្រកបដោយ​អមរាវិក្ខេបទិដ្ឋិ កាលបើមានអ្នកណាមួយ សាកសួរប្រស្នាក្នុងកុសល និងអកុសលនោះៗ ក៏ដល់​នូវការបោះវាចា បោះសំដី មិនឲ្យស្លាប់ពាក្យ តើព្រោះអាស្រ័យអ្វី ព្រោះ​ប្រារព្ធអ្វី។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ បុគ្គលពួកមួយ ក្នុងលោកនេះ ជាសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ មិនដឹង​តាម​ពិត​ថា នេះជាកុសល មិនដឹងតាមពិតថា នេះជាអកុសលទេ។ បុគ្គលនោះ តែងមាន​សេចក្តី​​ត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា អាត្មាអញ មិនដឹងតាមពិតថា នេះជាកុសល មិនដឹង​តាម​ពិត​ថា នេះជាអកុសលទេ កាលបើអាត្មាអញ មិនដឹងតាមពិតថា នេះជាកុសល មិនដឹង​តាម​ពិត​ថា នេះជាអកុសលយ៉ាងនេះហើយ នឹងអះអាងថា នេះជាកុសល ឬនឹងអះអាងថា នេះជាអកុសល ឆន្ទៈក្តី រាគៈក្តី ទោសៈក្តី បដិឃៈ [អដ្ឋកថា ថា សេចក្តីត្រេកអរមាន​កំឡាំង​​ថយ ហៅឆន្ទៈ សេចក្តីត្រេកអរមានកំឡាំងក្លា ហៅរាគៈ សេចក្តីក្រោធមានកំឡាំង​ថយ ហៅទោសៈ សេចក្តីក្រោធមានកំឡាំង​ក្លា ហៅបដិឃៈ។] ក្តី នៃអាត្មាអញ នឹងមាន​ក្នុង​​​រឿងរ៉ាវណា ឆន្ទៈក្តី រាគៈក្តី ទោសៈក្តី បដិឃៈក្តី នៃអាត្មាអញ នឹងមានក្នុងរឿងរ៉ាវនោះ ធម្មជាត មានឆន្ទៈជាដើមនោះ ជាឧបាទានរបស់អាត្មាអញ ធម៌ណាជាឧបាទាន​នៃ​អាត្មា​អញ ធម៌នោះ នឹងជាសេចក្តី​ចង្អៀតចង្អល់​នៃអាត្មាអញ ធម៌ណា​ជាសេចក្តី​ចង្អៀតចង្អល់​​របស់​អាត្មាអញ ធម៌​នោះ នឹងជាអន្តរាយនៃអាត្មាអញ។ ព្រោះ​សេចក្តី​ត្រិះរិះដូច្នេះ បាន​ជា​បុគ្គលនោះ មិនអះអាងថា នេះជាកុសល មិនអះអាងថា នេះជាអកុសលឡើយ ព្រោះ​ខ្លាច​ឧបាទាន ព្រោះខ្ពើមឧបាទាន កាលបើមានអ្នកណាមួយ សាកសួរប្រស្នាក្នុងកុសល និងអកុសលនោះៗ ក៏ដល់​នូវការបោះវាចា បោះសំដី មិនឲ្យ​ស្លាប់​ពាក្យថា សេចក្តីយល់​ឃើញ​នៃខ្ញុំថា យ៉ាងនេះក៏មិនមែន។ សេចក្តីយល់ឃើញ​នៃខ្ញុំថា យ៉ាងនោះ ក៏មិនមែន។ សេចក្តីយល់ឃើញ​របស់ខ្ញុំថា យ៉ាងដទៃ ក៏មិនមែន។ សេចក្តីយល់ឃើញ​របស់ខ្ញុំថា មិនមែន ក៏ទេ។ សេចក្តីយល់ឃើញ​របស់ខ្ញុំថា មិនមែនក៏ទេ ក៏​មិនមែនដែរ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ នេះជាហេតុទី២ ដែល​សមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ ជាអ្នក​ប្រកប​ដោយ​អមរាវិក្ខេប​ទិដ្ឋិ អាស្រ័យ ប្រារព្ធ កាលបើ​មានអ្នកណាមួយសាកសួរប្រស្នា​ក្នុងកុសល និងអកុសល​នោះៗហើយ ក៏ដល់​នូវការ​បោះវាចា បោះសំដី មិនឲ្យស្លាប់ពាក្យ។

[៤១] ក្នុងហេតុទី៣ទៀតថា ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន ជាអ្នកប្រកបដោយ​អមរាវិក្ខេបទិដ្ឋិ កាលបើមានអ្នកណាមួយ សាកសួរប្រស្នាក្នុងកុសល និងអកុសលនោះៗ​ហើយ ក៏ដល់​នូវការបោះវាចា បោះសំដី មិនឲ្យស្លាប់ពាក្យ តើព្រោះ​អាស្រ័យ​អ្វី ព្រោះប្រារព្ធអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពួកមួយ ក្នុងលោកនេះ ជាសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ មិនដឹងតាមពិតថា នេះជាកុសល មិនដឹងតាមពិតថា នេះជាអកុសលទេ។ បុគ្គលនោះ តែងមានសេចក្តី​ត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា អាត្មាអញ មិនដឹងតាមពិតថា នេះ​ជា​កុសល មិនដឹងតាមពិតថា នេះជាអកុសលឡើយ កាលបើអាត្មាអញ មិនដឹងតាមពិតថា នេះជាកុសល មិនដឹងតាមពិតថា នេះជាអកុសលដូច្នេះហើយ នឹងអះអាងថា នេះជា​កុសល​ក្តី នឹងអះអាងថា នេះជាអកុសលក្តី ក្រែង​មានសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ជា​បណ្ឌិត មានប្រាជ្ញាដ៏ល្អិត ដឹងច្បាស់នូវវាទៈ​របស់អ្នកដទៃ អាចទំលាយ​នូវទិដ្ឋិ របស់​បុគ្គល​ដទៃបាន ដោយកំឡាំងប្រាជ្ញា​របស់ខ្លួន មានសភាព​ដូចជាខ្មាន់​ធ្នូ ជាអ្នកបាញ់​រោម​ទ្រាយ [សព្ទនេះ ប្រែថា មានសភាព​ដូចខ្មាន់ធ្នូ ជាអ្នកបាញ់​រោមចុង​កន្ទុយសត្វ ដូច្នេះ​ក៏បាន។] សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ គប្បីសាកសួរ គប្បីជជីកសួរ គប្បីសួរដេញដោល ចំពោះអាត្មាអញ ក្នុងកុសល និងអកុសលនោះ (បើ) សមណព្រាហ្មណ៍ណា គប្បីសាក​សួរ គប្បីជជីកសួរ គប្បី​សួរដេញដោល​ចំពោះអាត្មាអញ ក្នុងកុសល និងអកុសលនោះ អាត្មាអញ មុខជានឹង​មិនអាច​ដោះស្រាយ នូវប្រស្នារបស់​ពួកសមណព្រាហ្មណ៍​នោះ​បានទេ បើអាត្មាអញ មិនអាចនឹង​ដោះស្រាយ​នូវប្រស្នា​ដោយហេតុណាហើយ ហេតុ​នោះ  នឹងជាសេចក្តី​ចង្អៀត​ចិត្តនៃអាត្មាអញ ធម៌ណាជាសេចក្តី​ចង្អៀត​ចិត្ត​របស់​អាត្មា​អញ ធម៌​នោះ នឹងជាអន្តរាយនៃអាត្មាអញ។ ព្រោះ​សេចក្តី​ត្រិះរិះយ៉ាងនេះ បានជា​បុគ្គល​នោះ មិនអះអាងថា នេះជាកុសល មិនអះអាងថា នេះជាអកុសល ព្រោះខ្លាច​ពាក្យ​សួរដេញ​ដោល ព្រោះធុញថប់នឹងពាក្យសួរដេញដោល កាលបើមានអ្នកណាមួយ សាកសួរប្រស្នា​ក្នុង​កុសល និងអកុសលនោះៗហើយ ក៏ដល់​នូវការបោះវាចា បោះសំដី មិនឲ្យ​ស្លាប់​ពាក្យ​ថា សេចក្តីយល់ឃើញ​របស់ខ្ញុំថា យ៉ាងនេះក៏មិនមែន។ សេចក្តី​យល់​ឃើញ​​របស់ខ្ញុំថា យ៉ាងនោះ ក៏មិនមែន។ សេចក្តីយល់ឃើញ​របស់ខ្ញុំថា យ៉ាងដទៃ ក៏​មិន​មែន។ សេចក្តីយល់​ឃើញ​​របស់ខ្ញុំថា មិនមែន ក៏ទេ។ សេចក្តីយល់ឃើញ​របស់ខ្ញុំថា មិនមែនក៏ទេ ក៏​មិនមែន​ដែរ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ នេះជាហេតុទី៣ ដែល​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ពួកមួយ ជាអ្នក​ប្រកប​​ដោយអមរាវិក្ខេបទិដ្ឋិ អាស្រ័យ ប្រារព្ធ កាលបើ​មាន​អ្នក​ណា​មួយ សាកសួរប្រស្នា​ក្នុងកុសល និងអកុសលនោះៗហើយ ក៏ដល់​នូវការ​បោះវាចា បោះសំដី មិនឲ្យ​ស្លាប់​ពាក្យ។

[៤២] ក្នុងហេតុទី៤ទៀតថា ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន ជាអ្នកប្រកបដោយ​អមរាវិក្ខេបទិដ្ឋិ កាលបើមានអ្នកណាមួយ សាកសួរប្រស្នាក្នុងកុសល និងអកុសលនោះៗ​ហើយ ក៏ដល់​នូវការបោះវាចា បោះសំដី មិនឲ្យស្លាប់ពាក្យ តើព្រោះ​អាស្រ័យ​អ្វី ព្រោះ​ប្រារព្ធ​អ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពួកមួយ ក្នុងលោកនេះ ជាសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ជាមនុស្ស​មានប្រាជ្ញាទន់ ជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ។ បុគ្គលនោះឯង ហេតុតែមានប្រាជ្ញាទន់ ហេតុ​តែល្ងង់ខ្លៅ កាលបើមានអ្នកណាមួយ សាកសួរប្រស្នាក្នុងកុសល និងអកុសល​នោះៗ​ហើយ ក៏ដល់​នូវការបោះវាចា បោះសំដី មិនឲ្យ​ស្លាប់​ពាក្យថា បើអ្នកសួរខ្ញុំថា លោក​ខាងមុខមានឬទេ បើសេចក្តីយល់ឃើញ​របស់ខ្ញុំយ៉ាងនេះថា លោកខាងមុខ​មាន ខ្ញុំនឹងមិនអះអាង​ដល់អ្នកថា លោកខាងមុខមាន (ម្តេចបាន) សេចក្តីយល់ឃើញរបស់ខ្ញុំ​ ថាយ៉ាងនេះ ក៏មិនមែន។ សេចក្តី​យល់​ឃើញ​​របស់ខ្ញុំថា យ៉ាងនោះ ក៏មិនមែន។ សេចក្តី​យល់​ឃើញ​របស់ខ្ញុំថា យ៉ាងដទៃ ក៏​មិន​មែន។ សេចក្តីយល់ឃើញ​របស់ខ្ញុំថា មិនមែន ក៏ទេ។ សេចក្តីយល់ឃើញ​របស់ខ្ញុំថា មិនមែនក៏ទេ ក៏​មិនមែនដែរ។ បើអ្នកសួរខ្ញុំថា លោក​ខាងមុខមិនមានឬ។បេ។ លោកខាងមុខ មានខ្លះ មិនមានខ្លះឬ។ លោកខាងមុខ មានក៏​មិនមែន មិនមានក៏មិនមែនឬ។ សត្វទាំងឡាយ ដែលមានកំណើត​ជាឧបបាតិកៈ​មានឬ។ សត្វទាំងឡាយ ដែល​ជាឧបបាតិកៈ​ មិនមានឬ។ សត្វទាំងឡាយ ដែល​ជាឧបបាតិកៈ​ មានខ្លះ មិនមានខ្លះឬ។ សត្វទាំងឡាយ ដែល​ជាឧបបាតិកៈ​ មានក៏មិន​មែន មិនមានក៏មិន​មែន​ឬ។ ផលវិបាករបស់កម្មទាំងឡាយ ដែលសត្វធ្វើល្អ និងអាក្រក់មានឬ។ ផលវិបាក​របស់​កម្ម​ទាំងឡាយ ដែលសត្វធ្វើល្អ និងអាក្រក់ មិនមានឬ។ ផលវិបាករបស់កម្ម​​ទាំងឡាយ ដែលសត្វធ្វើល្អ និងអាក្រក់ មានខ្លះ មិនមានខ្លះឬ។ ផលវិបាករបស់កម្ម​ទាំងឡាយ ដែលសត្វធ្វើល្អ និងអាក្រក់ មានក៏មិនមែន មិនមានក៏មិន​មែនឬ។ សត្វ​លុះ​រំលាងខន្ធទៅ ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ កើតទៀតឬ។ សត្វលុះរំលាងខន្ធទៅ ខាងមុខ​អំពី​សេចក្តីស្លាប់ មិនកើតទៀតឬ។ សត្វលុះរំលាងខន្ធទៅ ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ កើត​ទៀត​ខ្លះ មិនកើតទៀតខ្លះឬ។ សត្វលុះរំលាងខន្ធទៅ ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ កើតទៀតក៏​មិន​មែន មិនកើតទៀតក៏មិនមែនឬ។ បើសេចក្តី​យល់ឃើញរបស់ខ្ញុំ នឹងមានដូច្នេះថា សត្វលុះ​រំលាងខន្ធទៅ ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ កើតទៀត​ក៏មិនមែន មិនកើតទៀតក៏មិន​មែន ខ្ញុំនឹងមិនអះអាង​ដល់អ្នកថា សត្វលុះរំលាងខន្ធទៅ ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ កើត​ទៀត​ក៏មិនមែន មិនកើតទៀត​ក៏មិនមែន (ម្តេចបាន) សេចក្តីយល់ឃើញ​របស់ខ្ញុំថា យ៉ាង​នេះ ក៏មិនមែន។ សេចក្តីយល់ឃើញ​របស់ខ្ញុំថា យ៉ាងនោះ ក៏មិនមែន។ សេចក្តីយល់​ឃើញ​​របស់ខ្ញុំថា យ៉ាងដទៃ ក៏មិនមែន។ សេចក្តីយល់ឃើញ​របស់ខ្ញុំថា មិនមែនក៏ទេ។ សេចក្តី​យល់ឃើញ​របស់ខ្ញុំថា មិនមែនទេ ក៏មិនមែនដែរ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ នេះជា​ហេតុទី៤ ដែល​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ពួកមួយ ជាអ្នក​ប្រកប​ដោយអមរាវិក្ខេបទិដ្ឋិ អាស្រ័យ ប្រារព្ធ កាលបើ​មាន​អ្នក​ណា​មួយ សាកសួរប្រស្នា​ក្នុងកុសល និងអកុសលនោះៗហើយ ក៏ដល់​នូវការ​បោះវាចា បោះសំដី មិនឲ្យស្លាប់ពាក្យ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ​ពួកសមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះឯង ជាអ្នកប្រកប​ដោយអមរាវិក្ខេបទិដ្ឋិ កាលបើមានអ្នកណាមួយ សាក​សួរប្រស្នា ក្នុង​កុសល និងអកុសលនោះៗ ក៏ដល់នូវការបោះវាចា បោះសំដី មិនឲ្យ​ស្លាប់ពាក្យ ដោយ​ហេតុ៤ប្រការនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍​ណា​នី​មួយ ជា​អ្នក​ប្រកប​ដោយអមរាវិក្ខេបទិដ្ឋិ កាលបើមានអ្នកណាមួយ សាកសួរប្រស្នា ក្នុង​កុសល និងអកុសលនោះៗហើយ ក៏ដល់នូវការបោះវាចា បោះសំដី មិនឲ្យស្លាប់ពាក្យ សមណៈ ​ឬព្រាហ្មណ៍ទាំងអស់នោះ រមែងដល់នូវការ​បោះវាចា បោះសំដី មិនឲ្យស្លាប់ពាក្យ ដោយហេតុ​៤​យ៉ាងនេះឯង ឬក៏បណ្តា​ហេតុទាំង៤យ៉ាងនុ៎ះ ដោយហេតុណាមួយ មិនមាន​ហេតុ​ដទៃ ក្រៅពី​នេះឡើយ។បេ។ ពួកជន កាល​និយាយសរសើរ​គុណ​របស់​ព្រះតថាគត​ តាមសេចក្តីពិត ដោយធម៌ទំាងឡាយ​ណា។

[៤៣] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ ជាអ្នកប្រកបដោយ​អធិច្ចសមុប្បន្នទិដ្ឋិ គឺអ្នកបញ្ញត្តនូវខ្លួន និងលោកថា កើតឡើងដោយឥតហេតុ ដោយហេតុ​២យ៉ាង។ ចុះពួកសមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើននោះ ដែលជាអ្នកប្រកបដោយ​អធិច្ចសមុប្បន្ន​ទិដ្ឋិ បញ្ញត្តនូវ​ខ្លួននិងលោកថា កើតឡើងដោយឥតហេតុ ដោយហេតុ២យ៉ាង តើ​ព្រោះ​អាស្រ័យ​អ្វី ព្រោះ​ប្រារព្ធអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានពួកទេវតា ឈ្មោះថា អសញ្ញីសត្វ គឺ​សត្វមិនមានសញ្ញា ទេវតាទាំងនោះ លុះមានសញ្ញាកើតឡើងហើយ ក៏ច្យុតចាកពួក​ទេវតា​នោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនុ៎ះមានប្រាកដត្រង់សេចក្តីថា​ សត្វណាមួយ​ ច្យុត​ចាកពួកទេវតានោះ មកកាន់អត្តភាពជាមនុស្សនេះ កាលដែលមកកាន់អត្តភាព​ជា​មនុស្ស​នេះហើយ ក៏ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស លុះចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស​ហើយ អាស្រ័យ​នូវការព្យាយាម ជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស អាស្រ័យ​នូវការព្យាយាម ជាទីតាំង​មាំ អាស្រ័យ​នូវការព្យាយាម ជាគ្រឿងប្រកបរឿយៗ អាស្រ័យ​នូវសេចក្តីមិនប្រមាទ អាស្រ័យ​នូវ​ការយកចិត្តទុកដាក់ដោយប្រពៃ ហើយបាននូវចេតោសមាធិ តាមបែបផែន (នៃចិត្តរបស់យោគី) កាលបើចិត្តតាំងនៅខ្ជាប់ខ្ជួនហើយ ក៏រលឹកបាន កំណត់ត្រឹមកាល​ដែល​ខ្លួន​មានសញ្ញាកើតឡើង មិនបានរលឹកហួសអំពីកំណត់​នោះឡើយ។ បុគ្គលនោះ ពោល​យ៉ាងនេះថា ខ្លួន និងលោក កើតឡើងដោយឥតហេតុ។ ការពោលដូច្នោះ តើ​ព្រោះ​ហេតុអ្វី។ ព្រោះថា អាត្មាអញ ក្នុងកាលពីមុន ក៏មិនបានកើតទេ កើតតែក្នុងកាលឥឡូវ​នេះ តទៅមុខទៀត ក៏មិនបានកើតដែរ ព្រះ​បង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បីជាអ្នកស្ងប់រម្ងាប់ហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុទី១ ដែលសមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ ជាអ្នកប្រកប​ដោយ​អធិច្ចសមុប្បន្នទិដ្ឋិ អាស្រ័យ ប្រារព្ធ ទើបបញ្ញត្ត​នូវខ្លួននិងលោក ថាកើតឡើង​ដោយ​​ឥតហេតុ។

[៤៤] ក្នុងហេតុទី២ទៀតថា ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ដ៏​ចំរើន ជាអ្នកប្រកបដោយ​អធិច្ចសមុប្បន្នទិដ្ឋិ បញ្ញត្តនូវខ្លួន និងលោកថា កើតឡើងដោយឥតហេតុ ​ព្រោះ​អាស្រ័យ​អ្វី ព្រោះ​ប្រារព្ធអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពួកមួយ ក្នុងលោកនេះ ជាសមណៈ ឬ​ព្រាហ្មណ៍ ជាអ្នកមានសេចក្តីត្រិះរិះ ពិចារណាជាប្រក្រតី។ បុគ្គលនោះ ក៏និយាយពាក្យ ដែលខ្លួនស្រាវជ្រាវ បានមកដោយសេចក្តីត្រិះរិះ ដែលខ្លួនស្ទាបស្ទង់ ដោយការ​ពិចារណា ​ជាពាក្យកើតមានដោយបញ្ញារបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា ខ្លួន និងលោក កើតឡើង​ដោយ​ឥត​ហេតុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុទី២ ដែលសមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ ជាអ្នក​ប្រកប​​ដោយ​អធិច្ចសមុប្បន្នទិដ្ឋិ អាស្រ័យ ប្រារព្ធ ទើបបញ្ញត្ត​នូវខ្លួន និងលោក ថាកើត​ឡើង​ដោយ​ឥតហេតុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ជា​អ្នក​ប្រកប​ដោយអធិច្ចសមុប្បន្នទិដ្ឋិទាំងនោះ តែងបញ្ញត្តនូវខ្លួន និងលោកថា កើតឡើងដោយ​ឥត​ហេតុ ដោយហេតុ​២​យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍​ឯណានី​មួយ ជាអ្នកប្រកបដោយ​អធិច្ចសមុប្បន្នទិដ្ឋិ បញ្ញត្ត​នូវខ្លួន និងលោកថា កើតឡើង​ដោយ​ឥតហេតុ សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងអស់នោះ រមែងបញ្ញត្ត​ដោយហេតុ២យ៉ាងនេះឯង ឬក៏បណ្តា​ហេតុទាំង២នោះ ដោយហេតុណានីមួយ មិនមាន​ហេតុ​ដទៃ ក្រៅពីហេតុ​ទាំង​២យ៉ាង​នេះឡើយ។បេ។ ពួកជន កាល​ពោលសរសើរ​គុណ​របស់​ព្រះតថាគត​ តាមសេចក្តី​ពិត ដោយធម៌ទំាងឡាយ​ណា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ជាអ្នកប្រកបដោយបុព្វន្តកប្បទិដ្ឋិ ជាអ្នកមានសេចក្តីយល់ឃើញរឿយៗ នូវ​ចំណែក​នៃខន្ធខាងដើម ប្រារព្ធនូវចំណែក​នៃខន្ធខាងដើម សំដែងនូវចំណែក​នៃទិដ្ឋិ​ច្រើន​ប្រការ ដោយហេតុទាំង១៨នេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍​ឯណា​នីមួយ ជាអ្នកប្រកបដោយបុព្វន្តកប្បទិដ្ឋិ ជាអ្នកមានសេចក្តីយល់ឃើញ​រឿយៗ នូវ​ចំណែក​នៃ​ខន្ធខាងដើម ប្រារព្ធនូវចំណែក​នៃខន្ធខាងដើម សំដែងនូវចំណែក​នៃទិដ្ឋិ​ច្រើន​ប្រការ សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងអស់នោះ រមែងសំដែងដោយហេតុទាំង១៨នេះឯង ឬក៏​បណ្តា​ហេតុទាំង​១៨នុ៎ះ ដោយហេតុណាមួយ មិនមាន​ហេតុដទៃ​ក្រៅពី​ហេតុទាំង​១៨​នេះ​ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគត ដឹងច្បាស់នូវហេតុនៃទិដ្ឋិនោះដូច្នេះថា ហេតុ​នៃទិដ្ឋិទាំងឡាយនេះ ដែលបុគ្គលកាន់យកយ៉ាងនេះ ប្រកាន់ខុសយ៉ាងនេះ រមែង​មានគតិយ៉ាងនេះ មានការប្រព្រឹត្តិទៅ ក្នុងលោកខាងមុខយ៉ាងនេះ។ ព្រះតថាគត ដឹងច្បាស់​នូវហេតុនៃទិដ្ឋិ​នោះផង ដឹងច្បាស់ (នូវសីល សមាធិ និងសព្វញ្ញុតញ្ញាណ) ដែល​ជាគុណជាតលើសលុប ក្រៃលែង​ជាងនោះទៅទៀតផង។ កាលបើដឹងច្បាស់នូវ​គុណ​វិសេសនោះហើយ ក៏មិនបានប្រកាន់ខុសឡើយ។ មួយទៀត កាលបើព្រះតថាគត មិនបាន​ប្រកាន់ខុសហើយ ក៏ដឹងនូវព្រះនិព្វាន ជាគ្រឿងរលត់ទៅ (នៃ​បរាមាសក្កិលេស) ដោយ​ខ្លួនឯង ទាំងដឹងច្បាស់នូវហេតុ​ដែលនាំឲ្យកើតឡើង នៃវេទនាផង នូវសេចក្តីអស់​ទៅ​នៃវេទនាផង នូវសេចក្តីឆ្ងាញ់ពិសារបស់វេទនាផង នូវទោស​របស់វេទនាផង នូវកិរិយា​រលាស់ចោលនូវវេទនាផង ដោយគួរតាមពិត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគត ផុត​ស្រឡះ​​ហើយ ចាកកិលេស ព្រោះមិនប្រកាន់ (នូវធម៌ណាមួយ មានខន្ធជាដើម)។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ព្រះតថាគត បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ដោយបញ្ញាដ៏ឧត្តម ដោយខ្លួន​ឯង​ហើយ អាចនឹងសំដែងបាន នូវធម៌ទាំងឡាយណា ពួកជន កាលពោលសរសើរគុណ​របស់​តថាគត តាមសេចក្តីពិត ដោយធម៌ទាំងឡាយណា ធម៌ទាំងឡាយនេះឯង ជាធម៌​ដ៏​ជ្រាលជ្រៅ ដែលបុគ្គលឃើញបានដោយលំបាក ត្រាស់ដឹងបានដោយកម្រ ជាធម៌ស្ងប់​រម្ងាប់ ជាធម៌ថ្លៃថ្លា មិនជាទីស្ទង់​ប្រមើល​ដោយសេចក្តី​ត្រិះរិះបាន ជាធម៌ដ៏ល្អិត មានតែ​អ្នកប្រាជ្ញ ទើបដឹងបាន។

[៤៥] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ ជាអ្នកប្រកបដោយ​អបរន្តកប្បទិដ្ឋិ ជាអ្នកមានសេចក្តីយល់ឃើញ​រឿយៗ នូវខន្ធជាចំណែកខាងមុខ (អនាគត) ប្រារព្ធ​ខន្ធ ជាចំណែក​ខាងមុខ ហើយសំដែង​នូវចំណែក​នៃទិដ្ឋិ​ច្រើនប្រការ ដោយហេតុ៤៤។ ចុះពួកសមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន ជាអ្នកប្រកបដោយ​អបរន្តកប្ប​ទិដ្ឋិ ជាអ្នកមានសេចក្តីយល់ឃើញ​រឿយៗ នូវខន្ធជាចំណែកខាងមុខ ប្រារព្ធ​ខន្ធ ជាចំណែក​ខាងមុខ ហើយសំដែង​នូវចំណែក​នៃទិដ្ឋិ​ច្រើនប្រការ ដោយហេតុ៤៤ តើ​ព្រោះ​អាស្រ័យ​អ្វី ព្រោះ​ប្រារព្ធអ្វី។

[៤៦] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ ជាអ្នកប្រកបដោយ​ឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជាសញ្ញីវាទ (ប្រកាន់នូវខ្លួនថា កាលស្លាប់ទៅ មានសញ្ញា) បញ្ញត្តនូវខ្លួនថា មានសញ្ញាខាងមុខ អំពីសេចក្តីស្លាប់ ដោយហេតុ១៦យ៉ាង។ ចុះពួកសមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើននោះ ជាអ្នកប្រកបដោយ​ឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជាសញ្ញីវាទ បញ្ញត្តនូវខ្លួនថា មានសញ្ញាខាងមុខ អំពីសេចក្តីស្លាប់ ដោយហេតុ១៦យ៉ាង តើ​ព្រោះ​អាស្រ័យ​អ្វី ព្រោះ​ប្រារព្ធអ្វី។ សមណព្រាហ្មណ៍ពួកនោះ បញ្ញត្តនូវខ្លួននោះថា ខ្លួន​មានរូប តែមិនមានរោគ គឺទៀង មានសញ្ញាខាងមុខ អំពីសេចក្តីស្លាប់។ បញ្ញត្តនូវខ្លួននោះថា ខ្លួន​មិនមានរូប ទាំងមិនមានរោគ មានសញ្ញាខាងមុខ អំពីសេចក្តីស្លាប់។ បញ្ញត្តនូវខ្លួននោះថា ខ្លួន​មានរូបខ្លះ មិនមានរូបខ្លះក៏មាន។បេ។ ខ្លួនមានរូបក៏មិនមែន មិនមានរូបក៏មិនមែន ក៏មាន។ ខ្លួន​មានទីបំផុតក៏មាន។ ខ្លួន​មិនមានទីបំផុតក៏មាន។ ខ្លួនមានទីបំផុតខ្លះ មិនមាន​ទីបំផុតខ្លះ ក៏មាន។ ខ្លួន​មានទីបំផុត​ក៏មិនមែន មិនមានទីបំផុត​ក៏មិនមែន ក៏មាន។ ខ្លួន​មាន​សញ្ញាដូចគ្នាក៏មាន។ ខ្លួនមានសញ្ញាផ្សេងគ្នាក៏មាន។ ខ្លួនមានសញ្ញាយ៉ាងតិច​ក៏មាន។ ខ្លួនមានសញ្ញានឹងប្រមាណមិនបានក៏មាន។ ខ្លួនមានសេចក្តី​សុខ​តែម្យ៉ាងក៏មាន។ ខ្លួន​មានទុក្ខតែម្យ៉ាងក៏មាន។ ខ្លួន​មានសុខ និងទុក្ខ​ច្រឡំគ្នាក៏មាន។ ខ្លួន​មិនមានទុក្ខ មិនមានសុខទាំង​មិនមានរោគ មានសញ្ញាខាងមុខ អំពីសេចក្តីស្លាប់ក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ជាអ្នកប្រកបដោយ​ឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជាសញ្ញីវាទ បញ្ញត្តិនូវខ្លួនថា មានសញ្ញា​ខាងមុខ​អំពី​សេចក្តីស្លាប់ ដោយហេតុ១៦យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍​ឯណា​នីមួយ ជាអ្នកប្រកបដោយឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជាសញ្ញីវាទ បញ្ញត្តនូវ​ខ្លួន​ថា មានសញ្ញាខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងអស់នោះ តែងបញ្ញត្ត ដោយហេតុ១៦យ៉ាងនេះឯង ឬក៏​បណ្តា​ហេតុទាំង​១៦នោះ ដោយហេតុណាមួយ មិន​មាន​​ហេតុដទៃ​ក្រៅពី​​នេះឡើយ។បេ។ ពួកជន កាលនិយាយសរសើរគុណ​របស់​តថាគត តាមសេចក្តីពិត ដោយធម៌ទាំងឡាយណា។

[៤៧] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ ជាអ្នកប្រកបដោយ​ឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជាអសញ្ញីវាទ បញ្ញត្តនូវខ្លួនថា មិនមានសញ្ញាខាងមុខ អំពីសេចក្តីស្លាប់ ដោយហេតុ៨យ៉ាង។ ចុះពួកសមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើនទាំងនោះ ជាអ្នកប្រកបដោយ​ឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជាអសញ្ញីវាទ បញ្ញត្តនូវខ្លួនថា មិនមានសញ្ញាខាងមុខ អំពីសេចក្តីស្លាប់ ដោយហេតុ៨យ៉ាង តើ​ព្រោះ​អាស្រ័យ​អ្វី ព្រោះ​ប្រារព្ធអ្វី។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ បញ្ញត្តនូវខ្លួននោះថា ខ្លួន​មានរូប តែមិនមានរោគ មិនមានសញ្ញាខាងមុខ អំពីសេចក្តី​ស្លាប់។ បញ្ញត្តនូវខ្លួននោះថា ខ្លួន​មិនមានរូប ទាំងមិនមានរោគ មិនមានសញ្ញាខាងមុខ អំពីសេចក្តីស្លាប់។ បញ្ញត្តនូវខ្លួននោះថា ខ្លួន​មានរូបខ្លះ មិនមានរូបខ្លះក៏មាន។បេ។ ខ្លួនមាន​រូបក៏មិនមែន មិនមានរូបក៏មិនមែន ក៏មាន។ ខ្លួន​មានទីបំផុតក៏មាន។ ខ្លួន​មិនមាន​ទីបំផុតក៏មាន។ ខ្លួនមានទីបំផុតខ្លះ មិនមាន​ទីបំផុតខ្លះ ក៏មាន។ ខ្លួន​មានទីបំផុត​ក៏មិនមែន មិនមានទីបំផុត​ក៏មិនមែន តែមិនមានរោគ មិនមានសញ្ញាខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់។ ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ជាអ្នកប្រកបដោយ​ឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជាអសញ្ញីវាទ បញ្ញត្តិនូវខ្លួនថា មិនមានសញ្ញា​ខាងមុខ​អំពី​សេចក្តីស្លាប់ ដោយ​ហេតុ​៨យ៉ាង​នេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍​ឯណា​នីមួយ ជាអ្នក​ប្រកប​ដោយឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជាអសញ្ញីវាទ បញ្ញត្តនូវ​ខ្លួន​ថា មិនមានសញ្ញា​ខាង​មុខ​អំពី​សេចក្តី​ស្លាប់ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងអស់នោះ រមែងបញ្ញត្ត ដោយហេតុ៨​យ៉ាង​នេះ​ឯង ឬក៏​បណ្តា​ហេតុទាំង៨យ៉ាងនុ៎ះ ដោយហេតុណាមួយ មិន​មាន​​ហេតុដទៃ​ ក្រៅពី​​នេះ​ឡើយ។បេ។ ពួកជន កាលនិយាយសរសើរគុណ​របស់ព្រះ​តថាគត តាមសេចក្តីពិត ដោយ​ធម៌​ទាំងឡាយណា។

[៤៨] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ ជាអ្នកប្រកបដោយ​ឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជានេវសញ្ញីនាសញ្ញីវាទ បញ្ញត្តនូវខ្លួនថា មានសញ្ញាក៏មិនមែន មិនមានសញ្ញាក៏មិនមែន (មានសញ្ញាដូចជាគ្មានសញ្ញា គឺ​មានសញ្ញាដ៏ល្អិត) ខាងមុខ អំពីសេចក្តីស្លាប់ ដោយហេតុ៨យ៉ាង។ ចុះពួកសមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើននោះ ជាអ្នក​ប្រកប​ដោយ​ឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជានេវសញ្ញីនាសញ្ញីវាទ បញ្ញត្តនូវខ្លួនថា មាន​សញ្ញា​ក៏​មិនមែន មិនមានសញ្ញាក៏​មិនមែន ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ ដោយហេតុ៨យ៉ាង តើ​ព្រោះ​អាស្រ័យ​អ្វី ព្រោះ​ប្រារព្ធអ្វី។ សមណព្រាហ្មណ៍ពួកនោះ បញ្ញត្តនូវខ្លួននោះថា ខ្លួន​មានរូប តែមិនមានរោគ មានសញ្ញាក៏មិនមែន មិនមានសញ្ញាក៏មិនមែន ខាងមុខ អំពីសេចក្តី​ស្លាប់។ បញ្ញត្តនូវខ្លួននោះថា ខ្លួន​មិនមានរូបក៏មាន។បេ។ ខ្លួន​មានរូបខ្លះ មិនមាន​រូបខ្លះ​ក៏មាន។ ខ្លួនមានរូបក៏មិនមែន មិនមានរូបក៏មិនមែន ក៏មាន។ ខ្លួន​មានទីបំផុតក៏មាន។ ខ្លួន​មិនមានទីបំផុតក៏មាន។ ខ្លួនមានទីបំផុតខ្លះ មិនមាន​ទីបំផុតខ្លះ ក៏មាន។ ខ្លួន​មានទីបំផុត​ក៏មិនមែន មិនមានទីបំផុត​ក៏មិនមែន តែមិនមានរោគ មានសញ្ញាក៏មិនមែន មិនមាន​សញ្ញាក៏មិនមែន ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ជាអ្នកប្រកបដោយ​ឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជានេវសញ្ញីនាសញ្ញីវាទ បញ្ញត្តិនូវខ្លួនថា មានសញ្ញា​ក៏មិនមែន មិនមានសញ្ញាក៏មិនមែន ខាងមុខ​អំពី​សេចក្តីស្លាប់ ដោយ​ហេតុ៨យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍​ឯណា​នីមួយ ជាអ្នកប្រកបដោយឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជានេវសញ្ញីនាសញ្ញីវាទ បញ្ញត្តនូវ​ខ្លួន​ថា មានសញ្ញាក៏មិនមែន មិនមានសញ្ញាក៏មិនមែន ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍​ទាំងអស់នោះ រមែងបញ្ញត្ត ដោយហេតុ៨យ៉ាងនេះឯង ឬក៏​បណ្តា​ហេតុទាំង​៨យ៉ាងនុ៎ះ ដោយហេតុណាមួយ មិន​មាន​​ហេតុដទៃ​ក្រៅពី​​នេះឡើយ។បេ។ ពួកជន កាល​និយាយសរសើរគុណ​របស់​ព្រះតថាគត តាមសេចក្តីពិត ដោយធម៌ទាំងឡាយណា។

[៤៩] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ ជាឧច្ឆេទវាទ (អ្នកពោល​ថា​ដាច់សូន្យ) បញ្ញត្តនូវការដាច់សូន្យ នូវសេចក្តីវិនាស នូវសេចក្តីមិនកើត​ទៀត នៃសត្វដែលមាននៅ ដោយហេតុ៧យ៉ាង។ ចុះពួកសមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើននោះ ជាឧច្ឆេទវាទ បញ្ញត្តនូវការដាច់សូន្យ នូវសេចក្តីវិនាស នូវសេចក្តីមិនកើត​ទៀត នៃសត្វ​ដែល​មាននៅ ដោយហេតុ៧យ៉ាង តើ​ព្រោះ​អាស្រ័យ​អ្វី ព្រោះ​ប្រារព្ធអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពួកមួយ ក្នុងលោកនេះ ជាសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ជាអ្នកមាន​ពាក្យយ៉ាងនេះ មានសេចក្តីយល់ឃើញ​យ៉ាងនេះថា នែអ្នកដ៏ចំរើន ខ្លួននេះ​មានរូប​ ប្រកប​ដោយ​មហាភូតរូប៤ កើតអំពី​មាតាបិតា លុះកាយបែកធ្លាយ​ទៅកាលណា រមែង​ដាច់សូន្យ រមែងវិនាស ខាងមុខ​អំពី​សេចក្តី​ស្លាប់ទៅ រមែង​មិនមាន នែអ្នក​ដ៏ចំរើន ព្រោះ​ហេតុមាន​ប្រមាណ​ប៉ុណ្ណេះ ទើបខ្លួននោះឯង ឈ្មោះថា ដាច់សូន្យជាប្រាកដ។ សមណ​ព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ បញ្ញត្តនូវ​ការដាច់សូន្យ នូវសេចក្តីវិនាស នូវសេចក្តីមិនកើត​ទៀត នៃ​សត្វដែលមាននៅ ដោយប្រការដូច្នេះឯង។ មានបុគ្គលដទៃ ក្រៅអំពីបុគ្គល​ពួកនោះ និយាយយ៉ាងនេះថា នែអ្នកដ៏ចំរើន អ្នកនិយាយ​ថាខ្លួន​មាននុ៎ះ ក៏មានមែន ឯខ្ញុំមិន​និយាយ​ថា ខ្លួននុ៎ះ​មិនមានទេ នែអ្នកដ៏ចំរើន តែថា ខ្លួននេះមិនមែនជា​សភាវៈ​ដាច់​សូន្យ​ដោយ​ពិត ព្រោះហេតុមានប្រមាណ​ប៉ុណ្ណេះឡើយ នែអ្នកដ៏ចំរើន មានខ្លួន​ដទៃទៀត មាន​រូប​ជាទិព្វ ជាកាមាវចរទេវតា (ត្រាច់​ទៅក្នុងកាមភព) មានកវឡិង្ការាហារ​ជាចំណី អ្នកមិនដឹង មិនឃើញនូវខ្លួន​នោះឡើយ ឯខ្ញុំទើបដឹង ទើបឃើញ​នូវខ្លួន​នោះ នែអ្នក​ដ៏​ចំរើន ខ្លួននោះឯង លុះមានកាយបែកធ្លាយទៅកាលណា រមែង​ដាច់សូន្យ រមែង​វិនាស​ខាង​មុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ទៅ មិនកើតទៀតទេ នែអ្នកដ៏ចំរើន ព្រោះហេតុ​មាន​ប្រមាណ​ប៉ុណ្ណេះ ទើបខ្លួននេះ ឈ្មោះថាជាសភាវៈ​ដាច់សូន្យដោយពិត។ សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ពួក​មួយ បញ្ញត្តនូវការដាច់សូន្យ នូវសេចក្តីវិនាស នូវសេចក្តីមិនកើតទៀត នៃ​សត្វដែលមាន​នៅ ដោយប្រការ​ដូច្នេះឯង។ ​មានបុគ្គលដទៃ ក្រៅអំពីបុគ្គល​ពួកនោះ និយាយ​យ៉ាងនេះ​ថា នែអ្នកដ៏ចំរើន អ្នកនិយាយ​ថាខ្លួន​មាននុ៎ះ ក៏មានមែន ឯខ្ញុំ​មិន​និយាយថា ខ្លួននុ៎ះ​មិន​មានទេ នែអ្នកដ៏ចំរើន តែថា ខ្លួននេះមិនមែនជា​សភាវៈ​ដាច់​សូន្យ​ដោយពិត ព្រោះហេតុ​មាន​ប្រមាណ​ប៉ុណ្ណេះឡើយ នែអ្នកដ៏ចំរើន មានខ្លួន​ដទៃទៀត មានរូប​ជាទិព្វ សម្រេច​ដោយ​ឈានចិត្ត មានអវយវៈធំតូចគ្រប់សព្វ មានឥន្ទ្រិយ​មិន​ថោកទាប គឺមាន​ឥន្ទ្រិយ​ពេញ​លេញ អ្នកមិនដឹង មិនឃើញនូវខ្លួន​នោះឡើយ ឯខ្ញុំ​ទើប​ដឹង ទើបឃើញ​នូវខ្លួន​នោះ នែអ្នកដ៏ចំរើន ខ្លួននោះឯង លុះកាយបែកធ្លាយទៅកាលណា រមែង​ដាច់សូន្យ រមែង​វិនាស​ ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ទៅ មិនកើតទៀតទេ នែអ្នកដ៏ចំរើន ព្រោះហេតុ​មាន​ប្រមាណ​ប៉ុណ្ណេះ ទើបខ្លួននេះ ឈ្មោះថាជាសភាវៈ​ដាច់សូន្យដោយពិត។ សមណ​ព្រាហ្មណ៍​​ពួកមួយ បញ្ញត្តនូវការដាច់សូន្យ នូវសេចក្តីវិនាស នូវសេចក្តី​មិន​កើត​ទៀត នៃ​សត្វដែលមាននៅ ដោយប្រការ​ដូច្នេះឯង។ មានបុគ្គលដទៃ ក្រៅអំពីបុគ្គល​ពួកនោះ និយាយយ៉ាងនេះថា នែអ្នកដ៏ចំរើន អ្នកនិយាយ​ថាខ្លួន​មាននុ៎ះ ក៏មានមែន ឯខ្ញុំមិន​និយាយ​ថា ខ្លួននុ៎ះ​មិនមានទេ នែអ្នកដ៏ចំរើន តែថា ខ្លួននេះមិនមែនជា​សភាវៈ​ដាច់​សូន្យ​ដោយពិត ព្រោះហេតុមានប្រមាណ​ប៉ុណ្ណេះឡើយ នែអ្នកដ៏ចំរើន មានខ្លួន​ដទៃ ដែល​ចូល​​ទៅកាន់​អាកាសានញ្ចាយតនភព មានអារម្មណ៍ថា អាកាសមិនមានទី​បំផុត​ដូច្នេះ ព្រោះ​កន្លងនូវរូបសញ្ញា គឺសេចក្តីសំគាល់​ក្នុងរូប ព្រោះអស់​ទៅនៃ​បដិឃសញ្ញា គឺ​សេចក្តី​សំគាល់ ក្នុងអារម្មណ៍ដែលជាទី​ខ្ទាំងខ្ទប់ចិត្ត ព្រោះ​មិនធ្វើទុក​ក្នុងចិត្ត ដល់​នានត្ត​សញ្ញា គឺសេចក្តីសំគាល់​ក្នុងអារម្មណ៍ផ្សេងៗ ដោយសព្វគ្រប់ អ្នកមិនដឹង មិនឃើញ​នូវ​ខ្លួនណា ខ្ញុំទើបដឹង ទើបឃើញ​នូវខ្លួន​នោះ នែអ្នកដ៏ចំរើន ខ្លួននោះឯង លុះកាយ​បែកធ្លាយ​ទៅកាលណា រមែង​ដាច់សូន្យ រមែង​វិនាសខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ទៅ មិន​កើត​ទៀតទេ នែអ្នកដ៏ចំរើន ព្រោះហេតុ​មាន​ប្រមាណ​ប៉ុណ្ណេះ ទើបខ្លួននេះ ឈ្មោះ​ថា​ជា​សភាវៈ​​ដាច់សូន្យដោយពិត។ សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ពួកមួយ បញ្ញត្តនូវការដាច់សូន្យ នូវ​សេចក្តី​វិនាស នូវសេចក្តីមិនកើតទៀត នៃ​សត្វដែលមាននៅ ដោយប្រការ​ដូច្នេះឯង។ មាន​បុគ្គលដទៃ ក្រៅអំពីបុគ្គល​ពួកនោះ និយាយយ៉ាងនេះថា នែអ្នកដ៏ចំរើន អ្នកនិយាយ​ថាខ្លួន​មាននុ៎ះ ក៏មានមែន ឯខ្ញុំមិននិយាយថា ខ្លួននុ៎ះ​មិនមានទេ នែអ្នកដ៏ចំរើន តែថា ខ្លួននេះ មិនមែនជា​សភាវៈ​ដាច់សូន្យដោយពិត ព្រោះហេតុមានប្រមាណ​ប៉ុណ្ណេះឡើយ នែអ្នកដ៏ចំរើន មានខ្លួន​ដទៃ ដែល​កន្លងបង់នូវ​អាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយសព្វគ្រប់ ហើយចូលទៅកាន់​វិញ្ញាណញ្ចាយតនភព មានអារម្មណ៍ថា វិញ្ញាណមិនមានទីបំផុត​ដូច្នេះ អ្នកមិនដឹង មិនឃើញនូវខ្លួនណា ខ្ញុំទើបដឹង ទើបឃើញ​នូវខ្លួន​នោះ នែអ្នកដ៏ចំរើន ខ្លួននោះឯង លុះកាយបែកធ្លាយទៅកាលណា រមែង​ដាច់សូន្យ រមែង​វិនាស​ ខាងមុខ​អំពី​សេចក្តី​ស្លាប់ទៅ មិនកើតទៀតឡើយ នែអ្នកដ៏ចំរើន ព្រោះហេតុ​មាន​ប្រមាណ​ប៉ុណ្ណេះ ទើបខ្លួននេះ ឈ្មោះថាជាសភាវៈ​ដាច់សូន្យដោយពិត។ សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ពួកមួយ បញ្ញត្ត​នូវ​ការដាច់សូន្យ នូវសេចក្តីវិនាស នូវសេចក្តីមិនកើតទៀត នៃ​សត្វដែលមាននៅ ដោយ​ប្រការ​​ដូច្នេះឯង។ មាន​បុគ្គលដទៃ ក្រៅអំពីបុគ្គល​ពួកនោះ និយាយយ៉ាងនេះថា នែ​អ្នក​ដ៏​ចំរើន អ្នកនិយាយ​ថាខ្លួន​មាននុ៎ះ ក៏មានមែន ឯខ្ញុំមិននិយាយថា ខ្លួននុ៎ះ​មិនមានទេ នែ​អ្នក​ដ៏​ចំរើន តែថា ខ្លួននេះ មិនមែនជា​សភាវៈ​ដាច់សូន្យ ព្រោះហេតុមានប្រមាណ​ប៉ុណ្ណេះ​ឡើយ នែអ្នកដ៏ចំរើន មានខ្លួន​ដទៃ ដែល​កន្លងបង់នូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈដោយសព្វគ្រប់ ​ ហើយចូលទៅកាន់អាកិញ្ចញ្ញាយតនភព មានអារម្មណ៍ថា អ្វីតិចតួចក៏មិនមានដូច្នេះ អ្នកមិនដឹង មិនឃើញនូវខ្លួនណា ឯខ្ញុំទើបដឹង ទើបឃើញ​នូវខ្លួន​នោះ នែអ្នកដ៏ចំរើន ខ្លួននោះឯង លុះកាយបែកធ្លាយទៅកាលណា រមែង​ដាច់សូន្យ រមែង​វិនាស​ខាងមុខ​អំពី​សេចក្តី​ស្លាប់ទៅ មិនកើតទៀតឡើយ នែអ្នកដ៏ចំរើន ខ្លួននេះ ឈ្មោះថាជាសភាវៈ​ដាច់​សូន្យ​ដោយពិត ព្រោះហេតុ​មានប្រមាណប៉ុណ្ណេះឯង។ សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ពួកមួយ បញ្ញត្ត​នូវ​ការដាច់សូន្យ នូវសេចក្តីវិនាស នូវសេចក្តីមិនកើតទៀត នៃ​សត្វដែលមាននៅ ដោយ​ប្រការ​​ដូច្នេះឯង។ មាន​បុគ្គលដទៃ ក្រៅអំពីបុគ្គល​ពួកនោះ និយាយយ៉ាងនេះថា ម្នាលអ្នកដ៏ចំរើន អ្នកនិយាយ​ថាខ្លួន​មាននុ៎ះ ក៏មានមែន ឯខ្ញុំមិននិយាយថា ខ្លួននុ៎ះ​មិនមានទេ ម្នាលអ្នកដ៏ចំរើន តែថា ខ្លួននេះ មិនមែនជា​សភាវៈ​ដាច់សូន្យដោយពិត ព្រោះហេតុមានប្រមាណ​ប៉ុណ្ណេះឡើយ ម្នាលអ្នកដ៏ចំរើន មានខ្លួន​ដទៃ ដែល​កន្លងបង់នូវ​អាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន ដោយសព្វគ្រប់ ហើយចូលទៅកាន់នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនភព​ មានអារម្មណ៍ថា នេះជាធម្មជាតស្ងប់ នេះជាធម្មជាតឧត្តម អ្នកមិនដឹង មិនឃើញ​នូវ​ខ្លួន​ណា ឯខ្ញុំទើបដឹង ទើបឃើញ​នូវខ្លួន​នោះ នែអ្នកដ៏ចំរើន ខ្លួននេះឯង លុះកាយ​បែក​ធ្លាយ​ទៅ​កាលណា រមែង​ដាច់សូន្យ រមែង​វិនាស ​ខាងមុខ​អំពី​សេចក្តី​ស្លាប់ មិនកើតទៀតឡើយ នែអ្នកដ៏ចំរើន ខ្លួននេះ ឈ្មោះថាជាសភាវៈ​ដាច់សូន្យដោយពិត ព្រោះ​ហេតុ​មាន​ប្រមាណប៉ុណ្ណេះឯង។ សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ពួកមួយ បញ្ញត្ត​នូវ​ការដាច់សូន្យ នូវសេចក្តី​វិនាស នូវសេចក្តីមិនកើតទៀត នៃ​សត្វដែលមាននៅ ដោយ​ប្រការ​​ដូច្នេះឯង។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ជា​ឧច្ឆេទវាទ រមែងបញ្ញត្ត​នូវ​ការដាច់​សូន្យ នូវសេចក្តីវិនាស នូវសេចក្តី​មិនកើតទៀតនៃសត្វដែល​មាននៅ ដោយហេតុ​៧យ៉ាង​នេះ​ឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍​ឯណា​នីមួយ ជាឧច្ឆេទវាទ បញ្ញត្ត​នូវ​ការ​ដាច់សូន្យ នូវសេចក្តីវិនាស នូវ​សេចក្តី​មិនកើតទៀត នៃសត្វ​ដែល​មាននៅ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងអស់នោះ រមែងបញ្ញត្ត ដោយហេតុ៧យ៉ាង​នេះឯង។បេ។ ពួកជន កាលនិយាយសរសើរគុណ​របស់ព្រះ​តថាគត តាមសេចក្តីពិត ដោយធម៌ទាំង​ឡាយ​ណា។

[៥០] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ ជាទិដ្ឋធម្មនិព្វានវាទ (អ្នកពោលនូវនិព្វាន គឺសេចក្តីរលត់ទុក្ខក្នុងបច្ចុប្បន្ន) បញ្ញត្តព្រះនិព្វាន ក្នុងបច្ចុប្បន្ន​ថា ជាគុណជាតយ៉ាងក្រៃលែងរបស់សត្វ ដែលមាននៅដោយហេតុ៥យ៉ាង។ ចុះពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន​ទាំងនោះ ជាទិដ្ឋធម្មនិព្វានវាទ បញ្ញត្តព្រះនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្នថា ជាគុណ​យ៉ាងក្រៃលែង របស់សត្វដែលមាននៅ ដោយហេតុ៥យ៉ាង តើព្រោះអាស្រ័យ​អ្វី ព្រោះប្រារព្ធអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពួកមួយក្នុងលោកនេះ ជាសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ មានពាក្យយ៉ាងនេះ មានសេចក្តីយល់ឃើញ​យ៉ាងនេះថា នែអ្នកដ៏ចំរើន កាលណាបើខ្លួននេះឆ្អែតស្កប់ស្កល់ ឲ្យគេបម្រើដោយកាមគុណ៥ ម្នាលអ្នកដ៏ចំរើន ព្រោះ​ហេតុ​មានប្រមាណប៉ុណ្ណេះឯង ទើបខ្លួននេះឈ្មោះថា ជាអត្តភាពដល់នូវព្រះនិព្វាន ក្នុង​បច្ចុប្បន្នថា ជាគុណជាតយ៉ាង​ក្រៃលែង។ សមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ បញ្ញត្ត​នូវព្រះ​និព្វាន​​ក្នុងបច្ចុប្បន្នថា ជាគុណជាត​យ៉ាង​ក្រៃលែង របស់សត្វដែលមាននៅ ដោយ​ប្រការ​ដូច្នេះឯង។ មានបុគ្គលដទៃ​ក្រៅអំពី​បុគ្គលពួកនោះ និយាយ​យ៉ាងនេះថា នែអ្នក​ដ៏​ចំរើន អ្នកនិយាយថាខ្លួនមាននុ៎ះ ក៏មានមែន ឯខ្ញុំមិននិយាយ​ថា ខ្លួននុ៎ះ​មិនមានទេ នែ​អ្នក​ដ៏ចំរើន តែថា ខ្លួននេះមិនមែនដល់នូវ​ព្រះនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្នថាជាគុណជាតយ៉ាង​ក្រៃ​លែង ព្រោះហេតុមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះទេ ពាក្យដែលខ្ញុំថាដូច្នោះ តើព្រោះហេតុអ្វី ម្នាល​អ្នកដ៏ចំរើន ព្រោះហេតុថា កាមទាំងឡាយមិនទៀង ជាទុក្ខ មានសេចក្តីប្រែប្រួល ជាធម្មតា មានសេចក្តីស្តាយស្រណោះ​ សេចក្តីខ្សឹកខ្សួល សេចក្តីលំបាកកាយ សេចក្តី​លំបាក​ចិត្ត សេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត រមែង​កើតឡើង ព្រោះកាម​ទាំងនោះប្រែប្រួលទៅ ប្រព្រឹត្តទៅដោយប្រការដទៃ នែអ្នកដ៏ចំរើន ខ្លួននេះឯង កាលណាបានស្ងប់ស្ងាត់​ចាក​កាម​ទាំងឡាយហើយ បានស្ងប់ស្ងាត់​ចាកអកុសល​ធម៌ទាំងឡាយហើយ បានដល់​បឋមជ្ឈាន ប្រកបដោយ​វិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិ និងសុខៈកើតអំពីសេចក្តីស្ងាត់ ម្នាល​អ្នក​ដ៏ចំរើន ព្រោះហេតុមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ ទើបខ្លួននេះឈ្មោះថា បានដល់នូវ​ព្រះនិព្វាន ក្នុងបច្ចុប្បន្នថាជាគុណជាតយ៉ាងក្រៃលែង។ សមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ បញ្ញត្ត​នូវ​ព្រះនិព្វាន​ក្នុងបច្ចុប្បន្នថា ជាគុណជាតយ៉ាងក្រៃលែង របស់សត្វដែលមាននៅ ដោយ​ប្រការ​ដូច្នេះឯង។ មានបុគ្គលដទៃ​ក្រៅអំពី​បុគ្គលពួកនោះ និយាយ​យ៉ាងនេះថា ម្នាលអ្នក​ដ៏​ចំរើន អ្នកនិយាយថា ខ្លួនមាននុ៎ះ ក៏មានមែន ឯខ្ញុំមិននិយាយ​ថា ខ្លួននុ៎ះ​មិនមានទេ ម្នាល​​អ្នក​​ដ៏ចំរើន តែថា ខ្លួននេះ មិនមែនដល់នូវ​ព្រះនិព្វាន ក្នុងបច្ចុប្បន្នថា ជាគុណជាត​យ៉ាង​ក្រៃ​លែង ព្រោះហេតុមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះឡើយ ពាក្យដែលថាដូច្នោះ តើ​ព្រោះ​ហេតុ​អ្វី ព្រោះហេតុថា ចិត្តដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ និងវិចារៈ មាននៅក្នុង​បឋមជ្ឈាន​នោះ បឋមជ្ឈាននុ៎ះ នៅប្រាកដ ជាឈានគ្រោតគ្រាត ព្រោះ​មានវិតក្កៈ និង​វិចារៈ​នុ៎ះនៅឡើយ ម្នាលអ្នកដ៏ចំរើន កាលណាបើខ្លួននេះ បានរម្ងាប់វិតក្កៈ និងវិចារៈ​អស់ហើយ ក៏បានដល់នូវ​ទុតិយជ្ឈាន ជាធម្មជាត​ច្បាស់ប្រាកដក្នុងខ្លួន មានសេចក្តី​ជ្រះថ្លា គឺសទ្ធា ជាសភាព​នៃចិត្តដ៏ខ្ពស់ឯង មិនមានវិតក្កៈ មិនមានវិចារៈ មានតែបីតិ និងសុខៈ កើតអំពី​សមាធិ គឺបឋមជ្ឈាន ម្នាល​អ្នក​ដ៏ចំរើន ព្រោះហេតុមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ ទើបខ្លួន​នេះឈ្មោះថា បានដល់នូវ​ព្រះនិព្វាន ក្នុងបច្ចុប្បន្ន​ថា​ជា​គុណជាត​យ៉ាងក្រៃលែង។ សមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ បញ្ញត្តនូវព្រះនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្នថា ជាគុណជាតិយ៉ាងក្រៃលែង របស់សត្វដែលមាននៅ ដោយប្រការ​ដូច្នេះឯង។ មានបុគ្គលដទៃ​ ក្រៅអំពី​បុគ្គលពួកនោះ និយាយ​យ៉ាងនេះថា ម្នាលអ្នក​ដ៏​ចំរើន អ្នកនិយាយថា ខ្លួនមាននុ៎ះ ក៏មានមែន ខ្ញុំមិននិយាយ​ថា ខ្លួននុ៎ះ​មិនមានទេ ម្នាល​អ្នក​ដ៏ចំរើន តែថា ខ្លួននេះមិនមែនបានដល់នូវ​ព្រះនិព្វាន ក្នុងបច្ចុប្បន្នថាជាគុណជាតយ៉ាង​ក្រៃ​លែង ព្រោះហេតុមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះឡើយ ពាក្យដែលខ្ញុំថាយ៉ាងនោះ តើ​ព្រោះ​ហេតុ​អ្វី ព្រោះហេតុថា បីតិ ជាទីកើតឡើងនៃចិត្ត មានក្នុងទុតិយជ្ឈាននុ៎ះ នៅប្រាកដជា​ឈាន​​គ្រោតគ្រាត ព្រោះមានបីតិនុ៎ះ​នៅឡើយ ម្នាលអ្នកដ៏ចំរើន កាលណាបើ​ខ្លួននេះ ប្រកបដោយឧបេក្ខាផង មានស្មារតីដឹងខ្លួនផង រមែង​បានទទួល​សុខដោយនាមកាយផង ព្រោះអស់ទៅនៃបីតិ ក៏បានដល់​នូវតតិយជ្ឈាន ដែលព្រះអរិយៈទាំងឡាយ​ប្រាប់ថា លោក​អ្នកបានតតិយជ្ឈាននោះ ប្រកបដោយឧបេក្ខា មានស្មារតី​នៅជាសុខដូច្នេះ  ម្នាល​អ្នក​ដ៏ចំរើន ព្រោះហេតុមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ ទើបខ្លួននេះឈ្មោះថា បានដល់នូវ​ព្រះនិព្វាន ក្នុងបច្ចុប្បន្នថាជាគុណជាតយ៉ាងក្រៃលែង។ សមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ បញ្ញត្តនូវព្រះនិព្វាន ក្នុងបច្ចុប្បន្នថា ជាគុណជាតិយ៉ាងក្រៃលែង របស់សត្វដែលមាននៅ ដោយប្រការ​ដូច្នេះឯង។ មានបុគ្គលដទៃ​ ក្រៅអំពី​បុគ្គលពួកនោះ និយាយ​យ៉ាងនេះថា ម្នាលអ្នក​ដ៏​ចំរើន អ្នកនិយាយថា ខ្លួនមាននុ៎ះ ក៏មានមែន ឯខ្ញុំមិននិយាយ​ថា ខ្លួននុ៎ះ​មិនមានទេ ម្នាល​អ្នក​ដ៏ចំរើន តែថា ខ្លួននេះមិនមែនបានដល់នូវ​ព្រះនិព្វាន ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន​ថា​ជា​គុណជាតយ៉ាង​ក្រៃ​លែង ព្រោះហេតុមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះឡើយ ពាក្យដែល​ខ្ញុំ​ថា​យ៉ាងនោះ តើ​ព្រោះ​ហេតុ​អ្វី ព្រោះហេតុថា សេចក្តីអើពើ ឬសេចក្តី​កួចកាន់​នៃចិត្ត ថាសុខ​ដូច្នេះ រមែងមានក្នុងតតិយជ្ឈាននោះ តតិយជ្ឈាននុ៎ះ នៅប្រាកដជា​ឈាន​​គ្រោតគ្រាត ព្រោះមានសុខ​នៅឡើយ ម្នាលអ្នកដ៏ចំរើន កាលណាបើ​ខ្លួននេះ បានលះបង់សុខផង លះបង់ទុក្ខផង មានសោមនស្ស និងទោមនស្សអស់ហើយ​ក្នុងកាលមុន ហើយបាន​ដល់​នូវ​ចតុត្ថជ្ឈាន មានអារម្មណ៍​មិនមែនជាទុក្ខ មិនមែនជាសុខ គឺជាឧបេក្ខា មានសតិដ៏​បរិសុទ្ធ កើតអំពី​ឧបេក្ខាវេទនា ម្នាល​អ្នក​ដ៏ចំរើន ព្រោះហេតុមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះឯង ទើបខ្លួននេះឈ្មោះថា បានដល់នូវ​ព្រះនិព្វាន ក្នុងបច្ចុប្បន្ន​ ថាជាគុណជាត​យ៉ាង​ក្រៃ​លែង។ សមណព្រាហ្មណ៍ពួកមួយ បញ្ញត្តនូវព្រះនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្នថា ជាគុណជាតិ​យ៉ាង​ក្រៃលែង របស់សត្វដែលមាននៅ ដោយប្រការ​ដូច្នេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍​នោះ ជាទិដ្ឋធម្មនិព្វានវាទ បញ្ញត្ត​នូវព្រះនិព្វាន ក្នុងបច្ចុប្បន្នថាជាគុណជាតយ៉ាងក្រៃលែង របស់សត្វ​ដែលមាននៅ ដោយហេតុ​៥យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ឯណានីមួយ ជាទិដ្ឋធម្មនិព្វានវាទ បញ្ញត្តនូវព្រះនិព្វាន ក្នុងបច្ចុប្បន្នថាជាគុណជាតយ៉ាង​ក្រៃលែង របស់​សត្វដែលមាននៅ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំង​អស់នោះ  រមែង​បញ្ញត្ត​ដោយ​ហេតុ​៥យ៉ាងនេះឯង។បេ។ ពួកជន កាលនិយាយសរសើរគុណ​របស់ព្រះតថាគត តាម​សេចក្តី​ពិត ដោយធម៌ទាំងឡាយណា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍នោះ ជាអ្នក​ប្រកបដោយអបរន្តកប្បទិដ្ឋិ ជាអ្នកមានសេចក្តី​យល់ឃើញ​រឿយៗ នូវខន្ធជាចំណែក​ខាង​មុខ ប្រារព្ធខន្ធ ជាចំណែក​ខាងមុខ តែងសំដែងនូវ​ចំណែក​នៃទិដ្ឋិច្រើនប្រការ ដោយ​ហេតុ​ទាំង​៤៤នេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ឯណានីមួយ ជាអ្នក​ប្រកបដោយ​អបរន្តកប្បទិដ្ឋិ ជាអ្នក​មានសេចក្តី​យល់ឃើញ​នូវខន្ធ ជាចំណែក​ខាង​មុខ ប្រារព្ធខន្ធ ជាចំណែក​ខាងមុខ សំដែងនូវចំណែក​នៃទិដ្ឋិច្រើនប្រការ សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងអស់នោះ រមែងបញ្ញត្តដោយហេតុ​ទាំង​៤៤នេះឯង។បេ។ ពួកជន កាលនិយាយ​សរសើរ​គុណ​របស់ព្រះតថាគត តាមសេចក្តីពិត ដោយធម៌ទាំងឡាយណា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍នោះ ជាអ្នក​ប្រកបដោយបុព្វន្តកប្បទិដ្ឋិក្តី ប្រកបដោយ​អបរន្តកប្បទិដ្ឋិក្តី ប្រកបដោយបុព្វន្តាបរន្តកប្បទិដ្ឋិក្តី ជាអ្នកមានសេចក្តី​យល់ឃើញ​រឿយៗ នូវខន្ធជាចំណែក​ខាង​ដើម និងខន្ធជាចំណែក​ខាងមុខ ប្រារព្ធខន្ធ ជាចំណែក​ខាងដើម និងខន្ធជាចំណែក​ខាងមុខ ហើយសំដែងនូវ​ចំណែក​នៃសេចក្តី​យល់ឃើញ​ច្រើនប្រការ ដោយ​ហេតុ​ទាំង៦២នេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ឯណានីមួយ ជាអ្នក​ប្រកបដោយ​បុព្វន្តកប្បទិដ្ឋិក្តី ប្រកបដោយ​អបរន្តកប្ប​ទិដ្ឋិក្តី ប្រកបដោយ​បុព្វន្តាបរន្តកប្បទិដ្ឋិក្តី ជាអ្នក​មានសេចក្តី​យល់ឃើញរឿយៗ ​នូវខន្ធ ជាចំណែក​ខាងដើម និងខន្ធ​ជាចំណែក​ខាង​មុខ ប្រារព្ធខន្ធ ជាចំណែក​ខាងដើម និងខន្ធ​ជាចំណែក​ខាងមុខ សំដែងនូវចំណែក​នៃសេចក្តី​យល់ឃើញច្រើន​ប្រការ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​​ទាំងអស់នោះ រមែងសំដែង​ដោយហេតុ​ទាំង​៦២នេះឯង ឬក៏បណ្តាហេតុទាំង​៦២នុ៎ះ ដោយហេតុណាមួយ មិនមានហេតុដទៃ​ក្រៅពីនេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគតដឹងច្បាស់នូវហេតុនៃទិដ្ឋិនោះដូច្នេះថា ហេតុនៃទិដ្ឋិទាំងឡាយនេះ ដែល​បុគ្គល​កាន់យកយ៉ាងនេះ ប្រកាន់ខុសយ៉ាងនេះ មានគតិយ៉ាងនេះ មាន​ការប្រព្រឹត្តិទៅ​ក្នុងខាងមុខយ៉ាងនេះ។ ព្រះតថាគត ដឹងច្បាស់នូវហេតុ​នៃទិដ្ឋិនោះផង ដឹងច្បាស់​ (នូវ​សីល សមាធិ និងសព្វញ្ញុតញ្ញាណ) ដែលជាគុណជាតលើសលុបក្រៃលែងជាង​នោះ​ទៅទៀតផង កាលបើដឹងច្បាស់នូវគុណវិសេសនោះហើយ ក៏មិនបានប្រកាន់ខុសឡើយ មួយទៀត កាលបើព្រះតថាគត មិនបានប្រកាន់ខុសហើយ ក៏ដឹងនូវព្រះនិព្វាន ជាគ្រឿង​រលត់ទៅ​ (នៃបរាមាសក្កិលេស) ដោយខ្លួនឯង ទាំងដឹងច្បាស់នូវហេតុ ដែលនាំឲ្យ​កើត​ឡើង​នៃវេទនាផង នូវសេចក្តីអស់ទៅនៃវេទនាផង នូវសេចក្តីឆ្ងាញ់ពិសារបស់​វេទនាផង នូវទោស​របស់វេទនាផង នូវកិរិយា​រលាស់ចោលនូវ​វេទនាផង ដោយគួរតាមពិត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគត ផុតស្រឡះហើយ (ចាកកិលេស) ព្រោះមិនបាន​ប្រកាន់​ (នូវធម៌ណាមួយ មានខន្ធជាដើម)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគត ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ដោយ​បញ្ញាដ៏ឧត្តមដោយខ្លួនឯង ហើយអាចសំដែងនូវធម៌ទាំងឡាយបាន ពួកជន កាល​ពោលសរសើរ​គុណរបស់ព្រះតថាគត តាមសេចក្តីពិត ដោយធម៌​ទាំង​ឡាយណា ធម៌​ទាំងនេះឯង ជាធម៌ជ្រាលជ្រៅ ដែល​បុគ្គល​កម្រឃើញបាន ត្រាស់ដឹងបានដោយកម្រ ជាធម៌ស្ងប់រម្ងាប់ ជាធម៌​ដ៏ថ្លៃថ្លា មិនជាទីស្ទង់​ប្រមើលដោយ​សេចក្តីត្រិះរិះបាន ជាធម៌​ដ៏​ល្អិត មានតែអ្នកប្រាជ្ញ ទើប​អាចដឹងបាន។

[៥១] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ណា ជាសស្សតវាទ បញ្ញត្តខ្លួន​ និងលោកថាទៀង ដោយវត្ថុ៤យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍ (ក្នុងទិដ្ឋិ)​នោះ ដែលពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន​ទាំងនោះ ជាអ្នកមិនដឹង មិនឃើញ (តាមសភាវធម៌ដែល​ពិត) ទទួលដឹងហើយ ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍​ ដែល​លុះ​ក្នុងអំណាច​តណ្ហា ក៏ត្រឡប់​ទៅជាតក់ស្លុត អន្ទះអន្ទែងវិញ។

[៥២] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ណា ជាអ្នកប្រកបដោយ​ឯកច្ចសស្សតឯកច្ចអសស្សតទិដ្ឋិ បញ្ញត្តខ្លួន​ និងលោកថាទៀងខ្លះ មិនទៀងខ្លះ ដោយវត្ថុ៤យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍ (ក្នុងទិដ្ឋិ)​នោះ ដែលពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន​ទាំងនោះ ជាអ្នកមិនដឹង មិនឃើញ (តាមសភាវធម៌ដែល​ពិត) ទទួលដឹងហើយ ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍​ ដែល​លុះ​ក្នុងអំណាច​តណ្ហា ក៏ត្រឡប់​ទៅជាតក់​ស្លុត អន្ទះអន្ទែងវិញ។

[៥៣] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ណា ជាអ្នកប្រកបដោយ​អន្តានន្តទិដ្ឋិ បញ្ញត្តលោកថា មានទីបំផុតខ្លះ មិន​មាន​ទីបំផុតខ្លះ ដោយវត្ថុ៤យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍ (ក្នុងទិដ្ឋិ)​នោះ ដែលពួក​សមណព្រាហ្មណ៍​ដ៏ចំរើន​​ទាំងនោះ ជាអ្នកមិនដឹង មិនឃើញ (តាមសភាវធម៌ដែល​ពិត) ទទួលដឹងហើយ ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍​ ដែល​លុះ​ក្នុងអំណាច​តណ្ហា ក៏ត្រឡប់​ទៅជាតក់​ស្លុត អន្ទះ​អន្ទែង​វិញ។

[៥៤] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ណា ជាអ្នកប្រកបដោយ​អមរាវិក្ខេបទិដ្ឋិ កាលបើមានអ្នកផងសាកសួរប្រស្នា ក្នុង​កុសល និងអកុសលនោះៗហើយ ក៏ដល់នូវការបោះវាចា បោះសំដី មិនឲ្យ​ស្លាប់ពាក្យ ដោយវត្ថុ៤យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍ (ក្នុងទិដ្ឋិ)​នោះ ដែលពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន​ទាំងនោះ ជាអ្នកមិនដឹង មិនឃើញ (តាមសភាវធម៌ដែល​ពិត) ទទួលដឹងហើយ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ ដែល​លុះ​ក្នុងអំណាច​តណ្ហា ក៏ត្រឡប់​ទៅជាតក់​ស្លុត អន្ទះអន្ទែងវិញ។

[៥៥] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ណា ជាអ្នកប្រកបដោយ​អធិច្ចសមុប្បន្នទិដ្ឋិ បញ្ញត្តខ្លួន​ និងលោកថា កើតឡើងដោយឥតហេតុ ដោយវត្ថុ២យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍ (ក្នុងទិដ្ឋិ)​នោះ ដែលពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន​ទាំងនោះ ជាអ្នកមិនដឹង មិនឃើញ (តាមសភាវធម៌ដែល​ពិត) ទទួលដឹងហើយ ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍​ ដែល​លុះ​ក្នុងអំណាច​តណ្ហា ក៏ត្រឡប់​ទៅជាតក់​ស្លុត អន្ទះអន្ទែងវិញ។

[៥៦] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ណា ជាអ្នកប្រកបដោយបុព្វន្តកប្បទិដ្ឋិ ជាអ្នកមានសេចក្តីយល់ឃើញ​រឿយៗ នូវខន្ធ ជាចំណែកខាងដើម ប្រារព្ធនូវខន្ធ ជាចំណែក​ខាងដើម សំដែង​នូវចំណែក​នៃ​សេចក្តី​យល់ឃើញច្រើនប្រការ ដោយវត្ថុ១៨យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍ (ក្នុងទិដ្ឋិ)​នោះ ដែលពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន​ទាំងនោះ ជាអ្នកមិនដឹង មិនឃើញ (តាមសភាវធម៌ដែល​ពិត) ទទួលដឹងហើយ ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍​ ដែល​លុះ​ក្នុងអំណាច​តណ្ហា ក៏ត្រឡប់​ទៅជាតក់​ស្លុត អន្ទះអន្ទែងវិញ។

[៥៧] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ណា ជាអ្នកប្រកបដោយឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជាសញ្ញីវាទ បញ្ញត្តខ្លួនថា មាន​សញ្ញា ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ ដោយវត្ថុ១៦យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍ (ក្នុងទិដ្ឋិ)​នោះ ដែលពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន​ទាំងនោះ ជាអ្នកមិនដឹង មិនឃើញ (តាមសភាវធម៌ដែល​ពិត) ទទួលដឹងហើយ ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍​ ដែល​លុះ​ក្នុងអំណាច​តណ្ហា ក៏ត្រឡប់​ទៅជាតក់​ស្លុត អន្ទះអន្ទែងវិញ។

[៥៨] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ណា ជាអ្នកប្រកបដោយឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជាអសញ្ញីវាទ បញ្ញត្តខ្លួនថា មិនមាន​សញ្ញា ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ ដោយវត្ថុ៨យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍ (ក្នុងទិដ្ឋិ)​នោះ ដែលពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន​ទាំងនោះ ជាអ្នកមិនដឹង មិនឃើញ (តាមសភាវធម៌ដែល​ពិត) ទទួលដឹងហើយ ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍​ ដែល​លុះ​ក្នុងអំណាច​តណ្ហា ក៏ត្រឡប់​ទៅជាតក់​ស្លុត អន្ទះអន្ទែងវិញ។

[៥៩] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ណា ជាអ្នកប្រកបដោយឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជានេវសញ្ញីនាសញ្ញីវាទ បញ្ញត្ត​ខ្លួន​ថា មាន​សញ្ញាក៏មិនមែន មិនមានសញ្ញាក៏មិនមែន ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ ដោយ​វត្ថុ៨យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍ (ក្នុងទិដ្ឋិ)​នោះ ដែលពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន​ទាំងនោះ ជាអ្នកមិនដឹង មិនឃើញ (តាមសភាវធម៌ដែល​ពិត) ទទួលដឹងហើយ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ ដែល​លុះ​ក្នុងអំណាច​តណ្ហា ក៏ត្រឡប់​ទៅជាតក់​ស្លុត អន្ទះអន្ទែងវិញ។

[៦០] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ណា ជាអ្នកឧច្ឆេទវាទ បញ្ញត្តនូវការដាច់សូន្យ នូវសេចក្តី​វិនាស នូវសេចក្តីមិនកើតទៀត នៃសត្វដែលមាននៅ ដោយវត្ថុ៧យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍ (ក្នុងទិដ្ឋិ)​នោះ ដែលពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន​ទាំងនោះ ជាអ្នកមិនដឹង មិនឃើញ (តាមសភាវធម៌ដែល​ពិត) ទទួលដឹងហើយ ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍​ ដែល​ជាអ្នកលុះ​ក្នុងអំណាច​តណ្ហា ក៏ត្រឡប់​ទៅជាតក់​ស្លុត អន្ទះអន្ទែងវិញ។

[៦១] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ណា ជាទិដ្ឋធម្មនិព្វានវាទ បញ្ញត្តនូវព្រះនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្ន ថាជាគុណជាត​យ៉ាង​ក្រៃលែង របស់សត្វដែល​មាននៅ ដោយវត្ថុ៥យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍ (ក្នុងទិដ្ឋិ)​នោះ ដែលពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន​ទាំងនោះ ជាអ្នកមិនដឹង មិនឃើញ (តាមសភាវ​ធម៌​ដែល​ពិត) ទទួលដឹងហើយ ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍​ ដែលជាអ្នក​លុះ​ក្នុងអំណាច​តណ្ហា ក៏ត្រឡប់​ទៅជាតក់​ស្លុត អន្ទះអន្ទែងវិញ។

[៦២] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ណា ជាអ្នកប្រកបដោយអបរន្តកប្បទិដ្ឋិ មានសេចក្តីយល់ឃើញ​រឿយៗ នូវខន្ធ​ជាចំណែកខាងមុខ ប្រារព្ធនូវខន្ធជាចំណែក​ខាងមុខ សំដែងនូវចំណែក​នៃសេចក្តី​យល់​ឃើញច្រើនប្រការ ដោយវត្ថុ៤៤យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍ (ក្នុងទិដ្ឋិ)​នោះ ដែលពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ដ៏ចំរើន​ទាំងនោះ ជាអ្នកមិនដឹង មិនឃើញ (តាមសភាវធម៌ដែល​ពិត) ទទួល​ដឹងហើយ ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍​ ដែល​ជាអ្នកលុះ​ក្នុងអំណាច​តណ្ហា ក៏ត្រឡប់​ទៅជាតក់​ស្លុត អន្ទះអន្ទែងវិញ។

[៦៣] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ណា ជាអ្នកប្រកបដោយបុព្វន្តកប្បទិដ្ឋិផង ប្រកបដោយ​អបរន្តកប្បទិដ្ឋិផង ប្រកបដោយ​បុព្វន្តាបរន្តកប្បទិដ្ឋិផង មានសេចក្តីយល់ឃើញ​រឿយៗ នូវខន្ធ​ជាចំណែក​ខាង​ដើម និងខន្ធជាចំណែកខាងមុខ ប្រារព្ធនូវខន្ធជាចំណែក​ខាងដើម និង​ខន្ធ​ជាចំណែក​ខាងមុខ សំដែងនូវចំណែក​នៃសេចក្តី​យល់​ឃើញច្រើនប្រការ ដោយវត្ថុ​៦២​យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍ (ក្នុងទិដ្ឋិ)​នោះ ដែលពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន​ទាំងនោះ ជាអ្នក​មិន​ដឹង មិនឃើញ (តាមសភាវធម៌ដែល​ពិត) ទទួលដឹងហើយ ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍​ ដែល​​ជាអ្នកលុះ​ក្នុងអំណាច​តណ្ហា ក៏ត្រឡប់​ទៅជាតក់​ស្លុត អន្ទះអន្ទែងវិញ។

[៦៤] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ ដែលជាសស្សតវាទ បញ្ញត្តខ្លួន និងលោក​ថាទៀង ដោយវត្ថុ៤យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍​នៃទិដ្ឋិ​នោះ ព្រោះមានផស្សៈជាបច្ច័យ។

[៦៥] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ ដែលជាអ្នកប្រកបដោយ​ឯកច្ចសស្សតឯកច្ចអសស្សតទិដ្ឋិ បញ្ញត្តខ្លួន​ និងលោកថាទៀងខ្លះ មិនទៀងខ្លះ ដោយវត្ថុ៤យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍នៃទិដ្ឋិ​នោះ ព្រោះ​មានផស្សៈ​ជាបច្ច័យ។

[៦៦] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ ដែលជាអ្នកប្រកបដោយ​អន្តានន្តទិដ្ឋិ បញ្ញត្តលោកថា មានទីបំផុតខ្លះ មិន​មាន​ទីបំផុតខ្លះ ដោយវត្ថុ៤យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍នៃទិដ្ឋិ​នោះ ព្រោះ​មានផស្សៈ​ជាបច្ច័យ។

[៦៧] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ ដែលជាអ្នកប្រកបដោយ​អមរាវិក្ខេបទិដ្ឋិ កាលបើមានអ្នកផងសាកសួរប្រស្នា ក្នុង​កុសល និងអកុសលនោះៗហើយ ក៏ដល់នូវការបោះវាចា បោះសំដី មិនឲ្យ​ស្លាប់ពាក្យ ដោយវត្ថុ៤យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍នៃទិដ្ឋិ​នោះ ព្រោះ​មានផស្សៈ​ជាបច្ច័យ។

[៦៨] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ ដែលជាអ្នកប្រកបដោយ​អធិច្ចសមុប្បន្នទិដ្ឋិ បញ្ញត្តខ្លួន​ និងលោកថា កើតឡើងដោយឥតហេតុ ដោយវត្ថុ៤យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍នៃទិដ្ឋិ​នោះ ព្រោះ​មានផស្សៈ​ជាបច្ច័យ។

[៦៩] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ ដែលជាអ្នកប្រកបដោយបុព្វន្តកប្បទិដ្ឋិ មានសេចក្តីយល់ឃើញ​រឿយៗ នូវខន្ធ ជាចំណែកខាងដើម ប្រារព្ធនូវខន្ធ ជាចំណែក​ខាងដើម ហើយសំដែង​នូវចំណែក​នៃ​សេចក្តី​យល់ឃើញច្រើនប្រការ ដោយវត្ថុ១៨យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍នៃទិដ្ឋិ​នោះ ព្រោះ​មានផស្សៈ​ជាបច្ច័យ។

[៧០] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ ដែលជាអ្នកប្រកបដោយឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជាសញ្ញីវាទ បញ្ញត្តខ្លួនថា មាន​សញ្ញា ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ ដោយវត្ថុ១៦យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍នៃទិដ្ឋិ​នោះ ព្រោះ​មានផស្សៈ​ជាបច្ច័យ។

[៧១] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ ដែលជាអ្នកប្រកបដោយឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជាអសញ្ញីវាទ បញ្ញត្តខ្លួនថា មិនមាន​សញ្ញា ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ ដោយវត្ថុ៨យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍នៃទិដ្ឋិ​នោះ ព្រោះ​មាន​ផស្សៈ​​ជាបច្ច័យ។

[៧២] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ ដែលជាអ្នកប្រកបដោយឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជានេវសញ្ញីនាសញ្ញីវាទ បញ្ញត្ត​ខ្លួន​ថា មាន​សញ្ញាក៏មិនមែន មិនមានសញ្ញាក៏មិនមែន ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ ដោយ​វត្ថុ៨យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍នៃទិដ្ឋិ​នោះ ព្រោះ​មានផស្សៈ​ជាបច្ច័យ។

[៧៣] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ ដែលជាឧច្ឆេទវាទ បញ្ញត្តនូវការដាច់សូន្យ នូវសេចក្តី​វិនាស នូវសេចក្តីមិន​កើត​ទៀត នៃសត្វដែលមាននៅ ដោយវត្ថុ៧យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍នៃទិដ្ឋិ​នោះ ព្រោះ​មានផស្សៈ​ជាបច្ច័យ។

[៧៤] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ ដែលជាទិដ្ឋធម្មនិព្វានវាទ បញ្ញត្តព្រះនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្ន ថាជាគុណជាត​យ៉ាង​ក្រៃ​លែង របស់សត្វដែល​មាននៅ ដោយវត្ថុ៥យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍នៃទិដ្ឋិ​នោះ ព្រោះ​មានផស្សៈ​ជាបច្ច័យ។

[៧៥] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ ដែលជាអ្នកប្រកបដោយអបរន្តកប្បទិដ្ឋិ មានសេចក្តីយល់ឃើញ​រឿយៗ នូវខន្ធ​ជាចំណែកខាងមុខ ប្រារព្ធនូវខន្ធជាចំណែក​ខាងមុខ សំដែងនូវចំណែក​នៃសេចក្តី​យល់​ឃើញច្រើនប្រការ ដោយវត្ថុ៤៤យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍នៃទិដ្ឋិ​នោះ ព្រោះ​មានផស្សៈ​ជាបច្ច័យ។

[៧៦] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ ដែលជាអ្នកប្រកបដោយបុព្វន្តកប្បទិដ្ឋិផង ប្រកបដោយ​អបរន្តកប្បទិដ្ឋិផង ប្រកបដោយ​បុព្វន្តាបរន្តកប្បទិដ្ឋិផង មានសេចក្តីយល់ឃើញ​រឿយៗ នូវខន្ធ​ជាចំណែក​ខាង​ដើម និងខន្ធជាចំណែកខាងមុខ ប្រារព្ធនូវខន្ធជាចំណែកខាងដើម និងខន្ធជាចំណែកខាងមុខ សំដែងនូវ​ចំណែក​​នៃសេចក្តី​យល់​ឃើញច្រើនប្រការ ដោយវត្ថុ៦២យ៉ាង ឯ​អារម្មណ៍នៃទិដ្ឋិ​នោះ ព្រោះ​មានផស្សៈ​ជាបច្ច័យ។

[៧៧] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ណា ជាសស្សតវាទ បញ្ញត្តខ្លួន និងលោក​ថាទៀង ដោយវត្ថុ៤យ៉ាង ឯពួក​សមណព្រាហ្មណ៍​នោះឯង វៀរចាកផស្សៈចេញហើយ នឹងទទួលដឹង (នូវ​​អារម្មណ៍បាន) ពាក្យដូច្នេះ មិនសមហេតុទេ គឺថា បើវៀរចាកផស្សៈ មិនអាចទទួល​អារម្មណ៍​បានឡើយ។

[៧៨] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ណា ដែលជាអ្នកប្រកបដោយ​ឯកច្ចសស្សតឯកច្ចអសស្សតទិដ្ឋិ បញ្ញត្តខ្លួន​ និងលោកថាទៀងខ្លះ មិនទៀងខ្លះ ដោយវត្ថុ៤យ៉ាង ពួកសមណព្រាហ្មណ៍​នោះ​ឯង វៀរចាក​ផស្សៈចេញហើយ នឹងទទួលដឹង (នូវ​អារម្មណ៍បាន) ពាក្យដូច្នេះ មិនសមហេតុទេ។

[៧៩] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ណា​ ដែលជាអ្នកប្រកបដោយ​អន្តានន្តទិដ្ឋិ បញ្ញត្តលោកថា មានទីបំផុតខ្លះ មិន​មាន​ទីបំផុតខ្លះ ដោយវត្ថុ៤យ៉ាង ពួកសមណព្រាហ្មណ៍​នោះ​ឯង វៀរចាក​ផស្សៈ​ចេញ​ហើយ នឹងទទួលដឹង (នូវ​អារម្មណ៍បាន) ពាក្យដូច្នេះ មិនសមហេតុទេ។

[៨០] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ណា ដែលជាអ្នកប្រកបដោយ​អមរាវិក្ខេបទិដ្ឋិ កាលបើ​មាន​អ្នកផង​សាក​សួរ​ប្រស្នា ក្នុង​កុសល និងអកុសលនោះៗហើយ ក៏ដល់នូវការបោះវាចា បោះសំដី មិនឲ្យ​ស្លាប់ពាក្យ ដោយវត្ថុ៤យ៉ាង ពួកសមណព្រាហ្មណ៍​នោះ​ឯង វៀរចាក​ផស្សៈចេញហើយ នឹងទទួលដឹង (នូវ​អារម្មណ៍បាន) ពាក្យដូច្នេះ មិនសមហេតុទេ។

[៨១] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ណា ជាអ្នកប្រកបដោយ​អធិច្ចសមុប្បន្នទិដ្ឋិ បញ្ញត្តខ្លួន​ និងលោកថា កើតឡើង​ដោយ​ឥតហេតុ ដោយវត្ថុ២យ៉ាង ពួកសមណព្រាហ្មណ៍​នោះ​ឯង វៀរចាក​ផស្សៈ​ចេញ​ហើយ នឹងទទួលដឹង (នូវ​អារម្មណ៍បាន) ពាក្យដូច្នេះ មិនសមហេតុទេ។

[៨២] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ណា ជាអ្នកប្រកបដោយបុព្វន្តកប្បទិដ្ឋិ មានសេចក្តីយល់ឃើញ​រឿយៗ នូវខន្ធ ជាចំណែកខាងដើម ប្រារព្ធនូវខន្ធ ជាចំណែក​ខាងដើម សំដែង​នូវចំណែក​នៃ​សេចក្តី​យល់ឃើញច្រើនប្រការ ដោយវត្ថុ១៨យ៉ាង ពួកសមណព្រាហ្មណ៍​នោះ​ឯង វៀរចាក​ផស្សៈចេញហើយ នឹងទទួលដឹង (នូវ​អារម្មណ៍បាន) ពាក្យដូច្នេះ មិនសមហេតុទេ។

[៨៣] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ណា ជាអ្នកប្រកបដោយឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជាសញ្ញីវាទ បញ្ញត្តខ្លួនថា មាន​សញ្ញា ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ ដោយវត្ថុ១៦យ៉ាង ពួកសមណព្រាហ្មណ៍​នោះ​ឯង វៀរចាក​ផស្សៈចេញហើយ នឹងទទួលដឹង (នូវ​អារម្មណ៍បាន) ពាក្យដូច្នេះ មិនសមហេតុទេ។

[៨៤] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ណា​ ជាអ្នកប្រកបដោយឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជាអសញ្ញីវាទ បញ្ញត្តខ្លួនថា មិនមាន​សញ្ញា ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ ដោយវត្ថុ៨យ៉ាង ពួកសមណព្រាហ្មណ៍​នោះ​ វៀរចាក​ផស្សៈចេញហើយ នឹងទទួលដឹង (នូវ​អារម្មណ៍បាន) ពាក្យដូច្នេះ មិនសមហេតុទេ។

[៨៥] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​ណា ជាអ្នកប្រកបដោយឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជានេវសញ្ញីនាសញ្ញីវាទ បញ្ញត្ត​ខ្លួន​ថា មាន​សញ្ញាក៏មិនមែន មិនមានសញ្ញាក៏មិនមែន ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ ដោយ​វត្ថុ៨យ៉ាង ពួកសមណព្រាហ្មណ៍​នោះ វៀរចាក​ផស្សៈចេញហើយ នឹងទទួលដឹង (នូវ​អារម្មណ៍បាន) ពាក្យដូច្នេះ មិនសមហេតុទេ។

[៨៦] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ណា​ ជាឧច្ឆេទវាទ បញ្ញត្តនូវការដាច់សូន្យ នូវសេចក្តី​វិនាស នូវសេចក្តីមិន​កើត​ទៀត នៃសត្វដែលមាននៅ ដោយវត្ថុ៧យ៉ាង ពួកសមណព្រាហ្មណ៍​នោះ​ឯង វៀរចាក​ផស្សៈចេញហើយ នឹងទទួលដឹង (នូវ​អារម្មណ៍បាន) ពាក្យដូច្នេះ មិនសមហេតុទេ។

[៨៧] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ណា​ ជាទិដ្ឋធម្មនិព្វានវាទ បញ្ញត្តនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្ន ថាជាគុណជាត​យ៉ាង​ក្រៃ​លែង នៃសត្វដែល​មាននៅ ដោយវត្ថុ៥យ៉ាង ពួកសមណព្រាហ្មណ៍​នោះ​ឯង វៀរចាក​ផស្សៈចេញហើយ នឹងទទួលដឹង (នូវ​អារម្មណ៍បាន) ពាក្យដូច្នេះ មិនសមហេតុទេ។

[៨៨] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ណា ជាអ្នកប្រកបដោយអបរន្តកប្បទិដ្ឋិ ជាអ្នកមានសេចក្តីយល់ឃើញ​រឿយៗ នូវខន្ធ​ជាចំណែកខាងមុខ ប្រារព្ធនូវខន្ធជាចំណែក​ខាងមុខ សំដែងនូវចំណែក​នៃសេចក្តី​យល់​ឃើញច្រើនប្រការ ដោយវត្ថុ៤៤យ៉ាង ពួកសមណព្រាហ្មណ៍​នោះ​ឯង វៀរចាក​ផស្សៈចេញហើយ នឹងទទួលដឹង (នូវ​អារម្មណ៍បាន) ពាក្យដូច្នេះ មិនសមហេតុទេ។

[៨៩] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ណា ជាអ្នកប្រកបដោយបុព្វន្តកប្បទិដ្ឋិ ប្រកបដោយ​អបរន្តកប្បទិដ្ឋិ ទាំងប្រកបដោយ​បុព្វន្តាបរន្តកប្បទិដ្ឋិ ជាអ្នកមានសេចក្តីយល់ឃើញ​រឿយៗ នូវខន្ធ​ជាចំណែក​ខាង​ដើម និងខន្ធជាចំណែកខាងមុខ ប្រារព្ធនូវខន្ធជាចំណែក​ខាងដើម និង​ខន្ធ​ជាចំណែក​ខាងមុខ សំដែងនូវចំណែក​នៃសេចក្តី​យល់​ឃើញច្រើនប្រការ ដោយវត្ថុ៦២យ៉ាង ពួកសមណព្រាហ្មណ៍​នោះ​ឯង វៀរចាក​ផស្សៈចេញហើយ នឹងទទួលដឹង (នូវ​អារម្មណ៍បាន) ពាក្យដូច្នេះ មិនសមហេតុទេ។

[៩០] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ណា ជាសស្សតវាទ បញ្ញត្តខ្លួន និងលោក​ថាទៀង ដោយវត្ថុ៤យ៉ាងក្តី ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ណា ជាអ្នកប្រកបដោយឯកច្ចសស្សតឯកច្ចអសស្សតទិដ្ឋិក្តី ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ណា ជាអ្នកប្រកបដោយអន្តានន្តទិដ្ឋិក្តី ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ណា ជាអ្នកប្រកបដោយអមរាវិក្ខេបទិដ្ឋិក្តី ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ណា ជាអ្នកប្រកបដោយ​អធិច្ចសមុប្បន្នទិដ្ឋិក្តី ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ណា ជាអ្នកប្រកបដោយបុព្វន្តកប្បទិដ្ឋិក្តី ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ណា ជាអ្នកប្រកបដោយឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជាសញ្ញីវាទក្តី ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ណា ជាអ្នកប្រកបដោយឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជាអសញ្ញីវាទក្តី ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ណា ជាអ្នកប្រកបដោយឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជានេវសញ្ញីនាសញ្ញីវាទក្តី ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ណា ជាឧច្ឆេទវាទក្តី ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ណា ជាទិដ្ឋធម្មនិព្វាន​វាទក្តី ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ណា ជាអ្នកប្រកបដោយអបរន្តកប្បទិដ្ឋិក្តី ពួក​សមណព្រាហ្មណ៍ណា ជាអ្នកប្រកបដោយបុព្វន្តកប្បទិដ្ឋិ ប្រកបដោយ​អបរន្តកប្បទិដ្ឋិ ទាំង​ប្រកបដោយ​បុព្វន្តាបរន្តកប្បទិដ្ឋិ ជាអ្នកមានសេចក្តីយល់ឃើញ​រឿយៗ នូវខន្ធ​ជាចំណែក​ខាង​ដើម និងខន្ធជាចំណែកខាងមុខ ប្រារព្ធនូវខន្ធជាចំណែក​ខាងដើម និង​ខន្ធ​ជាចំណែក​ខាងមុខ សំដែងនូវចំណែក​នៃសេចក្តី​យល់​ឃើញច្រើនប្រការ ដោយ​វត្ថុ​៦២ក្តី ពួកសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងអស់នោះ ទទួលដឹង (នូវ​អារម្មណ៍) ព្រោះ​ប៉ះពាល់​ត្រូវដោយ​អាយតនៈ ជាទីកើតនៃផស្សៈ៦យ៉ាង។ តណ្ហារបស់សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ កើតមាន ព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ ឧបាទានកើតមាន ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ភព​កើតមាន ព្រោះឧបាទានជាបច្ច័យ ជាតិ​កើតមាន ព្រោះភពជាបច្ច័យ ជរាមរណៈ​កើតមាន ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ សេចក្តីសោកស្រណោះ សេចក្តីខ្សឹកខ្សួល សេចក្តី​មិនស្រួល​កាយ សេចក្តីតូចចិត្ត សេចក្តីចង្អៀតចិត្ត ក៏កើតមាន ព្រោះជាតិជាបច្ច័យដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវហេតុដែលនាំឲ្យ​កើតឡើង និងសេចក្តី​វិនាស និង​សេចក្តីត្រេកអរ និងទោស និងឧបាយជាគ្រឿង​រលាស់​ចេញ​នូវអាយតនៈ ជាទីកើត​នៃ​ផស្សៈទាំង៦ តាមសេចក្តីពិតប្រាកដ ក្នុងកាលណា។ ភិក្ខុនេះរមែង​ដឹងច្បាស់​នូវធម៌​ដ៏លើសលុបជាង​ទិដ្ឋិ​ទាំងឡាយទាំងពួងនេះ (ក្នុងកាលនោះឯង)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ជាអ្នកប្រកបដោយបុព្វន្តកប្បទិដ្ឋិក្តី ប្រកបដោយ​អបរន្តកប្បទិដ្ឋិក្តី ប្រកបដោយ​បុព្វន្តាបរន្តកប្បទិដ្ឋិក្តី ជាអ្នកមានសេចក្តីយល់ឃើញ​រឿយៗ នូវខន្ធជាចំណែក​ខាងដើម និងខន្ធជាចំណែក​ខាងមុខ ប្រារព្ធនូវខន្ធ​ជាចំណែក​ខាងដើម និងខន្ធជាចំណែក​ខាងមុខ សំដែងនូវចំណែក​នៃសេចក្តី​យល់ឃើញ​ច្រើន​ប្រការ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងអស់នោះ ដែលវត្ថុ​៦២នេះឯង (គ្របសង្កត់) ធ្វើឲ្យដូច​ជានៅខាងក្នុងសំណាញ់ គឺធម្មទេសនារបស់ព្រះតថាគត អាស្រ័យនៅក្នុងសំណាញ់​នេះ កាលងើបឡើង ក៏ងើបឡើង (ក្នុងសំណាញ់នេះ) ជាប់នៅក្នុងសំណាញ់នេះ ធ្វើឲ្យ​ដូចជា​នៅខាងក្នុងសំណាញ់ គឺធម្មទេសនារបស់ព្រះតថាគត កាលងើបឡើង ក៏ងើបឡើង (ក្នុង​សំណាញ់នេះ) ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នាយនេសាទមច្ឆជាតិក្តី កម្មកររបស់នាយនេសាទ​មច្ឆជាតិក្តី ដែលប៉ិនប្រសប់បង់សំណាញ់ មានក្រឡាដ៏ញឹកទៅក្នុងអន្លង់ទឹកតូចនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ពួកសត្វធំតូចណាមួយ នៅក្នុងអន្លង់ទឹកនេះ ពួក​សត្វ​ធំតូច​ទាំងនោះ អញធ្វើ​ឲ្យនៅ​ខាងក្នុងសំណាញ់ អាស្រ័យនៅក្នុងសំណាញ់​នេះ កាលងើបឡើង ក៏ងើបឡើង (ក្នុងសំណាញ់នេះ) ជាប់ចំពាក់នៅក្នុងសំណាញ់នេះ អញធ្វើឲ្យ​នៅខាងក្នុងសំណាញ់ កាលបើងើបឡើង ក៏ងើបឡើង (ក្នុងសំណាញ់) សេចក្តី​នេះ​ឧបមាដូចម្តេចមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ជាអ្នក​ប្រកប​​ដោយបុព្វន្តកប្បទិដ្ឋិក្តី ប្រកប​ដោយអបរន្តកប្បទិដ្ឋិក្តី ប្រកប​ដោយបុព្វន្តាបរន្តកប្ប​ទិដ្ឋិ​ក្តី ជាអ្នកឃើញ​រឿយៗ នូវខន្ធ​ជាចំណែក​ខាង​ដើម និង​ខន្ធជាចំណែកខាងមុខ ប្រារព្ធ​នូវ​ខន្ធជាចំណែក​ខាងដើម និង​ខន្ធ​ជាចំណែក​ខាងមុខ សំដែងនូវចំណែក​នៃសេចក្តី​យល់​ឃើញច្រើនប្រការ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំង​អស់​នោះ ដែលវត្ថុ៦២នេះឯង (គ្របសង្កត់) ធ្វើឲ្យដូចជានៅខាងក្នុងនៃសំណាញ់ គឺធម្មទេសនា​របស់​តថាគត អាស្រ័យនៅក្នុង​សំណាញ់​នេះ កាលងើបឡើង ក៏ងើបឡើង (ក្នុង​សំណាញ់​នេះ) ជាប់នៅក្នុង​សំណាញ់​នេះ ធ្វើឲ្យ​ដូចជានៅក្នុងសំណាញ់ គឺធម្មទេសនា របស់​ព្រះតថាគត កាលបើងើបឡើង ក៏ងើបឡើង (ក្នុងសំណាញ់​នេះ) មានឧបមេយ្យ​ដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាយ​របស់​តថាគតមានតណ្ហានាំទៅកាន់ភពថ្មីទៀត ដាច់​អស់ហើយ តែកាយឋិតនៅ (កាយ​របស់​ព្រះតថាគតនេះ) ឋិតនៅត្រឹមណា ទេវតា និង​មនុស្សទាំងឡាយ ក៏នឹងឃើញកាយ​នោះត្រឹមណោះ លុះទំលាយ​ខន្ធ ខាងមុខអំពី​កិរិយា​អស់ទៅនៃជីវិត ទើបពួកទេវតា និង​មនុស្ស លែងឃើញកាយនោះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើចង្កោមផ្លែស្វាយ ដែលមាន​ទង​ដាច់ហើយ ផ្លែស្វាយណាមួយដែលជាប់នៅ​ក្នុង​ទង (ជាមួយគ្នា) ផ្លែស្វាយ​ទាំង​អស់​នោះ រមែង (ដាច់ជ្រុះ) ទៅតាមគ្នាដែរ សេចក្តីនេះ មានឧបមា​ដូចម្តេចមិញ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ កាយរបស់ព្រះតថាគត មានតណ្ហា​ដែល​នាំ​ទៅកាន់ភពថ្មីទៀត ដាច់អស់​ហើយ (តែកាយនេះ) ឋិតនៅ កាយរបស់​ព្រះតថាគត​នេះ​ឋិតនៅត្រឹមណា ទេវតា និង​មនុស្សទាំងឡាយ នឹងឃើញកាយនោះត្រឹមណោះ លុះកាយ​បែកធ្លាយទៅ ខាងមុខ​អំពីកិរិយា​អស់ទៅនៃជីវិត ទើបពួកទេវតា និងមនុស្ស​លែង​បានឃើញ​កាយរបស់​ព្រះតថាគតនោះ ក៏មានឧបមេយ្យដូច្នោះឯង។ កាលដែល​ព្រះមានព្រះភាគ ត្រាស់សំដែងយ៉ាង​នេះហើយ ព្រះអានន្ទមានអាយុ ក៏ក្រាបបង្គំ​ទូល​ព្រះមានព្រះភាគថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន សេចក្តីនេះជាអស្ចារ្យ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន សេចក្តីនេះ​មិនធ្លាប់​មានមកទេ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ធម្មបរិយាយនេះ ឈ្មោះដូចម្តេច។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលអានន្ទ ហេតុនោះ អ្នកចូរចាំទុកនូវធម្មបរិយាយនេះ ក្នុងសាសនា​នេះ​ថា អត្ថជាលៈ (មានអត្ថដូចជាបណ្តាញ) ដូច្នេះក៏បាន ចូរចាំទុកនូវ​ធម្មបរិយាយ​នោះថា ធម្មជាលៈ (មានធម៌ដូចជាបណ្តាញ) ដូច្នេះក៏បាន ចូរចាំទុកនូវ​ធម្មបរិយាយនោះថា ព្រហ្មជាលៈ (មានធម៌ដ៏ប្រសើរដូចជាបណ្តាញ) ដូច្នេះក៏បាន ចូរចាំទុកនូវ​ធម្មបរិយាយ​នោះថា ទិដ្ឋិជាលៈ (មានទិដ្ឋិ៦២ដូចជាបណ្តាញ) ដូច្នេះក៏បាន ចូរចាំទុកនូវធម្មបរិយាយ​នោះ​ថា សង្គាមវិជយៈ (មានជ័យជំនះក្នុងសង្គ្រាម) ដ៏​ប្រសើរ​ដូច្នេះក៏បាន។ លុះព្រះមាន​ព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សំដែងព្រះសូត្រនេះហើយ។ ភិក្ខុទាំង​នោះ មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយ ចំពោះភាសិត​របស់ព្រះមានព្រះភាគ។ កាលដែល​ព្រះមានព្រះភាគ បានត្រាស់សំដែង​ព្រះសូត្រ​នេះ ជាពាក្យ​វេយ្យាករណ៍ (ចប់) ហើយ លោកធាតុទាំងមួយហ្មឺន ក៏កម្រើក​ញាប់​ញ័រ។

ចប់ ព្រហ្មជាលសូត្រ ទី១។

សាមញ្ញផលសូត្រ ទី២

[៩១] ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុង​វត្ត​អម្ពវ័ន (ព្រៃស្វាយ) ជារបស់ជីវកកោមារភត្យ ទៀបក្រុងរាជគ្រឹះ មួយអន្លើ​នឹងភិក្ខុសង្ឃ​ច្រើន ចំនួនមួយពាន់ពីររយហាសិបរូប។ សម័យ​នោះឯង ព្រះបាទ​អជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត (​ជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះរាជទេវី ទ្រង់​ព្រះនាមវេទេហី) ជាធំក្នុងដែនមគធៈ មានរាជ​អាមាត្យចោមរោម ទ្រង់គង់ប្រថាប់លើប្រាសាទដ៏ប្រសើរ ក្នុងរាត្រីមានព្រះចន្ទពេញវង់ ជារាត្រីមានរដូវភ្លៀងគ្រប់គ្រាន់ហើយ ជាទីបំផុតនៃខែ៤ ជាកាលមានផ្កាកុមុទរីក ជាថ្ងៃ​ឧបោសថទី១៥ គឺពេញបូណ៌មី ខែកត្តិក។ គ្រានោះឯង ព្រះបាទ​អជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែនមគធៈ ទ្រង់បន្លឺឧទានវាចាថា រាត្រីប្រាសចាកទោស (ស្វាងរុងរឿង) គួរជា​ទី​ត្រេកអរអ្វីម្ល៉េះហ្ន៎ រាត្រីប្រាសចាកទោស មានភាពល្អអ្វីម្ល៉េះហ្ន៎ រាត្រីប្រាសចាកទោស គួរ​ជាទី​រមិលមើលអ្វីម្ល៉េះហ្ន៎ រាត្រីប្រាសចាកទោស ជាទីនាំមកនូវ​សេចក្តីជ្រះថ្លា​អ្វីម្ល៉េះហ្ន៎ រាត្រីប្រាសចាកទោស គួរជាទីកំណត់ដឹង​អ្វីម្ល៉េះហ្ន៎ ក្នុងថ្ងៃនេះ តើយើងគប្បីចូលទៅរក​សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាហ្ន៎ យើងចូលទៅអង្គុយជិត​បុគ្គលណា ទើបនឹង​មានចិត្ត​ជ្រះថ្លា​បាន។ កាលបើព្រះរាជាមានព្រះបន្ទូលយ៉ាងនេះហើយ មានរាជអាមាត្យម្នាក់ ក្រាបបង្គំ​ទូល​ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែនមគធៈដូច្នេះថា បពិត្រព្រះសម្មតិទេព គ្រូឈ្មោះបូរណកស្សបនេះ ជាអ្នកមានពួក មានគណៈ(ច្រើន)ផង ជាអាចារ្យរបស់គណៈ​ផង ជាអ្នកមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ ជាអ្នកមានយស ជាអ្នកធ្វើនូវ​លទ្ធិ មហាជនសន្មត​ថា ជាសប្បុរស ជាអ្នកដឹងរាត្រីយូរ បួសយូរជាងជនច្រើន តាំងនៅជាយូរអង្វែង (អស់​ពីរបីរាជ្យ​មកហើយ) ដល់ហើយនូវបច្ឆិមវ័យ សូមព្រះសម្មតិទេព ស្តេចចូលទៅរកគ្រូ​ឈ្មោះ​បូរណកស្សបនោះ​ចុះ កាលបើព្រះសម្មតិទេព ស្តេចចូលទៅរក​គ្រូ​ឈ្មោះ​បូរណកស្សបហើយ មុខជានឹង​មាន​ព្រះរាជហឫទ័យជ្រះថ្លាមិនខាន។ កាលបើរាជ​អាមាត្យ​នោះ ក្រាបបង្គំទូលយ៉ាង​នេះហើយ ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុង​ដែន​មគធៈ ទ្រង់ព្រះតុណ្ហីភាព។ មាន​រាជអាមាត្យម្នាក់ទៀត ក្រាបបង្គំ​ទូល​ព្រះបាទ​អជាតសត្តុ​វេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែន​មគធៈ​ដូច្នេះ​ថា បពិត្រព្រះសម្មតិទេព គ្រូឈ្មោះមក្ខលិគោសាល​នេះ ជាអ្នកមាន​ពួក​ មានគណៈ​(ច្រើន)​ផង ជាអាចារ្យរបស់គណៈផង ជាអ្នកមានកេរ្តិ៍​ឈ្មោះ ជាអ្នកមានយស ជាអ្នក​ធ្វើ​នូវ​​លទ្ធិ មហាជនសន្មតថាជាសប្បុរស ជាអ្នក​ដឹង​រាត្រី​យូរ បួសយូរជាងជនច្រើន តាំងនៅ​ជា​យូរអង្វែង (អស់ពីរបីរាជ្យមកហើយ) ដល់ហើយ​នូវ​បច្ឆិមវ័យ សូមព្រះសម្មតិទេព ស្តេច​ចូល​ទៅគង់ជិតគ្រូឈ្មោះមក្ខលិគោសាលនោះ​ចុះ កាល​បើព្រះសម្មតិទេព ស្តេចចូលទៅ​រក​គ្រូ​ឈ្មោះ​មក្ខលិគោសាលហើយ មុខជានឹង​មាន​ព្រះរាជហឫទ័យជ្រះថ្លាមិនខាន។ កាល​បើ​រាជ​អាមាត្យនោះ ក្រាបបង្គំទូលយ៉ាង​នេះ​ហើយ ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុង​ដែន​មគធៈ ក៏ទ្រង់ព្រះតុណ្ហីភាព។ មាន​រាជ​អាមាត្យម្នាក់ទៀត ក្រាបបង្គំ​ទូល​ព្រះបាទ​អជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែន​មគធៈ​ដូច្នេះថា បពិត្រព្រះសម្មតិទេព គ្រូឈ្មោះ​អជិតកេសកម្ពលនេះ ជាអ្នកមានពួក មានគណៈ(ច្រើន)ផង ជាអាចារ្យរបស់គណៈផង ជាអ្នកមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ ជាអ្នកមានយស ជាអ្នកធ្វើនូវ​លទ្ធិ មហាជនសន្មតថាជាសប្បុរស ជាអ្នកដឹងរាត្រីយូរ បួសយូរជាងជនច្រើន តាំងនៅជាយូរអង្វែង (អស់ពីរបីរាជ្យមកហើយ) ដល់ហើយនូវបច្ឆិមវ័យ សូមព្រះសម្មតិ​ទេព ស្តេចចូលទៅរកគ្រូឈ្មោះអជិតកេសកម្ពល​នោះ​​ចុះ កាលបើព្រះសម្មតិទេព ស្តេច​ចូល​ទៅរកគ្រូឈ្មោះអជិតកេសកម្ពលហើយ មុខ​ជា​នឹង​មាន​ព្រះរាជហឫទ័យ​ជ្រះថ្លា​មិន​ខាន។ កាលបើរាជអាមាត្យនោះ ក្រាបបង្គំ​ទូល​យ៉ាង​​នេះហើយ ព្រះបាទអជាតសត្តុ​វេទេហី​បុត្ត ជាធំក្នុងដែនមគធៈ ទ្រង់ព្រះតុណ្ហីភាព។ មានរាជអាមាត្យម្នាក់ទៀត ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុង​ដែន​មគធៈ​ដូច្នេះថា បពិត្រព្រះសម្មតិ​ទេព គ្រូឈ្មោះបកុធកច្ចាយនៈនេះ ជាអ្នកមាន​ពួក​ មានគណៈ(ច្រើន)ផង ជា​អាចារ្យ​របស់​គណៈ​ផង ជាអ្នកមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ ជាអ្នកមានយស ជាអ្នកធ្វើនូវ​លទ្ធិ មហាជនសន្មតថា​ជា​សប្បុរស ជាអ្នកដឹងរាត្រីយូរ បួសយូរជាងជនជា​ច្រើន តាំងនៅជាយូរអង្វែង (អស់ពីរបី​រាជ្យ​មកហើយ) ដល់ហើយនូវបច្ឆិមវ័យ សូម​ព្រះសម្មតិទេព ស្តេចចូលទៅរក​គ្រូឈ្មោះ​បកុធកច្ចាយនៈ​នោះ​ចុះ កាលបើ​ព្រះ​សម្មតិ​ទេព ស្តេចចូលទៅរកគ្រូឈ្មោះ​បកុធកច្ចាយនៈ​ហើយ មុខជានឹង​មាន​ព្រះរាជហឫទ័យ​ជ្រះថ្លាមិនខាន។ កាលបើរាជ​អាមាត្យ​នោះ ក្រាបបង្គំទូលយ៉ាង​នេះហើយ ព្រះបាទ​អជាតសត្តុ​វេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុង​ដែន​មគធៈ ទ្រង់ព្រះតុណ្ហីភាព។ មានរាជអាមាត្យម្នាក់​ទៀត ក្រាបបង្គំ​ទូល​ព្រះបាទ​អជាតសត្តុ​វេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែនមគធៈដូច្នេះថា បពិត្រព្រះសម្មតិទេព គ្រូឈ្មោះ​សញ្ជយវេលដ្ឋ​បុត្ត​នេះ ជាអ្នកមានពួក មានគណៈ​(ច្រើន)​ផង ជាអាចារ្យរបស់គណៈផង ជាអ្នក​មាន​កេរ្តិ៍​ឈ្មោះ ជាអ្នកមានយស ជាអ្នកធ្វើនូវ​លទ្ធិ មហាជនសន្មតថាជាសប្បុរស ជាអ្នកដឹងរាត្រី​យូរ បួសយូរជាងជនជាច្រើន តាំងនៅជា​យូរ​អង្វែង (អស់ពីរបីរាជ្យមកហើយ) ដល់​ហើយ​នូវ​បច្ឆិមវ័យ សូមព្រះសម្មតិទេព ស្តេច​ចូល​ទៅ​រកគ្រូឈ្មោះសញ្ជយវេលដ្ឋបុត្តនោះ​ចុះ កាលបើព្រះសម្មតិទេព ស្តេចចូល​ទៅ​រក​គ្រូ​ឈ្មោះ​សញ្ជយវេលដ្ឋបុត្តហើយ មុខជានឹង​មាន​ព្រះរាជហឫទ័យជ្រះថ្លាមិនខាន។ កាលបើ​រាជអាមាត្យនោះ ក្រាបបង្គំទូលយ៉ាង​នេះហើយ ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែនមគធៈ ទ្រង់ព្រះតុណ្ហីភាព។ មានរាជអាមាត្យម្នាក់ទៀត ក្រាបបង្គំ​ទូល​ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែនមគធៈដូច្នេះថា បពិត្រព្រះសម្មតិទេព គ្រូ​ឈ្មោះ​និគណ្ឋនាដបុត្តនេះ ជាអ្នកមានពួក មានគណៈ(ច្រើន)ផង ជាអាចារ្យ​របស់​គណៈ​ផង ជាអ្នកមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ ជាអ្នកមានយស ជាអ្នកធ្វើនូវ​លទ្ធិ មហាជនសន្មត​ថា​ជា​សប្បុរស ជាអ្នកដឹងរាត្រីយូរ បួសយូរជាងជនជាច្រើន តាំងនៅជាយូរអង្វែង (អស់​ពីរបី​រាជ្យ​មកហើយ) ដល់​ហើយ​នូវ​បច្ឆិមវ័យ សូមព្រះសម្មតិទេព ស្តេចចូលទៅរកគ្រូ​ឈ្មោះ​និគណ្ឋនាដបុត្តនោះ​ចុះ កាលបើ​ព្រះសម្មតិទេព ស្តេចចូលទៅរកគ្រូឈ្មោះ​និគណ្ឋនាដបុត្តហើយ មុខជានឹង​មាន​ព្រះរាជហឫទ័យជ្រះថ្លាមិនខាន។ កាលបើរាជ​អាមាត្យ​នោះ ក្រាបបង្គំទូលយ៉ាង​នេះហើយ ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែនមគធៈ ទ្រង់ព្រះតុណ្ហីភាព។

[៩២] សម័យនោះឯង ជីវកកោមារភត្យអង្គុយស្ងៀម ជិត​ព្រះបាទ​អជាតសត្តុ​វេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែនមគធៈ។ គ្រានោះ ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុង​ដែន​មគធៈ ទ្រង់មានព្រះរាជឱង្ការនឹង​ជីវកកោមារភត្យដូច្នេះថា នែជីវកៈជាសំឡាញ់ ចុះ​ហេតុអ្វី​បានជាអ្នកស្ងៀម។ ជីវកកោមារភត្យ ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះសម្មតិទេព ព្រះមានព្រះភាគនេះ ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ឥឡូវនេះ ព្រះអង្គគង់នៅ​ក្នុងវត្ត​អម្ពវ័ន​របស់​ខ្ញុំព្រះអង្គ មួយអន្លើនឹងភិក្ខុសង្ឃច្រើន ចំនួន​១២៥០រូប ឯកិត្តិស័ព្ទដ៏ពីរោះ​របស់​ព្រះមានព្រះភាគអង្គនោះ ឮខ្ចរខ្ចាយ​សុសសាយទៅយ៉ាងនេះថា ព្រះមានព្រះភាគ​អង្គនោះ ព្រះអង្គឆ្ងាយចាកសេចក្តីសៅហ្មងគ្រប់យ៉ាងហើយ ព្រះអង្គត្រាស់ដឹងនូវ​ញេយ្យធម៌​ទាំងពួង ចំពោះព្រះអង្គដោយប្រពៃ ព្រះអង្គបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ គឺ​សេចក្តីចេះដឹង និងក្រឹត្យដែលបុគ្គល​គប្បីប្រព្រឹត្ត ព្រះអង្គមានដំណើរល្អ ទៅកាន់​ព្រះនិព្វាន ព្រះអង្គជ្រាបច្បាស់នូវត្រៃលោក ព្រះអង្គប្រសើរ​ដោយសីលាទិគុណ មិនមាន​បុគ្គល​ណាមួយស្មើ ព្រះអង្គ ជាអ្នកទូន្មាននូវបុរសដែលគួរ​ទូន្មានបាន ព្រះអង្គជាគ្រូនៃ​ទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ ព្រះអង្គបានត្រាស់ដឹង​នូវអរិយសច្ចធម៌ ព្រះអង្គលែង​វិល​ត្រឡប់​មកកាន់ភពថ្មីទៀត សូមព្រះសម្មតិទេព ស្តេចចូលទៅរក​ព្រះមានព្រះភាគនោះ​ចុះ កាលបើព្រះសម្មតិទេព ស្តេចចូលទៅរក​ព្រះមានព្រះភាគហើយ មុខជានឹងមានព្រះ​រាជហឫទ័យជ្រះថ្លាមិនខាន។ ព្រះរាជា ទ្រង់មានព្រះរាជបញ្ជាថា នែជីវកៈជា​សំឡាញ់ បើ​ដូច្នោះ ចូរអ្នកឲ្យរៀបចំយានដំរីទាំងឡាយចុះ។ ជីវកកោមារភត្យ ទទួល​ព្រះរាជ​បញ្ជា​ នៃ​ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែនមគធៈ ដោយពាក្យថា ព្រះករុណា​ថ្លៃវិសេស ហើយក៏ឲ្យរៀបចំដំរីញីទាំងឡាយចំនួន៥០០ផង ឲ្យរៀបចំដំរីឈ្មោល​ជាព្រះទីនាំង​​របស់​ព្រះរាជាផង រួចហើយក៏ចូលទៅក្រាបបង្គំទូល​ព្រះបាទអជាតសត្តុ​វេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុង​ដែន​មគធៈថា បពិត្រព្រះសម្មតិទេព យានដំរីទាំងឡាយ ខ្ញុំព្រះអង្គ​បានឲ្យរៀបចំ សម្រាប់​ព្រះអង្គជាស្រេចហើយ ឥឡូវនេះ សូមព្រះអង្គកំណត់កាលដ៏គួរ​នឹង​ព្រះរាជដំណើរចុះ។ លំដាប់នោះ ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុង​ដែន​មគធៈ ឲ្យពួកស្ត្រីឡើងជិះ​ដំរី​ញី១ម្នាក់ គ្រប់ទាំង៥០០ ហើយទ្រង់ឡើងគង់លើដំរីឈ្មោល ជា​ព្រះទីនាំង មានពួករាជ​បុរស​កាន់គប់ភ្លើង ហែចេញអំពីក្រុងរាជគ្រឹះ ដោយរាជានុភាព​ដ៏​ប្រសើរ ស្តេចសំដៅ​ទៅត្រង់​ទីវត្តអម្ពវ័ន របស់​ជីវកកោមារភត្យ។ ក្នុងកាលដែលព្រះបាទ​អជាតសត្តុ​វេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុង​ដែន​មគធៈ ទ្រង់ស្តេចទៅដល់​ទីជិតនៃវត្តអម្ពវ័ន ក៏មានសេចក្តីខ្លាច មាន​សេចក្តីតក់ស្លុត មានសេចក្តីព្រឺរោមកើតឡើង។ លុះព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុង​ដែន​មគធៈ កើតមានសេចក្តីខ្លាច ​សេចក្តីតក់ស្លុត ​ព្រឺរោម​កើត​ឡើង​ហើយ ទើបទ្រង់មានព្រះបន្ទូល​នឹង​ជីវកកោមារភត្យ​ដូច្នេះ​ថា នែជីវកៈជាសំឡាញ់ អ្នកមិនបញ្ឆោតខ្ញុំទេឬ នែជីវកៈជាសំឡាញ់ អ្នកមិនល្បួងខ្ញុំទេឬ នែជីវកៈ ជាសំឡាញ់ អ្នក​មិននាំខ្ញុំ (យកមក) ឲ្យដល់ពួកសត្រូវទេឬ ព្រោះថា ភិក្ខុសង្ឃ​ជាច្រើនដល់ម្ល៉ោះ ចំនួន​១២៥០រូប ហេតុអ្វីក៏គ្មានសម្លេងកណ្តាស សម្លេងក្អក សម្លេងគឹកកងសោះ។ ជីវកកោមារភត្យ ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រមហារាជ សូមព្រះអង្គកុំខ្លាចឡើយ បពិត្រ​មហារាជ សូមព្រះអង្គកុំខ្លាចឡើយ បពិត្រព្រះសម្មតិ​ទេព ខ្ញុំព្រះអង្គ​មិនបញ្ឆោត​ព្រះអង្គ​ទេ បពិត្រព្រះសម្មតិទេព ខ្ញុំព្រះអង្គមិនល្បួង​ព្រះអង្គ​ទេ បពិត្រព្រះសម្មតិទេព ខ្ញុំព្រះអង្គ មិន(នាំយកព្រះអង្គមក) ឲ្យដល់ពួកសត្រូវទេ បពិត្រ​មហារាជ សូមព្រះអង្គស្តេចចូលទៅ បពិត្រមហារាជ សូមព្រះអង្គស្តេចចូលទៅ នុ៎ះន៏​បទីប​ទាំងឡាយ ដែលគេអុជ តាំងនៅ​ក្នុងរោង​មានសណ្ឋានមូល [សាលាសម្រាប់អង្គុយ (អដ្ឋកថា ត្រង់ព្រហ្មជាលសូត្រ)]។ លំដាប់នោះ ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំ​ក្នុង​ដែនមគធៈ ទ្រង់ស្តេចទៅដោយដំរី កំណត់ត្រឹម​ទីដែលល្មមបរដំរីទៅបាន ហើយក៏ទ្រង់​ចុះពីដំរី ទ្រង់ស្តេច​ទៅដោយព្រះបាទ ចូលសំដៅ​ទៅត្រង់ទ្វារ​រោង មានសណ្ឋានមូល លុះស្តេចចូលទៅដល់ហើយ ទ្រង់មាន​ព្រះ​បន្ទូល​ដូច្នេះទៅនឹង​ជីវកកោមារភត្យថា នែជីវកៈ ជាសំឡាញ់ ចុះព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់​ក្នុងទីណា។ ជីវកកោមារភត្យ ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រមហារាជ នុ៎ះន៏​ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់ផ្អែក​នឹងសសរកណ្តាល ឆ្ពោះព្រះភក្ត្រទៅទិស​ខាងកើត ខាង​មុខ​ភិក្ខុសង្ឃ។ គ្រានោះ ព្រះបាទអជាតសត្តុ​វេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែនមគធៈ ទ្រង់ស្តេច​ចូលទៅរក​ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅ​ដល់​ហើយ ក៏ទ្រង់ឋិតនៅ​ក្នុងទីសមគួរ។ លុះ​ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែន​មគធៈ ទ្រង់ឋិតនៅក្នុងទី​សមគួរហើយ ទើប​ទ្រង់​ឆ្មៀងព្រះនេត្រក្រឡេក​ទតទៅភិក្ខុសង្ឃ ដែលអង្គុយនៅស្ងៀមទាំងអស់ ក៏ទ្រង់បន្លឺ​នូវ​ឧទានវាចាដ៏ថ្លាស្អាត ដូចជាអន្លង់ទឹកថា ឥឡូវនេះ ភិក្ខុសង្ឃប្រកបដោយសេចក្តីស្ងប់​រម្ងាប់​ណា សូមឲ្យ​ឧទយភទ្ទកុមារ ជាកូនរបស់អញ ប្រកបដោយសេចក្តី​ស្ងប់រម្ងាប់នេះ។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា បពិត្រមហារាជ ព្រះអង្គស្តេច​មកដោយជាប់ចំពាក់​នឹង​សេចក្តីស្រឡាញ់ផង។ ព្រះបាទ​អជាតសត្តុ ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ឧទយភទ្ទកុមារ ជាទីស្រឡាញ់​របស់​ខ្ញុំព្រះអង្គ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ឥឡូវនេះ ភិក្ខុសង្ឃ ប្រកបដោយសេចក្តី​ស្ងប់​រម្ងាប់​ណា សូមឲ្យ​ឧទយភទ្ទកុមារ ជាកូនរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ប្រកប​ដោយ​សេចក្តីស្ងប់រម្ងាប់នេះ​ផង។

[៩៣] លំដាប់នោះ ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែនមគធៈ ថ្វាយបង្គំ​ព្រះមានព្រះភាគ ហើយប្រណម្យអញ្ជលី ចំពោះ​ភិក្ខុសង្ឃរួចហើយ ក៏គង់​ក្នុងទី​សមគួរ។ លុះ​ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែនមគធៈ គង់​ក្នុងទីសមគួរហើយ ទ្រង់ក្រាប​បង្គំទូល​ព្រះមានព្រះភាគដូច្នេះថា សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស បើព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់​ធ្វើ​ឱកាសដើម្បីព្យាករណ៍ (ដោះ) ប្រស្នារបស់ខ្ញុំព្រះអង្គបាន ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងគប្បី​ទូលសួរ​នូវ​ហេតុនីមួយ គ្រាន់តែជាលេស គ្រឿងអាងនឹងព្រះមានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា បពិត្រ​មហារាជ បើទ្រង់ប្រាថ្នានឹងសួរ​នូវប្រស្នាណា សូមទ្រង់សួរមកចុះ។ ព្រះរាជាទ្រង់​សួរថា សូមទ្រង់​ព្រះមេត្តាប្រោស ដូចជាសិល្បៈសម្រាប់បង្កើតផល មានប្រមាណ​ច្រើនទាំងនេះ បានដល់សិល្បះរបស់បុគ្គលនោះៗ គឺសិល្បៈរបស់​ពួក​បុគ្គល​អ្នកកាន់​ការ​ខាងដំរី អ្នកកាន់ការខាងសេះ អ្នកកាន់ការខាងរថ ពួកខ្មាន់ធ្នូ ពួក​អ្នក​កាន់ទង់ជ័យ (មុខ) ពួក​អ្នកចាត់ទ័ព ពួកអ្នកបញ្ជូនស្បៀង ពួកព្រះរាជបុត្តអ្នកពុះពារ (ចូល​សង្គ្រាម) ពួកអ្នក​ស្ទុះ​ចូលទៅក្នុងសង្គ្រាម (អ្នកយកអាសា) ពួកយោធាអ្នកអង់អាច ពួកសេនាអ្នកក្លៀវក្លា ពួក​យោធា​អ្នកពាក់អាវក្រោះ ពួកកូននៃជនជាទាសៈ (ជាទី​ស្រឡាញ់​របស់ចៅហ្វាយ​នាយ) ពួកអ្នកធ្វើនំ ពួកជាងអ្នកកោរកាត់ ពួកអ្នកផ្ងូតទឹក ពួក​អ្នក​ធ្វើអាហារ ពួកជាង​ក្រងផ្កា ពួកជាងជ្រលក់ ពួកជាងតម្បាញ ពួកជាង​ត្បាញផែង ពួក​ជាង​ស្មូនឆ្នាំង ពួកអ្នកចេះលេខនព្វន្ត ពួកអ្នកចេះរាប់ដោយម្រាមដៃទទេ ពុំនោះសោត សិល្បៈសម្រាប់​បង្កើត​ផល មានប្រមាណច្រើនណាមួយដទៃទៀត ដែលមានបែប​យ៉ាង​នេះក្តី បុគ្គល​ទាំងនោះ រមែង​ចិញ្ចឹមជីវិតអាស្រ័យ​នូវផលរបស់សិល្បៈ ដែលឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ក្នុងបច្ចុប្បន្ន បុគ្គលទាំង​នោះ រមែងធ្វើខ្លួនឲ្យដល់​នូវសេចក្តីសុខ ឲ្យពេញលេញ (ដោយ​កម្លាំងកាយ កម្លាំង​ប្រាជ្ញា) រមែងធ្វើមាតាបិតា ឲ្យដល់នូវ​សេចក្តី​សុខ ឲ្យពេញលេញ រមែង​ធ្វើបុត្រភរិយា ឲ្យដល់នូវ​សេចក្តី​សុខ ឲ្យពេញលេញ រមែងធ្វើមិត្តអាមាត្យ ឲ្យដល់​នូវ​​សេចក្តី​សុខ ឲ្យពេញលេញ រមែងធ្វើ​ទក្ខិណាទាន ដែល​មានផលខ្ពស់ ជាទាន​គួរដល់​នូវកិរិយាកើតក្នុង​ស្ថានសួគ៌ ជាទានមានផលនាំមក​នូវ​សេចក្តីសុខ ជាទានញុំាង​ធម៌ [ធម៌ទាំង​១០ ជាទិព្វ គឺរូប សម្លេង ក្លិន រស ផ្សព្វ អាយុ វណ្ណៈ សុខ យស អធិបតី។] ទាំង១០ ដ៏ប្រសើរ ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយល្អ ឲ្យតម្កល់​ចំពោះ​សមណៈ និងព្រាហ្មណ៍​ទាំង​ឡាយ ដោយសិល្បៈនោះ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ព្រះអង្គ​អាច​នឹងបញ្ញត្តនូវផល​នៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង​ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដូចយ៉ាង​ផលសិល្បៈ​នោះ​បាន​ដែរឬទេ។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា បពិត្រមហារាជ ក្រែងមហារាជ បានសួរប្រស្នានេះ នឹង​សមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយដទៃជ្រាបច្បាស់​ហើយឬ។ ព្រះរាជាក្រាបបង្គំទូលថា សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស ខ្ញុំព្រះអង្គ​បានសួរ​ប្រស្នា​នេះ នឹងសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ​ដទៃ​ដឹងច្បាស់ហើយ។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា បពិត្រ​មហារាជ ចុះសមណៈ និងព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ​នោះ ដោះស្រាយ​ដោយប្រការ​ដូចម្តេចខ្លះ បើមហារាជ មិនទើសទាល់ទេ សូម​មហារាជ​ឆ្លើយមក។ ព្រះរាជាក្រាបបង្គំ​ទូលថា សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស ព្រះមាន​ព្រះភាគ ឬបុគ្គលដែលមានសភាពដូចជា​ព្រះមានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងទីណា ទីនោះ​ ខ្ញុំព្រះអង្គ​មិនមាន​សេចក្តី​ទើសទាល់ទេ។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា បពិត្រមហារាជ បើដូច្នោះ សូមមហារាជ ទ្រង់មានព្រះរាជ​ឱង្ការ​មកចុះ។

[៩៤] ព្រះរាជាក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះ សម័យ​មួយ ខ្ញុំព្រះអង្គបានចូលទៅរក​គ្រូឈ្មោះបូរណកស្សប លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏​ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយនឹងគ្រូឈ្មោះ​បូរណកស្សប លុះបញ្ចប់​ពាក្យ​ដែលគួររីករាយ និងពាក្យដែលគួរ​រលឹក ល្មម​ឲ្យកើតសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលហើយ ក៏​បានអង្គុយក្នុងទីសមគួរ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន លុះខ្ញុំព្រះអង្គអង្គុយក្នុងទីសមគួរ​ហើយ ក៏ផ្តើមពាក្យសួរ​ដូច្នេះ ទៅនឹងគ្រូឈ្មោះ​បូរណកស្សបថា បពិត្រលោក​កស្សបដ៏ចំរើន ដូចជា​សិល្បៈសម្រាប់បង្កើត​ផល មានប្រមាណច្រើនទាំងនេះ គឺសិល្បៈរបស់​ពួក​បុគ្គល​អ្នកជិះដំរី [១.២. អដ្ឋកថា ថា អ្នកថែរក្សាដំរីសេះ ក៏រាប់បញ្ចូលក្នុង​ជនពួក​នេះទាំងអស់។] អ្នកជិះសេះ [២] អ្នកកាន់ការខាងរថ ពួកខ្មាន់ធ្នូ ពួកអ្នកកាន់ទង់ជ័យ (មុខ) ពួកអ្នកចាត់​ទ័ព ពួកអ្នកបញ្ជូនស្បៀង ពួក​ព្រះរាជបុត្តអ្នកពុះពារ (លុកចូល​ក្នុងសង្គ្រាម) ពួកអ្នកស្ទុះ ចូល​សម្រុកក្នុងសង្គ្រាម ពួកយោធាអ្នកអង់អាច ពួកសេនាអ្នកក្លៀវក្លា ពួកយោធាអ្នក​ពាក់​គ្រឿងក្រោះ ពួកកូននៃជន​ជាទាសៈ (ជាទីស្រឡាញ់របស់ចៅហ្វាយនាយ) ពួកអ្នកធ្វើនំ ពួក​ជាងអ្នកកោរកាត់ ពួកអ្នកផ្ងូតទឹក ពួក​អ្នក​ធ្វើអាហារ ពួកជាង​ក្រងផ្កា ពួកជាងជ្រលក់ ពួក​ជាង​តម្បាញ ពួកជាង​ត្បាញផែង ពួក​​ស្មូនឆ្នាំង ពួកអ្នកចេះលេខនព្វន្ត ពួកអ្នក​ចេះ​គិត ដោយម្រាមដៃទទេ ពុំនោះសោត សិល្បៈសម្រាប់បង្កើតផល មានប្រមាណ​ច្រើន​ឯណា​នីមួយដទៃទៀត ដែលមានបែប​យ៉ាង​នេះ បុគ្គល​ទាំងនោះ រមែង​ចិញ្ចឹមជីវិត​អាស្រ័យ​​នូវផលរបស់សិល្បៈ ដែលឃើញ​ច្បាស់ ​ដោយខ្លួនឯងក្នុងបច្ចុប្បន្ន បុគ្គលទាំង​នោះ រមែងធ្វើខ្លួនឲ្យដល់​នូវ​សេចក្តី​សុខ ឲ្យពេញលេញ រមែងធ្វើមាតាបិតា ឲ្យដល់នូវ​សេចក្តី​សុខ ឲ្យពេញលេញ រមែងធ្វើបុត្រភរិយា ឲ្យដល់នូវ​សេចក្តី​សុខ ឲ្យពេញលេញ រមែងធ្វើមិត្តអាមាត្យ ឲ្យដល់នូវ​សេចក្តី​សុខ ឲ្យពេញលេញ រមែងញុំាង​ទក្ខិណាទាន ដែល​មានផលខ្ពស់ ជាទាន​គួរដល់​កិរិយាកើតក្នុង​ស្ថានសួគ៌ ជាទានមានផលនាំមក​នូវ​សេចក្តីសុខ ជាទាន​ញុំាង​​ធម៌ទាំង១០ដ៏ប្រសើរ ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយល្អ ឲ្យតម្កល់​នៅក្នុង​សមណៈ និង​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ ដោយសិល្បៈនោះ បពិត្រលោកកស្សបដ៏ចំរើន លោក​អាច​នឹង​បញ្ញត្ត​នូវ​ផល​នៃសមណប្បដិបត្តិ [សាមញ្ញផល គឺផលផ្នួស ឬជាអានិសង្ស នៃអ្នក​បួស​ក្នុង​សាសនា។] ដែលឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង​ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដូចយ៉ាង​ផល​សិល្បៈ​នោះ​បាន​ដែរឬ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន កាលដែលខ្ញុំព្រះអង្គសួរយ៉ាងនេះហើយ គ្រូឈ្មោះ​បូរណកស្សប ឆ្លើយដូច្នេះនឹងខ្ញុំព្រះអង្គថា បពិត្រមហារាជ បុគ្គលធ្វើបាបដោយ​ខ្លួន​ឯង ឬប្រើ​អ្នកដទៃឲ្យធ្វើ កាត់ (នូវអវយវៈ​ មានដៃជាដើម) របស់អ្នកដទៃដោយខ្លួនឯង ឬប្រើ​អ្នក​ដទៃ​ឲ្យកាត់ បៀតបៀន​គេដោយខ្លួនឯង ឬប្រើអ្នកដទៃ​ឲ្យបៀតបៀន ធ្វើអ្នកដទៃ​ឲ្យ​សោកសៅ​ដោយខ្លួនឯង ឬប្រើអ្នកដទៃឲ្យ​ធ្វើឲ្យគេសោកសៅ ធ្វើអ្នកដទៃឲ្យលំបាក​ដោយខ្លួនឯង ឬប្រើអ្នកដទៃឲ្យធ្វើ​ឲ្យគេលំបាក អន្ទះអន្ទែង​ដោយខ្លួនឯង ឬធ្វើគេ​ឲ្យ​អន្ទះអន្ទែង សម្លាប់សត្វដោយខ្លួនឯង ឬប្រើអ្នកដទៃឲ្យសម្លាប់ កាន់យកនូវទ្រព្យ ដែល​គេ​មិនបានឲ្យ កាត់នូវទីត (នៃផ្ទះ) ប្លន់នូវពួក​អ្នកស្រុក ប្លន់យកទ្រព្យតែផ្ទះ១ ឈរចាំក្បែរ​ផ្លូវ (ដើម្បី​ដណ្តើមយកទ្រព្យ) លួចប្រពន្ធនៃបុគ្គលដទៃ ពោលពាក្យកុហក ឈ្មោះថា មិនបាន​ធ្វើ​បាបទេ មួយទៀត បើបុគ្គលណា ធ្វើនូវសត្វទាំងឡាយលើផែនដីនេះ ឲ្យមានគំនរសាច់​តែមួយ ឲ្យមានពំនូកនៃសាច់តែមួយ ដោយគ្រឿង​ចក្រ មានខ្នងកង់ដ៏មុត ដូចជាកាំបិត​កោរ បាបដែលមានអំពើនោះជាហេតុ មិនមាន (ដល់បុគ្គល​អ្នកធ្វើនោះ)ទេ អំពើបាប ក៏​មិនឲ្យផល (ដល់បុគ្គល​នោះឡើយ) ទោះបីបុគ្គលឆ្លងទៅកាន់ត្រើយខាងស្តាំ​នៃទន្លេគង្គា​ ហើយគប្បីសម្លាប់សត្វដោយខ្លួនឯង ឬប្រើអ្នកដទៃឲ្យសម្លាប់ កាត់ (នូវអវយវៈ​ មានដៃ​ជា​ដើម) ដោយខ្លួនឯង ឬប្រើ​អ្នក​ដទៃ​ឲ្យកាត់ បៀតបៀន​គេដោយខ្លួនឯង ឬប្រើអ្នកដទៃ​ឲ្យបៀត​បៀន បាបដែលមានអំពើនោះជាហេតុ មិនមាន (ដល់បុគ្គល​អ្នកធ្វើនោះ)ទេ អំពើ​បាប ក៏​មិនឲ្យផល (ដល់បុគ្គល​នោះឡើយ) ទោះបីបុគ្គលឆ្លងទៅកាន់ត្រើយខាងឆ្វេង​នៃ​ទន្លេ​គង្គា​ ហើយឲ្យទាន​ដោយខ្លួនឯង ឬប្រើអ្នកដទៃ​ឲ្យឲ្យ បូជាដោយខ្លួនឯង ឬប្រើអ្នក​ដទៃ​ឲ្យបូជា បុណ្យដែល​មានអំពើនោះជាហេតុ មិនមាន (ដល់បុគ្គល​អ្នកធ្វើនោះ)ទេ អំពើ​បុណ្យ​មិនឲ្យផល (ដល់បុគ្គលនោះឡើយ) បុគ្គលធ្វើកុសលដោយឲ្យទាន ដោយទូន្មាន​នូវ​ឥន្ទ្រិយ ដោយសង្រួម​កាយវាចា ដោយពោលពាក្យសច្ចៈ បុណ្យដែលមានអំពើ​នោះជាហេតុ មិនមាន (ដល់បុគ្គលអ្នកធ្វើនោះ)ទេ អំពើបុណ្យ មិនឲ្យផល (ដល់​បុគ្គល​នោះ​ឡើយ) បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន គ្រូឈ្មោះបូរណកស្សប កាលដែលខ្ញុំព្រះអង្គ សួររក​ផល​សមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ ដោយខ្លួនឯង ដោយប្រការដូច្នេះហើយ ក៏បែរ​ជាដោះស្រាយ ដោយអកិរិយវាទ (ពោលឃាត់អំពើបុណ្យបាប) បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ប្រៀបដូចបុគ្គលដែលគេសួរពីដើមស្វាយ បែរជាប្រាប់នូវដើមខ្នុរសម្លវិញ ឬគេសួរពី​ដើម​ខ្នុរសម្ល បែរជាប្រាប់នូវ​ដើមស្វាយវិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន គ្រូឈ្មោះបូរណកស្សប កាលដែលខ្ញុំព្រះអង្គ សួររក​ផល​សមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ ដោយខ្លួនឯងហើយ បែរ​ជាដោះស្រាយ ដោយអកិរិយវាទទៅវិញ ក៏ដូច្នោះដែរ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គ​មានសេចក្តីរិះគិតដូច្នេះថា បុគ្គលប្រហែលដូចជាអញ មិនសមបើទៅរាប់អាន​សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ អ្នកនៅអាស្រ័យក្នុងដែន ដែលជាបុគ្គលគួរបៀតបៀនសោះ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គមិនបានត្រេកអរ មិនបានឃាត់ហាម នូវភាសិត​របស់​គ្រូ​ឈ្មោះបូរណកស្សបឡើយ លុះខ្ញុំព្រះអង្គ​មិនបានត្រេកអរ មិនបានឃាត់ហាម មានសេចក្តី​តូចចិត្ត តែមិនបានបញ្ចេញ​វាចា សំដែង​នូវសេចក្តី​តូចចិត្ត មិនបាន​កាន់តាម មិនបានយកចិត្តទុកដាក់នឹងវាចានោះទេ ហើយក៏ក្រោក​ចាកអាសនៈ ចៀសចេញទៅ។

[៩៥] បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះ សម័យ​មួយ ខ្ញុំព្រះអង្គ​​ចូល​ទៅ​រក​គ្រូឈ្មោះមក្ខលិគោសាល លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏​ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះ​សំណាល​ជាមួយនឹងគ្រូឈ្មោះមក្ខលិគោសាល លុះបញ្ចប់​ពាក្យ​ដែលគួររីករាយ និងពាក្យ​ដែលគួរ​រលឹក ល្មម​ឲ្យកើតសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលហើយ ក៏​បានអង្គុយក្នុងទីសមគួរ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន លុះខ្ញុំព្រះអង្គអង្គុយក្នុងទីសមគួរ​ហើយ ក៏ផ្តើមពាក្យសួរ​ដូច្នេះ ទៅនឹងគ្រូឈ្មោះ​មក្ខលិគោសាលថា បពិត្រលោកគោសាលដ៏ចំរើន ដូចជា​សិល្បៈ​សម្រាប់​បង្កើត​​ផល មានប្រមាណច្រើនទាំងនេះ។បេ។ បពិត្រលោកគោសាលដ៏ចំរើន លោក​អាច​នឹង​បញ្ញត្ត​នូវ​ផល​នៃសមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង​ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដូច​យ៉ាង​​ផល​សិល្បៈ​នោះ​បាន​ដែរឬ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន កាលដែលខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សួរ​យ៉ាង​នេះ​ហើយ គ្រូឈ្មោះមក្ខលិគោសាល បានពោលពាក្យដូច្នេះមកនឹងខ្ញុំព្រះអង្គថា បពិត្រមហារាជ ហេតុបច្ច័យ​នាំឲ្យសៅហ្មង ដល់សត្វទាំងឡាយ​មិនមានទេ សត្វទាំងឡាយ រមែងសៅហ្មងដោយឥតហេតុ ឥតបច្ច័យ ហេតុបច្ច័យ​នាំឲ្យ​បរិសុទ្ធដល់សត្វទាំងឡាយ មិនមានឡើយ សត្វទាំងឡាយ រមែង​បរិសុទ្ធ​ដោយ​ឥត​ហេតុ ឥត​បច្ច័យ អំពើ​របស់ខ្លួន [អដ្ឋកថា ថា សត្វទាំងឡាយ​បានអត្តភាព​ជាទេវតាក្តី ជាមារក្តី ជាព្រហ្មក្តី ជាសាវកពោធិក្តី ជាបច្ចេកពោធិក្តី ជាសព្វញ្ញុតញ្ញាណក្តី ដោយកុសលកម្ម​ដែល​ខ្លួនបាន​ធ្វើ ឈ្មោះថា អំពើរបស់​ខ្លួន។]ក៏​មិនមាន អំពើរបស់​អ្នកដទៃ [សត្វទាំងឡាយ​បាននូវគុណធម៌ មានរូបល្អក្នុងអត្តភាពជាមនុស្សរហូតដល់​ព្រះអរហត្ត ជាទីបំផុត ក៏ព្រោះ​អាស្រ័យនឹងពាក្យទូន្មាន ប្រៀនប្រដៅរបស់អ្នកដទៃ ឈ្មោះថា អំពើ​របស់អ្នក​ដទៃ។] ក៏មិនមាន អំពើរបស់បុរស [សត្វទាំងឡាយ បានសម្បត្តិដ៏ប្រសើរ ដោយអំពើ​ និងព្យាយាមរបស់បុរស ឈ្មោះថា អំពើរបស់បុរស។] ក៏មិនមាន កម្លាំង​ក៏មិនមាន ព្យាយាម​ក៏មិនមាន កម្លាំងរបស់បុរស​ក៏មិនមាន សេចក្តីសង្វាត​របស់​បុរស [ពាក្យទាំង​៥នេះ ជាពាក្យផ្លាស់ប្តូរគ្នា មានសេចក្តី​ដូចគ្នា​តែម្យ៉ាង។] ក៏មិនមាន សត្វទាំងអស់ (មានសត្វឱដ្ឋ គោ លា ជាដើម) បាណៈ​ទាំងអស់ [សត្វដែលមានឥន្ទ្រិយ១ គឺរូបជីវិតិន្ទ្រិយ បានដល់អសញ្ញីសត្វ សត្វដែលមានឥន្ទ្រិយ២ គឺចក្ខុន្ទ្រិយ១ សោតិន្ទ្រិយ១ បានដល់​រូបព្រហ្ម១៤ជាន់​​ វៀរលែង​អសញ្ញីព្រហ្មចេញ។] ភូតទាំងអស់ (មានសត្វកើតក្នុងស្រោម​ស៊ុត​ជាដើម) ជីវៈ គឺធញ្ញជាតិទាំងអស់ ឥតមានអំណាច ឥតមានកម្លាំង ឥតមាន​ព្យាយាម (ក្នុងការធ្វើឲ្យសៅហ្មង​ ឬបរិសុទ្ធ) មានសេចក្តីប្រែប្រួលដោយ​និយតិ និងសង្គតិ និង​សភាវៈ [សេចក្តីជិតស្និទ្ធ មិនបែកធ្លាយ ប្រៀបដូចដុំកែវមណី ដែលមិនប្រេះឆា ឈ្មោះថា និយតិ។ ការត្រាច់រង្គាត់ទៅក្នុងអភិជាតិទាំង​៦ ឈ្មោះថា សង្គតិ។ ធម្មតាដែលកើតឡើងដូច​ៗគ្នា ឈ្មោះថាសភាវៈ ប្រៀបដូចបន្លា ដែលស្រួចឯង ផ្លែក្វិដ្ឋ មានសណ្ឋានមូលដោយខ្លួនឯង សត្វម្រឹគ បក្សីទាំងពួង មានរូបរាងវិចិត្រផ្សេងៗ ដោយ​ធម្មតាឯង យ៉ាងណាមិញ លោកទាំងអស់ មានសេចក្តីប្រែប្រួលទៅជាដូច្នោះៗ មិនបាច់​អាស្រ័យហេតុបច្ច័យឡើយ ប្រៀបដូចបន្លាជាដើម យ៉ាងនោះឯង ឈ្មោះថា សភាវៈ។] តាំងនៅ​ក្នុងអភិជាតិទាំង៦ ហើយរមែងទទួលសុខ និងទុក្ខ បពិត្រមហារាជ ឯកំណើត​ដែល​ជាប្រធាន [មានកំណើតមនុស្ស តិរច្ឆាន ក្សត្រិយ៍ និងព្រាហ្មណ៍ជាដើម។] មានចំនួន​១លាន ៤សែន ៦ពាន់ ៦រយ ទាំងនេះក្តី កម្មទាំង៥០០ក្តី កម្មទាំង​៥ក្តី កម្មទាំង៣ក្តី កម្ម គឺកាយកម្ម និងវចីកម្មក្តី កម្មពាក់កណ្តាល គឺមនោកម្មក្តី បដិបទាទាំង៦២ក្តី អន្តរកប្ប [អដ្ឋកថា ថា ក្នុងមហាកប្ប១ មានអន្តរកប្ប៦៤ តែគ្រូឈ្មោះ​មក្ខលិគោសាល មិនដឹង​ដូច្នោះទេ បានជាពោលថា ៦២។] អភិជាតិ [​ឯអភិជាតិទាំង៦នោះ គឺកណ្ហាភិជាតិ (ជាតិ​ខ្មៅ) បានដល់ព្រានម្រឹគ ព្រានបក្សីជាដើម១ នីលាភិជាតិ (ជាតិខៀវ) បានដល់ភិក្ខុ​ដែល​បួសក្នុង​ព្រះពុទ្ធសាសនា១ លោហិតាភិជាតិ (ជាតិក្រហម) បានដល់ពួកនិគ្រណ្ឋ១ ហលិទ្ទាភិជាតិ (ជាតិលឿងដូចរមៀត) បានដល់ពួកអចេលកសាវ័ក១ សុក្កាភិជាតិ (ជាតិ​ស) បានដល់ពួកអាជីវក១ បរមសុក្កាភិជាតិ (ជាតិសណាស់) បានដល់ជនជានន្ទគោត្រ និងវច្ឆគោត្រ ជាដើម១។] ទាំង៦ បុរិសភូមិ [ឯបុរិសភូមិទាំង៨នោះ គឺមន្ទភូមិ (កាលដែល​នៅល្ងង់ខ្លៅ) បានដល់ទារកដែលទើប​ប្រសូតមកបាន៧ថ្ងៃ នៅល្ងង់វង្វេង១ ខិឌ្ឌាភូមិ (កាល​ដែលមានល្បែង) បានដល់ទារកមកអំពីទុគ្គតិយំស្រែកច្រើន ឬទារកដែលមក​ពី​សុគតិ រលឹកឃើញ​សុគតិហើយ សើចរីករាយសប្បាយច្រើន១ បទវីមំសភូមិ (កាលទើប​រៀនដើរ) បានដល់ទារកដែលទើបចេះកាន់ដៃមាតាបិតារៀនដើរ១ ឱជុគតភូមិ (កាលដែល​ដើរត្រង់បាន) បានដល់ទារកដែលចេះដើររឹងប៉ឹងហើយ១ សេក្ខភូមិ (កាលដែល​សិក្សាសិល្បៈ)១ សមណភូមិ (កាលដែលចេញបួស)១ ជិនភូមិ (កាលដែល​រៀនសិល្បៈ​អំពី​សំនាក់​អាចារ្យចេះដឹង​ស្រេចហើយ)១ បន្នភូមិ (កាលបួសហើយ ត្រាច់​ទៅ​បិណ្ឌបាត ឬប្រតិបត្តិធម៌ ឬចាស់គ្រាំគ្រា)១។]​ទាំង៨ ពួកអាជីវកៈទាំង​១៤៩ ពួកបរិព្វាជកទាំង​១៤៩ លំនៅនៃនាគទាំង​១៤៩ ឥន្ទ្រិយទាំង​១២០ នរកទាំង​១៣០ ធាតុ​ដែលប្រកបដោយធូលី (មានខ្នងដៃ ខ្នងជើងជាដើម) ទាំង​៣៦ពួក គភ៌នៃសត្វដែល​មាន​សញ្ញា [សត្វដែលមានសញ្ញា៧នោះ គឺឱដ្ឋ១ គោ១ លា១ ពពែ១ សត្វចិញ្ចឹម១ ម្រឹគ១ ក្របី១។] ទាំង​៧ពួក គភ៌ (នៃធញ្ញជាតិ) ដែលគ្មាន​សញ្ញ [ធញ្ញជាតិ៧នោះ គឺ​ស្រូវសាលី១ ស្រូវខ្សាយ១ ស្រូវដំណើប១ ស្រងែ១ កន្ទុយដំរី១។ ស្គួយ១ គែលលក១។] ទាំង៧ ពួកគភ៌​នៃជាតិ​ដែលដុះអំពីថ្នាំង (មានអំពៅជាដើម) ទាំង៧ ពួកទេវតាទាំង៧ ពួកមនុស្សទាំង​៧ ពួកបិសាចទាំង៧ ស្រះទាំង៧ រអាងភ្នំទាំង៧ រអាងភ្នំ​ទាំង​៧០០ ជ្រោះធំទាំង៧ ជ្រោះ​តូច​ទាំង​៧០០ សុបិនធំទាំង៧ សុបិន​តូចទាំង៧០០ ជនពាលក្តី ជនជាបណ្ឌិតក្តី អន្ទោលទៅ ត្រាច់រង្គាត់ទៅ (ក្នុងវដ្តសំសារ) អស់កាលចំនួន៨លានចុល្លមហាកប្បហើយ នឹងធ្វើ​នូវ​ទី​បំផុតនៃទុក្ខបាន បុគ្គល​កំណត់ទុកថា អាត្មាអញនឹងញុំាង​កម្មដែល​មិនទាន់ចាស់ ឲ្យ​ចាស់ផង អាត្មាអញ បានពាល់ត្រូវរឿយៗ នូវកម្មដែលចាស់ស្រាប់ហើយ ៗធ្វើឲ្យអស់​ទៅផង ដោយសីលនេះក្តី ដោយវត្តនេះក្តី ដោយតបៈនេះក្តី ដោយព្រហ្មចរិយៈនេះក្តី ក្នុង​កប្បទាំងឡាយនោះ មិនមានឡើយ សេចក្តីសុខទុក្ខ ដែល​ធ្វើឲ្យមានទីបំផុត ដូចគេ​វាល់​របស់ (ឲ្យអស់ទៅ) ដោយទោណៈ មិនមានក្នុងសំសារវដ្ត ដោយប្រការយ៉ាងនេះឡើយ សេចក្តីសាបសូន្យ (នៃ​សំសាររបស់​ជនជាបណ្ឌិត) និងសេចក្តីចំរើន (នៃសំសាររបស់ជន​ពាល) មិនមានឡើយ សេចក្តីលូតលាស់ឡើង និងសេចក្តីរេចរិល មិនមានឡើយ ប្រៀប​ដូចរមូរនៃអម្បោះ ដែលគេបោះ​ចោលទៅ រសាយអស់ (ត្រឹមតែកំណត់​អម្បោះប៉ុណ្ណោះ) យ៉ាងណាមិញ ជនពាលក្តី ជនជាបណ្ឌិតក្តី ដែលអន្ទោលទៅ ត្រាច់រង្គាត់ទៅ (ក្នុងសំសារ) (អស់កំណត់នេះហើយ) នឹងធ្វើនូវ​ទីបំផុតនៃទុក្ខបានដូច្នោះឯង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន គ្រូឈ្មោះ​មក្ខលិគោសាល កាលខ្ញុំព្រះអង្គ សួររក​ផលនៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ ដោយខ្លួនឯង ដោយប្រការដូច្នេះហើយ ក៏បែរ​ជា​ដោះ​ស្រាយ នូវសេចក្តី​បរិសុទ្ធនៃសំសារទៅវិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ប្រៀបដូចបុគ្គល​ដែល​គេសួរពីដើមស្វាយ ក៏បែរជាប្រាប់នូវដើមខ្នុរសម្លវិញ ឬគេសួរពី​ដើម​ខ្នុរសម្ល បែរ​ជា​ប្រាប់​នូវ​ដើមស្វាយវិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន គ្រូឈ្មោះមក្ខលិគោសាល កាលដែល​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ សួររក​ផលនៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ ដោយខ្លួនឯងហើយ បែរ​ជាដោះ​ស្រាយ នូវសេចក្តីបរិសុទ្ធ នៃសំសារទៅវិញ ដូច្នោះឯង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គ​មានសេចក្តីរិះគិតដូច្នេះថា បុគ្គលប្រហែលអញ មិនសមបើទៅរាប់អាន​សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ អ្នកនៅអាស្រ័យក្នុងដែន ដែលជាបុគ្គលគួរបៀតបៀនសោះ បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គមិនបានត្រេកអរ មិនបានឃាត់ហាម នូវភាសិត​របស់​គ្រូ​ឈ្មោះមក្ខលិគោសាលឡើយ លុះខ្ញុំព្រះអង្គ​មិនបានត្រេកអរ មិនបានឃាត់ហាម ក៏មាន​សេចក្តី​​តូចចិត្ត តែមិនបានបញ្ចេញ​វាចា សំដែង​នូវសេចក្តី​តូចចិត្ត មិនបាន​កាន់តាម មិន​បាន​យកចិត្តទុកដាក់នឹងវាចានោះទេ ហើយក៏ក្រោក​ចាកអាសនៈ ចៀសចេញទៅ។

[៩៦] បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះ សម័យ​មួយ ខ្ញុំព្រះអង្គ​​ចូល​ទៅ​រក​គ្រូឈ្មោះអជិតកេសកម្ពល លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏​ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះ​សំណាល​ជាមួយនឹងគ្រូឈ្មោះអជិតកេសកម្ពល លុះបញ្ចប់​ពាក្យ​ដែលគួររីករាយ និងពាក្យ​ដែលគួរ​រលឹក ល្មម​ឲ្យកើតសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលហើយ ក៏​បានអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន លុះខ្ញុំព្រះអង្គអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ​ហើយ ក៏ផ្តើមពាក្យសួរ​ដូច្នេះ ទៅ​នឹងគ្រូឈ្មោះ​អជិតកេសកម្ពលថា បពិត្រលោកអជិតដ៏ចំរើន ដូចជា​សិល្បៈ​សម្រាប់​បង្កើត​​​ផល មានប្រមាណច្រើនទាំងនេះ។បេ។ បពិត្រលោកអជិតដ៏ចំរើន លោក​ម្ចាស់អាច​នឹង​បញ្ញត្ត​នូវ​ផល​នៃសមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង​ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដូច​យ៉ាង​​ផល​សិល្បៈ​នោះ​បាន​ដែរឬ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន កាលដែលខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សួរ​យ៉ាង​នេះ​ហើយ គ្រូឈ្មោះអជិតកេសកម្ពល ក៏បានពោលពាក្យដូច្នេះ នឹងខ្ញុំព្រះអង្គថា បពិត្រ​មហារាជ ទានដែលបុគ្គលឲ្យហើយ មិនមានផល ការបូជាធំ មិនមានផល ការបូជា​តូច [អដ្ឋកថា ថា គ្រឿង​សក្ការៈ ដែលគេធ្វើដល់ភ្ញៀវ។] មិនមានផល ផល និងវិបាក [ផល​ដែល​ហូរមក​លើសលុប ហៅថា ផល ផលដែលប្រហែល​នឹងកម្ម ដែលបុគ្គល​ធ្វើហើយ ហៅថា វិបាក។] នៃកម្មដែលបុគ្គល​ធ្វើល្អ និងអាក្រក់ មិនមានឡើយ លោកនេះ [១.២. អដ្ឋកថា ថា លោកនេះមិនមានដល់សត្វដែល​ឋិត​នៅក្នុងលោកខាងមុខ លោកខាងមុខ មិនមានដល់​សត្វដែលឋិត​នៅក្នុងលោកនេះ សត្វទាំងឡាយ កើតនៅក្នុងទីណា លុះ​ច្យុត​ហើយ ក៏សូន្យទៅក្នុងទីនោះ មិនកើតទៀតឡើយ។] មិនមាន លោកខាងមុខ [២] មិនមាន ប្រតិបត្តិខុស ឬត្រូវក្នុងមាតា មិនមានផល (បុណ្យ​បាប) ការប្រតិបត្តិខុស ឬត្រូវ​ក្នុងបិតា មិនមានផល (បុណ្យបាប) សត្វជាឱបបាតិកៈកំណើត មិនមាន សមណៈ និងព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ ដែលមានសេចក្តីព្រមព្រៀងគ្នា ប្រតិបត្តិដោយប្រពៃ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ព្រោះ​ត្រាស់​ដឹងដោយខ្លួនឯង ហើយសំដែងនូវ​លោកនេះ និងលោកខាងមុខ ក៏មិនមាន​ក្នុង​លោកឡើយ បុរសនេះ ប្រកបដោយ​មហាភូតរូប៤ លុះទទួលមរណកាល ក្នុងវេលាណា បឋវីធាតុខាងក្នុង ក៏ទៅជាបឋវីធាតុខាងក្រៅ អាបោធាតុខាងក្នុង ក៏ទៅជាអាបោធាតុ​ខាងក្រៅ តេជោធាតុខាងក្នុង ក៏ទៅជាតេជោធាតុខាងក្រៅ វាយោធាតុ​ខាងក្នុង ក៏ទៅជា​វាយោធាតុ​ខាងក្រៅ ឥន្ទ្រិយ (ទាំង៦) ក៏រសាត់អណ្តែត​ទៅកាន់អាកាស ពួកបុរស (ទាំង​៤នាក់) មានគ្រែជាគំរប់៥ សែងយកបុរសដែលស្លាប់ទៅនោះ ស្នាមជើង គឺគុណ និងទោស ក៏ប្រាកដនៅកំណត់​ត្រឹមឈាបនដ្ឋានប៉ុណ្ណោះ សល់នៅតែឆ្អឹង មានសម្បុរ (ប្រផេះ) ដូចស្លាបនៃសត្វព្រាប ឯគ្រឿង​សក្ការបូជា មានផេះជាទីបំផុត ទាននេះ ពួក​មនុស្សពាលកំឡៅ បានបញ្ញត្តទុកមកហើយ ជនទាំងឡាយណាពោល​ពាក្យថា អំពើ មានទានជាដើម មានផល ពាក្យរបស់​ជនទាំងនោះ ជាពាក្យកុហកទទេ ជនពាលក្តី ជន​ជាបណ្ឌិតក្តី លុះបែកធ្លាយ​រាងកាយទៅ រមែង​ដាច់សូន្យ បាត់ទៅ មិនកើតទៀត ខាងមុខ​អំពីសេចក្តីស្លាប់ឡើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន គ្រូឈ្មោះ​អជិតកេសកម្ពល កាលបើ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ សួររក​ផលនៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ ដោយខ្លួនឯង ដោយ​ប្រការ​ដូច្នេះ​ហើយ ក៏បែរ​ជា​ដោះ​ស្រាយ ដោយឧច្ឆេទវាទ (ពោលថាសត្វស្លាប់ទៅសូន្យ ឥត​មានកើតទៀត) ទៅវិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ប្រៀបដូចបុគ្គល​ដែល​គេសួរពីដើមស្វាយ ក៏បែរជាប្រាប់នូវដើមខ្នុរសម្លវិញ ឬគេសួរពី​ដើម​ខ្នុរសម្ល ក៏បែរ​ជា​ប្រាប់​នូវ​ដើមស្វាយវិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន គ្រូឈ្មោះអជិតកេសកម្ពល កាលដែល​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ សួររក​ផលនៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ ដោយខ្លួនឯង ដោយប្រការដូច្នេះហើយ ក៏បែរ​ជាដោះ​ស្រាយ ដោយឧច្ឆេទវាទទៅវិញ ដូច្នោះឯង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គ​មានសេចក្តីរិះគិតយ៉ាងនេះថា បុគ្គលប្រហែលអញ មិនសមបើទៅរាប់អាន​សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ អ្នកនៅអាស្រ័យក្នុងដែន ដែលជាបុគ្គលគួរបៀតបៀនសោះ បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គមិនបានត្រេកអរ មិនបានឃាត់ហាម នូវភាសិត​របស់​គ្រូ​ឈ្មោះអជិតកេសកម្ពលឡើយ លុះខ្ញុំព្រះអង្គ​មិនបានត្រេកអរ មិនបានឃាត់ហាម ក៏មាន​សេចក្តី​​តូចចិត្ត តែមិនបានបញ្ចេញ​វាចា សំដែង​នូវសេចក្តី​តូចចិត្ត មិនបាន​កាន់តាម មិន​បាន​យកចិត្តទុកដាក់នឹងវាចានោះទេ ក៏ក្រោក​ចាកអាសនៈ ចៀសចេញទៅ។

[៩៧]បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះ សម័យ​មួយ ខ្ញុំព្រះអង្គ​​ចូល​ទៅ​រក​គ្រូឈ្មោះបកុធកច្ចាយនៈ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏​ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះ​សំណាល​​ជាមួយនឹងគ្រូឈ្មោះបកុធកច្ចាយនៈ លុះបញ្ចប់​នូវពាក្យ​ដែលគួររីករាយ និង​ពាក្យ​​ដែលគួរ​រលឹក ល្មម​ឲ្យកើតសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលហើយ ក៏​អង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន លុះខ្ញុំព្រះអង្គអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ​ហើយ ក៏ផ្តើមពាក្យសួរ​ដូច្នេះ ទៅ​នឹង​គ្រូឈ្មោះ​បកុធកច្ចាយនៈថា បពិត្រលោកម្ចាស់កច្ចាយនៈដ៏ចំរើន ដូចជា​សិល្បៈ​សម្រាប់​បង្កើត​​​ផល មានប្រមាណច្រើនទាំងនេះ។បេ។ បពិត្រលោកកច្ចាយនៈដ៏ចំរើន លោក​អាច​នឹង​បញ្ញត្ត​នូវ​ផល ​នៃសមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង​ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដូច​យ៉ាង​​ផល​សិល្បៈ​នោះ​បាន​ដែរឬ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន កាលដែលខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សួរ​យ៉ាង​នេះ​ហើយ គ្រូឈ្មោះបកុធកច្ចាយនៈ បានឆ្លើយពាក្យដូច្នេះ មកនឹងខ្ញុំព្រះអង្គថា បពិត្រ​មហារាជ កាយគឺពួកទាំង៧នេះ គ្មាននរណាធ្វើកើត គ្មានវិធីធ្វើកើត គ្មាននរណានិមិ្មត​ដោយឫទ្ធិបាន គ្មាននរណាសាងកើត ជាសភាវៈអា (គ្មានពូជតទៅទៀត) តាំងនៅ​ដូចជា​កំពូលភ្នំ ឋិតនៅមាំដូច​ជាសសរគោល កាយទាំងនោះ មិនញាប់ញ័រ មិនប្រែប្រួល មិនបៀត​បៀន​នូវគ្នានឹងគ្នា មិនអាចធ្វើគ្នានឹងគ្នាឲ្យ​បានសុខ ឬឲ្យបានទុក្ខ ឬទាំងសុខ ទាំង​ទុក្ខទេ ឯកាយ គឺពួកទាំង៧ ដូចម្តេចខ្លះ គឺពួកធាតុដី១ ពួកធាតុទឹក១ ពួកធាតុភ្លើង១ ពួក​ធាតុខ្យល់១ សេចក្តីសុខ១ សេចក្តីទុក្ខ១ ជីវិត១ ជាគំរប់៧ កាយគឺពួកទាំង៧នេះ គ្មាននរណាធ្វើកើត គ្មានវិធីធ្វើកើត គ្មាននរណានិមិ្មត​ដោយឫទ្ធិបាន គ្មាន​នរណា​សាង​កើត ជាសភាវៈអា តាំងនៅ​ដូចជា​កំពូលភ្នំ ឋិតនៅមាំដូច​ជាសសរគោល កាយទាំងនោះ មិនញាប់ញ័រ មិនប្រែប្រួល មិនបៀត​បៀន​នូវគ្នានឹងគ្នា មិនអាចធ្វើគ្នានឹងគ្នាឲ្យ​បានសុខ ឬឲ្យបានទុក្ខ ឬទាំងសុខ ទាំង​ទុក្ខទេ បុគ្គលសម្លាប់​ដោយខ្លួនឯងក្តី​ ប្រើគេ​ឲ្យសម្លាប់ក្តី ស្តាប់​ខ្លួនឯងក្តី ញុំាង​គេឲ្យស្តាប់ក្តី ដឹងច្បាស់ខ្លួនឯងក្តី ញុំាងអ្នកដទៃ​ឲ្យដឹងច្បាស់ក្តី មិនមាន​ក្នុងកាយទាំងនោះឡើយ ទុកជាបុគ្គលនោះ កាត់សីសៈដោយសស្ត្រាដ៏មុត ក៏​ឈ្មោះថា គ្មានអ្នកណាផ្តាច់ផ្តិលអ្នកណាចាកជីវិតបាន ឯសស្ត្រា គ្រាន់តែចូលទៅ​តាម​ចន្លោះ​នៃកាយទាំង៧ប៉ុណ្ណោះឯង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន គ្រូឈ្មោះ​បកុធកច្ចាយនៈ កាល​បើ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ សួររក​ផលនៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ ដោយខ្លួនឯង ដោយ​ប្រការ​​ដូច្នេះ​ហើយ ក៏បែរ​ជា​ដោះ​ស្រាយ ដោយរឿងដទៃផ្សេងទៅវិញ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏​ចំរើន ប្រៀបដូចបុគ្គល​ដែល​គេសួរពីដើមស្វាយ បែរជាប្រាប់នូវដើមខ្នុរសម្លវិញ ឬគេ​សួរ​ពី​​ដើម​ខ្នុរសម្ល បែរ​ជា​ប្រាប់​នូវ​ដើមស្វាយវិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន គ្រូឈ្មោះ​បកុធកច្ចាយនៈ កាលដែល​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ សួររក​ផលនៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ ដោយខ្លួនឯងហើយ ក៏បែរ​ជាដោះ​ស្រាយ ដោយរឿងដទៃ​ផ្សេងទៅវិញ ដូច្នោះឯង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គ​មានសេចក្តីរិះគិតយ៉ាងនេះថា បុគ្គលប្រហែលអញ មិនសមបើទៅរាប់អាន​សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ អ្នកនៅអាស្រ័យក្នុងដែន ដែលជា​បុគ្គល​គួរ​បៀត​បៀនសោះ បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គមិនបានត្រេកអរ មិនបានឃាត់ហាម នូវភាសិត​របស់​គ្រូ​ឈ្មោះបកុធកច្ចាយនៈឡើយ លុះខ្ញុំព្រះអង្គ​មិនបានត្រេកអរ មិនបាន​ឃាត់​ហាម ក៏មាន​សេចក្តី​​តូចចិត្តដែរ តែមិនបានបញ្ចេញ​វាចា សំដែង​នូវសេចក្តី​តូចចិត្ត មិនបាន​កាន់តាម មិន​បាន​យកចិត្តទុកដាក់នឹងវាចានោះទេ ហើយក្រោក​ចាកអាសនៈ ចៀស​ចេញទៅ។

[៩៨] បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះ សម័យ​មួយ ខ្ញុំព្រះអង្គ​​ចូល​ទៅ​រក​គ្រូឈ្មោះនិគណ្ឋនាដបុត្ត លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏​ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះ​សំណាល​​ជាមួយនឹងគ្រូឈ្មោះនិគណ្ឋនាដបុត្ត លុះបញ្ចប់​នូវពាក្យ​ដែលគួររីករាយ និង​ពាក្យ​​ដែលគួរ​រលឹក ល្មម​ឲ្យកើតសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលហើយ ក៏​អង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន លុះខ្ញុំព្រះអង្គអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ​ហើយ បានផ្តើមពាក្យសួរ​ដូច្នេះ នឹង​គ្រូឈ្មោះ​និគណ្ឋនាដបុត្តថា បពិត្រលោកអគ្គិវេស្សនៈដ៏ចំរើន ដូចជា​សិល្បៈ​សម្រាប់​បង្កើត​​​​ផល មានប្រមាណច្រើនទាំងនេះ។បេ។ បពិត្រលោកអគ្គិវេស្សនៈដ៏ចំរើន លោក​ម្ចាស់​អាច​នឹង​បញ្ញត្ត​នូវ​ផល ​នៃសមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង​ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដូច​យ៉ាង​​ផល​សិល្បៈ​នោះ​បាន​ដែរឬ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន កាលបើខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សួរ​យ៉ាង​នេះ​ហើយ គ្រូឈ្មោះនិគណ្ឋនាដបុត្ត ឆ្លើយពាក្យដូច្នេះ មកនឹងខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ថា បពិត្រ​មហារាជ ក្នុងលោកនេះនិគ្រណ្ឋ បានសង្រួមដោយការសង្រួម មាន៤ចំណែក បពិត្រមហារាជ និគ្រណ្ឋដែលបានសង្រួម ដោយការសង្រួម​មាន៤ចំណែក (នោះ) តើដូច​ម្តេចខ្លះ បពិត្រមហារាជ និគ្រណ្ឋ​ក្នុងលោកនេះ ឃាត់ហាមទឹកទាំងពួង [អដ្ឋកថា ថា ហាម​ឃាត់ទឹកត្រជាក់គ្រប់មុខ ដោយសំគាល់ថា ក្នុងទឹកត្រជាក់ មានសត្វ មិនគួរ​ប្រើប្រាស់​ឡើយ។]១ ប្រកបដោយទឹកទាំងពួង [ប្រកបដោយ​ការរាំងផ្លូវ​បាប​ទាំងពួង។ ដីកាថា ប្រកបដោយ​ការសង្រួម​គ្រប់ប្រការ។]១ កំចាត់បាប ដោយទឹកទាំងពួង [កំចាត់​បាប ដោយការរាំងផ្លូវបាបទាំងពួង។]១ ប្រោះព្រំ​ដោយទឹកទាំងពួង [ប្រោះព្រំដោយការ​រាំង​ផ្លូវបាបទាំងពួង (តាមន័យនៃអដ្ឋកថា និងដីកា ត្រង់ពាក្យថាទឹកៗ ក្នុងខទី២-៣-៤នោះ ជាឈ្មោះនៃការរាំងផ្លូវបាប។]១ បពិត្រមហារាជ និគ្រណ្ឋបានសង្រួម ដោយការ​សង្រួម មាន៤ចំណែកយ៉ាងនេះឯង បពិត្រមហារាជ កាលណានិគ្រណ្ឋបានសង្រួម ដោយ​ការសង្រួម​៤ចំណែក​យ៉ាងនេះ បពិត្រមហារាជ និគ្រណ្ឋនេះ គេហៅថា អ្នកមាន​ខ្លួន​ដល់នូវទីបំផុតផង មានខ្លួនសង្រួមហើយផង មានខ្លួន​នៅដោយល្អផង បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន ឯគ្រូឈ្មោះ​និគណ្ឋនាដបុត្ត កាល​ដែល​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ សួររក​ផលនៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ ដោយខ្លួនឯង ដោយ​ប្រការ​​ដូច្នេះ​ហើយ ក៏បែរ​ជា​ដោះ​ស្រាយ ទៅរក​ការសង្រួម​មាន៤ចំណែកទៅវិញ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏​ចំរើន ប្រៀបដូចបុគ្គល​ដែល​គេសួរ​ពី​ដើម​ស្វាយ បែរជាប្រាប់នូវដើមខ្នុរសម្លវិញ ឬគេ​សួរ​ពី​​ដើម​ខ្នុរសម្ល បែរ​ជា​ប្រាប់​នូវ​ដើម​ស្វាយ​វិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន គ្រូឈ្មោះ​និគណ្ឋនាដបុត្ត កាលដែល​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ សួររក​ផលនៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ ដោយខ្លួនឯង ក៏បែរ​ជាដោះ​ស្រាយ ទៅរក​ការសង្រួម​មាន៤ចំណែកទៅវិញ ដូច្នោះឯង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គ​មាន​សេចក្តីរិះគិតដូច្នេះថា បុគ្គលប្រហែលអញ មិនសមបើទៅរាប់អាន​សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ អ្នកនៅអាស្រ័យក្នុងដែន ដែលជា​បុគ្គល​គួរ​បៀត​បៀនសោះ បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គមិនបានត្រេកអរ មិនបានឃាត់ហាម នូវភាសិត​របស់​គ្រូ​ឈ្មោះនិគណ្ឋនាដបុត្តឡើយ លុះខ្ញុំព្រះអង្គ​មិនបានត្រេកអរ មិនបាន​ឃាត់​ហាម ក៏មាន​សេចក្តី​​តូចចិត្តដែរ តែមិនបានបញ្ចេញ​វាចា សំដែង​នូវសេចក្តី​តូចចិត្ត មិនបាន​កាន់តាម មិន​បាន​យកចិត្តទុកដាក់នឹងវាចានោះទេ ហើយក្រោក​ចាកអាសនៈ ចៀស​ចេញទៅ។

[៩៩] បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះ សម័យ​មួយ ខ្ញុំព្រះអង្គ​​ចូល​ទៅ​រក​គ្រូឈ្មោះសញ្ជយវេលដ្ឋបុត្ត លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏​ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះ​សំណាល​​នឹងគ្រូឈ្មោះសញ្ជយវេលដ្ឋបុត្ត លុះបញ្ចប់​នូវពាក្យ​ដែលគួររីករាយ និង​ពាក្យ​​ដែលគួរ​រលឹក ល្មម​ឲ្យកើតសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលហើយ ក៏​អង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន លុះខ្ញុំព្រះអង្គអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ​ហើយ បានផ្តើមពាក្យសួរ​ដូច្នេះ ទៅ​នឹង​គ្រូឈ្មោះ​សញ្ជយវេលដ្ឋបុត្តថា បពិត្រលោកសញ្ជ័យដ៏ចំរើន ដូចជា​សិល្បៈ​សម្រាប់​បង្កើត​​​ផល មានប្រមាណច្រើនទាំងនេះ។បេ។ បពិត្រលោកសញ្ជ័យដ៏ចំរើន លោក​អាច​នឹង​បញ្ញត្ត​នូវ​ផល ​នៃសមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង​ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដូច​យ៉ាង​​ផល​សិល្បៈ​នោះ​បាន​ដែរឬ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន កាលបើខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សួរ​យ៉ាង​នេះ​ហើយ គ្រូឈ្មោះសញ្ជយវេលដ្ឋបុត្ត ឆ្លើយពាក្យដូច្នេះ មកនឹងខ្ញុំព្រះអង្គថា បើមហារាជ​សួរអាត្មាថា លោកខាងមុខមានដែរឬ បើសេចក្តីយល់ឃើញរបស់អាត្មាថា លោកខាង​មុខ​មាន អាត្មាគប្បីដោះស្រាយនូវ​ហេតុនោះ ដល់​ព្រះអង្គថា លោកខាងមុខ​មាន ឯ​សេចក្តី​យល់ឃើញ​របស់​អាត្មាថា យ៉ាងនេះក៏មិនមែន [អដ្ឋកថា ថា ពាក្យថាយ៉ាងនេះក៏មិនមែន ជាពាក្យឃាត់អាការសួរណាៗ ដែលមិនមាន​ទីកំណត់។] សេចក្តីយល់ឃើញរបស់​អាត្មាថា យ៉ាងនោះក៏មិនមែន [ពាក្យថា យ៉ាងនោះក៏មិនមែន ជាពាក្យឃាត់​សស្សតវាទ គឺ​ពាក្យថា លោកទៀង។] សេចក្តីយល់ឃើញរបស់​អាត្មាថា យ៉ាងដទៃក៏មិនមែន [ពាក្យថា យ៉ាងដទៃក៏មិនមែន ជាពាក្យឃាត់​ឯកច្ចសស្សតឯកច្ចអសស្សតវាទ គឺពាក្យថា លោកទៀង​ខ្លះ មិនទៀងខ្លះ។] សេចក្តីយល់ឃើញរបស់​អាត្មាថា មិនមែនក៏ទេ [ពាក្យថា មិនមែនក៏ទេ ជាពាក្យឃាត់ឧច្ឆេទវាទ គឺពាក្យថា សត្វស្លាប់ទៅសូន្យ មិនកើតទៀត។] សេចក្តីយល់ឃើញរបស់​អាត្មាថា មិនមែនទេ ក៏មិនមែនដែរ [ពាក្យថា មិនមែនទេ ក៏មិនមែនដែរ ជាពាក្យឃាត់តក្កីវាទ គឺពាក្យថា សត្វស្លាប់ទៅមិនមែនជាមាន មិនមែន​ជាគ្មាន។] (សេចក្តីយល់ឃើញរបស់​អាត្មាថា) លោកខាងមុខមិនមាន លោកខាងមុខ​ មានខ្លះ មិនមានខ្លះ លោកខាងមុខ មានក៏មិនមែន មិនមានក៏មិនមែន ពួកសត្វជា​ឱបបាតិកៈមាន ពួកសត្វជាឱបបាតិកៈមិនមាន ពួកសត្វជាឱបបាតិកៈមានខ្លះ មិនមាន​ខ្លះ ពួកសត្វជាឱបបាតិកៈ មានក៏មិនមែន មិនមានក៏មិនមែន បើមហារាជសួរអាត្មាថា ផលវិបាកនៃកម្ម ដែល​បុគ្គលធ្វើ​ល្អ និងធ្វើអាក្រក់មានដែរឬ បើសេចក្តីយល់ឃើញ​របស់អាត្មាថា ផលវិបាកនៃកម្ម ដែលបុគ្គលធ្វើល្អ និងធ្វើអាក្រក់ មាន អាត្មាគប្បីដោះ​ស្រាយនូវហេតុនោះ ដល់ព្រះអង្គថា ផលវិបាកនៃកម្ម ដែលបុគ្គល​ធ្វើល្អ និងធ្វើអាក្រក់​មាន ផលវិបាកនៃកម្ម ដែលបុគ្គល​ធ្វើល្អ និងធ្វើអាក្រក់​មិនមាន ផលវិបាកនៃកម្ម ដែលបុគ្គល​ធ្វើល្អ និងធ្វើអាក្រក់​ មានខ្លះ មិនមានខ្លះ ផលវិបាកនៃកម្ម ដែលបុគ្គល​ធ្វើល្អ និងធ្វើអាក្រក់​ មាន​ក៏មិនមែន មិនមានក៏មិនមែន បើមហារាជ សួរអាត្មាថា ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ សត្វកើតទៀត ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ សត្វមិនកើតទៀត ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ សត្វ​កើតទៀតខ្លះ​ មិនកើតទៀតខ្លះ ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ សត្វ​កើតទៀតក៏មិនមែន មិនកើត​ទៀតក៏មិនមែនដូច្នេះឬ បើសេចក្តីយល់ឃើញ​របស់អាត្មា​ថា ខាងមុខ​អំពី​សេចក្តី​ស្លាប់ សត្វកើតទៀតក៏មិនមែន មិនកើតទៀតក៏មិនមែន អាត្មាគប្បីដោះស្រាយនូវហេតុ​នោះ ដល់ព្រះអង្គថា ខាងមុខអំពីសេចក្តីស្លាប់ សត្វកើត​ទៀត​ក៏មិនមែន មិនកើតទៀតក៏​មិនមែន សេចក្តីយល់ឃើញរបស់អាត្មាថាយ៉ាងនេះ ក៏មិនមែន សេចក្តីយល់ឃើញរបស់អាត្មាថាយ៉ាងនោះ ក៏មិនមែន សេចក្តីយល់ឃើញ​របស់​អាត្មាថាយ៉ាងដទៃក៏មិនមែន សេចក្តីយល់ឃើញរបស់អាត្មាថា មិនមែនក៏ទេ សេចក្តីយល់ឃើញរបស់អាត្មាថា មិនមែនទេ ក៏មិនមែនដែរ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន គ្រូ​ឈ្មោះ​សញ្ជ័យវេលដ្ឋបុត្ត កាល​បើ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ សួររក​ផលនៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញ​ច្បាស់ ដោយខ្លួនឯង ដោយ​ប្រការ​​ដូច្នេះ​ហើយ ក៏បែរ​ជា​ដោះ​ស្រាយបន្លែបន្លប់ទៅវិញ បពិត្រ​​ព្រះអង្គ​ដ៏​ចំរើន ប្រៀបដូចបុគ្គល​ដែល​គេសួរ​ពី​ដើម​ស្វាយ បែរជាប្រាប់នូវដើម​ខ្នុរសម្ល​វិញ ឬគេ​សួរ​ពី​​ដើម​ខ្នុរសម្ល បែរ​ជា​ប្រាប់​នូវ​ដើមស្វាយ​វិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន គ្រូឈ្មោះសញ្ជយវេលដ្ឋបុត្ត កាលដែល​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ សួររក​ផលនៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ ដោយខ្លួនឯង ក៏បែរ​ជាដោះ​ស្រាយ បន្លែបន្លប់ទៅវិញ ដូច្នោះឯង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គ​មានសេចក្តីត្រិះរិះដូច្នេះថា គ្រូ​ឈ្មោះ​សញ្ជយវេលដ្ឋបុត្ត​នេះឯង ល្ងង់ជ្រុល វង្វេងជ្រុល ជាងសមណៈ និងព្រាហ្មណ៍​ទាំង​ឡាយ ពួកនេះ កាលបើអញសួរត្រង់ផល នៃសមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់​ដោយខ្លួនឯង​ហើយ មិនសមបើទៅដោះស្រាយបន្លែបន្លប់សោះ បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គមានសេចក្តីត្រិះរិះដូច្នេះថា បុគ្គលប្រហែលអញ មិនសមបើទៅរាប់អាន​សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ អ្នកនៅអាស្រ័យ​ក្នុងដែន ដែលជាបុគ្គលគួរ​បៀតបៀនសោះ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គមិនបានត្រេកអរ មិនបានឃាត់ហាម នូវភាសិត​របស់​គ្រូ​ឈ្មោះសញ្ជយវេលដ្ឋបុត្តឡើយ លុះខ្ញុំព្រះអង្គ​មិនបានត្រេកអរ មិនបាន​ឃាត់​ហាម ក៏មាន​សេចក្តី​​តូចចិត្តដែរ តែមិនបានបញ្ចេញ​វាចា សំដែង​នូវសេចក្តី​តូចចិត្ត មិនបាន​កាន់តាម មិន​បាន​យកចិត្តទុកដាក់នឹងវាចានោះទេ ហើយក្រោក​ចាកអាសនៈ ចៀស​ចេញទៅ។

[១០០] បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គ សូមសួរចំពោះ​ព្រះមានព្រះភាគ សូម​ទ្រង់​ព្រះមេត្តាប្រោស ដូចជាសិល្បៈសម្រាប់បង្កើតផល មានប្រមាណច្រើន​ទាំងនេះ បានដល់សិល្បៈរបស់បុគ្គលនោះៗ គឺសិល្បៈរបស់​​បុគ្គលអ្នកកាន់ការខាងដំរី អ្នក​កាន់​ការ​ខាង​សេះ អ្នកកាន់ការខាងរថ ពួកខ្មាន់ធ្នូ ពួក​អ្នក​កាន់ទង់ជ័យ (មុខ) ពួកអ្នកចាត់ទ័ព ពួកអ្នក​បញ្ជូនស្បៀង ពួកព្រះរាជបុត្តអ្នកពុះពារ (លុកចូលក្នុង​សង្គ្រាម) ពួកអ្នក​ស្ទុះចូល​ទៅ​ក្នុងសង្គ្រាម (អ្នកយកអាសា) ពួកយោធាអ្នកអង់អាច ពួកសេនាអ្នកក្លៀវក្លា ពួក​យោធា​​អ្នកពាក់អាវក្រោះ ពួកកូននៃជនជាទាសៈ (ដែលជាទី​ស្រឡាញ់​នៃចៅហ្វាយ​នាយ) ពួកអ្នកធ្វើនំ ពួកជាងកោរកាត់ ពួកអ្នកផ្ងូតទឹក ពួក​អ្នក​ធ្វើអាហារ ពួកជាង​ក្រងផ្កា ពួកជាងជ្រលក់ ពួកជាងតម្បាញ ពួកជាង​ត្បាញផែង ពួក​​ស្មូនឆ្នាំង ពួកអ្នកចេះ​លេខ​នព្វន្ត ពួកអ្នកចេះរាប់ដោយម្រាមដៃទទេ ពុំនោះសោត សិល្បៈសម្រាប់បង្កើតផល មាន​ប្រមាណ​ច្រើនឯណានីមួយដទៃទៀត ដែលមានបែប​យ៉ាង​នេះក្តី បុគ្គល​ទាំងនោះ រមែង​ចិញ្ចឹមជីវិតអាស្រ័យ​នូវផលរបស់សិល្បៈ ដែលឃើញ​ច្បាស់​ដោយខ្លួនឯងក្នុងបច្ចុប្បន្ន បុគ្គលទាំង​នោះ រមែងធ្វើនូវខ្លួនឲ្យដល់​នូវសេចក្តីសុខ ឲ្យពេញលេញ (ដោយកម្លាំងកាយ កម្លាំង​ប្រាជ្ញា) រមែងធ្វើមាតាបិតា ឲ្យដល់នូវ​សេចក្តី​សុខ ឲ្យពេញលេញ រមែងធ្វើនូវកូន និងប្រពន្ធ ឲ្យដល់នូវ​សេចក្តី​សុខ ឲ្យពេញលេញ រមែងធ្វើមិត្តអាមាត្យ ឲ្យដល់នូវ​សេចក្តី​សុខ ឲ្យពេញលេញ រមែងញុំាង​ទក្ខិណាទាន ដែល​មានផលដ៏ខ្ពស់ ជាទាន​គួរដល់​កិរិយា​កើត​ក្នុង​​ស្ថានសួគ៌ ជាទានមានផលនាំមក​នូវ​សេចក្តីសុខ ជាទានញុំាង​ធម៌ទាំង១០​ដ៏​ប្រសើរ ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយល្អ ឲ្យតម្កល់​នៅក្នុងសមណៈ និងព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ដោយ​សិល្បៈ​នោះ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ព្រះអង្គ​អាច​នឹងបញ្ញត្តនូវផល​នៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង​ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដូចយ៉ាង​ផលសិល្បៈ​នោះ​បានដែរឬ។ ព្រះអង្គ ទ្រង់​ត្រាស់ថា បពិត្រមហារាជ តថាគតអាច (បញ្ញត្តបាន) បពិត្រ​មហារាជ បើដូច្នោះ តថាគត សូមសួរមហារាជ ក្នុងហេតុនោះវិញ មហារាជគាប់​ព្រះ​រាជហឫទ័យយ៉ាងណា គប្បីដោះស្រាយនូវប្រស្នានោះយ៉ាងនោះចុះ។ បពិត្រមហារាជ ចុះព្រះអង្គសំគាល់នូវ​ហេតុនោះដូចម្តេច ក្នុងលោកនេះ (បើ) មហារាជ​មានបុរស​ជាខ្ញុំ​បម្រើ អ្នកធ្វើរាជការ ជា​អ្នកក្រោកឡើងមុន [អដ្ឋកថា ថា បុរសជាខ្ញុំបម្រើ បានឃើញម្ចាស់​មកអំពីចម្ងាយ រមែង​ក្រោកឡើងមុន ដើម្បី​ទទួលដំណើរ​ ហើយក្រាលអាសនៈ ទាំងធ្វើនូវកិច្ច ដែលគួរធ្វើ​ មានទឹក​សម្រាប់លាងជើង ជាដើម រួចទើប​ដេកក្រោយ។] និងដេកក្រោយ ជាអ្នក​ទទួលស្តាប់​ក្នុងកិច្ចការឯណានីមួយ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តធ្វើនូវអំពើ​ជាទីគាប់ចិត្ត ជាអ្នក​ពោល​នូវ​ពាក្យ​ជាទីស្រឡាញ់ ជាអ្នកបង្ហាញមុខ (ម្ចាស់) បុរសនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះ​ថា អើហ្ន៎ ហេតុអស្ចារ្យពេកណាស់ អើហ្ន៎ ហេតុចំឡែក​ពេកណាស់ នេះជាគតិរបស់បុណ្យ នេះជាវិបាករបស់បុណ្យ ព្រោះថា​ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែនមគធៈនេះ ក៏ជាមនុស្ស ឯអាត្មាអញសោត ក៏ជាមនុស្សដែរ ប៉ុន្តែ​ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែនមគធៈនេះ ទ្រង់ឆ្អែតស្កប់ស្កល់​ដោយកាមគុណ​ទាំង៥ មានគេបម្រើ ហាក់​ដូចជាទេវតា ឯអាត្មាអញ ជាខ្ញុំបម្រើ អ្នកធ្វើរាជការ ជាអ្នកក្រោកឡើងមុន ដេកក្រោយ ជាអ្នកទទួលស្តាប់ ក្នុងកិច្ចការនីមួយ ជាអ្នកប្រព្រឹត្ត​នូវអំពើជាទីគាប់ចិត្ត ជាអ្នកពោល​នូវ​ពាក្យ​ជាទីស្រឡាញ់ ជាអ្នកបង្ហាញមុខ (ម្ចាស់) អាត្មាអញគួរធ្វើបុណ្យ ដូចជាបុណ្យ​ព្រះ​រាជានោះ បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញកោរសក់ និងពុកមាត់ ពុកចង្កាចេញ ហើយស្លៀក​ដណ្តប់​សំពត់កាសាយៈទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ហើយចូលទៅកាន់ផ្នួស។ សម័យ​ខាង​ក្រោយមក បុរសនោះ ក៏កោរសក់ និងពុកមាត់ ពុកចង្កាចេញ ហើយស្លៀកដណ្តប់សំពត់​កាសាយៈទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ហើយចូលទៅកាន់ផ្នួស។ លុះបុរសនោះ បានបួស​យ៉ាងនេះហើយ ក៏សង្រួមកាយ សង្រួមវាចា សង្រួមចិត្ត គ្រប់ឥរិយាបថ សន្តោស​ដោយគ្រឿងបរិភោគ និងគ្រឿង​ស្លៀកដណ្តប់​ដ៏ឧត្តម ត្រេកអរចំពោះ​ទីស្ងាត់។ មានបុរស​១ពួកទៀត ក្រាបទូលមហារាជយ៉ាងនេះថា សូមព្រះរាជតេជះតម្កល់លើត្បូង បពិត្រ​ព្រះ​សម្មតិទេព សូមព្រះអង្គជ្រាប បុរសដែលជាខ្ញុំបម្រើ អ្នកធ្វើរាជការរបស់ព្រះអង្គ ជាអ្នក​ក្រោក​ឡើងមុន ដេកក្រោយ ជាអ្នកទទួលស្តាប់ពាក្យ ក្នុងកិច្ចការនីមួយ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តធ្វើ​នូវ​អំពើ​ជាទីគាប់ចិត្ត ជាអ្នកពោល​នូវ​ពាក្យ​ជាទីស្រឡាញ់ ជាអ្នកបង្ហាញមុខ (ម្ចាស់) បពិត្រ​ព្រះសម្មតិទេព បុរសនោះកោរសក់ និងពុកមាត់ ពុកចង្កា ស្លៀក​ដណ្តប់​សំពត់​កាសាយៈ​ទាំង​ឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ហើយចូលទៅកាន់ផ្នួស លុះបុរសនោះ បានបួស​យ៉ាង​នេះ​ហើយ ក៏សង្រួមកាយ សង្រួមវាចា សង្រួមចិត្ត គ្រប់ឥរិយាបថ សន្តោស​ដោយគ្រឿង​បរិភោគ និងគ្រឿង​ស្លៀកដណ្តប់​ដ៏ឧត្តម ត្រេកអរចំពោះ​ទីស្ងាត់។ ចុះមហារាជ គួរ​ពោល​យ៉ាងនេះថា អើ បុរសនោះត្រូវចូលមក (នៅក្នុងសំណាក់) អញវិញ ត្រូវមកធ្វើជាខ្ញុំ​បម្រើ​អញ អ្នកធ្វើរាជការ ជាអ្នកក្រោកឡើងមុន ដេកក្រោយ ជាអ្នកទទួលស្តាប់ពាក្យ ក្នុងកិច្ចការ​នីមួយ ជាអ្នកប្រព្រឹត្ត​ធ្វើនូវអំពើជាទីគាប់ចិត្ត ជាអ្នកពោល​នូវ​ពាក្យ​ជាទី​ស្រឡាញ់ ជាអ្នកបង្ហាញមុខ (ម្ចាស់) ដូច្នេះដែរឬ។ ព្រះរាជាក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ហេតុនោះ មិនមែនដូច្នោះទេ តាមពិត យើងខ្ញុំទាំងឡាយ គួរតែ​ថ្វាយបង្គំបុគ្គលនោះផង គួរតែក្រោកទទួល​បុគ្គលនោះផង គួរតែនិមន្តដោយអាសនៈផង គួរតែនិមន្តបុគ្គលនោះ ដោយចីវរបិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគ្រឿង​បរិក្ខារ គឺថ្នាំជាបច្ច័យ​ ដល់​អ្នកមានជម្ងឺផង គួរតែចាត់ចែងនូវការ​រក្សាការពារគ្រប់គ្រង ដែលប្រកបដោយធម៌ ដល់​បុគ្គល​នោះផង។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា បពិត្រមហារាជ ចុះមហារាជ សំគាល់​ហេតុ​នោះដូចម្តេច កាលបើហេតុយ៉ាងនោះ​មានហើយ ផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញ​ច្បាស់​ដោយខ្លួនឯង ឈ្មោះថា មានដែរ ឬមិនមានទេ។ ព្រះរាជាក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន កាលបើហេតុយ៉ាង​នេះ​មានហើយ ផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​​ច្បាស់​ដោយខ្លួនឯង ឈ្មោះថា មាន​ដោយ​ពិត។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា បពិត្រ​មហារាជ នេះឯង​ជាផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញ​ច្បាស់​ដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ជាបឋម ដែលតថាគត អាចបញ្ញត្តដល់​មហារាជ​បាន។

[១០១] ព្រះរាជាទូលសួរទៀតថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ចុះព្រះអង្គ​អាចបញ្ញត្តនូវ​ផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​​ច្បាស់​ដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្នដទៃទៀត យ៉ាង​ដូច្នោះ បានដែរឬ។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា បពិត្រមហារាជ តថាគត (អាចបញ្ញត្តបាន) បពិត្រ​មហារាជ បើដូច្នេះ តថាគត សូមសួរមហារាជ ចំពោះប្រស្នានុ៎ះវិញ មហារាជគាប់​ព្រះរាជហឫទ័យយ៉ាងណា គប្បីដោះស្រាយនូវប្រស្នានោះយ៉ាងនោះចុះ។ បពិត្រ​មហា​រាជ ចុះព្រះអង្គសំគាល់នូវ​ហេតុនោះដូចម្តេច ក្នុងលោកនេះ (បើ) ព្រះអង្គ មាន​បុរស​ជាអ្នកភ្ជួររាស់ ជាគហបតិ ជាអ្នកធ្វើគ្រឿង​ពលិការ ជា​អ្នកធ្វើគំនរ​ស្រូវ​ឲ្យចំរើន។ បុរស​នោះ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះ​ថា អើហ្ន៎ ហេតុអស្ចារ្យពេកណាស់ អើហ្ន៎ ហេតុចំឡែកពេកណាស់ នេះជាគតិរបស់បុណ្យ នេះជាវិបាករបស់បុណ្យ ព្រោះថា​ព្រះបាទ​អជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែនមគធៈនេះ ក៏ជាមនុស្ស អាត្មាអញសោត ក៏ជាមនុស្សដែរ ប៉ុន្តែ​ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែនមគធៈនេះ ទ្រង់ឆ្អែត​ស្កប់​ស្កល់​ដោយកាមគុណ​ទាំង៥ មានគេបម្រើ ហាក់​ដូចជាទេវតា ឯអាត្មាអញ ជាអ្នក​ភ្ជួររាស់ ជាគហបតិ ជាអ្នកធ្វើគ្រឿង​ពលិការ ជាអ្នកធ្វើគំនរ​ស្រូវ​ឲ្យចំរើន ដល់ព្រះរាជា​នោះទៅវិញ អាត្មាអញ គួរតែធ្វើបុណ្យឲ្យបានដូចជាបុណ្យ​ព្រះរាជានោះ បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញ កោរសក់ និងពុកមាត់ ពុកចង្កា ស្លៀក​ដណ្តប់​សំពត់​កាសាយៈ​ទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ហើយចូលទៅកាន់ផ្នួសចុះ។ សម័យ​ខាង​ក្រោយមក បុរសនោះ ក៏លះបង់​នូវគំនរនៃភោគៈតិចក្តី លះបង់នូវ​គំនរនៃភោគៈ​ច្រើនក្តី លះបង់​ញាតិវង្ស​តិចក្តី លះបង់ញាតិវង្សច្រើនក្តី ចោលចេញ ហើយក៏កោរសក់ និងពុកមាត់ ពុកចង្កា ស្លៀក​ដណ្តប់​សំពត់​កាសាយៈទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ហើយចូលទៅកាន់ផ្នួស។ លុះ​បុរស​នោះ បានបួស​យ៉ាងនេះហើយ ក៏សង្រួមកាយ សង្រួមវាចា សង្រួមចិត្ត គ្រប់ឥរិយាបថ សន្តោស​ដោយគ្រឿងបរិភោគ និងគ្រឿង​ស្លៀកដណ្តប់​ដ៏ឧត្តម ត្រេកអរចំពោះ​ទីស្ងាត់។ មានបុរស​១ពួកទៀត ក្រាបទូលមហារាជយ៉ាងនេះថា សូមព្រះរាជតេជះតម្កល់លើត្បូង បពិត្រ​ព្រះ​សម្មតិទេព សូមព្រះអង្គទ្រង់ជ្រាប បុរសណា ដែលជាអ្នកភ្ជួររាស់ ជាគហបតិ ជាអ្នកធ្វើនូវគ្រឿង​ពលិការ ជាអ្នកធ្វើគំនរស្រូវឲ្យចំរើន (ដល់ព្រះអង្គ) បពិត្រ​ព្រះ​សម្មតិ​ទេព បុរសនោះកោរសក់ និងពុកមាត់ ពុកចង្កា ស្លៀក​ដណ្តប់​សំពត់​កាសាយៈ​ទាំង​ឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ហើយចូលទៅកាន់ផ្នួស លុះបុរសនោះ បានបួស​យ៉ាង​នេះ​ហើយ ក៏សង្រួម​កាយ សង្រួមវាចា សង្រួមចិត្ត គ្រប់ឥរិយាបថ សន្តោស​ដោយគ្រឿង​បរិភោគ និងគ្រឿង​ស្លៀកដណ្តប់​ដ៏ឧត្តម ត្រេកអរចំពោះ​ទីស្ងាត់។ ចុះមហារាជ គួរ​ពោល​យ៉ាងនេះថា អើ បុរសនោះត្រូវចូលមកវិញ ត្រូវធ្វើជាអ្នកភ្ជួររាស់ស្រែ ជាគហបតិ ជាអ្នកធ្វើ​នូវគ្រឿង​ពលិការ ជាអ្នកធ្វើ​គំនរស្រូវឲ្យចំរើន ដល់អញវិញ ដូច្នេះដែរឬ។ ព្រះរាជា​ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ហេតុនោះ មិនមែនដូច្នោះទេ តាមពិត យើងខ្ញុំទាំងឡាយ គួរតែ​ថ្វាយបង្គំបុរសនោះផង គួរតែក្រោកទទួល​បុរសនោះផង គួរតែនិមន្តដោយអាសនៈផង គួរតែនិមន្តបុរសនោះ ដោយចីវរបិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគ្រឿង​បរិក្ខារ គឺថ្នាំជាបច្ច័យ​ ដល់​អ្នកជម្ងឺផង គួរតែចាត់ចែងការ​រក្សា ការពារគ្រប់គ្រងដ៏ប្រកបដោយធម៌ ដល់​បុរស​នោះផង។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា បពិត្រមហារាជ ព្រះអង្គ សំគាល់​នូវហេតុ​នោះដូចម្តេច កាលបើហេតុយ៉ាងនេះមានហើយ ផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ឈ្មោះថា មានដែរ ឬមិនមានទេ។ ព្រះរាជាក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន កាលបើហេតុយ៉ាងនេះមានហើយ ផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​​ច្បាស់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ឈ្មោះថា មានដោយពិត។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា បពិត្រ​មហារាជ នេះឯង​ជា​ផល​នៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញ​ច្បាស់​ដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ជាគំរប់២ ដែលតថាគត អាចបញ្ញត្តដល់មហារាជបាន។

[១០២] ព្រះរាជាទូលសួរទៀតថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ចុះព្រះអង្គ​អាចនឹង​បញ្ញត្ត​នូវ​​ផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​​ច្បាស់​ដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្នដទៃទៀត ដែល​រុងរឿង​ដោយវិសេសផង ដែលថ្លៃថ្លាដោយវិសេសផង ជាងផលនៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញច្បាស់ ដោយខ្លួនឯង ទាំងអម្បាលនេះបានដែរឬ។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា បពិត្រ​មហារាជ តថាគតអាចបញ្ញត្តបាន បពិត្រ​មហារាជ បើដូច្នេះ សូមមហារាជ ទ្រង់ព្រះ​សណ្តាប់ ធ្វើទុក​ក្នុងព្រះទ័យ​ឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងពោល។ ឯព្រះបាទអជាតសត្តុ​វេទេហីបុត្រ ជាធំក្នុងដែនមគធៈ ក៏ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះមានព្រះភាគ ដោយពាក្យ​ថា ព្រះករុណាព្រះអង្គ។ ទើបព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកាដូច្នេះថា បពិត្រ​មហារាជ ព្រះតថាគតកើតឡើង ក្នុងលោកនេះ ជាបុគ្គលឆ្ងាយចាកសេចក្តីសៅហ្មងគ្រប់​យ៉ាង ត្រាស់ដឹងនូវញេយ្យធម៌ទាំងពួង ដោយប្រពៃ ចំពោះព្រះអង្គ បរិបូណ៌​ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ គឺសេចក្តីចេះដឹង និងក្រឹត្យ ដែលបុគ្គល​គប្បីប្រព្រឹត្ត មានដំណើរល្អ ជ្រាប​ច្បាស់នូវត្រៃលោក ប្រសើរដោយសីលាទិគុណ រកបុគ្គលណាមួយស្មើគ្មាន ជាអ្នក​ទូន្មាន​នូវបុរស ដែលគួរទូន្មានបាន ជាគ្រូនៃទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ ត្រាស់ដឹងនូវអរិយសច្ច​ធម៌ លែងវិលត្រឡប់មកកាន់ភពថ្មីទៀត ព្រះតថាគតនោះ បានត្រាស់ដឹង បានធ្វើឲ្យ​ជាក់​ច្បាស់ដោយព្រះអង្គឯង ហើយញុំាង​លោកនេះ ព្រមទាំង​ទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្សជាសម្មតិទេព និង​មនុស្ស​ដ៏សេស ឲ្យ​ត្រាស់ដឹងផង។ ព្រះអង្គទ្រង់សំដែង​ធម៌ មានលំអបទដើម លំអបទកណ្តាល និងលំអបទចុង ជាធម៌បរិបូណ៌​ដោយអត្ថ និងព្យញ្ជនៈ ទ្រង់ប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដ៏​បរិសុទ្ធបរិបូណ៌គ្រប់គ្រាន់ទាំងអស់។ បុគ្គលជាគហបតិក្តី ជាបុត្តនៃគហបតិក្តី បុគ្គល​ដែល​មកកើតខាងក្រោយ ក្នុងត្រកូល​ឯណានីមួយក្តី រមែង​ស្តាប់នូវធម៌នោះ។ លុះបុគ្គលនោះ បានស្តាប់នូវធម៌នោះហើយ រមែងបាន​ចំពោះ​នូវជំនឿក្នុងព្រះតថាគត។ លុះបុគ្គល​នោះ ប្រកបដោយ​កិរិយា​បានចំពោះ​នូវជំនឿដូច្នោះហើយ រមែងពិចារណាថា ការនៅគ្រប់គ្រង​ផ្ទះ ចង្អៀត (ពេកណាស់) ជាផ្លូវនៃធុលី គឺរាគាទិក្កិលេស (មានតែ) បព្វជ្ជា ទើបមានពេល​ទំនេរច្រើន ព្រហ្មចរិយធម៌នេះ បុគ្គល​ដែលនៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ មិនងាយនឹងប្រព្រឹត្ត​ឲ្យបរិបូណ៌គ្រប់គ្រាន់ ឲ្យបរិសុទ្ធស្អាតដូចជាស័ង្ខ ដែលគេខាត់ហើយទេ បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញ កោរសក់ និងពុកមាត់ ពុកចង្កា ស្លៀក​ដណ្តប់​សំពត់​កាសាយៈ​ ចេញ​ចាកផ្ទះ ហើយចូលទៅកាន់ផ្នួស។ សម័យ​ខាង​ក្រោយមក បុគ្គលនោះ ក៏លះបង់​នូវ​គំនរ​នៃ​ភោគៈ​តិចក្តី លះបង់នូវ​គំនរនៃភោគៈ​ច្រើនក្តី លះបង់​នូវញាតិវង្ស​តិចក្តី លះបង់​នូវ​ញាតិ​វង្សច្រើនក្តី ហើយកោរសក់ និងពុកមាត់ ពុកចង្កា ស្លៀក​ដណ្តប់​សំពត់​កាសាយៈ ចេញចាកផ្ទះ ហើយចូលទៅកាន់ផ្នួស។ លុះ​បុគ្គល​នោះ បានបួស​យ៉ាងនេះហើយ ក៏​សង្រួម​តាមបាតិមោក្ខសំវរៈ គ្រប់ឥរិយាបថ បរិបូណ៌ដោយអាចារៈ និងគោចរៈ ជាអ្នក​ឃើញភ័យ​ក្នុងទោសទាំងឡាយ ត្រឹមតែបន្តិចបន្តួច សមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំង​ឡាយ ប្រកបដោយកាយកម្ម និងវចីកម្មជាកុសល មានអាជីវៈដ៏បរិសុទ្ធ ជាអ្នកបរិបូណ៌​ដោយសីល រក្សាទ្វារ​ក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ប្រកបដោយ​សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ជាអ្នក​សន្តោស។

[១០៣] បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសីល (នោះ) ដូចម្តេចខ្លះ បពិត្រ​មហារាជ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ លះបង់បាណាតិបាត ជាអ្នកវៀរស្រឡះ​ចាកបាណាតិបាត មានដំបងដាក់ចុះហើយ មានគ្រឿង​សស្ត្រាដាក់ចុះហើយ មានសេចក្តីខ្មាសបាប បរិបូណ៌​ដោយសេចក្តី​អាណិត ជាអ្នកអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ ដល់សត្វ​មានជីវិតទាំងពួង។ នេះ​ជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ។ ភិក្ខុលះបង់អទិន្នាទាន ជាអ្នកវៀរស្រឡះ​ចាកអទិន្នាទាន កាន់​យកតែ​វត្ថុ​ដែលគេឲ្យ ចង់បានតែវត្ថុដែលគេឲ្យ មានខ្លួន​ដ៏ស្អាត មិនមែនជា​មនុស្ស​ល្មួច។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ។ ភិក្ខុលះបង់អព្រហ្មចរិយៈ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏​ប្រសើរ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តឆ្ងាយ ជាអ្នកវៀរចាកមេថុនធម្ម ដែលជាធម៌​របស់អ្នកស្រុក។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ។ ភិក្ខុលះបង់មុសាវាទ ជាអ្នកវៀរស្រឡះ​ចាកមុសាវាទ ពោលតែពាក្យពិត តនូវពាក្យពិត ដោយពាក្យពិត ជាអ្នកមានសំដីនឹង មានពាក្យដែលគេ​គប្បីជឿ មិនបានពោល​បំភ្លាត់​សត្វលោក។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ។ ភិក្ខុលះបង់បិសុណាវាចា ជាអ្នកវៀរស្រឡះ​ចាកបិសុណាវាចា ឮអំពីទីនេះ មិនបានយក​ទៅ​ប្រាប់​ក្នុងទីឯណោះ ដើម្បីបំបែក​នូវជនទាំងឡាយនេះ ឬឮក្នុងទីឯណោះ មិនបាន​យក​មកប្រាប់ដល់ជនទាំងឡាយនេះ ដើម្បី​បំបែកនូវ​ជនទាំងឡាយឯណោះ ជាអ្នក​ផ្សះផ្សានូវជនទាំងឡាយ ដែលបែកគ្នាហើយ ឬឲ្យកម្លាំងថែម​ដល់ពួកជន ដែលជា​នឹងគ្នា​ហើយ មានសេចក្តីព្រមព្រៀងគ្នាជាទីត្រេកអរ ត្រេកអរតែក្នុងសេចក្តីព្រមព្រៀងគ្នា រីករាយ​តែក្នុងសេចក្តីព្រមព្រៀងគ្នា ជាអ្នកនិយាយតែវាចាដែល​ជាគ្រឿង​ធ្វើនូវ​សេចក្តី​ព្រមព្រៀងគ្នា។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ។ ភិក្ខុលះបង់ផរុសវាចា ជាអ្នកវៀរស្រឡះ​ចាកផរុសវាចា ក៏វាចាណាដែលមិនមានទោស នាំមកនូវសេចក្តីសុខដល់ត្រចៀក (អ្នកដទៃ) ជាពាក្យគួរឲ្យកើតសេចក្តីស្រឡាញ់ ជាពាក្យគួរ​តម្កល់​ទុកក្នុងហឫទ័យ ជាសំដី​របស់អ្នកក្រុង ជាពាក្យជាទីត្រេកអរនៃជនច្រើនគ្នា ជាទីគាប់ចិត្ត​នៃជនច្រើនគ្នា តែងពោល​នូវវាចាមានសភាពដូច្នោះ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ។ ភិក្ខុលះបង់​សម្ផប្បលាបៈ ជាអ្នកវៀរស្រឡះ​ចាកសម្ផប្បលាបៈ ជាអ្នកពោលនូវពាក្យ​ក្នុង​កាលគួរ ពោល​នូវពាក្យពិត ពោលនូវអត្ថ ពោលនូវ​ធម៌ ពោលនូវ​វិន័យ ពោលនូវ​ពាក្យ​គួរតម្កល់​ទុក​ក្នុងហឫទ័យ ជាពាក្យ​ប្រកបដោយ​គ្រឿង​អាង ជាពាក្យ​មានកំណត់ ជាពាក្យ​ប្រកប​ដោយ​ប្រយោជន៍ តាមកាលដ៏គួរ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ។ ភិក្ខុវៀរស្រឡះ​ចាក​ការធ្វើ​ពីជគាម និងភូតគាម [វត្ថុដែល​មានពូជដុះឡើងបាន តែមិនដុះ​ជាប់នឹង​ផែនដី មានគ្រាប់ឈើជាដើម ហៅថាពីជគាម, ឈើ ស្មៅជាដើម ដែលដុះ​ជាប់នឹងផែនដី ហៅថា ភូតគាម។] ឲ្យវិនាស។ ជាអ្នកបរិភោគ​ភត្តតែ១ពេល វៀរបរិភោគ​ក្នុងរាត្រី វៀរបរិភោគ​ក្នុងកាលខុស។ វៀរចាកការមើលនូវរបាំ និងស្តាប់នូវចម្រៀង និងភ្លេងប្រគំ ដែល​ជា​សត្រូវ​ដល់កុសលធម៌។ វៀរចាកការទ្រទ្រង់​ និងការប្រដាប់​ស្អិតស្អាងរាងកាយ ដោយផ្កាកម្រង គ្រឿង​ក្រអូប និងគ្រឿង​លាបផ្សេងៗ។ វៀរចាក​ទីដេក ទីអង្គុយដ៏ខ្ពស់ និងទីដេក ទីអង្គុយ​ដ៏​ប្រសើរ។ វៀរចាក​ការទទួល​នូវមាស និងប្រាក់។ វៀរចាកការទទួល​នូវធញ្ញជាតិឆៅ។ វៀរចាកការទទួល​នូវសាច់ឆៅ។ វៀរចាកការទទួល​នូវស្រី និងកុមារី។ វៀរចាកការទទួល​​ខ្ញុំស្រី និងខ្ញុំប្រុស។ វៀរចាកការទទួល​នូវពពែ និងចៀម។ វៀរចាកការទទួល​នូវ​មាន់ និង​ជ្រូក។ វៀរចាកការទទួល​នូវដំរី គោ សេះឈ្មោលញី។ វៀរចាកការទទួល​នូវ​ស្រែ និងចម្ការ។ វៀរចាកការប្រកប​នូវទូតកម្ម គឺនាំសំបុត្រ ឬពាក្យបណ្តាំរបស់គ្រហស្ថ និងទៅ​ដោយ​គេប្រើអំពី​ផ្ទះមួយ ទៅផ្ទះមួយ។ វៀរចាកការទិញ និងលក់។ វៀរចាកការបញ្ឆោត ឬបន្លំដោយជញ្ជីង និងបញ្ឆោត ដោយភាជន៍កាឡៃមាស (ជាដើម) និងបញ្ឆោត​ដោយ​រង្វាល់រង្វាស់។ វៀរចាកការ​ប្រកបនូវអំពើ​វៀច គឺបង្ខុសបំភាន់ [បានខាង​ចៅក្រមស៊ីសំណូក​គេ ហើយកាត់ក្តីវៀច ធ្វើអ្នកចាញ់ឲ្យទៅជាឈ្នះ អ្នកឈ្នះឲ្យទៅជាចាញ់​វិញ។] និងបញ្ឆោត​បោកប្រាស និងបន្លំដោយរបស់ក្លែង។ វៀរចាកការ​កាត់ (នូវអវយវៈ មានដៃជាដើម) ការសម្លាប់ ការចង ការលាក់ខ្លួន ពួនចាំ​ធ្វើអំពើអាក្រក់ និងការប្លន់​ ការកំហែងយកទ្រព្យ។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ។

ចប់ ចូឡសីល។

[១០៤] មួយវិញទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគ​​នូវភោជនទាំងឡាយ ដែលទាយកឲ្យដោយ​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ រមែងប្រកបរឿយៗនូវការធ្វើពីជគាម និងភូតគាម​ឲ្យ​វិនាស មានសភាពដូច្នេះ។ ពីជគាម និង​ភូតគាមនោះ តើដូចម្តេចខ្លះ។ គឺមើម ឬឫសជាពូជ១ ដើមជាពូជ១ ថ្នាំងជាពូជ១ ចុង ឬត្រួយជាពូជ១ គ្រាប់ជាពូជ១ ជាគំរប់៥។ ភិក្ខុជាអ្នកវៀរចាកការធ្វើពីជគាម និង​ភូតគាម​ឲ្យ​វិនាស មានសភាពដូច្នេះឯង។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ។

[១០៥] ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគនូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ ដែលទាយក​ឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ រមែង​ប្រកប​រឿយ​ៗនូវការបរិភោគវត្ថុ ដែលសន្សំទុក មានសភាពដូច្នេះ។ ការសន្សំទុកនោះ តើដូច​ម្តេច​។ គឺសន្សំបាយទុក១ សន្សំទឹកទុក១ សន្សំសំពត់ទុក១ សន្សំយានទុក១ សន្សំទីដេកទុក១ សន្សំ​គ្រឿង​ក្រអូបទុក១ សន្សំគ្រឿងអាមិសៈទុក១។ ភិក្ខុជាអ្នកវៀរចាកការ​បរិភោគវត្ថុ ដែល​សន្សំទុក មានសភាពដូច្នេះឯង។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ។

[១០៦] ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ ដែលទាយកឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ រមែង​ប្រកប​រឿយ​ៗនូវការមើល ការស្តាប់នូវល្បែង ដែលជាសត្រូវ​ដល់​កុសលធម៌ មានសភាពដូច្នេះ។ ល្បែង​ជា​សត្រូវ ដល់​កុសលធម៌នោះ តើដូចម្តេច។ គឺល្បែងរាំខ្លះ ច្រៀងខ្លះ ប្រគំខ្លះ មហោស្រពខ្លះ ចម្បាំងមហា​ភារតៈ និងរាមកេរ្តិ៍ជាដើមខ្លះ គងខ្លះ រគាំងខ្លះ ស្គរមានជ្រុង៤ខ្លះ គូរគំនូររូបរបាំខ្លះ ល្បែងដុំដែកខ្លះ ល្បែង​រ៉ាវ​ខ្លះ ល្បែង​លាងឆ្អឹងខ្លះ ដំរីជល់គ្នាខ្លះ សេះប្រខាំគ្នាខ្លះ ក្របីជល់គ្នាខ្លះ គោជល់គ្នាខ្លះ ពពែជល់​គ្នាខ្លះ កែះជល់​គ្នាខ្លះ មានជល់​គ្នាខ្លះ ចាបជល់​គ្នាខ្លះ ល្បែង​គុណ​ដំបង​ខ្លះ ប្រដាល់ខ្លះ ចំបាប់ខ្លះ ចម្បាំងខ្លះ ទីគេរាប់ពលខ្លះ ទីលំនៅកងទ័ពខ្លះ ទីមើល​ពួក​សេនា​ដែល​ប្រកបដោយអង្គ៤​ខ្លះ។ ភិក្ខុជាអ្នក​វៀរចាកការមើល ការស្តាប់នូវល្បែង ដែលជាសត្រូវ​ដល់​កុសលធម៌ មានសភាព​ដូច្នេះ​ឯង។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ។

[១០៧] ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគនូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ រមែង​ប្រកបរឿយ​ៗ​នូវ​ល្បែងបាស្កា ដែលជាហេតុ ជាទីតាំងនៃសេចក្តីប្រមាទ មានសភាពដូច្នេះ។ ល្បែងបាស្កានោះ តើដូចម្តេចខ្លះ។ គឺបាស្កា​មានក្រឡា​៨ [ចត្រង្គមានក្រឡា៨។]ខ្លះ បាស្កា​មានក្រឡា១០ [ចត្រង្គ​មានក្រឡា១០ ន័យខ្លះថា បាយខុំ។]ខ្លះ បាស្កាដែលលេង​ឰដ៏អាកាស [ចត្រង្គឥតក្តារ លេង​តែមាត់​ទទេ។]ខ្លះ ល្បែងវាងផ្លូវ​ដែលគួរវាង [ប្រហែល​ជាបិទមុខ បិទពួន។]ខ្លះ ល្បែងផ្ទាត់គ្រាប់​ មានគ្រាប់​ក្រួស​​ជាដើមខ្លះ លេងបាស្កាក្នុងទីលាន​សម្រាប់​លេងខ្លះ ល្បែងហ៊ឹង ឬកូនគោលខ្លះ ល្បែង​រលាស់​ទឹក​លាក់ឲ្យទាយរូបខ្លះ ល្បែង​អង្គញ់ខ្លះ ល្បែងផ្លុំ​ប៉ីស្លឹកខ្លះ ល្បែង​នង្គ័លតូចខ្លះ ល្បែងដាំដូងខ្លះ ល្បែង​កង្ហារខ្លះ ល្បែង​វាល់ដីខ្សាច់ (បាយឡុកបាយឡ)ខ្លះ ល្បែង​រថតូចខ្លះ ល្បែងធ្នូតូចខ្លះ ល្បែង​សរសេរ​អក្សរខ្យល់ឲ្យទាយខ្លះ ល្បែង​ទាយចិត្ត (ស្តេច​ចង់)​ខ្លះ ល្បែងកំប្លែង​ត្រាប់គេខ្លះ។ ឯភិក្ខុ​ជាអ្នក​វៀរចាក​ល្បែង​បាស្កា ដែលជា​ហេតុ ជាទីតាំង​នៃសេចក្តីប្រមាទ មានសភាពដូច្នេះឯង។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះដែរ។

[១០៨] មួយវិញទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ ​ដែលទាយកឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ តែង​ប្រកប​រឿយ​ៗ​នូវឧច្ចាសយនមហាសយនៈ (ទីដេក ទីអង្គុយដ៏ខ្ពស់ និងទីដេក​ ទីអង្គុយ​ដ៏ប្រសើរ) មាន​សភាព​​ដូច្នេះ។ ឧច្ចាសយនមហាសយនៈនោះ តើដូចម្តេច។ គឺអាសនៈ​ដែលខ្ពស់​ហួស​ប្រមាណ​ខ្លះ គ្រែ​ដែល​មានជើងវិចិត្រ ​ដោយរូបសត្វសាហាវខ្លះ ព្រំដែលមានរោមវែងជាង​បួន​ធ្នាប់​ខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយរោម វិចិត្រដោយរូបសត្វ​សាហាវខ្លះ កម្រាលមានពណ៌ស ដែល​ធ្វើ​ដោយរោម​សត្វខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយរោមសត្វ មាន​ផ្កាដេរដាសខ្លះ កម្រាលដែលញាត់​ដោយសំឡីជា​ប្រក្រតីខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយរោមសត្វ វិចិត្រដោយរូប​សត្វសាហាវ មានសីហៈ និង​ខ្លាធំជាដើមខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយរោមសត្វ​ មានរោមច្រាង​ឡើងតែម្ខាងខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយរោមសត្វ មានរោមច្រាងឡើង​ទាំងសងខាងខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយឌិនខ្សែសយមាស និងសូត្រ ចាក់ស្រែះ​ដោយរតនវត្ថុ មានមាសជាដើមខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយសរសៃសូត្រ ចាក់​ស្រែះ​ដោយរតនវត្ថុខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយរោមសត្វ ល្មម​ចុះពួកស្រីរបាំ១៦នាក់ ឈរ​រាំ​បាន​ខ្លះ កម្រាលសម្រាប់​ក្រាលលើខ្នងដំរីខ្លះ កម្រាល​សម្រាប់ក្រាលលើខ្នងសេះខ្លះ កម្រាលសម្រាប់​ក្រាលលើរថខ្លះ កម្រាល​ដែល​ធ្វើដោយស្បែក​ខ្លាខ្លះ កម្រាល​ដ៏ឧត្តម ដែល​ធ្វើដោយស្បែក​សត្វ​ឈ្មុស​ខ្លះ ខ្នើយ​មានពណ៌​ក្រហមទាំងពីរខាង គឺខ្នើយ​ក្បាល និងខ្នើយជើង ព្រមទាំងពិតាន មាន​ពណ៌​​ក្រហមខ្លះ។ ភិក្ខុ​ជាអ្នក​វៀរចាកឧច្ចាសយនមហាសយនៈ មានសភាពដូច្នេះឯង។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ។

[១០៩] ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ ដែលទាយកឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ តែង​ប្រកប​រឿយ​ៗ​នូវវត្ថុ​ ជាទីតាំងនៃ​ការប្រដាប់ស្អិតស្អាង​រាងកាយ មានសភាពដូច្នេះ។ វត្ថុជាទីតាំង​ នៃការ​ប្រដាប់ស្អិតស្អាងរាងកាយនោះ តើដូចម្តេច។ គឺការដុសខាត់ បំបាត់ក្លិនអាក្រក់ (គ្រឿងអប់)ខ្លះ ការច្របាច់រឹតខ្លះ ការផ្ងូតទឹកខ្លះ ការគក់ច្របាច់ខ្លះ កញ្ចក់ខ្លះ វត្ថុសម្រាប់​លាបគ្រឿងប្រដាប់ខ្លះ ផ្កាកម្រង គ្រឿងក្រអូប និងគ្រឿងលាបខ្លះ គ្រឿងលំអិតសម្រាប់​ប្រោះមុខខ្លះ វត្ថុសម្រាប់​លាប​មុខ​ខ្លះ គ្រឿងប្រដាប់ដៃខ្លះ ចំណង​ផ្នួងសក់ខ្លះ ដំបងខ្លះ បំពង់ថ្នាំខ្លះ ដាវខ្លះ ព្រះខាន់ខ្លះ ឆត្រខ្លះ ស្បែក​ជើងដ៏វិចិត្រខ្លះ មកុដ ឬក្បាំងមុខ(ស្នៀតសក់)ខ្លះ កែវមណីខ្លះ ផ្លិតធ្វើដោយ​រោម​កន្ទុយ​សត្វ​ខ្លះ សំពត់សខ្លះ សំពត់​មាន​ជាយ​វែងខ្លះ។ ភិក្ខុជាអ្នក​វៀរចាកការប្រកបរឿយៗ នូវ​វត្ថុជាទីតាំង​នៃការប្រដាប់​ស្អិតស្អាង​រាងកាយ មានសភាពដូច្នេះឯង។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ។

[១១០] មួយទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ តែង​ប្រកបរឿយៗ​នូវ​តិរច្ឆានកថា (ពាក្យ​និយាយទទឹងផ្លូវសួគ៌ និងផ្លូវព្រះនិព្វាន) មានសភាព​យ៉ាងនេះ។ តិរច្ឆាន​កថា​នោះ តើ​ដូចម្តេច។ គឺការនិយាយអំពីស្តេចខ្លះ និយាយអំពី​ចោរខ្លះ និយាយអំពី​អាមាត្រធំខ្លះ និយាយអំពី​សេនាទាហាន​ខ្លះ និយាយអំពីភ័យខ្លះ និយាយអំពីចម្បាំងខ្លះ និយាយ​អំពី​បាយ​ម្ហូប​ចំណី​ខ្លះ និយាយអំពី​ទឹកផឹកខ្លះ និយាយ​អំពីសំពត់ខ្លះ និយាយអំពី​ទីដេកខ្លះ និយាយ​អំពី​ផ្កា​កម្រង​ខ្លះ និយាយ​អំពី​គ្រឿង​ក្រអូបខ្លះ និយាយអំពីញាតិខ្លះ និយាយ​អំពីយានខ្លះ និយាយ​អំពី​ស្រុក​ខ្លះ និយាយ​អំពី​និគមខ្លះ និយាយ​អំពី​នគរខ្លះ និយាយ​អំពីជនបទខ្លះ និយាយ​អំពីស្ត្រីខ្លះ និយាយ​អំពី​បុរសខ្លះ និយាយអំពីយោធាដែលក្លៀវក្លាខ្លះ និយាយអំពីច្រកផ្លូវខ្លះ និយាយ​អំពី​កំពង់​ទឹកខ្លះ និយាយអំពីញាតិ (ដែលទៅកាន់​បរលោកហើយ)ខ្លះ និយាយអំពីពាក្យ​ឥត​ប្រយោជន៍ មានសភាពផ្សេងៗខ្លះ និយាយអំពី​លោកខ្លះ និយាយអំពី​សមុទ្រខ្លះ និយាយ​អំពី​សេចក្តី​ចំរើន និង​មិន​ចំរើនខ្លះ។ ភិក្ខុជាអ្នកវៀរចាកតិរច្ឆានកថា មាន​សភាព​ដូច្នេះឯង។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ។

[១១១] មួយទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគនូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ តែងប្រកប​រឿយ​ៗ​នូវ​ពាក្យ​ប្រណាំង​ប្រជែង មានសភាព​ដូច្នេះ។ ពាក្យប្រណាំងប្រជែង​នោះ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ។ គឺនិយាយថា អ្នកមិនមែន​ចេះដឹងនូវ​ធម៌ និងវិន័យនេះទេ ខ្ញុំទើបដឹងនូវ​ធម៌ និងវិន័យនេះ អ្នក​នឹង​បាន​ឈ្មោះថាចេះ​ដឹង នូវ​ធម៌ និងវិន័យនេះ ដូចម្តេចបាន អ្នកជាអ្នកប្រតិបត្តិខុស ខ្ញុំ​ទើបជាអ្នក​ប្រតិបត្តិត្រូវល្អ ពាក្យ​របស់ខ្ញុំ ទើបប្រកបដោយប្រយោជន៍ ពាក្យរបស់អ្នក មិន​ប្រកប​ដោយ​ប្រយោជន៍​ទេ សំដី​ដែល​គេត្រូវនិយាយមុន អ្នកត្រឡប់​ជានិយាយក្រោយវិញ សំដី​ដែលគេត្រូវ​និយាយក្រោយ អ្នកត្រឡប់​ជា​និយាយមុនវិញ ពាក្យផ្ទុយអ្នកប្រព្រឹត្តមកជាយូរអង្វែងហើយ ទោស​ក្នុងសំដីរបស់អ្នក ខ្ញុំបាន​លើកឡើងហើយ អ្នកជាមនុស្ស ត្រូវខ្ញុំ​សង្កត់​សង្កិនបាន អ្នកចូរទៅសិក្សា ដើម្បីដោះស្រាយនូវទោសក្នុងសំដី ឬបើអ្នកអាច ចូរ​អ្នកដោះស្រាយ​ឲ្យរួច​ទោស​ចុះ។ ភិក្ខុជាអ្នក​វៀរចាកពាក្យ​ប្រណាំង​ប្រជែង មាន​សភាព​ដូច្នេះឯង។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ។

[១១២] ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគនូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ តែង​ប្រកប​រឿយ​ៗ​នូវទូតកម្ម គឺការនាំ​សំបុត្រ ឬពាក្យបណ្តាំ​របស់គ្រហស្ថ និងការទៅដោយ​គេបញ្ជូន​អំពី​ផ្ទះ​មួយ ទៅផ្ទះមួយ មានសភាព​យ៉ាងនេះ។ ទូតកម្មជាដើមនោះ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ។ គឺពាក្យដែលស្តេច មហាមាត្យរបស់ស្តេច ​ក្សត្រិយ៍ ​ព្រាហ្មណ៍ គហបតិ ឬ​កុមារក្តី បញ្ជូន​ទៅថា លោកចូរទៅក្នុងទីនេះ ដូច្នេះក្តី លោកចូរទៅក្នុងទីឯណោះ ដូច្នេះក្តី លោកចូរនាំយក​របស់នេះទៅ ដូច្នេះក្តី លោកចូរ​នាំយក​របស់នេះ មកអំពីទីឯណោះមក ដូច្នេះក្តី។ ភិក្ខុជាអ្នក​វៀរ​ចាកការប្រកបរឿយៗ នូវទូតកម្ម គឺការនាំសំបុត្រ ឬពាក្យបណ្តាំរបស់គ្រហស្ថ និងការទៅដោយ​គេ​បញ្ជូន​អំពីផ្ទះមួយ ទៅផ្ទះមួយ មាន​​សភាព​ដូច្នេះឯង។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ។

[១១៣] ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគនូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ជាអ្នកកុហក គឺញុំាងសត្វលោក​ឲ្យកោត ឲ្យស្ងើច (ឲ្យ​ជ្រះ​ថ្លា ដោយការប្រើប្រាស់បច្ច័យជាដើម)ខ្លះ ជាអ្នក​និយាយរាក់ទាក់ (នឹងគ្រហស្ថ)ខ្លះ ជាអ្នក​ធ្វើ​និមិត្ត គឺពោល​បញ្ឆិតបញ្ឆៀងខ្លះ ជាអ្នក​ជេរ​ប្រទេច​ខ្លះ ជាអ្នកស្វែងរក​នូវលាភ ដោយលាភខ្លះ។ ភិក្ខុ​ជាអ្នកវៀរ​ចាកការកុហក និងការនិយាយ​រាក់​ទាក់ មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ។

ចប់ មជ្ឈិមសីល។

[១១៤] ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជនទាំងឡាយ ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​មិច្ឆាជីវៈ គឺចិញ្ចឹមជីវិតខុស ព្រោះ​តិរច្ឆាន​វិជ្ជា  មាន​សភាព​ដូច្នេះ។ តិរច្ឆានវិជ្ជានោះ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ។ គឺសាស្ត្រា (ក្បួន) និយាយអំពីអវយវៈខ្លះ ទាយនិមិត្ត គឺហេតុ​ខ្លះ ឧត្បាត គឺ​ការធ្លាក់​ចុះ​នៃហេតុធំៗ មានរន្ទះបាញ់ជាដើមខ្លះ ទាយយល់សប្តិខ្លះ ទាយ​លក្ខណៈ​ខ្លះ ទាយវត្ថុ ដែល​កណ្តុរ​កាត់ (មានសំពត់ជាដើម)ខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយភ្លើង​ខ្លះ និយាយអំពី​ការបូជា​ដោយ​វែកខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយ​អង្កាម​ខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយកុណ្ឌកខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយអង្ករខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយទឹកដោះរាវខ្លះ និយាយ​អំពី​ការ​បូជា​ដោយប្រេងខ្លះ និយាយអំពីការបូជាដោយមាត់ [អដ្ឋកថា ថា យកមាត់ខាំវត្ថុមានគ្រាប់ស្ពៃ​ជាដើម យកទៅដាក់​ក្នុង​ភ្លើង ឬសូត្ររបៀនបូជាដោយមាត់។]ខ្លះ និយាយ​អំពីការ​បូជា​ដោយ​ឈាម​ខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយ​នូវអវយវៈខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយភូមិឋានខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយទីស្រែ​ចម្ការ​ខ្លះ វិជ្ជាស្គាល់ព្រៃខ្មោចខ្លះ វិជ្ជាចាប់ខ្មោចខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់ការពារ​រក្សាភូមិផ្ទះខ្លះ វិជ្ជា​ស្តោះ​ពស់ [វិជ្ជាមើលសត្វ​ ដែល​ពស់ខាំ ឬហៅពស់។]​ខ្លះ វិជ្ជារក្សាពិសខ្លះ វិជ្ជាស្តោះខ្ទួយ​ទិចខ្លះ វិជ្ជា​ស្តោះ​កណ្តុរខាំខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយសម្រែក​សត្វស្លាបខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយសម្រែកក្អែកខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​ទាយ​អាយុខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​រារាំងនូវសរខ្លះ វិជ្ជាសម្រាប់​មើលនូវ​ស្នាមជើងម្រឹគ គឺ​សត្វ​ជើង​៤ទាំងអស់​ខ្លះ។ ភិក្ខុជាអ្នក​វៀរចាកការចិញ្ចឹមជីវិត ដោយមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះតិរច្ឆានវិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ។

[១១៥] ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជនទាំងឡាយ ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​មិច្ឆាជីវៈ ព្រោះ​តិរច្ឆាន​វិជ្ជា  មាន​សភាព​យ៉ាងនេះ។ តិរច្ឆានវិជ្ជានោះ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ។ គឺការ​ទាយ​លក្ខណៈកែវមណីខ្លះ ទាយលក្ខណៈសំពត់ខ្លះ ទាយលក្ខណៈដម្បង ឬឈើច្រត់ខ្លះ ទាយលក្ខណៈគ្រឿងសស្ត្រាខ្លះ ទាយលក្ខណៈដាវខ្លះ ទាយលក្ខណៈសរខ្លះ ទាយលក្ខណៈធ្នូខ្លះ ទាយលក្ខណៈអាវុធខ្លះ ទាយលក្ខណៈស្រីខ្លះ ទាយលក្ខណៈបុរសខ្លះ ទាយលក្ខណៈ​ក្មេង​ប្រុស​ខ្លះ ទាយលក្ខណៈ​ក្មេង​ស្រីខ្លះ ទាយលក្ខណៈខ្ញុំប្រុសខ្លះ ទាយលក្ខណៈខ្ញុំស្រីខ្លះ ទាយ​លក្ខណៈ​ដំរីខ្លះ ទាយលក្ខណៈ​សេះ​ខ្លះ ទាយលក្ខណៈក្របីខ្លះ ទាយលក្ខណៈគោឧសភខ្លះ ទាយ​លក្ខណៈ​គោ​ខ្លះ ទាយលក្ខណៈ​ពពែខ្លះ ទាយលក្ខណៈកែះខ្លះ ទាយលក្ខណៈមាន់ខ្លះ ទាយលក្ខណៈចាប ឬក្រួច​ខ្លះ ទាយលក្ខណៈរូបគំនូរ ឬគ្រឿងប្រដាប់ធ្វើដោយរូបទន្សងខ្លះ ទាយលក្ខណៈ​គ្រឿង​ប្រដាប់ ឬកំពូលផ្ទះខ្លះ ទាយលក្ខណៈរូបគំនូរ ឬគ្រឿង​ប្រដាប់ធ្វើ​ដោយរូបអណ្តើកខ្លះ ទាយ​លក្ខណៈ​ម្រឹគ គឺសត្វជើង៤ទាំងអស់ខ្លះ។ ភិក្ខុជាអ្នក​វៀរចាកមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះតិរច្ឆានវិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ។

[១១៦] ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជនទាំងឡាយ ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះ​តិរច្ឆាន​វិជ្ជា  មាន​សភាពដូច្នេះ។ តិរច្ឆានវិជ្ជានោះ តើ​ដូចម្តេច។ គឺការ​ទាយ​អំពីការ​លើកទ័ពថា ព្រះរាជា គួរស្តេច​ចេញទៅ (ក្នុងថ្ងៃនោះ) ព្រះរាជា គួរស្តេច​ត្រឡប់​មក​វិញ (ក្នុងថ្ងៃនោះ) ព្រះរាជាខាងក្នុង នឹងរុក​រានចូលទៅ ព្រះរាជាខាងក្រៅ នឹងថយចេញទៅ ព្រះរាជា​ខាងក្រៅ នឹងរុករានចូលមក ព្រះរាជាខាងក្នុង នឹងថយចេញទៅ ព្រះរាជាខាងក្នុង នឹងមានជ័យជំនះ ព្រះរាជាខាងក្រៅ នឹង​បរាជ័យ ព្រះរាជាខាងក្រៅ នឹងមានជ័យជំនះ ព្រះរាជា​ខាង​ក្នុង នឹងបរាជ័យ ព្រះរាជា​អង្គនេះ នឹងមានជ័យជំនះ ព្រះរាជាអង្គនេះ នឹងបរាជ័យ។ ភិក្ខុ​ជាអ្នក​​វៀរចាកមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះតិរច្ឆានវិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះ។

[១១៧] មួយវិញទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគនូវភោជនទាំងឡាយ ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ចិញ្ចឹមជីវិតដោយមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះ​តិរច្ឆាន​វិជ្ជា  មាន​សភាព​យ៉ាងនេះ។ តិរច្ឆានវិជ្ជានោះ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ។ គឺការទាយថា (ក្នុងថ្ងៃឯណោះ) នឹងមាន​ចន្ទគ្រាស នឹងមានសូរ្យគ្រាស នឹង​មាន​នក្សត្រគ្រាស គឺផ្កាយ​ព្រះគ្រោះ ដើររួមចូលគ្នា ឬដើរ​រំលងព្រះ​អាទិត្យ ព្រះចន្ទ្រ ឬផ្កាយ​ណា​មួយ។ ព្រះចន្ទ ព្រះអាទិត្យ នឹងដើរតាមផ្លូវត្រូវគ្នា ព្រះ​ចន្ទ ព្រះអាទិត្យ នឹងដើរខុសផ្លូវគ្នា ផ្កាយ​ទាំងឡាយ នឹងដើរ​តាមផ្លូវត្រូវគ្នា ផ្កាយ​ទាំងឡាយ​ នឹងដើរ​ខុសផ្លូវគ្នា នឹងមានឧក្កាបាត [ក្នុងលីនត្ថប្បកាសនាដីកាថា កាល​បើអាកាសមានខ្យល់ទង្គិចគ្នាខ្លាំង ក៏កើតមាន​ពន្លឺរស្មី ដូច​ជា​ពន្លឺ​​ប្រទីប ធ្លាក់ចុះមកអំពីអាកាស ហៅថា ឧក្កាបាត។] នឹងកើតមានកំដៅក្នុងទិស នឹង​មាន​កម្រើក​ផែនដី នឹងមានផ្គរលាន់ (ឥត​មាន​ភ្លៀង) ព្រះចន្ទ ព្រះអាទិត្យ ផ្កាយ នឹងរះឡើង ឬលិចទៅវិញ នឹងសៅហ្មង ឬ​ផូរ​ផង់ ចន្ទគ្រាស នឹងបណ្តាលឲ្យមានសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ សូរ្យគ្រាស នឹង​បណ្តាល​ឲ្យមានសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ នក្សត្រគ្រាស នឹង​បណ្តាល​ឲ្យ​មាន​សុខ​ទុក្ខ​យ៉ាង​នេះ ព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ដើរតាមផ្លូវត្រូវគ្នា នឹងបណ្តាលឲ្យមានសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ ព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យដើរខុសផ្លូវគ្នា នឹងបណ្តាលឲ្យមានសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ ពួកផ្កាយ ដើរ​តាម​ផ្លូវ​​ត្រូវគ្នា នឹងបណ្តាលឲ្យមានសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ ពួកផ្កាយដើរខុសផ្លូវគ្នា នឹង​បណ្តាល​ឲ្យមាន​សុខ​ទុក្ខ​យ៉ាងនេះ ឧក្កាបាត នឹងបណ្តាលឲ្យមានសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ កំដៅក្នុង​ទិស នឹង​បណ្តាល​ឲ្យ​មានសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ ការកម្រើកផែនដី នឹងបណ្តាលឲ្យមានសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ ផ្គរលាន់ (ឥត​មានភ្លៀង) នឹងបណ្តាលឲ្យមានសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ ព្រះចន្ទ ព្រះអាទិត្យ និងផ្កាយ រះឡើង ឬ​លិច​ទៅវិញ សៅហ្មង ឬផូរផង់ នឹងបណ្តាលឲ្យមានសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ។ ភិក្ខុជាអ្នកវៀរ​ចាកមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះ​តិរច្ឆានវិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះដែរ។

[១១៨] មួយវិញទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជនទាំងឡាយ ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​មិច្ឆាជីវៈ ព្រោះ​តិរច្ឆាន​វិជ្ជា  មាន​សភាព​ដូច្នេះ។ តិរច្ឆានវិជ្ជានោះ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ។ គឺការ​ទាយ​ថា (ក្នុងឆ្នាំនេះ) នឹងមានភ្លៀង​ធ្លាក់ស្រួល នឹងមានភ្លៀងធ្លាក់មិនស្រួល នឹងមានបាយ​សម្បូណ៌ នឹងមានបាយក្រ នឹងមានសេចក្តី​ក្សេម​ក្សាន្ត នឹងមានភ័យ នឹងមានរោគ នឹងមិនមានរោគ ការរាប់ដោយដៃទទេ ការរាប់​ដោយវិធី​នព្វន្ត រាប់បូក [អដ្ឋកថា ថា ការរាប់នេះ បើ​ស្ទាត់ដល់បុគ្គលណា បុគ្គលនោះ កាលបើឃើញ​ដើមឈើ ក៏អាចនឹងដឹងថា ឈើនេះ មាន​ស្លឹក​ប៉ុណ្ណេះៗបាន។] កាព្យឃ្លោង គម្ពីរលោកាយតៈ។ ភិក្ខុជាអ្នក​វៀរ​ចាកមិច្ឆាជីវៈ ព្រោះតិរច្ឆានវិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះដែរ។

[១១៩] មួយវិញទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជនទាំងឡាយ ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​មិច្ឆាជីវៈ ព្រោះ​តិរច្ឆាន​វិជ្ជា  មាន​សភាព​ដូច្នេះ។ តិរច្ឆានវិជ្ជានោះ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ។ គឺ​វិធី​រៀប​អាវាហមង្គលខ្លះ វិធីរៀប​វិវាហមង្គលខ្លះ វិធីធ្វើឲ្យព្រមព្រៀងគ្នា (ស្នេហ៍)ខ្លះ វិធីធ្វើ​ឲ្យព្រាត់ប្រាស​គ្នា (បង់ចំណែង)​ខ្លះ វិធីប្រមូលទ្រព្យខ្លះ វិធីប្រកបជំនួញខ្លះ វិធីធ្វើឲ្យចូល​ចិត្តស្រឡាញ់​គ្នា ឬ​ធ្វើ​ឲ្យ​មានសិរីខ្លះ វិធីធ្វើ​ឲ្យស្អប់គ្នាខ្លះ វិធីធ្វើ​គភ៌ដែល​បំរុងនឹងវិនាស មិនឲ្យវិនាសខ្លះ វិធីចងអណ្តាត​ឲ្យរឹង​ដោយមន្តខ្លះ វិធីចង​ចង្កា​ឲ្យរឹងខ្លះ វិធីសូត្ររបៀន ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរដៃខ្លះ វិធីសូត្រ​របៀន​ដើម្បី​មិន​ឲ្យឮសំឡេងដោយត្រចៀកខ្លះ ប្រស្នា​កញ្ចក់ គឺមន្តខាបយកទេវតាឲ្យមកនៅនឹងកញ្ចក់ ហើយ​សួរ​ប្រស្នាខ្លះ ប្រស្នាកុមារី គឺមន្ត​បញ្ចូលទេវតា​ក្នុងសរីរៈនៃកុមារី ហើយសួរប្រស្នាខ្លះ ប្រស្នាទេវតា គឺមន្តបញ្ចូល​ទេវតា ក្នុងសរីរៈនៃ​ទាសី ហើយសួរ​ប្រស្នាខ្លះ វិធីបម្រើព្រះអាទិត្យខ្លះ វិធីបម្រើ​មហាព្រហ្មខ្លះ វិធីបញ្ចេញភ្លើង​អំពីមាត់​ដោយ​មន្តខ្លះ វិធីហៅ​សិរីឲ្យមកឋិតក្នុងសរីរៈខ្លះ។ ភិក្ខុ​ជាអ្នក​វៀរចាក​មិច្ឆាជីវៈ ព្រោះតិរច្ឆានវិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះដែរ។

[១២០] ម្យ៉ាងទៀត ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ចំរើនពួកមួយ បរិភោគ​នូវ​ភោជន​ទាំងឡាយ ​ដែល​ទាយកឲ្យ​ដោយ​​សទ្ធាហើយ តែសមណព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយ​មិច្ឆាជីវៈ ព្រោះ​តិរច្ឆាន​វិជ្ជា  មាន​សភាព​ដូច្នេះ។ តិរច្ឆានវិជ្ជានោះ តើ​ដូចម្តេច ។ គឺការបន់​ស្រន់​ខ្លះ ការលាបំណន់ខ្លះ ធ្វើមន្ត​សម្រាប់ការពារបិសាចខ្លះ ធ្វើមន្តសម្រាប់ការពារផ្ទះខ្លះ ធ្វើ​ខ្ទើយ​​ឲ្យដូចជាបុរសខ្លះ ធ្វើបុរស​ឲ្យដូច​ជាខ្ទើយខ្លះ ធ្វើពីធីសង់ផ្ទះលើទីដី ដែលមិនធ្លាប់បានធ្វើខ្លះ ធ្វើពលិកម្មនៅទីដីដែលសង់ផ្ទះខ្លះ ជំរះ​មុខ​ឲ្យស្អាតដោយទឹក​ឲ្យគេខ្លះ បង្កក់ប្រសិទ្ធិ៍ឲ្យគេខ្លះ បូជា​ភ្លើង​​ឲ្យគេខ្លះ ធ្វើថ្នាំសម្រាប់​ឲ្យ​ក្អួតខ្លះ ធ្វើថ្នាំបញ្ចុះខ្លះ ធ្វើថ្នាំ​កំចាត់បង់​នូវទោស​ខាងលើខ្លះ ធ្វើថ្នាំ​កំចាត់បង់​នូវទោសខាង​ក្រោម​ខ្លះ ធ្វើថ្នាំ​កំចាត់បង់​នូវទោសក្នុងក្បាលខ្លះ ស្លប្រេងសម្រាប់បន្តក់​ត្រចៀកខ្លះ ធ្វើថ្នាំ​សម្រាប់​ស្អំ​ភ្នែកខ្លះ ធ្វើថ្នាំ​សម្រាប់ហិតខ្លះ ធ្វើថ្នាំសម្រាប់លាបបង្កាត់ខ្លះ ធ្វើថ្នាំត្រជាក់សម្រាប់​លាបស្រលាប​ខ្លះ ធ្វើវេជ្ជកម្មរក្សាភ្នែកខ្លះ ធ្វើពេទ្យវះខ្លះ ធ្វើពេទ្យ​រក្សា​ក្មេង​ខ្លះ ដាក់ថ្នាំ​ក្រោយ​ ឲ្យជួយ​កំឡាំង​ថ្នាំមុនខ្លះ លាងថ្នាំដើមចេញខ្លះ [អដ្ឋកថា ថា កាលបើ​មាន​ដម្បៅ ដាក់ថ្នាំ មានថ្នាំផ្សាជាដើម ក្នុងដម្បៅនោះ កាលបើដម្បៅស្រួលសមគួរហើយ ក៏នាំយក​ថ្នាំនោះចេញ។]។ ភិក្ខុជាអ្នក​វៀរ​ចាក​មិច្ឆាជីវៈ ព្រោះតិរច្ឆានវិជ្ជា មាន​សភាព​ដូច្នេះ​ឯង។ នេះជាសីលរបស់ភិក្ខុនោះដែរ។

[១២១] បពិត្រមហារាជ ភ័យណា ដែលគប្បីកើតឡើងព្រោះសេចក្តី​សង្រួម​ក្នុងសីល ភិក្ខុនោះឯងបរិបូណ៌​ដោយសីលយ៉ាងនេះហើយ រមែង​មិនបានឃើញ​នូវ​ភ័យ​នោះ អំពីទីណាមួយឡើយ។ បពិត្រមហារាជ ប្រៀបដូចជាភ័យណា ដែល​គប្បីកើត​អំពីសត្រូវ ក្សត្រិយ៍ដែលបាន​មុទ្ធាភិសេក [ព្រះរាជាដែលគេបានអភិសេក​ ស្រោចទឹកលើ​ព្រះសិរ្ស ឲ្យសោយរាជ្យរួចហើយ។] ហើយ​ កំចាត់បង់នូវពួក​សត្រូវអស់ហើយ រមែង​មិនបាន​ឃើញ​ភ័យនោះ អំពីទីណាមួយឡើយ ដូចម្តេចមិញ បពិត្រមហារាជ ភ័យណា ដែលគប្បីកើតឡើងព្រោះសេចក្តី​សង្រួម​ក្នុងសីល ភិក្ខុអ្នកបរិបូណ៌​ដោយ​សីល​យ៉ាង​នេះ​ហើយ រមែង​មិនបានឃើញ​នូវ​ភ័យ​នោះ អំពីទីណាមួយឡើយ ដូច្នោះឯង។ ភិក្ខុនោះ បើ​បានប្រកបដោយសីលក្ខន្ធ ជារបស់​ព្រះអរិយៈនេះហើយ រមែងទទួល​នូវសេចក្តីសុខ ដែល​មិនមានទោសក្នុងសន្តានចិត្តនៃខ្លួន។ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុជាអ្នក​បរិបូណ៌​ដោយសីល យ៉ាងនេះឯង។

ចប់ មហាសីល។

[១២២] បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុដែលជាអ្នករក្សានូវទ្វារ ក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ។ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ បានឃើញ​រូបដោយចក្ខុហើយ តែ​មិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ឯអភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌ដ៏លាមក តែងតែគ្របសង្កត់នូវបុគ្គល ដែលមិនបានសង្រួម​ចក្ខុន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុមិនបានសង្រួមនូវចក្ខុន្ទ្រិយណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវចក្ខុន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវចក្ខុន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងចក្ខុន្ទ្រិយ។ ឮសម្លេង​ដោយត្រចៀកហើយ តែ​មិន​កាន់​យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ឯអភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌​ដ៏លាមក តែងតែគ្របសង្កត់នូវបុគ្គល ដែលមិនសង្រួមនូវសោតិន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុ​មិន​បាន​សង្រួមនូវសោតិន្ទ្រិយណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវសោតិន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវ​សោតិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងសោតិន្ទ្រិយ។ បានធំក្លិន​ដោយច្រមុះហើយ តែ​មិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ឯអភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌ដ៏លាមក តែងតែគ្របសង្កត់នូវបុគ្គល ដែលមិនបានសង្រួម​នូវឃានិន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុមិនបានសង្រួមនូវឃានិន្ទ្រិយណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវឃានិន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវឃានិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងឃានិន្ទ្រិយ។ បានជញ្ជក់​ជញ្ជាប់នូវរស​ដោយ​អណ្តាតហើយ តែមិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ឯអភិជ្ឈា និង​ទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌ដ៏លាមក តែងតែគ្របសង្កត់នូវបុគ្គល ដែលមិន​បាន​សង្រួម​នូវជិវ្ហិន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុមិនបានសង្រួមនូវជិវ្ហិន្ទ្រិយណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវជិវ្ហិន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវជិវ្ហិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងជិវ្ហិន្ទ្រិយ។ បានពាល់ត្រូវ​នូវ​សម្ផ័ស្ស ដោយកាយហើយ តែមិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ឯ​អភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌ដ៏លាមក តែងតែគ្របសង្កត់នូវបុគ្គល ដែល​មិន​បានសង្រួម​នូវកាយិន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុមិនបានសង្រួមនូវកាយិន្ទ្រិយណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវកាយិន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវកាយិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងកាយិន្ទ្រិយ។ បានដឹងច្បាស់​នូវធម្មារម្មណ៍​ដោយចិត្តហើយ តែមិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យក​នូវ​អនុព្យញ្ជនៈ ឯអភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជា​អកុសល​ធម៌ដ៏លាមក តែងតែ​គ្រប​សង្កត់​នូវ​បុគ្គល ដែលមិនបានសង្រួមនូវមនិន្ទ្រិយនុ៎ះ ព្រោះ​ហេតុមិនបាន​សង្រួម​នូវ​មនិន្ទ្រិយ​ណា ក៏ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីសង្រួម​នូវមនិន្ទ្រិយនោះ រក្សា​នូវមនិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងមនិន្ទ្រិយ។ ភិក្ខុនោះ បានប្រកបព្រមដោយ​ឥន្ទ្រិយសំវរៈ ជារបស់​អរិយៈនេះហើយ រមែង​ទទួលចំពោះ​នូវសុខ ដែលមិនច្រឡូកច្រឡំដោយកិលេសជាខាងក្នុង។ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុជាអ្នករក្សានូវ​ទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង។

[១២៣] បពិត្រមហារាជ ឯភិក្ខុជាអ្នកប្រកបដោយសតិ និងសម្បជញ្ញៈនោះ តើ​ដូចម្តេចខ្លះ។ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ កាលឈានដើរទៅមុខ ឈានថយ​ក្រោយ ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលក្រឡេកមើលទៅមុខ ក្រឡេកមើល​ទៅទិសផ្សេងៗ ក៏​មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលបត់លា (ដៃជើង) ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលទ្រទ្រង់​នូវ​សង្ឃាដិ បាត្រ ចីវរ ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលបរិភោគ ផឹក ទំពា ជញ្ជក់ជញ្ជាប ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលបន្ទោឧច្ចារៈបស្សាវៈ ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន កាលដើរ ឈរ អង្គុយ ដេកលក់ ភ្ញាក់ពីដេក និយាយ ឬស្ងៀម ក៏មានសេចក្តីដឹងខ្លួន។ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុជាអ្នកប្រកបដោយសតិ និងសម្បជញ្ញៈ ដោយប្រការដូច្នេះឯង។

[១២៤] បពិត្រមហារាជ ឯភិក្ខុជាអ្នកសន្តោស (ត្រេកអរចំពោះ​បច្ច័យ​តាមមាន​តាមបាន) តើ​ដូចម្តេចខ្លះ។ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកសន្តោស​ដោយ​ចីវរ ដែលជាគ្រឿងរក្សានូវកាយ ដោយចង្ហាន់បិណ្ឌបាត ដែលជាគ្រឿង​រក្សានូវផ្ទៃ ភិក្ខុ​នោះ កាលបើចៀស​ចេញទៅក្នុងទិសណាៗ តែងកាន់យក​ (នូវ​បរិក្ខារ) ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​ចៀសចេញទៅ (ក្នុងទិសនោះៗ)។ បពិត្រមហារាជ ប្រៀបដូចសត្វសកុណជាតិ មានស្លាប ទោះហើរទៅក្នុងទិសណាៗ រមែងមានស្លាប​របស់ខ្លួនជាភារៈប៉ុណ្ណោះ ហើរទៅ ដូចម្តេចមិញ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុជាអ្នកសន្តោស​ដោយ​ចីវរ ដែលជាគ្រឿងរក្សានូវកាយ ដោយចង្ហាន់បិណ្ឌបាត ដែលជាគ្រឿង​រក្សានូវផ្ទៃ ភិក្ខុ​នោះ ទោះបីចៀស​ចេញទៅ​ក្នុង​ទិស​ណាៗ តែងកាន់យក​ (នូវគ្រឿង​បរិក្ខារ) ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​ចៀសចេញទៅ (ក្នុងទិស​នោះ​ៗ) ដូច្នោះឯង។ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុជាអ្នកសន្តោស ដោយប្រការដូច្នេះឯង។

[១២៥] ភិក្ខុនោះ ប្រកបដោយសីលក្ខន្ធ ជារបស់ព្រះអរិយៈនេះផង ប្រកបដោយ​ឥន្ទ្រិយសំវរៈ ជារបស់​ព្រះអរិយៈនេះផង ប្រកបដោយ​សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ជារបស់​ព្រះអរិយៈនេះផង ប្រកបដោយ​សេចក្តីសន្តោស ជារបស់​ព្រះអរិយៈនេះផង ត្រូវការ​ទីសេនាសនៈស្ងាត់ គឺព្រៃ ម្លប់ឈើ ភ្នំ ជ្រោះភ្នំ គុហាភ្នំ ព្រៃស្មសាន ព្រៃស្បាត ទីវាល ទី​គំនរ​ចំបើង។ លុះភិក្ខុនោះ ត្រឡប់មកអំពីបិណ្ឌបាត ក្នុងវេលាខាងក្រោយភត្ត ក៏​ពត់ភ្នែន តម្រង់កាយឲ្យត្រង់ ប្រុងស្មារតី ឲ្យមានមុខឆ្ពោះ (ទៅរកកម្មដ្ឋាន)។ ភិក្ខុនោះ រមែង​លះបង់​នូវអភិជ្ឈាក្នុងលោក នៅដោយចិត្តគ្មានអភិជ្ឈា ជំរះចិត្ត​ឲ្យស្អាត ចាកអភិជ្ឈា រមែង​លះបង់​នូវព្យាបាទ និងសេចក្តីប្រទូស្ត នៅដោយចិត្ត​មិនមានព្យាបាទ ជាអ្នកមានសេចក្តី​អនុគ្រោះ​ដោយប្រយោជន៍ ដល់សត្វមានជីវិតទាំងពួង ជំរះចិត្តឲ្យស្អាត ចាកអកុសលធម៌ ជាគ្រឿង​ប្រទូស្ត គឺព្យាបាទ រមែង​លះបង់​នូវថីនមិទ្ធៈ គឺសេចក្តីងងុយ ងោកងក់ នៅដោយ​ចិត្តប្រាសចាកថីនមិទ្ធៈ ជាអ្នកមានសេចក្តីសំគាល់នូវពន្លឺ មានស្មារតី និងសេចក្តីដឹងខ្លួន ជំរះចិត្តឲ្យស្អាតចាក​ថីនមិទ្ធៈ រមែងលះបង់ នូវ​ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ គឺសេចក្តីរាយមាយ រសាយ​ចិត្ត នៅដោយ​ចិត្តមិនរាយមាយ ជាអ្នកមានចិត្តស្ងប់រម្ងាប់ខាងក្នុង ជំរះចិត្តឲ្យស្អាតចាក​ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ រមែងលះបង់ នូវវិចិកិច្ឆា គឺសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ នៅដោយ​ចិត្ត​ផុត​វិចិកិច្ឆា ជា​អ្នក​មិនមានសេចក្តីសង្ស័យ ក្នុងកុសលធម៌ ជំរះចិត្តឲ្យស្អាតចាកវិចិកិច្ឆា។

[១២៦] បពិត្រមហារាជ ប្រៀបដូចបុរស ដែលយកទ្រព្យជាបំណុលគេ ទៅ​ប្រកប​ការងារទាំងឡាយ ការងារទាំងនោះ របស់​បុរសនោះក៏សម្រេច បុរសនោះ ក៏ចាត់​ចែង​សងនូវទ្រព្យ​ចាស់ ជាបំណុល​អស់ទៅ ទ្រព្យចំណេញរបស់បុរសនោះ ក៏​មានសល់​នៅច្រើន ល្មមនឹងចិញ្ចឹមនូវភរិយាបាន បុរសនោះ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា អាត្មាអញ កាលពីដើម យកទ្រព្យជាបំណុលគេ ទៅ​ប្រកប​ការងារ ៗទាំងអម្បាល​នោះ របស់អាត្មាអញ ក៏បានសម្រេចហើយ អាត្មាអញ បានចាត់​ចែង​សងនូវទ្រព្យ​ចាស់ ជា​បំណុល​​ដើមរួចអស់ហើយ ទ្រព្យចំណេញរបស់អាត្មាអញ ក៏​មានសល់​នៅជាច្រើន ល្មម​នឹង​ចិញ្ចឹម​ភរិយាបានដែរ។ បុរសនោះ គប្បីបាននូវបាមោជ្ជៈ (សេចក្តីរីករាយ) គប្បីបាន​នូវ​សេចក្តីសោមនស្ស ដែលមានទ្រព្យចំណេញ​នោះជាហេតុ។ បពិត្រមហារាជ មួយទៀត ប្រៀបដូចបុរសមានអាពាធ ដល់នូវសេចក្តីទុក្ខ ឈឺធ្ងន់ ហើយបុរសនោះ បរិភោគ​បាយ​មិនឆ្ងាញ់ផង កម្លាំងក្នុងកាយរបស់បុរសនោះ ក៏មិនមានផង។ សម័យខាងក្រោយមក បុរស​នោះក៏សះស្បើយ អំពីអាពាធនោះ បុរសនោះ បានបរិភោគ​បាយឆ្ងាញ់ផង កម្លាំងក្នុងកាយរបស់បុរសនោះ ក៏មានផង ទើបបុរស​នោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះ​ថា អាត្មាអញ កាលអំពីដើម មានអាពាធ ដល់នូវសេចក្តីទុក្ខ ឈឺធ្ងន់ អាត្មាអញ បរិភោគ​បាយ​មិនឆ្ងាញ់ផង កម្លាំងក្នុងកាយរបស់អាត្មាអញ ក៏មិនមានផង ឥឡូវនេះ អាត្មាអញ បានសះស្បើយ អំពីអាពាធនោះហើយ អាត្មាអញ បានបរិភោគ​បាយឆ្ងាញ់ផង កម្លាំង​ក្នុង​កាយ​របស់អាត្មាអញ ក៏មានផង។ បុរស​នោះ ក៏បាននូវបាមោជ្ជៈ បាននូវសេចក្តី​សោមនស្ស ដែលមានការសះស្បើយ អំពី​អាពាធនោះជាហេតុ។ បពិត្រមហារាជ មួយ​ទៀត ប្រៀបដូចបុរសដែលជាប់នៅក្នុងផ្ទះឃុំខាំង សម័យខាងក្រោយមក បុរស​នោះ​ក៏​រួច​អំពីការឃុំខាំងនោះដោយស្រួល មិនមានភ័យ ឯសេចក្តីបង់ខាតនៃ​ភោគៈ​ទាំងឡាយ របស់បុរសនោះ សូម្បីបន្តិចបន្តួច ក៏មិនមាន ទើបបុរស​នោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះ​ថា អាត្មាអញ កាលអំពីដើម បានជាប់នៅក្នុងផ្ទះឃុំខាំង ឥឡូវនេះ អាត្មាអញបាន​រួច​អំពីការឃុំខាំងនោះដោយស្រួល មិនមានភ័យហើយ ឯសេចក្តីបង់ខាតនៃ​ភោគៈ​ទាំង​ឡាយ របស់អាត្មាអញ សូម្បីបន្តិចបន្តួច ក៏មិនមានឡើយ។ បុរស​នោះ ក៏បាននូវបាមោជ្ជៈ បាននូវសេចក្តី​សោមនស្ស ដែលមានការរួចអំពី​ផ្ទះឃុំខាំងនោះ ជាហេតុ។ បពិត្រ​មហា​រាជ មួយ​ទៀត ប្រៀបដូចបុរសដែលជាទាសៈគេ រមែងមិនបានធ្វើ​កិច្ចការ​នីមួយ​តាមអំពើចិត្តខ្លួន រមែងធ្វើ​ទៅតាមសេចក្តី​គាប់ចិត្តរបស់បុគ្គលដទៃ ទៅកាន់ទីណា តាម​ចំណង់របស់ខ្លួន​មិនបានឡើយ លុះសម័យខាងក្រោយមក បុរស​នោះ ​ក៏បាន​រួច​អំពី​ភាវៈ​ជាទាសៈនោះ ជាអ្នក​បានធ្វើ​នូវអំពើ​ តាមគាប់ចិត្តរបស់ខ្លួន មិនបានធ្វើ​ទៅតាមសេចក្តី​គាប់ចិត្តរបស់បុគ្គលដទៃ បានរួចជាអ្នកជា ទៅកាន់ទីណា តាម​ចំណង់របស់ខ្លួន​បាន ទើបបុរស​នោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា អាត្មាអញ កាលអំពីដើម ជាទាសៈគេ មិន​បានធ្វើ​​កិច្ចការ​នីមួយ​តាមអំពើចិត្តរបស់ខ្លួន តែងធ្វើ​ទៅតាមសេចក្តី​គាប់ចិត្ត​របស់​បុគ្គល​ដទៃ ទៅកាន់ទីណា តាម​ចំណង់របស់ខ្លួន​មិនបានឡើយ ឥឡូវនេះ អាត្មាអញ បាន​រួច​អំពី​​ភាវៈ​ជាទាសៈគេនោះហើយ ជាអ្នកបាន​ធ្វើកិច្ចការ​នីមួយ ​តាមអំពើចិត្តរបស់ខ្លួន មិនបានធ្វើ​ទៅ​តាម​សេចក្តី​គាប់ចិត្តរបស់បុគ្គលដទៃ បានរួចជាអ្នកជា ទៅកាន់ទីណា តាម​ចំណង់​របស់​ខ្លួនបាន។ បុរស​នោះ ក៏បាននូវបាមោជ្ជៈ បាននូវសេចក្តី​សោមនស្ស ដែលមានការរួចអំពី​ភាវៈ​ជាទាសៈគេនោះ ជាហេតុ។​ បពិត្រ​មហា​រាជ មួយ​ទៀត ប្រៀបដូច​បុរស​មានទ្រព្យ មាន​ភោគៈ ដើរទៅកាន់ផ្លូវឆ្ងាយដាច់ស្រយាល ជាផ្លូវរកបាយបានដោយក្រ ប្រកបដោយ​ភ័យ​ចំពោះមុខ សម័យខាងក្រោយមក បុរស​នោះ ​ក៏បានឆ្លងផុត អំពីផ្លូវ​ឆ្ងាយដាច់​ស្រយាល​នោះ បានដល់ស្រុកភូមិដោយស្រួល ជាទីក្សេម មិនមានភ័យ ទើបបុរស​នោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា អាត្មាអញ កាលអំពីដើម ជាអ្នកមានទ្រព្យ មានភោគៈ ដើរ​ទៅកាន់ផ្លូវឆ្ងាយ​ដាច់ស្រយាល ជាផ្លូវរកបាយបានដោយក្រ ប្រកបដោយភ័យ​ចំពោះ​មុខ ឥឡូវនេះ អាត្មាអញ បានឆ្លងផុត​ផ្លូវឆ្ងាយដាច់ស្រយាលនោះហើយ បានដល់​​ស្រុក​ភូមិ​ដោយស្រួល ជាទីក្សេម មិនមានភ័យ។​ បុរស​នោះ ក៏បាននូវបាមោជ្ជៈ បាននូវសេចក្តី​សោមនស្ស ដែលមានការបានដល់​នូវស្រុកភូមិ ជាទីក្សេមនោះ ជាហេតុ។​ បពិត្រ​មហា​រាជ ភិក្ខុពិចារណាឃើញនូវនីវរណៈ៥នេះក្នុងខ្លួន ដែលមិនទាន់​លះបង់ យ៉ាងនេះ ថាដូច​ជាបំណុល ដូចជារោគ ដូចជាផ្ទះសម្រាប់ឃុំខាំង ដូចជាភាវៈជាទាសៈ ឬថា​ដូចជា​ផ្លូវឆ្ងាយដាច់ស្រយាល យ៉ាងនោះឯង។ បពិត្រមហារាជ ដូចបុគ្គលពិចារណាឃើញ នូវ​ការ​មិនចំពាក់បំណុលគេយ៉ាងណា នូវការមិនមានរោគ​យ៉ាងណា នូវការរួចអំពីផ្ទះ​សម្រាប់​ឃុំខាំង​យ៉ាងណា នូវភាពជាអ្នកជា​យ៉ាងណា នូវទីដ៏ក្សេមក្សាន្តយ៉ាងណា បពិត្រ​មហារាជ ភិក្ខុពិចារណាឃើញនូវនីវរណៈ៥នេះក្នុងខ្លួន ដែលបានលះបង់ហើយ ក៏យ៉ាង​នោះឯង។

[១២៧] កាលបើ​ភិក្ខុនោះ បានពិចារណាឃើញច្បាស់ នូវនីវរណៈទាំង៥នេះ​ក្នុង​ខ្លួន ដែលបានលះបង់ហើយ បាមោជ្ជៈ (សេចក្តីរីករាយ) ក៏កើតឡើង កាលបើ ចិត្តរីករាយ​ហើយ បីតិក៏កើត កាលបើចិត្តប្រកបដោយបីតិហើយ នាមកាយ រមែងស្ងប់ស្ងាត់ ភិក្ខុដែល​មាននាមកាយស្ងប់ស្ងាត់ហើយ រមែង​ទទួលនូវសុខ ចិត្តរបស់ភិក្ខុ ដែលប្រកបដោយ​សុខ តែងតម្កល់​មាំបាន។ ភិក្ខុនោះ លុះស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់​ចាក​អកុសលធម៌ទាំងឡាយហើយ ក៏បានដល់នូវបឋមជ្ឈាន ប្រកបដោយ​វិតក្កៈ ប្រកបដោយ​វិចារៈ មានបីតិ និងសុខៈ ដែលកើតអំពីវិវេក ក៏សម្រេច​សម្រាន្តនៅ (ដោយ​ឥរិយាបថទាំង៤)។ ភិក្ខុនោះ រមែងញុំាងកាយនេះ ឲ្យជ្រួតជ្រាប ឆ្អែតស្កប់ស្កល់ បរិបូណ៌ ផ្សព្វផ្សាយ ដោយបីតិ និងសុខៈ ដែលកើតអំពីវិវេក សរីរដ្ឋានបន្តិចបន្តួច​នៃកាយ​ទាំង​អស់​របស់ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថា មិនបានផ្សព្វផ្សាយ ដោយបីតិ និងសុខៈ ដែលកើត​អំពីវិវេក មិនមានឡើយ។ បពិត្រមហារាជ ប្រៀបដូចជាអ្នកផ្ងូតទឹកក្តី​ បុគ្គលអ្នកជំនួយការ​នៃជន​អ្នកផ្ងូតទឹកក្តី ដែលឈ្លាស រោយនូវលំអិតសម្រាប់ងូតទាំងឡាយ ក្នុងភាជន៍សំរិទ្ធ៍ ប្រោះ​ព្រំ​ដោយទឹក ហើយសូនជាដុំ លុះដល់វេលាល្ងាច ដុំលំអិត​សម្រាប់ (លាប) ងូត (នោះ) ក៏​ស្អិតចាប់ចូលគ្នា ស្អិតល្មួតទាំង​ខាងក្នុង ទាំងខាងក្រៅ មិនបានរាត់រាយ ខ្ចាយចេញឡើយ យ៉ាងណាមិញ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុដែលញុំាងកាយនេះ ឲ្យជ្រួតជ្រាប ឆ្អែតស្កប់ស្កល់ បរិបូណ៌ ផ្សព្វផ្សាយ ដោយបីតិ និងសុខៈ ដែលកើតអំពីវិវេក សរីរដ្ឋានបន្តិចបន្តួច​នៃ​កាយ​​ទាំង​អស់​របស់ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថា មិនបានផ្សព្វផ្សាយ ដោយបីតិ និងសុខៈ ដែល​កើត​​អំពីវិវេក មិនមានឡើយ យ៉ាងនោះឯង។ បពិត្រមហារាជ នេះឯង ជាផលនៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដ៏រុងរឿងដោយវិសេសផង ថ្លៃថ្លា​ដោយ​វិសេសផង ជាងផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់​ដោយខ្លួនឯង ដូច​បាន​ពោល​មក​ខាងដើម។

[១២៨] បពិត្រមហារាជ ប្រការមួយទៀត ភិក្ខុបានចូលដល់ទុតិយជ្ឈាន ជាធម្មជាត​កើតមានក្នុងសន្តានចិត្ត ប្រកបដោយ​សេចក្តីជ្រះថ្លា មានសភាពជាចិត្តខ្ពស់ឯង មិនមាន​វិតក្កៈ មិនមានវិចារៈ មានតែបីតិ និងសុខៈ ដែលកើតអំពីសមាធិ ព្រោះ​រម្ងាប់នូវ​វិតក្ក និង​វិចារៈ ក៏សម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះ រមែង​ញុំាងកាយនេះ ឲ្យជ្រួតជ្រាប ឆ្អែតស្កប់ស្កល់ បរិបូណ៌ ផ្សព្វផ្សាយ ដោយបីតិ និងសុខៈ ដែលកើតអំពីសមាធិ សរីរដ្ឋានបន្តិចបន្តួច​នៃ​កាយ​​ទាំង​អស់​របស់ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថា មិនបានផ្សព្វផ្សាយ ដោយបីតិ និងសុខៈ ដែលកើត​អំពីសមាធិ មិនមានឡើយ។ បពិត្រមហារាជ ប្រៀបដូចជាអន្លង់ទឹកដ៏ជ្រៅ មានទឹកជោរឡើង ប្រឡាយ​ជាទីហូរមកនៃ​ទឹកក្នុងទិសខាងកើត នៃអន្លង់ទឹកនោះមិន​មាន ប្រឡាយ​ជាទីហូរមកនៃ​ទឹកក្នុងទិសខាងត្បូងមិន​មាន ប្រឡាយ​ជាទីហូរមកនៃ​ទឹកក្នុងទិសខាងលិចមិន​មាន ប្រឡាយ​ជាទីហូរមកនៃ​ទឹកក្នុងទិសខាងជើង ក៏មិន​មាន ទាំង​ភ្លៀង ក៏មិនបាន​បង្អុរចុះនូវធារទឹក​ដោយស្រួល ក្នុងអន្លង់ទឹក​នោះ តាមកាល​វេលា​ឡើយ ឯធារទឹកដ៏ត្រជាក់ ក៏ស្រាប់តែ​ជោរឡើងអំពីអន្លង់ទឹកនោះប៉ុណ្ណោះ ហើយញុំាង​អន្លង់ទឹកនោះ ឲ្យជ្រួតជ្រាប ឆ្អែតដ៏បរិបូណ៌ ផ្សព្វផ្សាយដោយទឹកត្រជាក់ ទីប្រទេស​បន្តិច​បន្តួច​នៃអន្លង់ទឹកទាំងអស់នោះ ឈ្មោះថា មិនបានផ្សព្វផ្សាយដោយទឹកត្រជាក់ មិនមាន​ឡើយ យ៉ាងណាមិញ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុញុំាងកាយនេះឲ្យជ្រួតជ្រាប ឆ្អែតស្កប់ស្កល់ បរិបូណ៌ ផ្សព្វផ្សាយ ដោយបីតិ និងសុខៈ ដែលកើតអំពីសមាធិ សរីរដ្ឋានបន្តិចបន្តួច​នៃ​កាយ​​ទាំង​អស់​របស់ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថា មិនបានផ្សព្វផ្សាយ ដោយបីតិ និងសុខៈ ដែលកើត​អំពីសមាធិ មិនមានឡើយ យ៉ាងនោះឯង។ បពិត្រមហារាជ នេះឯង ជាផលនៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដ៏រុងរឿងដោយវិសេសផង ថ្លៃថ្លា​ដោយ​វិសេសផង ជាងផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់​ដោយខ្លួនឯង ដូច​​ពោល​មក​ខាងដើម។

[១២៩] បពិត្រមហារាជ ប្រការមួយទៀត ភិក្ខុមានចិត្តនឿយណាយ ចាកបីតិ ហើយប្រកបដោយ​ឧបេក្ខា មានស្មារតីដឹងខ្លួន បានទទួល​នូវសុខ ដោយនាមកាយ ព្រះអរិយៈ​ទាំងឡាយ តែងសរសើរនូវបុគ្គល ដែលបាននូវ​តតិយជ្ឈាននោះថា បុគ្គល​អ្នកបាន​តតិយជ្ឈាន មានចិត្តប្រកបដោយ​ឧបេក្ខា មានស្មារតី មានធម៌ជាគ្រឿង​នៅជា​សុខ ដូច្នេះ ព្រោះតតិយជ្ឈានណា ក៏បានដល់នូវតតិយជ្ឈាន (នោះ) ហើយសម្រេច​សម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះ រមែងញុំាងកាយនេះ ឲ្យជ្រួតជ្រាប ឆ្អែតស្កប់ស្កល់ បរិបូណ៌ ផ្សព្វផ្សាយ ដោយសុខៈ ដែលមិនមានបីតិ សរីរដ្ឋានបន្តិចបន្តួច​នៃ​កាយ​​ទាំង​អស់​របស់​ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថា មិនបានផ្សព្វផ្សាយ ដោយសុខៈ ដែលគ្មានបីតិ មិនមានឡើយ។ បពិត្រមហារាជ ប្រៀបដូចទីដែលដុះព្រលិតក្តី ឈូកក្រហមក្តី ឈូកសក្តី មានព្រលិត ឬ​ឈូកក្រហម ឬឈូកសពួកខ្លះ ដែលដុះក្នុងទឹក ចំរើនក្នុងទឹក មិនទាន់​លូតឡើង​ផុត​អំពី​ទឹក លិចនៅក្នុងទឹក រស់នៅអាស្រ័យនឹងទឹក បទុមជាតិ [ពួកឈូក​ព្រលិតផ្សេងៗ ហៅថា បទុមជាតិ ឬឧប្បលជាតិក៏បាន។] ទាំងនោះ រមែងជ្រួតជ្រាប ឆ្អែតស្កប់ស្កល់ បរិបូណ៌ ផ្សព្វផ្សាយ ដោយទឹកត្រជាក់ តាំងអំពីឫស មើម រហូតដល់​ចុង ទីប្រទេសបន្តិចបន្តួច​នៃ​វារិជាតិទាំង​អស់ ទោះជាព្រលិតក្តី ឈូកក្រហមក្តី ឈូកសក្តី ដែលឈ្មោះថា មិនបានផ្សព្វផ្សាយ ដោយទឹកដ៏ត្រជាក់ មិនមានឡើយ យ៉ាងណាមិញ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុដែល​ញុំាងកាយនេះឲ្យជ្រួតជ្រាប ឆ្អែតស្កប់ស្កល់ បរិបូណ៌ ផ្សព្វផ្សាយ ដោយសុខៈ ដែលមិនមានបីតិ សរីរដ្ឋានបន្តិចបន្តួច​នៃ​កាយ​​ទាំង​អស់​របស់ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថា មិនបានផ្សព្វផ្សាយ ដោយសុខៈ ដែលគ្មានបីតិ មិនមានឡើយ យ៉ាងនោះឯង។ បពិត្រមហារាជ នេះឯង ជាផលនៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដ៏រុងរឿងដោយវិសេសផង ថ្លៃថ្លា​ដោយ​វិសេសផង ជាងផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញច្បាស់​ដោយខ្លួនឯង ដូច​បាន​ពោល​មក​ខាងដើម។

[១៣០] បពិត្រមហារាជ ប្រការមួយទៀត ភិក្ខុលះបង់នូវសុខផង លះបង់នូវទុក្ខ​ផង មានសោមនស្ស និងទោមនស្សអស់ហើយក្នុងកាលមុន ក៏បាននូវចតុត្ថជ្ឈាន ដែល​មិនមានទុក្ខ មិនមានសុខ មានតែសតិដ៏បរិសុទ្ធ ដែលកើតអំពី​ឧបេក្ខា ហើយសម្រេច​សម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះ​រមែងញុំាងកាយនេះឲ្យផ្សព្វផ្សាយ ដោយចិត្តដ៏បរិសុទ្ធ ផូរផង់ អង្គុយនៅ ឯសរីរដ្ឋានបន្តិចបន្តួច​នៃ​កាយ​​ទាំង​អស់​របស់ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថា មិនបានផ្សព្វផ្សាយ ដោយចិត្តដ៏បរិសុទ្ធ ផូរផង់ មិនមានឡើយ។ បពិត្រមហារាជ ប្រៀបដូច​បុរសដែល​យកសំពត់សស្អាត ទៅដណ្តប់កាយ ព្រមទាំងក្បាល ហើយអង្គុយនៅ ឯសរីរដ្ឋានបន្តិចបន្តួច​នៃ​កាយ​​ទាំង​អស់​របស់បុរសនោះ ឈ្មោះថា មិនបានផ្សព្វផ្សាយ ដោយសំពត់​សស្អាត មិនមានឡើយ យ៉ាងណាមិញ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុដែលញុំាងកាយនេះឲ្យផ្សព្វផ្សាយ ដោយចិត្តដ៏បរិសុទ្ធ ផូរផង់ អង្គុយនៅ ឯសរីរដ្ឋាន​បន្តិចបន្តួច​នៃ​កាយ​​ទាំង​អស់​របស់ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថា មិនបានផ្សព្វផ្សាយ ដោយចិត្ត​ដ៏​បរិសុទ្ធ ផូរផង់ មិនមានឡើយ យ៉ាងនោះឯង។ បពិត្រមហារាជ នេះឯង ជាផលនៃ​សមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដ៏រុងរឿងដោយវិសេសផង ថ្លៃថ្លា​ដោយ​វិសេសផង ជាងផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញច្បាស់​ដោយខ្លួនឯង ដូច​បាន​ពោល​មក​ខាងដើម។

[១៣១] ភិក្ខុនោះ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាសចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់​ភាវនាកម្ម ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បីញាណទស្សនៈ គឺបញ្ញាសម្រាប់ដឹង សម្រាប់ឃើញ។ ភិក្ខុនោះ ក៏ដឹងច្បាស់​យ៉ាងនេះ​ថា កាយរបស់​អាត្មាអញនេះ មានរូបប្រកបដោយមហាភូតរូប៤ កើតអំពីមាតា និងបិតា មានសេចក្តីចំរើនដោយជាតិបាយ និងនំ ជាសភាវៈ​មិនទៀង (ទោះបី) មានការ​លាប ដុសខាត់ បំបាត់ក្លិន និងគក់ច្របាច់ ក៏គង់មានសេចក្តីបែកធ្លាយ ខ្ចាត់ខ្ចាយទៅជា​ធម្មតា ក៏ឯវិញ្ញាណរបស់អាត្មាអញនេះសោត អាស្រ័យនៅក្នុងកាយនេះ ជាប់​នៅ​ក្នុងកាយនេះ។ បពិត្រមហារាជ ប្រៀបដូចកែវមណី និងកែវពិទូរ្យដ៏ល្អ មានជាតិបរិសុទ្ធ មាន​ជ្រុង៨ ដែលជាងបានឆ្នៃល្អហើយ មានសម្បុរភ្លឺថ្លាឆ្លុះ បរិបូណ៌​ដោយអាការទាំងពួង (មានដុសលាងជាដើម) ប្រសិនបើមានចេស គេដោតទៅនឹងកែវនោះ ជាចេស​មានពណ៌​ខៀវក្តី លឿងក្តី ក្រហមក្តី សក្តី ជាចេសស៊ីនួនក្តី បុរសដែលមានភ្នែក (ភ្លឺ) គប្បី​យកកែវ​នោះ មកដាក់លើដៃ ហើយពិចារណាមើលថា នេះជាកែវមណី និងកែវពិទូរ្យដ៏ល្អ មាន​ជាតិបរិសុទ្ធ មានជ្រុង៨ ដែលជាងបានឆ្នៃល្អហើយ មានសម្បុរ​ភ្លឺថ្លាឆ្លុះ បរិបូណ៌​ដោយអាការ​ទាំងពួង នេះជាចេសដែលគេដោតទៅក្នុងកែវនោះ ជាចេស​មានពណ៌​ខៀវ​ក្តី លឿងក្តី ក្រហមក្តី សក្តី ជាចេសស៊ីនួនក្តី (ពិតមែន) យ៉ាងណាមិញ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុ​កាលបើចិត្តតាំងមាំ បរិសុទ្ធ ផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាសចាក​ឧបក្កិលេស មានសភាវៈជាចិត្តទន់ គួរដល់​ភាវនាកម្ម ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់ញ័រ ទៅតាមអារម្មណ៍​យ៉ាងនេះហើយ ក៏ទាញនាំបង្អោន​ចិត្តទៅ ដើម្បី​ញាណទស្សនៈ គឺបញ្ញាសម្រាប់ដឹង សម្រាប់ឃើញ ភិក្ខុនោះ ក៏ដឹងច្បាស់​យ៉ាងនេះ​ថា កាយរបស់​អាត្មាអញនេះឯង មានរូប​ប្រកប​ដោយមហាភូតរូប៤ កើតអំពីមាតា និងបិតា មានសេចក្តីចំរើនដោយជាតិបាយ និងនំ ជាសភាវៈ​មិនទៀង (ទោះបី) មានការ​លាប ដុសខាត់ បំបាត់ក្លិន និងគក់ច្របាច់ ក៏គង់មានសេចក្តីបែកធ្លាយ ខ្ចាត់ខ្ចាយជា​ធម្មតា ក៏ឯវិញ្ញាណរបស់អាត្មាអញនេះសោត អាស្រ័យនៅក្នុងកាយនេះ ជាប់​នៅ​ក្នុងកាយនេះ យ៉ាងនោះឯង។ បពិត្រមហារាជ នេះឯង​ជាផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដ៏​រុងរឿងដោយ​វិសេសផង ថ្លៃថ្លាដោយវិសេសផង ជាងផលនៃសមណប្បដិបត្តិទាំងឡាយ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដូច​បានពោល​មកខាងដើម។

[១៣២] ភិក្ខុនោះ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាសចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់​ភាវនាកម្ម ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បីនិមិ្មតនូវកាយ ដែលសម្រេចអំពីចិត្ត។ ភិក្ខុនោះ ក៏និម្មិតនូវកាយផ្សេងចេញអំពីកាយនេះ មានរូប​ដែល​សម្រេច​អំពីចិត្ត មានអវយវៈធំ និងអវយវៈតូចសព្វគ្រប់ មានឥន្ទ្រិយ​មិនថោកថយ បពិត្រមហារាជ ប្រៀបដូចបុរសចាក់បញ្ចេញនូវបណ្តូល អំពីស្មៅយាប្លង បុរសនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា នេះជាស្មៅយាប្លង នេះជាបណ្តូល ស្មៅយាប្លងដោយ​ឡែក បណ្តូលដោយឡែក តែជាបណ្តូល​ដែលអាត្មាអញ​ចាក់បញ្ចេញ​មកអំពី​ស្មៅ​យាប្លង​ហ្នឹងឯង យ៉ាងណា យ៉ាងណាមិញ បពិត្រមហារាជ មួយទៀត ប្រៀបដូចបុរសហូត​ដាវ​ចេញ​អំពីស្រោម បុរសនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា នេះជាដាវ នេះជាស្រោម ដាវផ្សេង ស្រោមផ្សេង តែជាដាវដែលអាត្មាអញ​ហូតចេញមកអំពីស្រោមហ្នឹងឯង យ៉ាងណាមិញ បពិត្រមហារាជ មួយទៀត ប្រៀបដូចបុរស ទាញយកសត្វពស់​ចេញ​អំពី​ស្រោម បុរសនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា នេះជាពស់ នេះជាស្រោម សត្វពស់​ផ្សេង ស្រោមផ្សេង តែជាពស់ដែលអាត្មាអញ ទាញចេញមក​អំពីស្រោម​ហ្នឹងឯង យ៉ាង​ណាមិញ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺ​កិលេស ប្រាសចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់នូវ​ភាវនាកម្ម ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បី​និមិ្មត​នូវ​កាយ ដែលសម្រេចអំពីចិត្តបាន យ៉ាងនោះឯង។ ភិក្ខុនោះ រមែងនិម្មិត​នូវកាយ​ផ្សេង​ ចេញ​អំពីកាយនេះ មានរូប​ដែល​សម្រេច​អំពីចិត្ត មានអវយវៈធំ និងអវយវៈតូចសព្វគ្រប់ មានឥន្ទ្រិយ​មិនថោកថយ។ បពិត្រមហារាជ នេះឯង​ជាផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដ៏​រុងរឿងដោយ​វិសេសផង ថ្លៃថ្លាដោយវិសេសផង ជាង​ផល​នៃ​សមណប្បដិបត្តិទាំងឡាយ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដូច​បានពោល​មក​ខាង​ដើម។

[១៣៣] ភិក្ខុនោះ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាស​ចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់​ភាវនាកម្ម ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុនោះ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បី​តាក់​តែង​ឫទ្ធិ ភិក្ខុនោះ ទទួលនូវការ​តាក់តែងឫទ្ធិជាច្រើនប្រការបាន គឺជាមនុស្ស​ម្នាក់ ធ្វើ​ឲ្យ​ទៅជាច្រើននាក់ក៏បាន មនុស្ស​ច្រើននាក់ ធ្វើឲ្យទៅជាម្នាក់ក៏បាន ធ្វើទីកំបាំង ឲ្យទៅ​ជា​ទីវាលក៏បាន ធ្វើទីវាល ឲ្យទៅជាទីកំបាំង​ក៏បាន ដើរ (ទំលុះ) ទៅក្រៅជញ្ជាំង ក្រៅកំពែង ក្រៅភ្នំ មិនទើសទាក់ ដូចដើរទៅក្នុងទីវាលក៏បាន ធ្វើនូវការមុជចុះ​ និងងើបឡើងក្នុង​ផែន​ដី ដូចមុជងើប​ក្នុងទឹកក៏បាន ដើរទៅលើទឹក មិនបែកធ្លាយទឹក ដូចជា​ដើរលើផែនដី​ក៏បាន អណ្តែត​ទៅឯអាកាសទាំងភ្នែន ដូចជាសត្វស្លាបក៏បាន ចាប់ស្ទាបអង្អែល​ព្រះចន្ទ និង​ព្រះអាទិត្យទាំងនេះ ដែលមានឫទ្ធិច្រើនយ៉ាងនោះ មានអានុភាពច្រើនយ៉ាងនោះ ដោយដៃ​ក៏បាន ញុំាងអំណាច​ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយកាយ ដរាបដល់ព្រហ្មលោកក៏បាន បពិត្រមហារាជ ប្រៀបដូចជាស្មូនឆ្នាំងក្តី អន្តេវាសិកនៃស្មូនឆ្នាំងក្តី ដែលឈ្លាសវៃ កាលបើ​ដីស្អិតដែលគេច្របាច់ល្អហើយ បើចង់ធ្វើនូវភាជន៍ដ៏ប្លែកណាៗ ក៏គប្បីធ្វើឲ្យសម្រេច​ទៅ​ជាភាជន៍នោះៗបាន យ៉ាងណាមិញ បពិត្រមហារាជ មួយទៀត ជាងភ្លុកក្តី អន្តេវាសិក​របស់​ជាងភ្លុកក្តី ដែលឈ្លាសវៃ កាលបើភ្លុកដែលគេធ្វើបរិកម្មល្អហើយ បើចង់ធ្វើនូវ​គ្រឿង​ប្រើប្រាស់ ជាវិការៈនៃ​ភ្លុកដ៏ប្លែកណាៗ ក៏គប្បីធ្វើឲ្យសម្រេចនូវគ្រឿង​ប្រើប្រាស់ ជាវិការៈ​នៃ​ភ្លុក​ដ៏ប្លែកនោះៗបាន យ៉ាងណាមិញ បពិត្រមហារាជ មួយវិញទៀត ជាងមាសក្តី អន្តេវាសិករបស់ជាងមាសក្តី ដែលឈ្លាសវៃ កាលបើមាសដែលគេធ្វើបរិកម្ម​ល្អហើយ បើចង់ធ្វើនូវគ្រឿង​ប្រើប្រាស់ ជាវិការៈនៃមាសដ៏ប្លែកណាៗ ក៏គប្បីធ្វើឲ្យសម្រេច​នូវ​គ្រឿង​ប្រើប្រាស់ ជាវិការៈនៃ​មាសដ៏ប្លែកនោះៗបាន យ៉ាង​ណាមិញ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុ កាល​បើ​ចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺ​កិលេស ប្រាសចាកឧបក្កិលេស មាន​សភាព​ជា​ចិត្តទន់ គួរដល់ការ​ភាវនា ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាង​នេះ​ហើយ ក៏រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បីតាក់តែង​នូវឫទ្ធិបាន យ៉ាង​នោះ​ឯង។ ភិក្ខុ​នោះ រមែងទទួល​ចំពោះនូវ​ការតាក់តែង​ឫទ្ធិ មានប្រការច្រើនបាន គឺមនុស្ស​ម្នាក់ ធ្វើ​ឲ្យ​ទៅជាច្រើននាក់ក៏បាន មនុស្ស​ច្រើននាក់ ធ្វើឲ្យទៅជាម្នាក់វិញក៏បាន ធ្វើទីកំបាំង ឲ្យទៅ​ជា​ទីវាលក៏បាន ធ្វើទីវាល ឲ្យទៅជាទីកំបាំង​ក៏បាន ដើរ (ទំលុះ) ទៅក្រៅជញ្ជាំង ក្រៅ​កំពែង ក្រៅភ្នំ មិនទើសទាក់ ដូចជាដើរទៅក្នុងទីវាលក៏បាន ធ្វើនូវការមុជចុះ​ និង​ការងើប​ឡើង​ក្នុង​ផែន​ដី ដូចជាមុជងើប​ក្នុងទឹកក៏បាន ដើរទៅលើទឹក មិនបែកធ្លាយទឹក ដូចជា​ដើរ​ទៅ​លើ​ផែនដី​ក៏បាន អណ្តែត​ទៅឯអាកាសទាំងភ្នែន ដូចជាសត្វស្លាបក៏បាន ចាប់ស្ទាប​អង្អែល​​ព្រះចន្ទ និង​ព្រះអាទិត្យទាំងនេះ ដែលមានឫទ្ធិច្រើនយ៉ាងនេះ មាន​អានុភាព​ច្រើន​យ៉ាង​នេះ ដោយដៃ​ក៏បាន ញុំាងអំណាច​ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយកាយ ដរាប​ដល់ព្រហ្មលោក​ក៏បាន។ បពិត្រមហារាជ នេះឯង​ជាផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ដ៏​រុងរឿងដោយ​វិសេសផង ថ្លៃថ្លាដោយវិសេសផង ជាង​ផល​នៃ​សមណប្បដិបត្តិ​ទាំង​ឡាយ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដូច​បានពោល​មក​ខាង​ដើម។

[១៣៤] ភិក្ខុនោះ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាស​​ចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់ការ​ភាវនា ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ក្នុងសោតធាតុជា​ទិព្វ។ ភិក្ខុនោះ កាលបើមានសោតធាតុជាទិព្វបរិសុទ្ធស្អាត កន្លងបង់នូវសោតធាតុជា​របស់​មនុស្សធម្មតាហើយ រមែងឮនូវសម្លេងទាំងពីរ គឺសម្លេងទិព្វ១ សម្លេង​មនុស្ស១ ដែលនៅក្នុងទីឆ្ងាយក្តី ក្នុងទីជិតក្តីបាន បពិត្រមហារាជ ប្រៀបដូច​បុរស ដែលដើរ​ទៅកាន់​ផ្លូវឆ្ងាយ បុរសនោះ ឮសម្លេងស្គរធំក្តី សម្លេងសំភោរក្តី សម្លេងស័ង្ខក្តី សម្លេងស្គរជ័យក្តី សម្លេងស្គរតូចក្តី បុរសនោះ ក៏មាន​សេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា នេះជាសម្លេងស្គរធំ នេះជាសម្លេងសំភោរ នេះជាសម្លេងស័ង្ខ នេះជាសម្លេងស្គរជ័យ នេះជាសម្លេងស្គរតូច យ៉ាង​ណាមិញ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺ​កិលេស ប្រាស​​ចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់ការ​ភាវនា ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ក្នុង​សោតធាតុ​ជា​ទិព្វ ភិក្ខុនោះ កាលបើមានសោតធាតុជាទិព្វបរិសុទ្ធស្អាត កន្លង​បង់​នូវ​សោតធាតុ​ ជា​របស់​មនុស្សធម្មតាហើយ រមែងឮសម្លេងទាំងពីរ គឺសម្លេងទិព្វ១ សម្លេង​មនុស្ស១ ដែលនៅក្នុងទីឆ្ងាយក្តី ក្នុងទីជិតក្តី យ៉ាងនោះឯង។ បពិត្រមហារាជ នេះឯង​ជាផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ដ៏​រុងរឿងដោយ​វិសេសផង ថ្លៃថ្លាដោយវិសេសផង ជាង​ផល​នៃ​សមណប្បដិបត្តិ​ទាំង​ឡាយ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដូច​បានពោល​មក​ខាង​ដើម។

[១៣៥] ភិក្ខុនោះ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាស​​ចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់​ការភាវនា ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញនាំបង្អោននូវចិត្តទៅ ដើម្បី​ចេតោបរិយញ្ញាណ (ប្រាជ្ញាជាគ្រឿងកំណត់ដឹង​នូវចិត្តសត្វដទៃ)។ ភិក្ខុនោះ ក៏កំណត់ដឹង​ច្បាស់នូវ​ចិត្តនៃសត្វទាំងឡាយដទៃ និងចិត្តនៃបុគ្គលទាំងឡាយដទៃ ដោយចិត្ត​របស់ខ្លួន​បាន ចិត្តដែលប្រកបដោយរាគៈក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តប្រកបដោយរាគៈ ចិត្តដែល​ប្រាស​ចាក​រាគៈហើយក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តប្រាសចាករាគៈហើយ ចិត្តដែលប្រកបដោយទោសៈ​ក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តប្រកបដោយទោសៈ ចិត្តដែល​ប្រាស​ចាកទោសៈហើយក្តី ក៏ដឹង​ច្បាស់​ថា ចិត្តប្រាសចាកទោសៈហើយ ចិត្តដែលប្រកបដោយមោហៈក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តប្រកបដោយមោហៈ ចិត្តដែល​ប្រាស​ចាក​មោហៈហើយក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្ត​ប្រាសចាក​មោហៈហើយ ចិត្តដែលរួញថយ [អដ្ឋកថា ថា ចិត្តដែល​ត្រូវថីនមិទ្ធ​គ្រប​សង្កត់។]ក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តរួញថយ ចិត្តដែលរាយមាយ [ចិត្តដែល​ប្រកបដោយ​ឧទ្ធច្ចៈ។]ក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តរាយមាយ ចិត្តដែលជាមហគ្គតៈ គឺចិត្តដល់នូវ​ភាវៈ​ជាធំ (បានដល់រូបាវចរ និងអរូបាវចរ)ក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តជាមហគ្គតៈ ចិត្តដែលមិនមែន​ជា​មហគ្គតៈ គឺជាកាមាវចរក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមិនមែនជាមហគ្គតៈ ចិត្តដែលមាន​ចិត្ត​ដទៃ​ក្រៃលែង​ជាង គឺជាកាមាវចរក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមានចិត្តដទៃ​ក្រៃលែងជាង ចិត្តដែល​មិនមាន​ចិត្តដទៃក្រៃលែងជាង គឺរូបាវចរ និងអរូបាវចរក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមិនមានចិត្ត​ដទៃក្រៃលែងជាង ចិត្តដែល​តាំងមាំហើយក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តតាំងមាំហើយ [ចិត្តជាអប្បនាសមាធិ ឬឧបចារសមាធិ។] ចិត្តដែល​មិនបានតាំងមាំក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្ត​មិនបានតាំងមាំ​ ចិត្តដែលរួចស្រឡះ [ចិត្តដែល​រួចដោយ​តទង្គវិមុត្តិ និងវិក្ខម្ភនវិមុត្តិ។] ហើយក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តរួចស្រឡះហើយ ចិត្តដែលមិនទាន់រួចស្រឡះ​ក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមិនទាន់​រួចស្រឡះ។ បពិត្រមហារាជ ប្រៀបដូច​ស្ត្រីក្តី បុរសក្តី ដែល​នៅក្មេង ជាក្រមុំ កម្លោះ ដែលនៅកំពុងតែចូលចិត្តនឹងប្រដាប់តាក់តែងរាងកាយ កាល​ឆ្លុះ​មើលនូវ​ស្រមោល នៃ​មុខរបស់ខ្លួន​ក្នុងកញ្ចក់ ដ៏បរិសុទ្ធស្អាតក្តី ក្នុងភាជន៍​ដ៏ពេញ​ដោយទឹក​ថ្លាក្តី បើស្រមោលនៃមុខប្រកបដោយទោស មានមុនជាដើម ក៏ដឹងថា មុខ​ប្រកប​ដោយទោស បើស្រមោលនៃមុខមិនប្រកបដោយទោសក្តី ក៏ដឹងថា មុខមិន​ប្រកប​ដោយទោស យ៉ាងណាមិញ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុ​កាលបើចិត្តតាំងមាំ បរិសុទ្ធ ផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាស​​ចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់​ការភាវនា ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែង​ទាញនាំ​បង្អោន​នូវ​ចិត្ត​ទៅ ដើម្បី​ចេតោបរិយញ្ញាណ ភិក្ខុនោះ រមែងកំណត់ដឹង​ច្បាស់នូវ​ចិត្តនៃ​សត្វ​ទាំង​ឡាយ​ដទៃ និងចិត្តនៃបុគ្គលទាំងឡាយដទៃ ដោយចិត្ត​របស់ខ្លួន​បាន ចិត្តដែលប្រកប​ដោយ​រាគៈក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តប្រកបដោយរាគៈ ចិត្តដែល​ប្រាស​ចាក​រាគៈហើយក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តប្រាសចាករាគៈហើយ ចិត្តដែលប្រកបដោយទោសៈ​ក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តប្រកបដោយទោសៈ ចិត្តដែល​ប្រាស​ចាកទោសៈហើយក្តី ក៏ដឹង​ច្បាស់​ថា ចិត្តប្រាស​ចាក​ទោសៈហើយ ចិត្តដែលប្រកបដោយមោហៈក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តប្រកប​ដោយ​មោហៈ ចិត្តដែល​ប្រាស​ចាក​មោហៈហើយក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្ត​ប្រាសចាក​មោហៈហើយ ចិត្តដែលរួញថយក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តរួញថយ ចិត្តដែលរាយមាយក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្ត​រាយមាយ ចិត្តដែលជាមហគ្គតៈក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តជាមហគ្គតៈ ចិត្តដែលមិនមែន​ជា​មហគ្គតៈក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមិនមែនជាមហគ្គតៈ ចិត្តដែលមាន​ចិត្ត​ដទៃ​ក្រៃលែង​ជាង​ក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមានចិត្តដទៃ​ក្រៃលែងជាង ចិត្តដែល​មិនមាន​ចិត្តដទៃក្រៃលែងជាង​ក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមិនមានចិត្ត​ដទៃក្រៃលែងជាង ចិត្តដែល​តាំងមាំហើយក្តី ក៏ដឹង​ច្បាស់​ថា ចិត្តតាំងមាំហើយ ចិត្តដែល​មិនតាំងមាំក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្ត​មិនតាំងមាំ​ ចិត្ត​ដែល​រួចស្រឡះហើយក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តរួចស្រឡះហើយ ចិត្តដែលមិនទាន់រួចស្រឡះ​ក្តី ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមិនទាន់​រួចស្រឡះ យ៉ាងនោះឯង។ បពិត្រមហារាជ នេះឯង​ជាផល​នៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ដ៏​រុងរឿងដោយ​វិសេសផង ថ្លៃថ្លា​ដោយ​វិសេសផង ជាង​ផល​នៃ​សមណប្បដិបត្តិ​ទាំង​ឡាយ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួន​ឯង ដូច​បានពោល​មក​ខាង​ដើម។

[១៣៦] ភិក្ខុនោះ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាស​​​ចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់​ការភាវនា ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញនាំបង្អោននូវចិត្តទៅ ដើម្បី​បុព្វេនិវាសានុស្សតិញ្ញាណ (ប្រាជ្ញាជាគ្រឿងរលឹកតាមនូវខន្ធ ដែល​សត្វធ្លាប់​អាស្រ័យ​នៅ ក្នុងភពមុន)។ ភិក្ខុនោះ រមែងរលឹក​តាមនូវបុព្វេនិវាស គឺខន្ធដែលសត្វ​ធ្លាប់អាស្រ័យ​នៅហើយ ក្នុងភពមុនជាច្រើនប្រការ ការរលឹក​បាននោះ តើដូចម្តេច គឺរលឹកបាន​១ជាតិខ្លះ ២ជាតិខ្លះ ៣ជាតិខ្លះ ៤ជាតិខ្លះ ៥ជាតិខ្លះ ១០ជាតិខ្លះ ២០ជាតិខ្លះ ៣០ជាតិខ្លះ ៤០ជាតិខ្លះ ៥០ជាតិខ្លះ ១០០ជាតិខ្លះ ១ពាន់ជាតិខ្លះ ១សែនជាតិខ្លះ អនេកសំវដ្តកប្ប គឺ​កប្ប​ដែលវិនាស​ជាច្រើនខ្លះ អនេកវិវដ្តកប្ប គឺកប្បដែលចម្រើន​ជាច្រើនខ្លះ អនេក​សំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះ [កប្បមាន៤ គឺគិតតាំងពីថ្ងៃដែល​កប្បវិនាស ទៅទល់គ្នានឹងភ្លើង​ឆេះអស់​រលីង ហៅថា សំវដ្តកប្ប១ តាំងពីភ្លើងឆេះអស់ នៅសល់តែអាកាសសូន្យទទេ ហៅថា សំវដ្តដ្ឋាយិកប្ប១ តាំងអំពីកកើតដីឡើងជាថ្មី ទៅទល់នឹង​កាលដែលកើត​មាន​ព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ ហៅថា វិវដ្តកប្ប១ តាំងអំពីព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទកើតឡើង ទៅទល់​នឹង​វិនាសវិញ ហៅថា វិវដ្តដ្ឋាយិកប្ប១ រួមកប្បទាំង៤នេះចូលជាមួយគ្នា ហៅថា សំវិវដ្តកប្ប ឬហៅថា មហាកប្ប សំវិវដ្តកប្បដែលច្រើន ហៅថា អនេកសំវដ្តវិវដ្តកប្ប។]ថា អាត្មាអញ បានកើតក្នុងភពឯណោះ មានឈ្មោះយ៉ាងនេះ មានគោត្រយ៉ាងនេះ មានសម្បុរ​យ៉ាងនេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ បានទទួលសុខ និងទុក្ខ​យ៉ាងនេះ មានកំណត់​អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ លុះអាត្មាអញច្យុត​ចាកភពនោះហើយ បានទៅកើត​ក្នុងភព​ឯណោះ ដែល​អាត្មាអញ​បានកើតក្នុងភពនោះ មានឈ្មោះយ៉ាងនេះ មានគោត្រយ៉ាងនេះ មាន​សម្បុរ​​យ៉ាងនេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ បានទទួលសុខ និងទុក្ខ​យ៉ាងនេះ មានកំណត់​អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ លុះអាត្មាអញ ច្យុត​ចាកភពនោះហើយ ក៏បានទៅកើត​ក្នុងភពនេះ។ ភិក្ខុនោះ រលឹកតាមនូវបុព្វេនិវាសជាច្រើនប្រការ ព្រមទាំងអាការ គឺសម្បុរ និងអាហារ​ជាដើម ព្រមទាំងឧទ្ទេស គឺឈ្មោះ និងគោត្រត្រកូល ដោយប្រការ​ដូច្នេះឯង។ បពិត្រ​មហារាជ ប្រៀបដូច​បុរស ដែលចេញអំពីស្រុក​របស់ខ្លួន ទៅកាន់ស្រុកដទៃ រួច​ចេញ​អំពីស្រុកនោះ ហើយទៅកាន់​ស្រុកដទៃទៀត បុរសនោះ ចេញអំពីស្រុកនោះហើយ ទើប​ត្រឡប់​មកកាន់ស្រុក​របស់ខ្លួន​ដដែលវិញ បុរសនោះ គប្បី​មានសេចក្តីត្រិះរិះ​យ៉ាង​នេះថា អាត្មាអញ បានចេញអំពីស្រុក​របស់ខ្លួន ទៅកាន់ស្រុកឯណោះ ក្នុងស្រុកនោះ អាត្មាអញ បានឈរយ៉ាងនេះ បានអង្គុយយ៉ាងនេះ បាននិយាយយ៉ាងនេះ បានស្ងៀម​យ៉ាងនេះ លុះអាត្មាអញ ​ចេញ​អំពីស្រុកនោះហើយ បានទៅកាន់​ស្រុកឯណោះទៀត ក៏ក្នុងស្រុក​នោះឯង អាត្មាអញ បានឈរយ៉ាងនេះ បានអង្គុយយ៉ាងនេះ បាននិយាយយ៉ាងនេះ បានស្ងៀម​យ៉ាងនេះ អាត្មាអញ ​ចេញ​អំពីស្រុកនោះហើយ ក៏បានត្រឡប់​មកកាន់​ស្រុក​របស់​ខ្លួន​ដដែលវិញ យ៉ាងណាមិញ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុ​ កាល​បើចិត្តតាំងមាំ បរិសុទ្ធ ផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាស​​​ចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់​ការភាវនា ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញ​នាំបង្អោន​នូវចិត្តទៅ ដើម្បី​បុព្វេនិវាសានុស្សតិញ្ញាណ ភិក្ខុនោះ រមែងរលឹក​តាមនូវ​បុព្វេនិវាសជាច្រើនប្រការ ការរលឹក​បាននោះ តើដូចម្តេច គឺរលឹកបាន​១ជាតិខ្លះ ២ជាតិ​ខ្លះ ៣ជាតិខ្លះ ៤ជាតិខ្លះ ៥ជាតិខ្លះ ១០ជាតិខ្លះ ២០ជាតិខ្លះ ៣០ជាតិខ្លះ ៤០ជាតិខ្លះ ៥០​ជាតិ​ខ្លះ ១០០ជាតិខ្លះ ១ពាន់ជាតិខ្លះ ១សែនជាតិខ្លះ អនេកសំវដ្តកប្បខ្លះ អនេកវិវដ្តកប្ប​ខ្លះ អនេក​សំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះថា អាត្មាអញ បានកើតក្នុងភពឯណោះ មានឈ្មោះយ៉ាងនេះ មានគោត្រយ៉ាងនេះ មានសម្បុរ​យ៉ាងនេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ បានទទួលសុខ និងទុក្ខ​យ៉ាងនេះ មានកំណត់​អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ លុះអាត្មាអញច្យុត​ចាកភពនោះហើយ បាន​ទៅ​កើត​​ក្នុងភព​ឯណោះ ដែល​អាត្មាអញ​បានកើតក្នុងភពនោះ មានឈ្មោះយ៉ាងនេះ មាន​គោត្រ​យ៉ាងនេះ មាន​សម្បុរ​​យ៉ាងនេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ បានទទួលសុខ និងទុក្ខ​យ៉ាង​នេះ មានកំណត់​អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ លុះអាត្មាអញ ច្យុត​ចាកភពនោះហើយ ក៏បាន​ទៅ​កើត​​ក្នុងភពនេះ ភិក្ខុនោះ រមែងរលឹកតាមនូវបុព្វេនិវាសជាច្រើនប្រការ ព្រមទាំងអាការ ព្រមទាំងឧទ្ទេស ដោយប្រការ​ដូច្នេះឯង យ៉ាងនោះឯង។ បពិត្រមហារាជ នេះឯង​ជាផល​នៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ដ៏​រុងរឿងដោយ​វិសេសផង ថ្លៃថ្លា​ដោយ​វិសេសផង ជាង​ផល​នៃ​សមណប្បដិបត្តិ​ទាំង​ឡាយ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួន​ឯង ដូច​បានពោល​មក​ខាង​ដើម។

[១៣៧] ភិក្ខុនោះ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាស​​​ចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់​ការភាវនា ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញនាំបង្អោននូវចិត្តទៅ ដើម្បី​ ចុតូបបាតញ្ញាណ (ប្រាជ្ញាជាគ្រឿងដឹងនូវ ចុតិ និងបដិសន្ធិ) នៃពួកសត្វ គឺ ទិព្វចក្ខុញ្ញាណ ។ ភិក្ខុនោះ មានចក្ខុដូចជាទិព្វ បរិសុទ្ធស្អាត កន្លងបង់នូវចក្ខុ​ជារបស់មនុស្សធម្មតា បានឃើញ​នូវ​សត្វទាំងឡាយ ដែលច្យុត ដែលកើតឡើង ថោកទាប និងឧត្តម មានសម្បុរល្អ មានសម្បុរអាក្រក់ មានគតិល្អ មានគតិអាក្រក់ រមែងដឹងច្បាស់​នូវពួក​សត្វ ដែលប្រព្រឹត្តទៅតាមកម្មរបស់ខ្លួនថា អើហ្ន៎ សត្វពួកនេះ ប្រកបដោយ​កាយទុច្ចរិត ប្រកបដោយ​វចីទុច្ចរិត ប្រកបដោយ​មនោទុច្ចរិត ជាអ្នកតិះដៀល​នូវ​ព្រះអរិយៈ​ទាំង​ឡាយ ជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ កាន់យកនូវ​អំពើជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ សត្វពួកនោះ លុះទំលាយ​កាយខាងនាយ​ អំពី​សេចក្តីស្លាប់ រមែងទៅកើត​ក្នុងតិរច្ឆាន ប្រេត អសុរកាយ នរក អើហ្ន៎ ចំណែក​ឯសត្វ​ពួកនេះ ប្រកបដោយ​កាយសុចរិត ប្រកបដោយ​វចីសុចរិត ប្រកបដោយ​មនោសុចរិត ជាអ្នកមិនតិះដៀល​នូវ​ព្រះអរិយៈ​ទាំង​ឡាយ ជាសម្មាទិដ្ឋិ កាន់យកនូវ​អំពើជាសម្មាទិដ្ឋិ សត្វពួកនោះ លុះទំលាយ​កាយខាងនាយ​ អំពី​សេចក្តីស្លាប់ រមែងចូលទៅកាន់លោក គឺមនុស្ស សុគតិ និងសួគ៌ ភិក្ខុនោះ មានចក្ខុដូចជាទិព្វ ដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងបង់នូវចក្ខុ​ជារបស់​មនុស្ស​ធម្មតា បានឃើញ​នូវ​សត្វទាំងឡាយ ដែលច្យុត ដែលកើតឡើង ជាសត្វថោកថយ និងឧត្តម មានសម្បុរល្អ មានសម្បុរអាក្រក់ មានគតិល្អ មានគតិអាក្រក់ រមែងដឹងច្បាស់​នូវពួក​សត្វ ដែលប្រព្រឹត្តទៅតាមកម្មរបស់ខ្លួន ដោយប្រការដូច្នេះ។ បពិត្រមហារាជ ប្រៀប​ដូចជា​ប្រាសាទ ដែលតាំងនៅក្បែរផ្លូវបែកជា៣ [សព្ទនេះ ប្រែថា ផ្លូវបែកជា៤​ក៏បាន។] នាកណ្តាលក្រុង បុរសដែលមានភ្នែក (ភ្លឺ) ឈរនៅ​លើប្រាសាទនោះ ក៏គប្បី​ឃើញ​នូវមនុស្សទាំងឡាយ ដែលចូលទៅកាន់ផ្ទះក្តី ចេញអំពីផ្ទះក្តី ត្រាច់ទៅមកអំពី​ច្រកផ្លូវ ទៅកាន់ថ្នល់ក្តី អង្គុយនៅក្នុងផ្លូវបែកជា៣ នាកណ្តាលក្រុងក្តី បុរសនោះ គប្បី​មានសេចក្តីត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា មនុស្សទាំងនុ៎ះ ចូលទៅកាន់ផ្ទះ មនុស្សទាំងនុ៎ះ​ចេញ​អំពី​ផ្ទះ មនុស្សទាំងនុ៎ះដើរទៅមកអំពី​ច្រកផ្លូវ ទៅកាន់ថ្នល់ មនុស្សទាំងនុ៎ះ អង្គុយ​នៅ​ក្នុង​ផ្លូវ​បែក​ជា៣ នាកណ្តាលក្រុង យ៉ាងណាមិញ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុ កាលបើចិត្តតាំងមាំ បរិសុទ្ធ ផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាស​​​ចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់​ការភាវនា ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែង​ទាញនាំបង្អោននូវចិត្តទៅ ដើម្បីបញ្ញាជាគ្រឿងដឹងនូវ ចុតិ និងបដិសន្ធិ នៃពួកសត្វ ភិក្ខុ​នោះ មានចក្ខុដូចជាទិព្វ ដ៏បរិសុទ្ធស្អាត កន្លងបង់នូវចក្ខុ​ជារបស់មនុស្សធម្មតា រមែង​ឃើញ​​នូវ​សត្វទាំងឡាយ ដែលច្យុត ដែលកើតឡើង ជាសត្វថោកទាប និងខ្ពង់ខ្ពស់ មាន​សម្បុរ​ល្អ មានសម្បុរអាក្រក់ មានគតិល្អ មានគតិអាក្រក់ រមែងដឹងច្បាស់​នូវពួក​សត្វ ដែល​ប្រព្រឹត្តទៅ តាមកម្មរបស់ខ្លួនថា អើហ្ន៎ សត្វពួកនេះ ប្រកបដោយ​កាយទុច្ចរិត ប្រកប​ដោយ​វចីទុច្ចរិត ប្រកបដោយ​មនោទុច្ចរិត តិះដៀល​នូវ​ព្រះអរិយៈ​ទាំង​ឡាយ ជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ កាន់យកនូវ​អំពើជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ សត្វពួកនោះ លុះទំលាយ​កាយទៅខាងនាយ​ អំពី​សេចក្តី​ស្លាប់ រមែងចូលទៅកើត​ក្នុងកំណើតនៃតិរច្ឆាន ប្រេត អសុរកាយ នរក អើហ្ន៎ ចំណែក​ឯសត្វ​ពួកនេះ ប្រកបដោយ​កាយសុចរិត ប្រកបដោយ​វចីសុចរិត ប្រកបដោយ​មនោ​សុចរិត មិនបានតិះដៀល​នូវ​ព្រះអរិយៈ​ទាំង​ឡាយ ជាសម្មាទិដ្ឋិ កាន់យកនូវ​អំពើ​ជា​សម្មាទិដ្ឋិ សត្វពួកនោះ លុះទំលាយ​កាយទៅខាងនាយ​ អំពី​សេចក្តីស្លាប់ រមែងចូល​ទៅ​កាន់​លោក គឺមនុស្ស សុគតិ និងឋានសួគ៌ ភិក្ខុនោះ មានចក្ខុដូចជាទិព្វ ដ៏បរិសុទ្ធ ផូរផង់ កន្លងបង់នូវចក្ខុ​ជារបស់​មនុស្ស​ធម្មតា រមែងឃើញ​នូវ​សត្វទាំងឡាយ ដែលច្យុត ដែល​កើត​ឡើង ជាសត្វថោកថយ និងខ្ពង់ខ្ពស់ មានសម្បុរល្អ មានសម្បុរអាក្រក់ មានគតិល្អ មានគតិអាក្រក់ រមែងដឹងច្បាស់​នូវពពួក​សត្វ ដែលប្រព្រឹត្តទៅតាមកម្មរបស់ខ្លួន យ៉ាង​នោះ​ឯង។ បពិត្រមហារាជ នេះឯង​ជាផល​នៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ដ៏​រុងរឿងដោយ​វិសេសផង ថ្លៃថ្លា​ដោយ​វិសេសផង ជាង​ផល​នៃ​សមណប្បដិបត្តិ​ទាំង​ឡាយ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួន​ឯង ដូច​បានពោល​មក​ខាង​ដើម។

[១៣៨] ភិក្ខុនោះ កាលបើចិត្តតាំងមាំបរិសុទ្ធផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាស​​​ចាកឧបក្កិលេស មានសភាពជាចិត្តទន់ គួរដល់​ភាវនាកម្ម ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែងទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បី​ អាសវក្ខយញ្ញាណ (ប្រាជ្ញាដឹងនូវធម៌ជាគ្រឿងអស់​ទៅនៃ​អាសវៈ)។ ភិក្ខុនោះ រមែង​ដឹង​តាមពិតថា នេះជាទុក្ខ ដឹងតាមពិតថា នេះជាទីប្រជុំកើតឡើងនៃទុក្ខ ដឹងតាមពិតថា នេះ​ជាព្រះនិព្វាន ជាគ្រឿង​រលត់ទុក្ខ ដឹងតាមពិតថា នេះជាផ្លូវ​ប្រតិបត្តិ​ដំណើរ ទៅកាន់​ព្រះនិព្វាន ជាគ្រឿង​រលត់ទុក្ខ ដឹងតាមពិតថា នេះជាអាសវៈ ដឹងតាមពិតថា ធម៌ [សេចក្តី​កើត​នៃអវិជ្ជាជាហេតុ នាំឲ្យកើតអាសវៈ។] នេះ ជាទីប្រជុំ​កើតឡើង​នៃអាសវៈ ដឹងតាមពិតថា ធម៌នេះជាគ្រឿង​រលត់នៃ​អាសវៈ ដឹងតាមពិតថា ធម៌នេះជាផ្លូវ​ប្រតិបត្តិដំណើរទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ជាគ្រឿង​រលត់នៃអាសវៈ។ កាលបើភិក្ខុនោះដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះហើយ ចិត្តក៏ផុតស្រឡះ​ចាក​កាមាសវៈ [សេចក្តី​ត្រេកត្រអាល ត្រាំនៅក្នុងកាម ហៅថា កាមាសវៈ។]ផង ចិត្តក៏ផុត​ស្រឡះ​ចាក​ភវាសវៈ [សេចក្តីត្រេកត្រអាលត្រាំនៅក្នុងភពទាំង៣ ហៅថា ភវាសវៈ។]ផង ចិត្តក៏ផុតស្រឡះ ចាកអវិជ្ជាសវៈ [សេចក្តីមិនដឹងក្នុងសច្ចៈទាំង៤ ទាំង​មិនដឹង​នូវ​ចំណែក​នៃខន្ធខាងដើម ខាងចុង ទាំងខាងដើម ខាងចុង និងបដិច្ចសមុប្បាទធម៌ ហៅថា អវិជ្ជាសវៈ។]ផង។ កាលបើចិត្តភិក្ខុនោះ បានផុតស្រឡះហើយ សេចក្តី​ដឹងក៏កើតឡើង ដល់​ភិក្ខុនោះថា ចិត្តរបស់អាត្មាអញផុតស្រឡះហើយ។ ភិក្ខុនោះ ដឹងច្បាស់ថា ជាតិរបស់​អាត្មាអញអស់ហើយ មគ្គព្រហ្មចរិយៈ អាត្មាអញ បានប្រព្រឹត្ត​គ្រប់គ្រាន់ហើយ សោឡសកិច្ច អាត្មាអញ ក៏បានធ្វើ​ស្រេចហើយ មគ្គភាវនាកិច្ចដទៃ ប្រព្រឹត្តទៅ​ដើម្បី​សោឡសកិច្ចនេះទៀត មិនមានឡើយ។ បពិត្រមហារាជ ប្រៀបដូច​ជារអាងទឹក លើកំពូល​ភ្នំ ជាទឹកដ៏ថ្លាស្អាត មិនល្អក់ បុរសដែល​មានភ្នែក (ភ្លឺ) ឈរនៅមាត់​នៃរអាង​ទឹក​នោះ ក៏គប្បីឃើញនូវខ្យង និងខ្ចៅផង នូវក្រួស និងដុំថ្មផង នូវហ្វូង​នៃត្រីផង កំពុង​ត្រាច់​ទៅក្តី ឈប់នៅក្តី ក្នុងរអាងនោះ បុរសនោះ គប្បីមានសេចក្តី​ត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា រអាងទឹក​នេះឯង ថ្លាស្អាត មិនល្អក់ ខ្យង និងខ្ចៅទាំងឡាយក្តី ក្រួស និងដុំថ្មក្តី ហ្វូងនៃត្រីទាំង​នេះក្តី ត្រាច់ទៅខ្លះ ឈប់នៅខ្លះ ក្នុងរអាងនោះ យ៉ាងណាមិញ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុ កាលបើចិត្ត​តាំងមាំ បរិសុទ្ធ ផូរផង់ មិនមានទីទួល គឺកិលេស ប្រាស​​​ចាកឧបក្កិលេស មានសភាព​ជា​ចិត្ត​ទន់ គួរដល់​ភាវនាកម្ម ដល់នូវ​សេចក្តី​មិនញាប់​ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍ យ៉ាងនេះហើយ រមែង​ទាញនាំបង្អោននូវចិត្តទៅ ដើម្បីអាសវក្ខយញ្ញាណ ភិក្ខុនោះឯង រមែង​ដឹង​តាម​ពិត​ថា នេះជាទុក្ខ ដឹងតាមពិតថា នេះជាទីប្រជុំកើតឡើងនៃទុក្ខ ដឹងតាមពិតថា នេះ​ជា​ព្រះនិព្វាន ជាគ្រឿង​រលត់ទុក្ខ ដឹងតាមពិតថា នេះជាផ្លូវ​ប្រតិបត្តិ​ដំណើរ ទៅកាន់​ព្រះ​និព្វាន ជាគ្រឿង​រលត់ទុក្ខ ដឹងតាមពិតថា នេះជាអាសវៈ ដឹងតាមពិតថា ធម៌នេះ ជា​ទី​ប្រជុំ​កើតឡើង​នៃអាសវៈ ដឹងតាមពិតថា ធម៌នេះជាគ្រឿង​រលត់នៃ​អាសវៈ ដឹងតាមពិតថា ធម៌នេះជាផ្លូវ​ប្រតិបត្តិដំណើរទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ជាគ្រឿង​រលត់នៃអាសវៈ យ៉ាងនោះ​ឯង។ កាលបើភិក្ខុនោះដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះហើយ ចិត្តក៏ផុតស្រឡះ​ចាក​កាមាសវៈផង ចិត្តក៏ផុត​ស្រឡះ​ចាក​ភវាសវៈផង ចិត្តក៏ផុតស្រឡះ ចាកអវិជ្ជាសវៈផង។ កាលបើចិត្តភិក្ខុនោះ បានផុតស្រឡះហើយ សេចក្តី​ដឹងក៏កើតឡើង ដល់​ភិក្ខុនោះថា ចិត្ត​របស់​អាត្មាអញផុតស្រឡះហើយ។ ភិក្ខុនោះ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ជាតិរបស់​អាត្មាអញ​អស់​ហើយ មគ្គព្រហ្មចរិយៈ អាត្មាអញ បានប្រព្រឹត្ត​គ្រប់គ្រាន់ហើយ សោឡសកិច្ច អាត្មាអញ ក៏បានធ្វើ​ស្រេចហើយ មគ្គភាវនាកិច្ចដទៃ ប្រព្រឹត្តទៅ​ដើម្បី​សោឡសកិច្ចនេះទៀត មិន​មាន​ឡើយ។ បពិត្រមហារាជ នេះឯង​ជាផល​នៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ដ៏​រុងរឿងដោយ​វិសេសផង ថ្លៃថ្លា​ដោយ​វិសេសផង ជាង​ផល​នៃ​សមណប្បដិបត្តិ​ទាំង​ឡាយ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួន​ឯង ដូច​បានពោល​មក​ខាង​ដើម។ បពិត្រមហារាជ មួយវិញទៀត ផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ដទៃទៀត ដ៏លើសលុបដោយ​វិសេសក្តី ថ្លៃថ្លា​ដោយ​វិសេសក្តី ជាង​ផល​នៃ​សមណប្បដិបត្តិ​ ដែល​ឃើញ​ច្បាស់ដោយខ្លួន​ឯងនេះទៅទៀត មិនមានឡើយ។

[១៣៩] កាលដែលព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ព្រះធម៌ទេសនាយ៉ាងនេះចប់​ហើយ ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែនមគធៈ ក៏ក្រាបបង្គំទូលចំពោះ​ព្រះមានព្រះភាគ ដូច្នេះថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ពីរោះពេកណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ពីរោះពេកណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ប្រៀបដូចជាបុគ្គលផ្ងារ​ឡើងនូវវត្ថុដែលផ្កាប់ ឬបើកនូវវត្ថុដែល​គេបិទបាំង ឬក៏ប្រាប់ផ្លូវដល់​មនុស្សអ្នកវង្វេង​ផ្លូវ ពុំនោះសោត ដូចគេទ្រោលបំភ្លឺនូវប្រទីបក្នុងទីងងឹត ដោយគិតថា បុរស​អ្នកមានភ្នែក (ភ្លឺ) នឹងបានឃើញនូវរូបទាំងឡាយបាន យ៉ាងណាមិញ ធម៌ដែល​ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់​សំដែង​ហើយ ដោយបរិយាយជាច្រើន ក៏យ៉ាងនោះឯង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំ​ព្រះអង្គនេះ សូមដល់នូវព្រះមានព្រះភាគ ព្រមទាំងព្រះធម៌ ទាំងព្រះសង្ឃ ជាសរណៈ សូម​ព្រះមានព្រះភាគ ចាំទុកនូវខ្ញុំព្រះអង្គថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវ​សរណគមន៍ ស្មើ​ដោយជីវិត ក្នុងកាលមានថ្ងៃនេះជាដើមរៀងទៅ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ទោសកំហុស ប្រព្រឹត្តកន្លងនូវខ្ញុំព្រះអង្គ ដែលជាមនុស្សល្ងង់យ៉ាងណា ជាមនុស្សវង្វេងយ៉ាងណា ជា​មនុស្សមិនឈ្លាសវៃយ៉ាងណា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គណា បានផ្តាច់​បង់ព្រះជន្មាយុ នៃព្រះបិតាដែលជាព្រះធម្មរាជ ប្រកបដោយធម៌ ព្រោះហេតុ​តែឥស្សរិយ​យស បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន សូមព្រះមានព្រះភាគ អត់នូវទោស​កំហុស តាមទោសកំហុស​របស់ខ្ញុំព្រះអង្គនោះ​ ដើម្បីនឹងសង្រួមតទៅ។ ព្រះមានព្រះភាគ ត្រាស់ថា បពិត្រមហារាជ អើទោសកំហុស ប្រព្រឹត្តកន្លងនូវមហារាជហើយ ដែលជា​មនុស្ស​ល្ងង់​យ៉ាងណា ជាមនុស្សវង្វេងយ៉ាងណា ជា​មនុស្សមិនឈ្លាសវៃយ៉ាងណា មហារាជ ដែលបានផ្តាច់​បង់ព្រះជន្មាយុ នៃព្រះបិតា ដែលជាព្រះធម្មរាជ ប្រកប​ដោយ​ធម៌ ព្រោះហេតុ​តែឥស្សរិយ​យស បពិត្រមហារាជ មួយវិញទៀត មហារាជ បានឃើញ​នូវ​ទោសកំហុស តាមទោសកំហុសពិត ហើយសំដែង​ទោសតាមធម៌ ដោយហេតុណា (ហេតុ​នោះ) តថាគត អត់នូវទោស​កំហុសនោះ ចំពោះ​មហារាជ បពិត្រមហារាជ បុគ្គលណា ឃើញ​ទោសកំហុស តាមទោសកំហុសពិត ហើយសំដែងទោសតាមធម៌ ដល់នូវ​សេចក្តី​សង្រួម​តទៅ នេះជាសេចក្តី​ចំរើន (របស់​បុគ្គលនោះ) ក្នុងអរិយវិន័យ។

[១៤០] កាលបើព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់មានបន្ទូលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែនមគធៈ ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ ដូច្នេះថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ក៏ឥឡូវនេះ យើងខ្ញុំព្រះអង្គ សូមក្រាបថ្វាយបង្គំលា (ដ្បិត) យើងខ្ញុំព្រះអង្គមានកិច្ចច្រើន មានការងារច្រើន។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា បពិត្រមហារាជ សូមមហារាជ ទ្រង់ជ្រាបនូវ​កាលដ៏គួរនឹងស្តេច​ទៅ ក្នុងកាលឥឡូវ​នេះចុះ។ លំដាប់នោះ ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែនមគធៈ ទ្រង់ត្រេកអរ អនុមោទនានឹងភាសិត របស់ព្រះមានព្រះភាគហើយ ទើបក្រោកចាកអាសនៈ ថ្វាយបង្គំ​ព្រះមានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏ស្តេច​ចេញទៅ។ លំដាប់នោះ ព្រះមានព្រះភាគ កាលដែល​ព្រះបាទអជាតសត្តុវេទេហីបុត្ត ជាធំក្នុងដែនមគធៈ ស្តេចចេញទៅ​មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏ទ្រង់ត្រាស់ចំពោះ​ភិក្ខុទាំងឡាយថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះរាជាអង្គនេះ ជីក​រំលើងគុណ​ធម៌របស់ខ្លួនចេញអស់ហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះរាជាអង្គនេះ ផ្តាច់​បង់​គុណធម៌​របស់ខ្លួន​ចេញអស់ហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើព្រះរាជាអង្គនេះ មិនបាន​ផ្តាច់បង់​ព្រះជន្មាយុ​នៃព្រះបិតា ដែលជា​ព្រះធម្មរាជប្រកបដោយធម៌ទេ ធម្មចក្ខុ គឺ​សោតាបត្តិមគ្គ ដែលប្រាសចាកធុលី ប្រាសចាកមន្ទិល នឹងកើតឡើងដល់​ព្រះរាជាអង្គ​នេះ លើអាសនៈ​នេះមិនខានឡើយ។ លុះព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់មាន​ព្រះបន្ទូល​ដូច្នេះ​ហើយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ក៏មានសេចក្តីត្រេកអរ រីករាយ នឹងភាសិត​របស់ព្រះមានព្រះភាគ។

ចប់ សាមញ្ញផលសូត្រ ទី២។

អម្ពដ្ឋសូត្រ ទី៣

[១៤១] (សូត្រនេះ) ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់​ពុទ្ធដំណើរទៅកាន់ចារិក [អដ្ឋកថា ថា ចារិកក្នុងទីនេះ សំដៅយកផ្លូវឆ្ងាយ។] ក្នុងកោសល​ជនបទ ព្រមដោយភិក្ខុសង្ឃច្រើន ចំនួន​៥០០រូប បានស្តេចទៅដល់ស្រុក​ព្រាហ្មណ៍​ឈ្មោះ​ឥច្ឆានង្គលៈ របស់ដែនកោសល។ ព្រះមានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងដងព្រៃ ឈ្មោះ​ឥច្ឆានង្គលៈ ទៀបស្រុកឥច្ឆានង្គលៈនោះ។

[១៤២] សម័យនោះឯង ព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះ​បោក្ខរសាតិ នៅគ្រប់គ្រងឧក្កដ្ឋនគរ ដែល​ជាក្រុងកុះករដោយសត្វ (និងមនុស្ស) បរិបូណ៌​ដោយស្មៅ ឧស ទឹក បរិបូណ៌​ដោយ​ស្រូវអង្ករ ជាព្រះរាជទ្រព្យដែលព្រះបាទ​បសេនទិកោសល ទ្រង់ព្រះរាជទាន ជាព្រះរាជ​អំណោយ ជារង្វាន់ដ៏ប្រសើរ គឺទ្រង់​ប្រទាន​ដោយដាច់ខាត។ ព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះ​បោក្ខរសាតិ បានឮថា ព្រះសមណគោតមដ៏ចំរើន ជាសក្យបុត្រ ចេញចាកសក្យត្រកូល ទៅទ្រង់​ព្រះផ្នួស ឥឡូវ ទ្រង់ពុទ្ធដំណើរ​មកកាន់ចារិក ក្នុងកោសលជនបទ ព្រមដោយ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​ច្រើន ចំនួន​៥០០រូប មកដល់ស្រុកឈ្មោះ​ឥច្ឆានង្គលៈ គង់នៅក្នុងដងព្រៃ​ឈ្មោះ​ឥច្ឆានង្គលៈ ទៀបស្រុកឈ្មោះ​ឥច្ឆានង្គលៈ កិត្តិសព្ទ សំឡេងសរសើរ​នៃព្រះសមណ​គោតម​​ដ៏ចំរើននោះ ពីរោះឮខ្ចរខ្ចាយ សុសសាយមកយ៉ាងនេះថា ព្រះមានព្រះភាគ​អង្គ​នោះ ព្រះអង្គឆ្ងាយចាកសេចក្តីសៅហ្មងគ្រប់យ៉ាង ព្រះអង្គត្រាស់ដឹងនូវ​ញេយ្យធម៌​ទាំងពួង ដោយប្រពៃចំពោះព្រះអង្គ ព្រះអង្គបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ គឺ​សេចក្តី​ចេះ​ដឹង និងក្រឹត្យ ដែលបុគ្គល​គប្បីប្រព្រឹត្ត ព្រះអង្គមានដំណើរល្អ ព្រះអង្គ​ជ្រាបច្បាស់​នូវ​ត្រៃ​លោក ព្រះអង្គប្រសើរ​ដោយសីលាទិគុណ រក​បុគ្គល​ណាមួយស្មើគ្មាន ព្រះអង្គ ជាអ្នក​ទូន្មាន​នូវ​បុរសដែលគួរ​ទូន្មានបាន ព្រះអង្គជាគ្រូនៃ​ទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ ព្រះអង្គ​បាន​ត្រាស់ដឹង​នូវអរិយសច្ចធម៌ ព្រះអង្គលែង​វិល​​មកកាន់ភពថ្មីទៀត ព្រះអង្គបាន​ត្រាស់​ដឹង​ បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ចំពោះព្រះអង្គ ហើយញុំាង​លោកនេះ ព្រមទាំង​ទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក និងពពួកសត្វ ព្រមទាំង​សមណព្រាហ្មណ៍ ទាំង​មនុស្ស​ជាសម្មតិ​ទេព និង​មនុស្សដ៏សេស ឲ្យបានត្រាស់ដឹងផង ទ្រង់សំដែង​ធម៌ មានលំអបទដើម បទ​កណ្តាល និងបទចុង ទ្រង់ប្រកាស​ព្រហ្មចរិយធម៌ ព្រមទាំង​អត្ថ និងព្យញ្ជនៈ ដ៏​ពេញ​បរិបូណ៌ បរិសុទ្ធទាំងអស់ ក៏ការដែល​បានឃើញ បានជួបនឹងព្រះអរហន្តទាំងឡាយ មាន​សភាពដូច្នេះ ជាការប្រពៃណាស់។

[១៤៣] សម័យនោះឯង មាណពឈ្មោះអម្ពដ្ឋ ជាសិស្សរបស់ព្រហ្មណបោក្ខរសាតិ ជា​អ្នករាយមន្ត ចេះចាំនូវមន្ត ជាអ្នកដល់នូវត្រើយនៃត្រៃវេទ [អដ្ឋកថា ថា ត្រៃវេទនោះ បានដល់​វេទ៣ គឺឥរុព្វេទ១ យជុព្វេ១ សាមវេទ១។] ព្រមទាំង​គម្ពីរ​និឃណ្ឌុ [ដីកាថា គម្ពីរ​ដែលសំដែងអំពីសព្ទ និងវិធីចែកសព្ទ តាមលំដាប់ពាក្យ (អក្ខរាភិធានសព្ទ ឬសព្ទវចនាធិប្បាយ)។] គម្ពីរ​កេតុភៈ [ដីការថា គម្ពីរដែលនិយាយអំពីកំណត់​កិរិយាសព្ទ មានវិកប្បច្រើនយ៉ាង ដែលចែកចេញ​ទៅជាវណ្ណៈ បទ សម្ព័ន្ធ និងអត្ថនៃបទ ជាដើម ដែល​ហៅថា មូលកិរិយាកប្បសាស្ត្រ។] ព្រមទាំងអក្ខរប្បភេទ គឺសិក្ខា និងនិរុត្តិ ដែលមាន​គម្ពីរឥតិហាសៈ [អដ្ឋកថា ថា គម្ពីរ​ដែលនិយាយពីរឿងព្រេង ប្រកបដោយពាក្យថា ឥតិហអាសៈឥតិហអាសៈ។] ជាគំរប់៥ ជាអ្នករៀន​យកនូវបទ និងវេយ្យាករណ៍ ជាអ្នក​មិន​ឱនថយ គឺស្ទាត់ជំនាញ ក្នុងលោកាយតសាស្ត្រ និងមហាបុរិសលក្ខណព្យាករណសាស្ត្រ ជាអ្នកដែលអាចារ្យបានអនុញ្ញាតហើយ ទាំងខ្លួន ក៏បានប្តេជ្ញាហើយថា ខ្ញុំចេះអ្វី អ្នកក៏​ចេះ​នោះដែរ អ្នកចេះអ្វី ខ្ញុំក៏ចេះនោះដែរ ក្នុងបាវចនៈ (ពាក្យជាប្រធាន គឺលទ្ធិសាសនា) ដែល​ប្រកបដោយត្រៃវិជ្ជា ក្នុងសំណាក់អាចារ្យរបស់ខ្លួន។ គ្រានោះ បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ហៅអម្ពដ្ឋមាពណមកប្រាប់ថា នែអម្ពដ្ឋ ព្រះសមណគោតម ជាសក្យបុត្រនេះ ចេញចាក​សក្យត្រកូល ទៅទ្រង់ផ្នួសហើយ ត្រាច់មកកាន់ចារិកក្នុងកោសលជនបទ ឥឡូវ​ ទ្រង់ពុទ្ធ​ដំណើរ ព្រមដោយភិក្ខុសង្ឃច្រើន ចំនួន​៥០០រូប មកដល់ស្រុកឥច្ឆានង្គលៈ គង់ក្នុង​ដង​ព្រៃ​ឥច្ឆានង្គលៈ ទៀបស្រុកឈ្មោះ​ឥច្ឆានង្គលៈ កិត្តិសព្ទ សំឡេងសរសើរ​នៃព្រះសមណ​គោតម​ដ៏ចំរើននោះ ពីរោះឮខ្ចរខ្ចាយ សុសសាយមកយ៉ាងនេះថា ព្រះមានព្រះភាគ​អង្គ​នោះ ព្រះអង្គឆ្ងាយចាកសេចក្តីសៅហ្មងគ្រប់យ៉ាង ព្រះអង្គត្រាស់ដឹងនូវ​ញេយ្យធម៌​ទាំង​ពួង ដោយប្រពៃចំពោះព្រះអង្គ ព្រះអង្គប្រកបដោយវិជ្ជា និងចរណៈ គឺ​សេចក្តី​ចេះ​ដឹង និងក្រឹត្យ ដែលបុគ្គល​គប្បីប្រព្រឹត្ត ព្រះអង្គមានដំណើរល្អ ព្រះអង្គ​ជ្រាបច្បាស់​នូវ​ត្រៃ​លោក ព្រះអង្គប្រសើរ​ដោយសីលាទិគុណ រក​បុគ្គល​ណាមួយស្មើគ្មាន ព្រះអង្គ​ទូន្មាន​នូវ​បុគ្គលដែលគួរ​ទូន្មានបាន ព្រះអង្គជាគ្រូនៃ​ទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ ព្រះអង្គ​បាន​ត្រាស់ដឹង​នូវចតុរារិយសច្ច ព្រះអង្គលែង​វិល​​មកកាន់ភពថ្មីទៀត ព្រះអង្គបាន​ត្រាស់​ដឹង​ បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ដោយព្រះអង្គឯង ហើយញុំាង​លោកនេះ ព្រមទាំង​ទេវលោក មារ​លោក ព្រហ្មលោក និងពពួកសត្វ ព្រមទាំង​សមណព្រាហ្មណ៍ ទាំង​មនុស្ស​ជាសម្មតិ​ទេព និង​មនុស្សដ៏សេស ឲ្យបានត្រាស់ដឹងផង ទ្រង់សំដែង​ធម៌ មានលំអបទដើម បទ​កណ្តាល និងបទចុង ទ្រង់ប្រកាស​ព្រហ្មចរិយធម៌ ព្រមទាំង​អត្ថ និងព្យញ្ជនៈ ដ៏​ពេញ​បរិបូណ៌ បរិសុទ្ធ​ទាំងអស់ ក៏ការដែល​បានឃើញ បានជួបនឹងព្រះអរហន្តទាំងឡាយ មាន​សភាព​យ៉ាងនោះ ជាការប្រពៃណាស់ នែអម្ពដ្ឋមាណព អ្នកចូរមកណេះ ចូរចូលទៅរក​ព្រះសមណ​​គោតម លុះចូលទៅដល់ហើយ ចូរពិនិត្យនូវព្រះសមណគោតមមើល ទោះបីកិត្តិសព្ទ សំឡេងសរសើរព្រះសមណគោតមដ៏ចំរើននោះ ឮខ្ចរខ្ចាយ​ទៅពិត​ដូច្នោះ​មែន ឬមិនមែន​ដូច្នោះទេ ទោះបី​ព្រះសមណគោតមដ៏ចំរើននោះ​ ប្រាកដដូច្នោះក្តី មិន​ប្រាកដ​ដូច្នោះ​ក្តី យើងនឹងដឹង នូវព្រះសមណគោតម​ដ៏ចំរើននោះ ដោយពិត។ ម្នាល​គ្នាយើងដ៏ចំរើន ទោះបី​កិត្តិសព្ទ សំឡេងសរសើរព្រះសមណគោតមដ៏ចំរើននោះ ឮខ្ចរខ្ចាយ សុសសាយ​​ពិត​ដូច្នោះក្តី មិនពិតដូច្នោះក្តី ទោះបី​ព្រះសមណគោតម​ដ៏ចំរើន​នោះ​ ប្រាកដដូច្នោះក្តី មិនប្រាកដដូច្នោះ​ក្តី យើងនឹងដឹង នូវព្រះសមណគោតម​ដ៏ចំរើន​នោះ ដោយប្រការឯណា​នីមួយ មិនខានឡើយ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ មហាបុរិសលក្ខណៈ​ទាំង​ឡាយ​៣២ប្រការ មានប្រាកដ​ មកក្នុងមន្តទាំងឡាយរបស់យើងហើយ កាលបើមហា​បុរស ប្រកបដោយ​មហាបុរិសលក្ខណៈណាហើយ គង់មានគតិជាពីរយ៉ាង មិនខុស​អំពី​គតិ​ទាំងពីរយ៉ាង​នេះ​ទេ គឺបើមហាបុរសនៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ នឹងបានជាស្តេច​ចក្កពត្តិ ឋិតនៅ​ក្នុងធម៌ ជាស្តេច​ប្រកបដោយធម៌ មានជ័យជំនះ ផ្សាយរាជអំណាចរហូតដល់ផែនដី ដែល​​មាន​សមុទ្រ​ទាំង​៤ព័ទ្ធជុំវិញ ព្រះអង្គដល់នូវភាវៈ​ជាអ្នកមាំមួន​ក្នុងជនបទ ប្រកប​ដោយ​រតនៈ៧ប្រការ រតនៈ៧ប្រការរបស់ព្រះអង្គនោះគឺ ចក្ករ័តន៍១ ដំរីរ័តន៍១ សេះរ័តន៍១ មណិរ័តន៍១ ស្រីរ័តន៍១ គហបតិរ័តន៍ (អ្នកជាប្រធាន ត្រួតត្រាការងារក្នុងព្រះរាជវាំង)១ និង​​បរិណាយករ័តន៍១ គឺអគ្គមហាសេនាធិបតីមួយទៀត ជាគំរប់៧ ចំណែកព្រះរាជ​ឱរស​របស់ទ្រង់ ក៏មានចំនួនច្រើនពាន់ សុទ្ធតែជាអ្នកក្លៀវក្លា មានរូបសណ្ឋានជាអ្នកអង់អាច អាច​ញាំញីនូវ​សេនារបស់ស្តេច​ឯទៀតបាន ព្រះអង្គទ្រង់ប្រាបប្រាម គ្រប់គ្រងនូវផែនដី​នេះ ដែលមានសាគរ​ជាទីបំផុតដោយធម៌ គឺសីល៥ មិនបាច់ប្រើរាជអាជ្ញា មិនបាច់​ប្រើ​សស្ត្រាវុធឡើយ បើព្រះអង្គចេញពីព្រះរាជដំណាក់ទៅទ្រង់ព្រះផ្នួស នឹងបានត្រាស់ជា​ព្រះអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធក្នុងលោក ជាអ្នកមានកិលេសជាគ្រឿងបិទបាំងបើកហើយ ម្នាល​អម្ពដ្ឋ អញឯង ជាអ្នកឲ្យនូវមន្តទាំងឡាយ (ដល់អ្នក) អ្នកក៏បានទទួលរៀននូវមន្តទាំង​ឡាយហើយ។ អម្ពដ្ឋមាណព បានទទួលពាក្យរបស់បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ថា បពិត្រ​លោកដ៏ចំរើន យ៉ាងនេះឯង ហើយក៏ក្រោកចាកអាសនៈ ថ្វាយបង្គំ​បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយឡើងជិះរថ ដែលទឹមដោយសេះ ទៅជាមួយនឹងមាណព​ មានចំនួន​ច្រើននាក់ សំដៅទៅរកដងព្រៃឥច្ឆានង្គលៈ បរយានទៅទល់ត្រឹមទៅ ដែល​យានល្មម​ឈប់​បាន ហើយក៏ចុះពីយាន ដើរទៅដោយជើងទទេ ឆ្ពោះទៅកាន់អារាម។

[១៤៤] សម័យនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយច្រើនរូប កំពុងចង្ក្រមនៅក្នុងទីវាល។ គ្រានោះ អម្ពដ្ឋមាណព ចូលទៅរក​ភិក្ខុទាំងនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ បានពោល​ពាក្យ​នេះ នឹងភិក្ខុទាំងឡាយនោះថា បពិត្រលោកទាំងឡាយដ៏ចំរើន ឥឡូវនេះ ព្រះគោតម​ដ៏ចំរើន ព្រះអង្គគង់​នៅក្នុងទីណា ដ្បិតយើងខ្ញុំទាំងឡាយ ចូលមកក្នុងទីនេះ ដើម្បីនឹងគាល់​ព្រះគោតមដ៏ចំរើននោះ។ គ្រានោះឯង ភិក្ខុទាំងនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា អម្ពដ្ឋមាណពនេះ ជាមនុស្ស​កើតក្នុងត្រកូលល្បីល្បាញផង ត្រូវជាសិស្ស​របស់​បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ដែលល្បីល្បាញ (ដោយរូប ជាតិ មន្ត ត្រកូល និងប្រទេស)ផង ការ​សំណេះសំណាលជាមួយ​នឹងកុលបុត្រ មានសភាពយ៉ាងនេះ ជាការមិនធ្ងន់ដល់​ព្រះមាន​ព្រះភាគ​ប៉ុន្មានទេ។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ក៏និយាយពាក្យនុ៎ះ ទៅ​នឹង​អម្ពដ្ឋមាណពថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ វិហារ (គន្ធកុដិ)នុ៎ះ បិទទ្វារហើយ ព្រោះ​ហេតុនោះ ចូរ​អ្នកស្ងៀម ស្ងប់សំឡេង ដើរចូលទៅកុំរលះរលាំង លុះចូលទៅដល់របៀងហើយ ក្អក​គ្រហែម គោះសន្ទះទ្វារ ព្រះមានព្រះភាគ គង់នឹងបើកទ្វារ​ឲ្យអ្នក។ គ្រានោះ អម្ពដ្ឋមាណព ស្ងៀមស្ងប់សំឡេង ដើរចូលទៅរកវិហារ ដែល​មានទ្វារបិទ មិនរលះរលាំង ចូលដល់ទៅរបៀងហើយ ក្អក​គ្រហែម គោះសន្ទះទ្វារ។ ព្រះមានព្រះភាគ ក៏បើកទ្វារ​ឲ្យ។​ អម្ពដ្ឋមាណព ក៏ចូលទៅ។ ចំណែក​ខាងពួកមាណព ចូលទៅដល់ហើយ បានពោល​ពាក្យ​សំណេះសំណាល នឹងព្រះមានព្រះភាគ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួរសំណេះ​សំណាល និងពាក្យគួររលឹកហើយ ទើបអង្គុយ​ក្នុងទីសមគួរ។

[១៤៥] ឯអម្ពដ្ឋមាណព សូម្បីកំពុងដើរ ក៏ហ៊ាន​ចរចានូវពាក្យដែលគួររលឹកណា​មួយ ជាមួយព្រះមានព្រះភាគ ដែលទ្រង់​កំពុង​គង់ សូម្បីខ្លួនឈរ ​ក៏ហ៊ាន​ចរចា​នូវ​ពាក្យ​ដែល​គួររលឹកណា​មួយ ជាមួយព្រះមានព្រះភាគ ដែលទ្រង់​កំពុង​គង់។ គ្រានោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ពាក្យនេះ ទៅនឹង​អម្ពដ្ឋមាណពថា ម្នាល​អម្ពដ្ឋ អ្នកធ្លាប់​តែ​ចរចាជាមួយនឹងពួកព្រាហ្មណ៍ចាស់ៗ មានអាយុច្រើន ជាអាចារ្យតូចអាចារ្យធំ (របស់​អ្នក) ដូចអ្នកកំពុងដើរ កំពុងឈរ ហើយចរចានូវពាក្យ ដែលគួររលឹកណា​មួយ ជាមួយ​នឹង​តថាគត ដែល​កំពុងអង្គុយយ៉ាងហ្នឹងឬ។ អម្ពដ្ឋមាណព ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏ចំរើន ហេតុនេះមិនមែនដូច្នោះទេ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ព្រោះថា ព្រាហ្មណ៍កំពុងដើរ គួរនិយាយជាមួយនឹង​ព្រាហ្មណ៍​កំពុងដើរ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ព្រាហ្មណ៍កំពុងឈរ គួរនិយាយជាមួយនឹង​ព្រាហ្មណ៍​កំពុងឈរ បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចំរើន ព្រាហ្មណ៍កំពុងអង្គុយ គួរនិយាយជាមួយនឹង​ព្រាហ្មណ៍​កំពុងអង្គុយ បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏ចំរើន ព្រាហ្មណ៍កំពុងដេក គួរនិយាយជាមួយនឹង​ព្រាហ្មណ៍​កំពុងដេក​ដូចគ្នា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន តែការ​និយាយចរចារបស់ខ្ញុំ ជាមួយព្រះគោតមដ៏​ចំរើន ដូចគ្នានឹងការនិយាយចរចារបស់ខ្ញុំជាមួយនឹង​ពួកសមណៈត្រងោល ដែលជាគោត្រ​ត្រកូល​គហបតិ ជាកណ្ហគោត្រ កើតអំពីព្រះបាទរបស់មហាព្រហ្មដូច្នោះដែរ។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ ចំណែកអ្នកមានសេចក្តីត្រូវការហើយ ទើបបាន​មកក្នុងទីនេះ បើអ្នកទាំងឡាយមក ដើម្បីប្រយោជន៍ណា គួរធ្វើទុកក្នុងចិត្ត​នូវប្រយោជន៍​នោះឯងឲ្យសម្រេចទៅចុះ តែអម្ពដ្ឋមាណព ជាអ្នកមិនធ្លាប់​បានសិក្សាទេ ប្រកាន់ថា ខ្លួនធ្លាប់បានសិក្សាមកហើយ ការប្រកាន់ដូច្នោះម្តេចបាន ព្រោះអ្នក​មិនបាន​សិក្សាក្នុងត្រកូលនៃអាចារ្យដទៃសោះ។ លំដាប់នោះ អម្ពដ្ឋមាណព កាលត្រូវ​ព្រះមានព្រះភាគ ត្រាស់​ដោយវាទៈថា ខ្លួនមិនបានសិក្សា (ដូច្នោះ)ហើយ ក៏ខឹង អាក់អន់​ចិត្ត កាលនឹងពោលទ្រគោះទៅរក​ព្រះមានបុណ្យ កាលនឹងពោល​សង្កត់​ព្រះមានបុណ្យ កាល​នឹងពោលផ្ទញ់ព្រះមានបុណ្យ ក៏គិតថា ព្រះសមណគោតមដ៏​ចំរើន មុខជានឹងធ្វើ​អញ​​ឲ្យអាក្រក់ ហើយបានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះមានព្រះភាគថា នែព្រះ​គោតមដ៏ចំរើន ជាតិសក្យៈកាចណាស់ នែព្រះគោតមដ៏ចំរើន ជាតិសក្យៈអាក្រក់ណាស់ នែព្រះគោតម​ដ៏​ចំរើន ជាតិសក្យៈមានចិត្តស្រាលណាស់ នែព្រះគោតមដ៏ចំរើន ជាតិសក្យៈជាពូជគហបតិ មានសំដីច្រើនណាស់ ជាពូជគហបតិ ឥតធ្វើ​សក្ការៈពួក​ព្រាហ្មណ៍ ឥតធ្វើសេចក្តី​គោរព​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ឥតរាប់អានពួកព្រាហ្មណ៍ ឥតបូជា​ពួកព្រាហ្មណ៍ ឥតកោតក្រែង​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ឡើយ នែព្រះគោតមដ៏ចំរើន ត្រង់ដែល​ពួកសក្យៈ​នេះ ជាពូជគហបតិ ពួកគហបតិ ឥតធ្វើ​សក្ការៈពួក​ព្រាហ្មណ៍ ឥតធ្វើសេចក្តីគោរព​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ ឥតរាប់អានពួក​ព្រាហ្មណ៍ ឥតបូជា​ពួកព្រាហ្មណ៍ ឥតកោតក្រែង​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាអំពើ​មិនត្រូវទំនងទេ នេះឯងជាអំពើ​មិនសមគួរទេ។ អម្ពដ្ឋ​មាណព បាននិយាយ​បន្តុះបង្អាប់ពួកសក្យៈ ថាជាពូជគហបតិ នេះជាពាក្យដំបូង ដោយប្រការ​ដូច្នេះ។

[១៤៦] ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់សួរថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ ចុះពួកសក្យៈបានប្រទូស្តនឹង​អ្នក​ដូចម្តេច។ អម្ពដ្ឋមាណពឆ្លើយថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន សម័យមួយ ខ្ញុំបានទៅកាន់​នគរកបិលព័ស្តុ ដោយកិច្ចនីមួយរបស់​បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ជាអាចារ្យ (របស់ខ្ញុំ) ហើយ​បានចូលទៅកាន់សណ្ឋាគារ គឺសាលាបង្រៀនចំណេះវិជ្ជា សម្រាប់គ្រងរាជសម្បត្តិ​របស់​ពួកសក្យៈ សម័យនោះឯង ពួកសក្យៈ និងពួកកុមារនៃសក្យៈជាច្រើន កំពុងអង្គុយ​លើ​អាសនៈដ៏ខ្ពស់ក្នុងសណ្ឋាគារ កំពុង​តែសើចលេង ប្រឡែងគ្នា ចាក់ក្រឡេកគ្នាទៅវិញ​ទៅមក ទំនងជាសើចចំអក​មករកខ្ញុំដោយពិត ឥតមានអ្នកណាមួយ​អញ្ជើញខ្ញុំ​ដោយ​អាសនៈសោះ នែព្រះគោតមដ៏ចំរើន ការនេះមិនទំនងទេ ការនេះមិនសមគួរទេ ត្រង់​ដែល​ពួកសក្យៈនេះ ជាពូជគហបតិ ពួកគហបតិ ឥតធ្វើសក្ការៈពួកព្រាហ្មណ៍ ឥតធ្វើ​សេចក្តី​គោរពពួកព្រាហ្មណ៍ ឥតរាប់អាន​ពួកព្រាហ្មណ៍ ឥតបូជាពួកព្រាហ្មណ៍ ឥត​កោត​ក្រែងពួកព្រាហ្មណ៍។ អម្ពដ្ឋមាណព បាននិយាយ​បន្តុះបង្អាប់​ពួកសក្យៈថា ជាពូជ​គហបតិ នេះជាពាក្យគំរប់ពីរ ដោយប្រការដូច្នេះ។

[១៤៧] ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ ប៉ុនអម្បាលសត្វបក្សីចៀបកប្បាស នៅ​ក្នុងសំបុករបស់ខ្លួន ក៏និយាយទៅតាមចំណង់បាន ម្នាលអម្ពដ្ឋ ឯនគរកបិលព័ស្តុនេះ ជា​របស់សក្យៈទាំងឡាយផងគេ ព្រោះហេតុនោះ អម្ពដ្ឋមិនគួរខឹងសំបារក្នុងការសើចតិចតួច​នេះទេ។ អម្ពដ្ឋមាណព ពោលពាក្យតបថា ព្រះគោតមដ៏ចំរើន វណ្ណៈ (ត្រកូល) ទាំងឡាយ ៤នេះ គឺខត្តិយៈ១ ព្រាហ្មណ៍១ វេស្យៈ១ សុទ្ធៈ១ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន តាម​ពិត បណ្តាវណ្ណៈទាំងឡាយ៤នេះ វណ្ណៈទាំង៣ គឺខត្តិយៈ១ វេស្យៈ១ សុទ្ទៈ១ ត្រូវ​តែ​បំរើ​ ប្រតិបត្តិពួកព្រាហ្មណ៍ នែព្រះគោតមដ៏ចំរើន ការនេះមិនទំនងទេ ការនេះមិនសមគួរ​ទេ ត្រង់ដែល​សក្យៈទាំងឡាយនេះ ជាពូជ​គហបតិ ពួកគហបតិឥតធ្វើសក្ការៈពួក​ព្រាហ្មណ៍ ឥតធ្វើសេចក្តី​គោរពពួកព្រាហ្មណ៍ ឥតរាប់អានពួកព្រាហ្មណ៍ ឥតបូជា​ពួកព្រាហ្មណ៍ ឥតកោតក្រែងពួកព្រាហ្មណ៍។ អម្ពដ្ឋមាណព បាននិយាយ​បន្តុះបង្អាប់​ពួក​សក្យៈ ថាជាពូជ​គហបតិ នេះជាពាក្យគំរប់៣ ដោយប្រការដូច្នេះ។

[១៤៨] លំដាប់នោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់មានសេចក្តីត្រិះរិះដូច្នេះថា អម្ពដ្ឋមាណពនេះខ្លាំងណាស់តើ ហ៊ានញាំញីពួកសក្យៈដោយវាទៈថា ជាពូជគហបតិ បើ​ដូច្នោះ ត្រូវតថាគត​សួររក​គោត្រមើល។ ទើប​ព្រះមានព្រះភាគ ត្រាស់ពាក្យនេះ នឹង​អម្ពដ្ឋ​មាណព​ថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នកជាគោត្រអ្វី។ អម្ពដ្ឋមាណពឆ្លើយតបថា នែព្រះគោតមដ៏ចំរើន ខ្ញុំជាកណ្ហាយនគោត្រ។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នកកាលបើនឹក​ទៅ​រក​នាម និងគោត្ររបស់មាតាបិតា អំពីបុរាណ (នឹងដឹងថា) មានព្រះអង្គម្ចាស់ ជាពួក​សក្យៈ ឯខ្លួន​អ្នក ជាកូននៃទាសីរបស់ពួកសក្យៈ (នោះ) ម្នាលអម្ពដ្ឋ ពួកសក្យៈ​តែង​អាង​ព្រះរាជាទ្រង់ព្រះនាម ឧក្កាកៈ ថាជាបុព្វបុរស។

[១៤៩] ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ ក្នុងកាលពីដើម មានព្រះរាជា​ ទ្រង់ព្រះនាម ឧក្កាកៈ មានព្រះមហេសីជាទីស្រឡាញ់ ជាទីពេញព្រះហឫទ័យ ទ្រង់​មាន​បំណងនឹងបង្វែររាជសម្បត្តិ ឲ្យរាជបុត្ររបស់​ព្រះមហេសីនោះ ហើយក៏បង្វេះពួកព្រះ​រាជ​កុមារជាច្បង (៤ព្រះអង្គ) គឺព្រះរាជកុមារនាម ឧក្កាមុខ១ ករកណ្ឌុ១ ហត្ថិនិកៈ១ សិនិបុរៈ​១ ឲ្យចេញអំពីដែន។ ព្រះរាជបុត្រទាំងនោះ លុះព្រះបិតាបង្វេះចេញអំពីដែនហើយ ក៏​នាំ​គ្នាទៅអាស្រ័យនៅក្នុងដងព្រៃឈ្មោះមហាសាក ទៀបឆ្នេរស្រះបោក្ខរណី ជិតខាងហិមវន្ត​ប្រទេស។ ព្រះរាជបុត្រទាំងនោះ បានសម្រេចការរួមនៅ​ជាមួយ​នឹងពួក​ព្រះភគិនី​របស់​ខ្លួន ព្រោះការខ្លាចក្រែងក្លាយខូចជាតិ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ គ្រានោះ ព្រះបាទឧក្កាករាជ បាន​ត្រាស់​​ហៅ​ពួកអាមាត្យ ដែលជារាជបរិវារមកថា ម្នាលអ្នកទាំងឡាយដ៏ចំរើន ឥឡូវនេះ កុមារ​ទាំងឡាយទៅនៅក្នុងទីណា។ ពួករាជអាមាត្យក្រាបទូលថា បពិត្រព្រះសម្មតិទេព មាន​ដង​ព្រៃឈ្មោះមហាសាក នៅទៀបឆ្នេរនៃស្រះបោក្ខរណី ជិតខាង​ហិមវន្តប្រទេស ឥឡូវ​នេះ ពួកព្រះរាជកុមារ ទៅនៅក្នុងដងព្រៃនោះ ព្រះរាជកុមារទាំងនោះ សម្រេចការ​នៅ​រួម​ជាមួយនឹងពួកភគិនីរបស់ខ្លួន ដោយការខ្លាចក្រែងក្លាយខូចជាតិ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ គ្រានោះ ព្រះបាទឧក្កាករាជ ក៏បន្លឺនូវព្រះឧទានវាចាថា អើហ្ន៎ កុមារទាំងឡាយ ពេញជាអង់​អាច អើហ្ន៎ កុមារទាំងឡាយពេញជាមោះមុតមែន។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ ចាប់ដើម​អំពីកាលនោះមក ពួក​សក្យវង្សក៏កើតប្រាកដឡើង។ ព្រះបាទឧក្កាករាជនោះហើយ ជាបុព្វបុរសរបស់ពួក​សក្យៈ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ ព្រះបាទឧក្កាករាជ មានទាសីម្នាក់ឈ្មោះនាងទិសា នាងនោះ​បាន​បង្កើតកូនប្រុសម្នាក់ឈ្មោះកណ្ហៈ។ លុះកណ្ហកុមារប្រសូតមក ក៏ស្រែកយំថា ម៉ែ​ចូរ​លាង​ខ្ញុំ ម៉ែ ចូរផ្ងូតទឹកខ្ញុំ ម៉ែ ចូរនាំខ្ញុំ​អំពីទីស្មោកគ្រោកនេះចេញ ខ្លួនខ្ញុំមុខជានឹងមានប្រយោជន៍​ដល់​ម៉ែ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ ក្នុងកាលឥឡូវនេះ មនុស្សទាំងឡាយស្គាល់ពួកបិសាចថា ជាបិសាច យ៉ាងណា ម្នាលអម្ពដ្ឋ ក្នុងសម័យនោះឯង មនុស្សទាំងឡាយ ក៏ស្គាល់នូវពួកបិសាច​ថា ដូចជា​កណ្ហកុមារ យ៉ាងនោះដែរ។ មនុស្សទំាងនោះ នាំគ្នាពោលពាក្យយ៉ាងនេះថា កុមារ​នេះកើតមកហើយ ស្រែកយំថា កុមារខ្មៅកើតហើយ បិសាចកើតហើយ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ ចាប់​ដើមពីកាលនោះមក មានពួកជន​ជាកណ្ហាយនគោត្រ ក៏កើតប្រាកដឡើង។ កណ្ហកុមារនោះឯងហើយ ជាបុព្វបុរសរបស់ពួកកណ្ហាយនគោត្រ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ កាល​បើអ្នក​នឹកទៅរក​នាម និងគោត្រ ជារបស់មាតាបិតាអំពីដើម (នឹងដឹងថា) មាន​ព្រះអង្គ​ម្ចាស់ជាពួកសក្យៈ ឯខ្លួន​អ្នកជាកូននៃទាសី របស់ពួកសក្យៈ (នោះ) ដោយប្រការដូច្នេះ​ឯង។

[១៥០] កាលដែលព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់មានពុទ្ធតម្រាស់​យ៉ាងនេះហើយ ពួក​មាណព​ទាំងនោះ ក៏ពោលពាក្យនេះ នឹងព្រះមានព្រះភាគថា ព្រះគោតមដ៏ចំរើន កុំ​ញាំញី​ខ្លាំងពេក នូវអម្ពដ្ឋមាណព ដោយពាក្យថាកូនទាសី បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន អម្ពដ្ឋមាណព ជាអ្នកមានកំណើតល្អផង អម្ពដ្ឋមាណព ជាកូននៃអ្នកមានត្រកូល​ផង អម្ពដ្ឋមាណព ជាអ្នកចេះដឹងច្រើនផង អម្ពដ្ឋមាណព ជាអ្នកមានវាចាពីរោះផង អម្ពដ្ឋមាណព ជាបណ្ឌិតផង អម្ពដ្ឋមាណព ជាអ្នកសមនឹង​ប្រឹក្សាឆ្លើយឆ្លងគ្នា ក្នុង​ពាក្យ​នោះ ជាមួយនឹង​ព្រះគោតមដ៏ចំរើនផង។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ បានត្រាស់​ពាក្យនេះ នឹងពួកមាណពទាំងនោះថា ប្រសិនបើអ្នកទាំងឡាយ ជាមាណព មានសេចក្តី​ត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា អម្ពដ្ឋមាណព មានកំណើតមិនល្អផង អម្ពដ្ឋមាណព មិនមែន​ជាកូន​នៃ​អ្នកមានត្រកូល​ផង អម្ពដ្ឋមាណព ចេះដឹងតិចផង អម្ពដ្ឋមាណព មានវាចាមិន​ពីរោះ​ផង អម្ពដ្ឋមាណព ជាមនុស្សឥតបញ្ញាផង អម្ពដ្ឋមាណព មិនសមនឹង​ប្រឹក្សាឆ្លើយឆ្លងគ្នា ក្នុង​ពាក្យ​នោះ ជាមួយនឹង​ព្រះគោតមបានផង ដូច្នេះ ចូរឲ្យអម្ពដ្ឋមាណពឈប់ចុះ ចូរអ្នក​ទាំងឡាយ ប្រឹក្សាក្នុងពាក្យនោះជាមួយនឹងតថាគតវិញ តែបើអ្នកទាំងឡាយជាមាណព មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា អម្ពដ្ឋមាណព មានកំណើតល្អផង អម្ពដ្ឋមាណព ជាកូន​នៃអ្នកមានត្រកូល​ផង អម្ពដ្ឋមាណព ជាអ្នកចេះដឹងច្រើនផង អម្ពដ្ឋមាណព មាន​វាចា​ពីរោះ​ផង អម្ពដ្ឋមាណព ជាបណ្ឌិតផង អម្ពដ្ឋមាណព សមនឹង​ប្រឹក្សាឆ្លើយឆ្លងគ្នា ក្នុង​ពាក្យ​នោះ ជាមួយនឹង​ព្រះគោតមបានផង ដូច្នេះ ចូរអ្នកទាំងឡាយឈប់ចុះ ចូរ​ឲ្យ​​អម្ពដ្ឋមាណពប្រឹក្សាឆ្លើយឆ្លងគ្នា ក្នុងពាក្យនោះជាមួយនឹងតថាគត។ ពួកមាណព​ក៏ពោល​ថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន អម្ពដ្ឋមាណព ជាអ្នកមានកំណើតល្អផង អម្ពដ្ឋមាណព ជាកូន​នៃអ្នកមានត្រកូល​ផង អម្ពដ្ឋមាណព ជាអ្នកចេះដឹងច្រើនផង អម្ពដ្ឋមាណព ជាអ្នកមាន​វាចា​ពីរោះ​ផង អម្ពដ្ឋមាណព ជាបណ្ឌិតផង អម្ពដ្ឋមាណព សមនឹង​ប្រឹក្សាឆ្លើយឆ្លងគ្នា ក្នុង​ពាក្យ​នោះ ជាមួយនឹង​ព្រះគោតមដ៏ចំរើនបានផង យើងទាំងឡាយ នឹងស្ងៀម ឲ្យតែ​​អម្ពដ្ឋមាណពប្រឹក្សាឆ្លើយឆ្លងគ្នា ក្នុងពាក្យនោះ ជាមួយនឹង​ព្រះគោតមដ៏ចំរើនចុះ។

[១៥១] លំដាប់នោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ពាក្យនេះ នឹងអម្ពដ្ឋមាណព​ថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ ប្រស្នាប្រកបដោយហេតុនេះឯង មកដល់អ្នកហើយ ទោះបីអ្នកមិនប្រាថ្នា​នឹង​ឆ្លើយ ក៏ត្រូវតែឆ្លើយ បើអ្នកនឹងមិនឆ្លើយក្តី នឹងនិយាយ​វាសវាងទៅរកហេតុដទៃ ដោយ​រឿង​ដទៃក្តី អ្នកនឹងនៅស្ងៀមក្តី នឹងដើរចេញទៅក្តី ក្បាលអ្នកនឹងបែកជា៧ភាគ ក្នុងទីនេះ​មិនខាន ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នកសំគាល់​ហេតុនោះដូចម្តេច អ្នកធ្លាប់បានឮឬទេ ពាក្យរបស់ពួក​ព្រាហ្មណ៍ចាស់ៗ មានអាយុច្រើន ជាអាចារ្យតូច និងអាចារ្យធំ និយាយថា ពួកកណ្ហាយន​គោត្រ កើតអំពីណា អ្នកណា ជាបុព្វបុរសរបស់ពួកកណ្ហាយនគោត្រ។ កាលបើព្រះ​សាស្តា​ ទ្រង់ត្រាស់សួរយ៉ាងនេះហើយ អម្ពដ្ឋមាណពក៏នៅស្ងៀម។ ព្រះមានព្រះភាគ បាន​ត្រាស់ពាក្យនេះ នឹងអម្ពដ្ឋមាណព អស់វារៈពីរដងទៀតថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នកសំគាល់​ហេតុនោះដូចម្តេច អ្នកធ្លាប់បានឮឬទេ ពាក្យរបស់ពួក​ព្រាហ្មណ៍ចាស់ៗ មានអាយុច្រើន ជាអាចារ្យតូច និងអាចារ្យធំ និយាយថា ពួកកណ្ហាយន​គោត្រ កើតមកពីណា អ្នកណា ជាបុព្វបុរសរបស់ពួកកណ្ហាយនគោត្រ។ អម្ពដ្ឋមាណពក៏នៅស្ងៀម អស់វារៈ​ពីរដង។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ បាន​ត្រាស់ពាក្យនេះ នឹងអម្ពដ្ឋមាណពថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នកចូរ​ឆ្លើយឥឡូវនេះមក ឥឡូវនេះ មិនមែនជាកាលត្រូវអ្នកនៅស្ងៀមទេ ម្នាលអម្ពដ្ឋ បុគ្គល​ណា ដែលតថាគតសួរប្រស្នា ប្រកបដោយហេតុ អស់វារៈ៣ដងហើយ មិនឆ្លើយ ក្បាល​របស់បុគ្គល​នោះ នឹងបែក​ជា៧ភាគ ក្នុងទីនេះមិនខាន។

[១៥២] សម័យនោះឯង មានយក្ស [អដ្ឋកថា ថា យក្សក្នុងទីនេះ គឺព្រះឥន្ទ្រាធិ​រាជ។] ឈ្មោះវជិរបាណិ (យក្សមានកែវ​វជិរក្នុងដៃ) កាន់ដំបងដែកយ៉ាងធំ ដែលភ្លើង​កំពុង​ឆេះច្រាលរន្ទាល សន្ធោសន្ធៅ មកឈរឯអាកាស ពីខាងលើអម្ពដ្ឋមាណព ដោយគិតថា បើ​អម្ពដ្ឋមាណពនេះ ព្រះមានព្រះភាគសួរប្រស្នាប្រកបដោយហេតុ អស់វារៈ​បីដង​ហើយ នឹងមិនឆ្លើយទេ អញនឹងសំពងក្បាលមាណពនេះឲ្យបែកជា៧ភាគ ក្នុងទីនេះឯង។ ព្រះមានព្រះភាគ និងអម្ពដ្ឋមាណព ក៏ឃើញនូវយក្សឈ្មោះវជិរបាណិនោះដែរ។ គ្រានោះ អម្ពដ្ឋមាណពភ័យ តក់ស្លុត ព្រឺរោមខ្ញាកឡើង ក៏ស្ទុះទៅរក​ព្រះមានព្រះភាគ យក​ជាទីពឹងពំនាក់ ស្ទុះទៅរក​ព្រះមានព្រះភាគ យក​ជាទីជ្រកកោន ស្ទុះទៅរក​ព្រះមានព្រះភាគ យក​ជាសរណៈ ហើយចូលទៅអង្គុយជិត ទើបក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះ នឹង​ព្រះមានព្រះភាគថា ព្រះគោតមដ៏ចំរើន ត្រាស់ហើយនូវពាក្យនុ៎ះដូចម្តេច សូមព្រះ​គោតមដ៏ចំរើន ត្រាស់ម្តងទៀត។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នក​សំគាល់​​ហេតុនោះដូចម្តេច អ្នកធ្លាប់បានឮឬទេ ពាក្យរបស់ពួក​ព្រាហ្មណ៍ចាស់ៗ មាន​អាយុ​ច្រើន ជាអាចារ្យតូច និងអាចារ្យធំ និយាយថា ពួកកណ្ហាយន​គោត្រ កើតមកពីណា អ្នកណា ជាបុព្វបុរសរបស់ពួកកណ្ហាយនគោត្រ។ អម្ពដ្ឋមាណព ក្រាបបង្គំ​ទូលថា បពិត្រ​ព្រះគោតមដ៏ចំរើន ពាក្យដែលខ្ញុំធ្លាប់បានឮមក ដូចព្រះគោតមដ៏ចំរើន បានត្រាស់ហើយ​ថា កណ្ហាយនគោត្រទាំងឡាយ កើតមកអំពីត្រកូលនោះ កណ្ហកុមារនោះហើយ ដែល​ជាបុព្វបុរសរបស់ពួកកណ្ហាយនគោត្រ ដូច្នោះដែរ។

[១៥៣] កាលបើអម្ពដ្ឋមាណព ពោលយ៉ាងនេះហើយ មាណពទាំងនោះ ក៏បន្លឺ​សំឡេងគឹកកងរំពងថា ម្នាលគ្នាយើង អម្ពដ្ឋមាណព ជាមនុស្សមានជាតិទន់ទាបទេតើ ម្នាលគ្នាយើង អម្ពដ្ឋមាណព មិនមែនជាកូននៃអ្នកមានត្រកូលទេតើ ម្នាលគ្នាយើង អម្ពដ្ឋមាណព ជាកូននៃទាសីរបស់ពួកសក្យៈទេតើ ម្នាលគ្នាយើង ពួកសក្យៈ ជាម្ចាស់​នៃ​អម្ពដ្ឋមាណពទេតើ ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកពោលត្រឹមត្រូវពិត យើងទាំងឡាយ បែរ​ជាស្មានថា ព្រះសមណគោតម ជាបុគ្គលដែលយើងគប្បីរុករានទៅវិញ។ គ្រានោះ ​ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រិះរិះដូច្នេះថា មាណពទាំងនេះមើលងាយខ្លាំងណាស់ នូវ​អម្ពដ្ឋមាណព ដោយពាក្យពោលថា ជាកូននៃទាសី បើដូច្នោះ គួរតែតថាគត ជួយ​ដោះស្រាយចេញ។ លំដាប់នោះ ព្រះមានព្រះភាគ បានត្រាស់ពាក្យនេះ នឹងពួក​មាណព​ទាំងនោះថា ម្នាលមាណពទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយកុំមើលងាយខ្លាំងពេក នូវ​អម្ពដ្ឋមាណព ដោយពាក្យពោថា ជាកូននៃទាសីឡើយ (កាលពីដើម) គាត់ជាកណ្ហឥសី ជាអ្នកថ្កើងថ្កាន គាត់ទៅកាន់ទក្ខិណជនបទ (នៅជាខាងស្តាំនៃទន្លេគង្គា) បានរៀន​នូវ​ព្រហ្មមន្តទាំងឡាយ ហើយចូលទៅគាល់ព្រះបាទឧក្កាករាជ ហើយទូលសូ​មព្រះរាជ​ធីតាទ្រង់ ព្រះនាម​មទ្ទរូបី។ ព្រះបាទឧក្កាករាជ ក៏ទ្រង់ក្រោធ ពិរោធ អាក់អន់ព្រះហឫទ័យ​នឹងឥសីនោះថា មនុស្សចង្រៃ ជាកូននៃទាសី មិនគួរនឹងហ៊ាន​មកសូមនាង​មទ្ទរូបី ជាធីតា​របស់​អញសោះ ទើបទ្រង់​ផ្គងសរឡើង។ ព្រះបាទឧក្កាករាជនោះ មិនអាចនឹងថ្លែង មិន​អាច​នឹង​ដាក់ចុះ នូវសរនោះចេញបាន (ដោយអានុភាពនៃ​មន្តរបស់ឥសីនោះ)។

[១៥៤] គ្រានោះ ពួកមាណពជាអាមាត្យ រាជបរិស័ទ ចូលទៅរកកណ្ហឥសី ហើយ​បានពោលពាក្យនេះថា បពិត្រលោកដ៏ចំរើន សូមសួស្តីមានដល់ព្រះរាជា បពិត្រ​លោក​ដ៏​ចំរើន សូមសួស្តីមានដល់ព្រះរាជា។ កណ្ហឥសីតបថា សួស្តីគង់នឹងមានដល់ព្រះរាជា ប៉ុន្តែបើព្រះរាជានឹងថ្លែងសរទៅខាងក្រោម ផែនដីក៏នឹងស្រុតរហូតទាំងព្រះរាជាណា​ខេត្ត។ ពួករាជអាមាត្យពោលថា បពិត្រលោកដ៏ចំរើន សូមសួស្តីមានដល់ព្រះរាជា សូម​សួស្តី​មានដល់ជនបទ។ កណ្ហឥសីតបវិញថា សួស្តីគង់នឹងមានដល់ព្រះរាជា សួស្តីគង់នឹង​មាន​ដល់ជនបទ ប៉ុន្តែបើព្រះរាជានឹងថ្លែងសរទៅខាងលើ ភ្លៀងនឹង​មិនធ្លាក់​អស់៧ឆ្នាំ ពេញ​ទាំងព្រះរាជាណាខេត្ត។ ពួករាជអាមាត្យពោលអង្វរថា បពិត្រ​លោក​ដ៏​ចំរើន សូម​សួស្តី​មានដល់ព្រះរាជា សូម​សួស្តី​មានដល់ជនបទ សូមឲ្យភ្លៀងបង្អុរមក។ កណ្ហឥសី​តប​វិញ​ថា សួស្តីគង់នឹងមានដល់ព្រះរាជា សួស្តីគង់នឹងមានដល់ជនបទ ភ្លៀង​គង់នឹង​បង្អុរ​មក ប៉ុន្តែបើព្រះរាជាទ្រង់ប្រគល់សរទុកលើព្រះរាជកុមារច្បង ព្រះរាជកុមារ នឹងជាអ្នក​មាន​សួស្តី នឹងមានរោមសម្លបចុះ គឺមិនភិតភ័យ។ លំដាប់នោះ ពួកមាណព និង​ព្រះបាទ​ឧក្កាករាជ ទ្រង់ប្រគល់សរទៅលើព្រះរាជបុត្រច្បង។ ព្រះរាជកុមារ ដែល​មាន​សួស្តី ក៏មាន​រោម​សម្លបចុះ។ ព្រះបាទឧក្កាករាជ ត្រូវព្រហ្មទណ្ឌគម្រាម ក៏ខ្លបខ្លាច ទើប​ទ្រង់ព្រះរាជ​ទាន​​ព្រះរាជធីតាទ្រង់ ព្រះនាមមទ្ទរូបី ដល់កណ្ហឥសីនោះ។ ម្នាលពួក​មាណព អ្នក​ទាំង​ឡាយ កុំមើលងាយ​អម្ពដ្ឋមាណព ដោយវាទៈថា ជាកូននៃទាសី​ខ្លាំង​ពេកឡើយ កណ្ហឥសី​នោះ ជាមនុស្សថ្កើងថ្កានដែរ។

[១៥៥] លំដាប់នោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងអម្ពដ្ឋមាណពថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច ខត្តិយកុមារក្នុងលោកនេះ នៅរួមសំវាស ជាមួយនឹង​ព្រាហ្មណកញ្ញា ក៏កើតបុត្រឡើង ព្រោះអាស្រ័យការនៅរួម នៃជនទាំងពីរនោះ កូនណា​ដែល​កើតអំពីខត្តិយកុមារ និងព្រាហ្មណកញ្ញា កូននោះគួរបានអាសនៈ ឬទឹក ក្នុងពួក​ព្រាហ្មណ៍ដែរឬទេ។ អម្ពដ្ឋមាណព ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន កូន​នោះគួរ​បាន។ ចុះពួកព្រាហ្មណ៍ គួរអញ្ជើញកូននោះឲ្យបរិភោគ ក្នុងកាលដែលធ្វើភត្ត ឧទ្ទិសឲ្យមនុស្សស្លាប់ក្តី ក្នុងការជាមង្គលក្តី ក្នុងពិធីបូជាក្តី ក្នុងការទទួលភ្ញៀវក្តី បាន​ដែរ​ឬ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ពួកព្រាហ្មណ៍ គួរអញ្ជើញកូននោះឲ្យបរិភោគបាន។ ចុះ​ពួកព្រាហ្មណ៍ គួរបង្រៀនមន្តកូននោះបាន ឬមិនបានទេ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន គួរ​បង្រៀនមន្តកូននោះបាន។ ចុះគួរហាម​ មិនឲ្យខត្តិយកុមារនោះ បានពួកស្ត្រី (ដែលជា​ព្រាហ្មណកញ្ញា) ឬមិនគួរហាមទេ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន មិនគួរហាមទេ។ ចុះជន​ទាំង​ឡាយ គួរអភិសេកកូននោះ ឲ្យជាក្សត្រិយ៍បានដែរឬទេ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ហេតុនោះ មិនគួរទេ។ ពាក្យដែលខ្ញុំពោលនោះ ព្រោះហេតុអ្វី។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ព្រោះហេតុថា កូននោះ មិនបានកើតមកអំពីមាតា (ជាខត្តិយកញ្ញា)។

[១៥៦] ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នកសំគាល់ហេតុនោះដូចម្តេច ព្រាហ្មណកុមារក្នុងលោកនេះ នៅរួមសំវាស ជាមួយនឹងខត្តិយកញ្ញា ក៏កើតបុត្រឡើង ព្រោះអាស្រ័យការនៅរួម នៃជនទាំងពីរនាក់នោះ កូនណា​ដែល​កើតអំពីព្រាហ្មណកុមារ និងខត្តិយកញ្ញា កូននោះ គួរបានអាសនៈ ឬទឹក ក្នុងពួក​ព្រាហ្មណ៍ដែរឬទេ។ អម្ពដ្ឋមាណព ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន កូន​នោះគួរ​បាន។ ចុះពួក​ព្រាហ្មណ៍ គួរអញ្ជើញកូននោះឲ្យបរិភោគ ក្នុងកាលធ្វើភត្ត ឧទ្ទិសឲ្យមនុស្សស្លាប់ក្តី ក្នុងការជាមង្គលក្តី ក្នុងពិធីបូជាក្តី ក្នុងការទទួលភ្ញៀវក្តី បាន​ដែរ​ឬ។ បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចំរើន ពួកព្រាហ្មណ៍ គួរអញ្ជើញកូននោះឲ្យបរិភោគបាន។ ចុះ​ពួកព្រាហ្មណ៍ គួរបង្រៀន​មន្ត​កូននោះបាន ឬមិនបានទេ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន គួរ​បង្រៀនមន្តកូននោះបាន។ ចុះគួរហាម​ មិនឲ្យព្រាហ្មណកុមារនោះ បានពួកស្ត្រី (ដែលជាខត្តិយកញ្ញា) ឬ​មិន​គួរ​ហាម​ទេ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន មិនគួរហាមទេ។ ចុះជន​ទាំង​ឡាយ គួរអភិសេកកូននោះ ឲ្យជាក្សត្រិយ៍បានដែរឬទេ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ហេតុនេះ មិនគួរទេ។ ពាក្យ​ដែល​ខ្ញុំ​ពោលនោះ ព្រោះហេតុអ្វី។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ព្រោះកូននោះ មិនបាន​កើត​មក​អំពី​បិតាជាក្សត្រិយ៍។

[១៥៧] ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់សួរថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ ប្រៀបផ្ទឹមស្រីនិងស្រីក្តី ប្រៀប​ផ្ទឹម​ប្រុសនិងប្រុសក្តី (ឃើញថា) ពួកក្សត្រិយ៍ ជាត្រកូលប្រសើរជាង ពួកព្រាហ្មណ៍​ជា​ត្រកូលទាបដូច្នេះឯង។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នកសំគាល់ហេតុនោះដូចម្តេច ពួកព្រាហ្មណ៍​ក្នុង​លោកនេះ កោរក្បាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះទោសណាមួយ ហើយរោយផេះមួយក្តាប់ ដាក់​(លើក្បាល) រួចបណ្តេញចេញ ចាកដែនក្តី ចាកនគរក្តី ក៏ព្រាហ្មណ៍នោះ គួរបាន​អាសនៈ ឬទឹក ក្នុងពួកព្រាហ្មណ៍ដែរឬ។ អម្ពដ្ឋមាណពក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏​ចំរើន នេះមិនគួរបានទេ។ ចុះពួកព្រាហ្មណ៍ គួរអញ្ជើញព្រាហ្មណ៍ ឲ្យបរិភោគ ក្នុងកាលធ្វើភត្ត ឧទ្ទិសដល់មនុស្សស្លាប់ក្តី ក្នុងការជាមង្គលក្តី ក្នុងពិធីបូជាក្តី ក្នុងការទទួលភ្ញៀវក្តី បាន​ដែរ​ឬ។ បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចំរើន ពួកព្រាហ្មណ៍ នេះមិនគួរបានទេ។ ចុះ​ពួកព្រាហ្មណ៍ គួរ​បង្រៀន​​មន្តព្រាហ្មណ៍នោះបាន ឬមិនបានទេ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន នេះមិនគួរ​បង្រៀន​ទេ។ ចុះគេគួរហាម​ មិនឲ្យព្រាហ្មណ៍នោះ បានពួកស្ត្រី (ដែលជាព្រាហ្មណកញ្ញា) ឬ​មិន​គួរ​ហាម​ទេ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន គួរហាម។

[១៥៨] ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សួរថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នកសំគាល់​ហេតុនោះ​ដូច​ម្តេច ពួកក្សត្រិយ៍​ក្នុង​លោកនេះ កោរក្បាលក្សត្រិយ៍ ព្រោះទោសណាមួយ ហើយ​រោយ​ផេះ​មួយក្តាប់ ដាក់​(លើក្បាល) រួចបណ្តេញចេញ ចាកដែនក្តី ចាកនគរក្តី ចុះ​ក្សត្រិយ៍​នោះ គួរបាន​អាសនៈ ឬទឹក ក្នុងពួកព្រាហ្មណ៍ដែរឬទេ។ អម្ពដ្ឋមាណព ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រ​ព្រះគោតមដ៏​ចំរើន គួរបាន។ ចុះពួកព្រាហ្មណ៍ គួរអញ្ជើញក្សត្រិយ៍នោះ ឲ្យ​បរិភោគ ក្នុង​កាល​ធ្វើភត្ត ឧទ្ទិសឲ្យមនុស្សស្លាប់ក្តី ក្នុងការជាមង្គលក្តី ក្នុងពិធីបូជាក្តី ក្នុង​ការ​​ទទួល​ភ្ញៀវ​ក្តី បាន​ដែរ​ឬ។ បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏​ចំរើន គួរអញ្ជើញឲ្យបរិភោគបាន។ ចុះ​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ គួរ​បង្រៀន​​មន្តក្សត្រិយ៍នោះបាន ឬមិនបានទេ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន គួរ​បង្រៀន​បាន។ ចុះគេគួរហាម​ មិនឲ្យក្សត្រិយ៍នោះ បានពួកស្ត្រី (ដែលជា​ព្រាហ្មណ​កញ្ញា) ឬ​មិន​គួរ​ហាម​ទេ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន មិនគួរហាមទេ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ ក្សត្រិយ៍ ជាមនុស្ស​ថោកទាបយ៉ាងក្រៃលែង ព្រោះពួកក្សត្រិយ៍ផងគ្នា កោរក្បាល ហើយរោយ​ផេះ​មួយ​ក្តាប់ (លើក្បាល) រួចបណ្តេញចេញ ចាកដែនក្តី ចាកនគរក្តី ដោយហេតុ​មានប្រមាណ​ប៉ុណ្ណេះ​ឯង។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ ក្នុងវេលាណាក្សត្រិយ៍ ទោះដល់​នូវភាវៈជាអ្នក​ថោកទាប​យ៉ាងក្រៃលែង​ ដូច្នេះ វេលានោះ ពួកក្សត្រិយ៍ គង់នៅប្រសើរជាង ឯពួក​ព្រាហ្មណ៍ ជាមនុស្សថោកទាប។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ សមដូចជាព្រហ្មឈ្មោះសនង្កុមារ បានពោលគាថា ថា

[១៥៩] ក្សត្រិយ៍ ជាមនុស្សប្រសើរបំផុត ក្នុងប្រជុំជន ដែលពោល​អាងគោត្រ បុគ្គល​​ដែលបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ ជាមនុស្សប្រសើរ​បំផុត ក្នុងពួកទេវតា និង​មនុស្ស។

[១៦០] ម្នាលអម្ពដ្ឋ គាថានោះ ព្រហ្មឈ្មោះសនង្កុមារ បានច្រៀងត្រូវហើយ មិនមែន​ច្រៀង​ខុសទេ ជាសុភាសិត មិនមែនជាទុព្ភាសិតទេ ប្រកបដោយប្រយោជន៍ មិនមែន​មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ទេ តថាគត ក៏សំគាល់ឃើញតាម ម្នាលអម្ពដ្ឋ សូម្បី​តថាគត ក៏តែងពោលយ៉ាងនេះថា

[១៦១] ក្សត្រិយ៍ ជាមនុស្សប្រសើរបំផុត ក្នុងប្រជុំជនដែលពោលអាងគោត្រ បុគ្គល​ដែលបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ ជាមនុស្សប្រសើរបំផុត ក្នុងពួកទេវតា និងមនុស្ស។

ចប់ ភាណវារៈ ទី១។

[១៦២] អម្ពដ្ឋមាណព ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ចរណៈ​នោះ តើ​ដូចម្តេច វិជ្ជានោះ តើដូចម្តេច។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ ការពោល​ប្រកាន់ជាតិ​ក្តី ការពោល​ប្រកាន់​គោត្រក្តី ការពោលប្រកាន់មានះថា អ្នកគួរដល់យើង ឬមិនគួរ​ដល់​យើង​ដូច្នេះក្តី ព្រោះបរិបូណ៌ ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ ដែល​មិនមានគុណជាតិដទៃ​ក្រៃ​លែងជាង តថាគតមិនបានពោលទេ ម្នាលអម្ពដ្ឋ លុះតែក្នុងទីណា ដែល​មានអាវាហៈ​ក្តី វិវាហៈក្តី អាវាហៈ និងវិវាហៈក្តី ទីនោះទើបតថាគតពោលអំពីការពោលប្រកាន់ជាតិដូច្នេះ​ខ្លះ ការពោល​ប្រកាន់គោត្រដូច្នេះខ្លះ ការពោលប្រកាន់មានះថា អ្នកគួរដល់យើង ឬ​មិនគួរ​ដល់យើងដូច្នេះខ្លះ ម្នាលអម្ពដ្ឋ បើពួកជនណាមួយ ដែលនៅជាប់ចំពាក់ ដោយ​ការ​ពោលប្រកាន់ជាតិក្តី ជាប់ចំពាក់ដោយការពោល​ប្រកាន់គោត្រក្តី ជាប់ចំពាក់ដោយ​ការពោល​​ប្រកាន់មានះក្តី ជាប់ចំពាក់ដោយអាវាហៈ វិវាហៈក្តី ពួក​ជន​នោះ ឈ្មោះថា ជា​អ្នកឆ្ងាយចាកគុណសម្បត្តិ គឺវិជ្ជា និងចរណៈ ដែលមិនមានគុណជាតិ​ដទៃក្រៃលែងជាង ម្នាលអម្ពដ្ឋ ការដែលធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់​នូវគុណសម្បត្តិ គឺវិជ្ជា និងចរណៈ ដែលមិនមាន​គុណជាតិ​ដទៃលើសលុបជាង រមែងមាន ព្រោះបាន​លះបង់​នូវ​ការជាប់ជំពាក់ ដោយ​ការ​ពោល​ប្រកាន់ជាតិផង លះបង់នូវ​ការជាប់ជំពាក់ ដោយ​ការ​ពោល​​ប្រកាន់គោត្រផង លះបង់នូវការ​ជាប់ចំពាក់ដោយការពោល​ប្រកាន់មានះផង លះបង់​នូវ​ការជាប់ចំពាក់​ដោយ​អាវាហវិវាហៈផង។

[១៦៣] អម្ពដ្ឋមាណព ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ចរណៈនោះ​ តើ​​ដូម្តេច វិជ្ជានោះ តើដូចម្តេច។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ ព្រះតថាគត អរហន្ត​សម្មាសម្ពុទ្ធ កើតឡើងក្នុងលោកនេះ។បេ។ (បណ្ឌិតគប្បីសំដែងឲ្យពិស្តារដូច​ក្នុងសាមញ្ញ​ផលសូត្រ)។បេ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ ភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសីលយ៉ាងនេះ។បេ។ ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន នេះជាចរណៈរបស់ភិក្ខុនោះ។បេ។ ព្រះការរម្ងាប់វិតក្កវិចារៈហើយ ក៏​ចូលកាន់ទុតិយជ្ឈាន តតិយជ្ឈាន ចតុត្ថជ្ឈាន។ នេះជាចរណៈរបស់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាល​អម្ពដ្ឋ នេះឯងហៅថា ចរណៈ។ ភិក្ខុរមែងទាញ នាំបង្អោនទៅដើម្បីញាណទស្សនៈ។បេ។ នេះជាវិជ្ជារបស់ភិក្ខុនោះ។បេ។ (ភិក្ខុ) ដឹងច្បាស់ថា កិច្ចដទៃក្រៅអំពីសោឡសកិច្ចនេះទៅ​ទៀត មិនមាន។ នេះជាវិជ្ជារបស់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ នេះឯងហៅថា វិជ្ជា។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ ភិក្ខុនេះ តថាគតពោលថា ជាអ្នកបរិបូណ៌​ដោយវិជ្ជាខ្លះ បរិបូណ៌ដោយចរណៈខ្លះ បរិបូណ៌​ដោយវិជ្ជា និងចរណៈខ្លះ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ ការបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា ការបរិបូណ៌​ដោយ​ចរណៈដទៃ​ដ៏លើសលុប ឬថ្លៃថ្លាជាងគុណសម្បទា គឺវិជ្ជា ជាងគុណសម្បទា គឺចរណៈនេះ មិនមានឡើយ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ ប្រធាននៃសេចក្តីសាបសូន្យ នៃគុណសម្បទា គឺវិជ្ជា និងចរណៈ ដែលរកគុណជាតិដទៃលើសលុបជាងគ្មាន នេះមាន៤យ៉ាង។ ប្រធាន​នៃសេចក្តីសាបសូន្យ៤យ៉ាងនោះ តើអ្វីខ្លះ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ សមណៈក្តី ព្រាហ្មណ៍ក្តី ពួកខ្លះ ក្នុងលោកនេះ កាលដែលមិនបានសម្រេចនូវគុណសម្បទា គឺវិជ្ជា និងចរណៈ ដ៏ប្រសើរ​​នេះ​ឯង ហើយរែកនូវអម្រែកដ៏ពេញ ដោយបរិក្ខារទៅកាន់ព្រៃ ដោយគិតថា អាត្មាអញ នឹង​បរិភោគផ្លែឈើដែលជ្រុះឯង។ សមណៈ និងព្រាហ្មណ៍នោះ ឈ្មោះថា គ្រាន់តែ​ជា​អ្នកបំរើរបស់បុគ្គល​អ្នកបរិបូណ៌​ដោយវិជ្ជា និងចរណៈដោយពិត។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ នេះជា​ប្រធាននៃសេចក្តី​សាបសូន្យទី១ នៃគុណសម្បទា គឺវិជ្ជា និងចរណៈ ដែល​មិនមានគុណ​ជាតិដទៃ លើសលុបជាងនេះឯង។

[១៦៤] ម្នាលអម្ពដ្ឋ ម្យ៉ាងទៀតថា សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ពួកមួយក្នុងលោកនេះ មិន​បានសម្រេចនូវគុណសម្បទា គឺវិជ្ជា និងចរណៈ មិនមានគុណជាតិដទៃក្រៃលែង​ជាង​នេះឯង មិនសម្រេចនូវ​ការបរិភោគនូវ​ផ្លែឈើដែលជ្រុះឯង ហើយក៏កាន់នូវ​ចប និងល្អី ដើរ​ចូលទៅកាន់ព្រៃ ដោយគិតថា អាត្មាអញ នឹងយកមើមដំឡូង និងផ្លែឈើជាអាហារ។ សមណព្រាហ្មណ៍នោះ ឈ្មោះថា គ្រាន់តែជាអ្នកបំរើ របស់បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយ​វិជ្ជា និង​ចរណៈដោយពិត។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ នេះជាប្រធាននៃសេចក្តីសាបសូន្យទី២ នៃគុណ​សម្បទា គឺវិជ្ជា និងចរណៈដ៏ប្រសើរនេះឯង។

[១៦៥] ម្នាលអម្ពដ្ឋ ម្យ៉ាងទៀត សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ពួកខ្លះ ក្នុងលោកនេះ មិន​សម្រេចនូវគុណសម្បទា គឺវិជ្ជា និងចរណៈដ៏ប្រសើរនេះឯងផង មិនសម្រេចនូវ​ការ​បរិភោគ​​ផ្លែឈើដែលជ្រុះឯងផង មិនសម្រេចនូវការបរិភោគមើមដំឡូង និង​ផ្លែឈើ​ផង តែធ្វើ​រោងភ្លើងទុកជិតស្រុក ឬជិតនិគម ហើយនៅបំរើភ្លើង។ សមណ​ព្រាហ្មណ៍​នោះ ឈ្មោះថា គ្រាន់តែជាអ្នកបំរើ របស់បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយ​វិជ្ជា និង​ចរណៈ​ដោយពិត។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ នេះជាប្រធាននៃសេចក្តីសាបសូន្យទី៣ នៃគុណ​សម្បទា គឺវិជ្ជា និងចរណៈដ៏ប្រសើរនេះឯង។

[១៦៦] ម្នាលអម្ពដ្ឋ ម្យ៉ាងទៀត សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ពួកខ្លះ ក្នុងលោកនេះ មិន​សម្រេចនូវគុណសម្បទា គឺវិជ្ជា និងចរណៈដ៏ប្រសើរនេះឯងផង មិនសម្រេចនូវ​ការ​បរិភោគ​​ផ្លែឈើដែលជ្រុះឯងផង មិនសម្រេចនូវការបរិភោគមើមដំឡូង និង​ផ្លែឈើផង មិនសម្រេច​នូវការបំរើភ្លើងផង តែធ្វើរោងមានទ្វារ៤ នៅក្បែរផ្លូវធំ៤ ហើយគិតថា អ្នក​ណា​មកអំពីទិសទាំង៤នេះ ទោះសមណៈក្តី ព្រាហ្មណ៍ក្តី អាត្មាអញ នឹងបូជានូវ​សមណ​ព្រាហ្មណ៍នោះ តាមអំណាច តាមកម្លាំង។ សមណ​ព្រាហ្មណ៍​នោះ ឈ្មោះថា គ្រាន់តែជា​អ្នក​បំរើ របស់បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយ​វិជ្ជា និង​ចរណៈ​ដោយពិត។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ នេះជា​ប្រធាន​នៃសេចក្តីសាបសូន្យទី៤ នៃគុណ​សម្បទា គឺវិជ្ជា និងចរណៈដ៏ប្រសើរនេះឯង។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ ប្រធាននៃសេចក្តីសាបសូន្យ នៃគុណសម្បទា គឺវិជ្ជា និងចរណៈ ដ៏ប្រសើរ​ មាន៤យ៉ាងនេះឯង។

[១៦៧] ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច ខ្លួនអ្នកព្រមទាំងអាចារ្យ យល់​ច្បាស់ក្នុងគុណសម្បទា គឺវិជ្ជា និងចរណៈដ៏ប្រសើរនេះខ្លះដែរឬ។ បពិត្រព្រះ​គោតម​ដ៏ចំរើន ហេតុនេះមិនមានទេ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គ ព្រមទាំង​អាចារ្យ ដោយឡែកផ្សេង គុណសម្បទា គឺវិជ្ជា និងចរណៈ ដ៏ប្រសើរដោយឡែកផ្សេង បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គ ព្រមទាំងអាចារ្យ ជាមនុស្សឆ្ងាយចាកគុណសម្បទា គឺវិជ្ជា និងចរណៈ ដ៏ប្រសើរនេះ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នកសំគាល់ហេតុនោះដូចម្តេច ខ្លួនអ្នក ព្រម​ទាំងអាចារ្យ កាលបើមិនទាន់បានសម្រេច​នូវ​គុណសម្បទា គឺវិជ្ជា និងចរណៈ ដ៏ប្រសើរនេះទេ ហើយនាំយកនូវអំរែកដ៏ពេញ ដោយគ្រឿងបរិក្ខារ តត្រុកចូលទៅកាន់​ព្រៃ ដោយគិតថា យើងនឹងយកផ្លែឈើដែលជ្រុះឯង ជាអាហារដូច្នេះឬ។ បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏ចំរើន ហេតុនេះ មិនមែនទេ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នកសំគាល់​ហេតុ​នោះ​ដូច​ម្តេច ខ្លួនអ្នក ព្រម​ទាំងអាចារ្យ កាលបើមិនទាន់បានសម្រេច​នូវ​គុណសម្បទា គឺវិជ្ជា និងចរណៈ ដ៏ប្រសើរនេះផង ជាអ្នក​មិនសម្រេចនូវការបរិភោគ​ផ្លែឈើដែលជ្រុះឯងផង កាន់ចប និងល្អី តត្រុកចូលទៅកាន់ព្រៃ ដោយគិតថា យើងនឹងយកនូវមើមដំឡូង និង​ផ្លែឈើ​ជាអាហារដូច្នេះដែរឬ។ បពិត្រព្រះគោតម​ដ៏ចំរើន ហេតុនេះ មិនមែនដូច្នោះទេ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នកសំគាល់​ហេតុ​នោះ​ដូច​ម្តេច ខ្លួនអ្នក ព្រម​ទាំងអាចារ្យ កាលបើមិន​បាន​ត្រាស់ដឹងនូវ​គុណសម្បទា គឺវិជ្ជា និងចរណៈ ដ៏ប្រសើរនេះផង ជាអ្នក​មិន​សម្រេច​នូវ​ការ​បរិភោគ​​ផ្លែឈើដែលជ្រុះឯងផង ជាអ្នកមិនសម្រេច​នូវការបរិភោគនូវមើមដំឡូង និង​ផ្លែឈើ​​ផង តែធ្វើរោងភ្លើងជិតស្រុកក្តី ជិតនិគមក្តី ហើយនៅចាំបំរើភ្លើង ដូច្នេះដែរឬ។ បពិត្រព្រះគោតម​ដ៏ចំរើន ហេតុនេះ មិនមែនដូច្នោះទេ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នកសំគាល់​ហេតុ​នោះ​ដូច​ម្តេច ខ្លួនអ្នក ព្រម​ទាំងអាចារ្យ កាលបើមិន​សម្រេចនូវ​គុណសម្បទា គឺវិជ្ជា និងចរណៈ ដ៏ប្រសើរនេះឯងផង មិន​សម្រេច​នូវ​ការ​បរិភោគនូវ​​ផ្លែឈើដែលជ្រុះឯងផង មិនសម្រេច​នូវការបរិភោគនូវមើមដំឡូង និង​ផ្លែឈើ​​ផង មិនសម្រេច​នូវការ​បំរើភ្លើងទេ តែធ្វើរោងមានទ្វារ៤ ក្បែរផ្លូវធំ៤ ហើយនៅ ដោយគិតថា អ្នកណាមកអំពី​ទិសទាំង​៤​នេះ ទោះសមណៈក្តី ព្រាហ្មណ៍ក្តី អាត្មាអញ នឹង​បូជានូវសមណព្រាហ្មណ៍នោះ តាមអំណាច​ តាមកំឡាំងដូច្នេះដែរឬ។ បពិត្រព្រះគោតម​ដ៏ចំរើន ហេតុនេះ មិនមែនដូច្នោះទេ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ ខ្លួនអ្នក ព្រមទាំងអាចារ្យ ជាអ្នកសាបសូន្យហើយ ចាកគុណសម្បទា គឺ​វិជ្ជា និងចរណៈដ៏ប្រសើរនេះផង ខ្លួនអ្នក ព្រមទំាងអាចារ្យ ជាអ្នកសាបសូន្យចាកប្រធាន នៃ​សេចក្តី​សាបសូន្យនៃគុណសម្បទា គឺវិជ្ជា និងចរណៈដ៏ប្រសើរមាន៤យ៉ាងនោះផង។

[១៦៨] ម្នាលអម្ពដ្ឋ​បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ជាអាចារ្យរបស់អ្នក បានពោល​ពាក្យ​នេះថា ពួកសមណៈត្រងោលណាមួយ ធ្លាប់​ជាត្រកូលគហបតី ជាកណ្ហគោត្រ កើត​អំពី​ព្រះបាទនៃមហាព្រហ្ម ពួកព្រាហ្មណ៍ដែលបានត្រៃវិជ្ជា និងសាកច្ឆាដូចម្តេចបាន។ ខ្លួន​ឯង សូម្បីតែនឹងបំពេញវត្ត ដែលជាផ្លូវ​សាបសូន្យចាក (វិជ្ជា) ក៏នៅមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់។ ម្នាល​អម្ពដ្ឋ អ្នកចូរមើលកំហុសប៉ុណ្ណេះ របស់បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ជាអាចារ្យនៃអ្នកចុះ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ បានបរិភោគនូវវត្ថុដែលទ្រង់​ប្រោស​ព្រះរាជទាននៃ​ព្រះ​បាទបសេនទិកោសល តែព្រះបាទ​បសេនទិកោសល ទ្រង់មិនបាន​ព្រះរាជទាន ដល់​ព្រាហ្មណ៍នោះ ចំពោះ​ព្រះភក្ត្រទេ សូម្បី​តែក្នុងវេលា ដែលទ្រង់ប្រឹក្សាជាមួយ​នឹង​ព្រាហ្មណ៍នោះ តែងប្រឹក្សាពីខាងក្រៅព្រះសាណិ (រនាំង)។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ ព្រាហ្មណ៍​ណា ដែលគួរទទួលនូវភិក្ខា ដែល​គេនាំមកថ្វាយ ប្រកបដោយធម៌ហើយ ចុះហេតុដូចម្តេច បានជាព្រះបាទបសេនទិកោសល ទ្រង់​មិនព្រះរាជទានដល់ព្រាហ្មណ៍នោះ ចំពោះ​ព្រះភក្ត្រខ្លះ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នកចូរមើលកំហុសប៉ុណ្ណេះ របស់បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ជា​អាចារ្យរបស់អ្នកចុះ។

[១៦៩] ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នកសំគាល់​ហេតុនោះដូចម្តេច ព្រះបាទបសេនទិកោសល ក្នុងជនបទនេះ គង់នៅលើ កដំរីក្តី ឋិតនៅលើរាជាសនៈ ក្នុងរថក្តី និងប្រឹក្សារឿងអ្វីៗ ជាមួយ​នឹង​ពួករាជអាមាត្យ ឬជាមួយនឹងព្រះរាជវង្សានុវង្ស។ ព្រះអង្គបានស្តេច​ចេញ​ពី​ប្រទេសនោះ ទៅទ្រង់ឋិតនៅក្នុងទីដ៏សមគួរ ក៏ស្រាប់តែមានបុរសជាតិសូទ្រៈ ឬទាសៈ របស់​បុរសជាតិសូទ្រៈនោះ មកឈរក្នុងប្រទេស​នោះនិយាយថា ព្រះរាជាបសេនទិ​កោសល ទ្រង់មានព្រះរាជឱង្ការយ៉ាងនេះខ្លះ ព្រះរាជា​បសេនទិកោសល ទ្រង់មាន​ព្រះ​រាជឱង្ការយ៉ាងនេះខ្លះ។ បុរសនោះ បើគ្រាន់តែនិយាយតាមទំនង ដែលស្តេចទ្រង់មានព្រះរាជ ឱង្ការក្តី ប្រឹក្សានូវ​ការ​ដែលស្តេច​ទ្រង់​ប្រឹក្សាក្តី ដោយហេតុមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ តើនឹង​ហៅថាស្តេច ឬហៅ​ថា​អាមាត្យធំរបស់ស្តេច បានដែរឬទេ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន សេចក្តីនេះ មិនមែន​ដូច្នោះទេ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ ខ្លួនអ្នកក៏ដូច្នោះដែរ ម្យ៉ាងទៀត ឥសីទាំងឡាយណា ដែល​ជា​បុព្វបុរស របស់ព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ ជាអ្នកកសាងមន្ត ជាអ្នករាយមន្ត លំអាននៃ​មន្ត​បុរាណ​នេះ ដែលពួកឥសីណាបាន (ស្វាធ្យាយ) មកហើយ បានសូត្រមកហើយ បាន​សន្សំ​មកច្រើនហើយ ឥឡូវ​នេះ ព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ តែងច្រៀង (ស្វាធ្យាយ) តាមលំអាន​នៃមន្តនោះ តែងសូត្រតាមលំអាននៃមន្តនោះ តែងពោលតាមលំអាននៃមន្តដែលពួក​ឥសី​បានពោលមក តែងបង្រៀនតាមលំអាន​នៃមន្ត ដែលពួកឥសីបានបង្រៀនមក ឥសី​ទាំង​នោះ គឺឥសីណាខ្លះ គឺឥសីឈ្មោះអដ្ឋកៈ១ វាមកៈ១ វាមទេវៈ១ វេស្សាមិត្តៈ១ យមតគ្គិ១ អង្គីរសៈ១ ភារទ្វាជៈ១ វាសេដ្ឋៈ១ កស្សបៈ១ ភគុ១ តថាគតក៏ធ្លាប់​បានរៀនមន្តទាំងនោះ​ដែរ ឯខ្លួនអ្នក ព្រមទាំងអាចារ្យ នឹងបានឈ្មោះថាជាឥសី ឬជាអ្នកប្រព្រឹត្ត ដើម្បីភាវៈ​ជា​ឥសី ដោយការរៀន​មន្តប៉ុណ្ណោះ ហេតុនេះ មិនមែនដូច្នោះទេ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នកសំគាល់​ហេតុនោះដូចម្តេច អ្នកធ្លាប់បានឮពួកព្រាហ្មណ៍ចាស់ៗ មានអាយុច្រើន ជាអាចារ្យតូចធំ ធ្លាប់និយាយមកដូចម្តេច ឥសីទាំងឡាយណា ដែល​ជា​បុព្វបុរស របស់ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​ឡាយ ដែលជាអ្នកសាងមន្ត ជាអ្នករាយមន្ត លំអាននៃ​មន្ត​បុរាណ​នេះ ដែលពួក​ឥសី​ណា​បានច្រៀង (ស្វាធ្យាយ) មកហើយ បានសូត្រមកហើយ បាន​សន្សំ​មកច្រើនហើយ ឥឡូវ​នេះ ព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ តែងស្វាធ្យាយ តាមលំអាន​នៃមន្តនោះ តែងសូត្រ​តាម​លំអាន​នៃ​មន្តនោះ តែងពោលតាមលំអាននៃមន្ត ដែលពួក​ឥសី​បានពោលមក តែងបង្រៀន​តាម​លំអាន​​នៃមន្ត ដែលពួកឥសីបានបង្រៀនមក ឥសី​ទាំង​នោះ គឺឥសីណាខ្លះ គឺឥសីឈ្មោះ​អដ្ឋកៈ១ វាមកៈ១ វាមទេវៈ១ វេស្សាមិត្តៈ១ យមតគ្គិ១ អង្គីរសៈ១ ភារទ្វាជៈ១ វាសេដ្ឋៈ១ កស្សបៈ១ ភគុ១ ដូច្នេះឬ ឥសីទាំងនោះ បានងូតទឹកដ៏ស្អាត លាបស្រឡាបដោយ​គ្រឿង​ក្រអូប​សាយល្អ មានសក់ និងពុកមាត់កាត់ស្រេចហើយ ពាក់កម្រងផ្កា និងគ្រឿង​ប្រដាប់ ស្លៀកសំពត់ស ជាអ្នកឆ្អែតស្កប់ស្កល់ មានគេផ្គាប់ផ្គុនបម្រើ ដោយកាមគុណ៥ ដូចជាខ្លួន​អ្នក ព្រមទាំង​អាចារ្យ ក្នុងកាល​ឥឡូវនេះ យ៉ាងនេះដែរឬ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន សេចក្តីនេះ មិនមែនដូច្នោះទេ។បេ។ ឥសីទាំងនោះ បរិភោគបាយ នៃស្រូវសាលី ប្រាសចាក​មន្ទិល មានសម្លច្រើនមុខ និងម្ហូបក្រៀមច្រើនមុខ ដូចជាខ្លួនអ្នក ព្រមទាំង​អាចារ្យ ក្នុងកាល​ឥឡូវនេះ យ៉ាងនេះដែរឬ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន សេចក្តីនេះ មិនមែនដូច្នោះទេ។បេ។ ឥសីទាំងនោះ ត្រេកត្រអាលដោយពួកស្ត្រីមានចង្កេះរៀវ ដោយ​សំពត់ព័ទ្ធព័ន្ធ ដូចជាខ្លួនអ្នក ព្រមទាំង​អាចារ្យ ក្នុងកាល​ឥឡូវនេះ យ៉ាងនេះដែរឬ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន សេចក្តីនេះ មិនមែនដូច្នោះទេ។បេ។ ឥសីទាំងនោះ ត្រាច់ទៅ​ដោយរថ ដែលទឹម​ដោយសេះ កាត់រោមកន្ទុយ ចាក់ពាហនៈ ដោយដងចន្លួញដ៏វែង ដូច​ជា​អ្នក ព្រមទាំង​អាចារ្យ ក្នុងកាល​ឥឡូវនេះ យ៉ាងនេះដែរឬ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន សេចក្តីនេះ មិនមែនដូច្នោះទេ។បេ។ ឥសីទាំងនោះ ប្រើបុរសដែលសៀត​ដាវវែង ឲ្យ​រក្សា​ទៀប​ជើងកំពែងនគរ មានស្នាមភ្លោះព័ទ្ធជុំវិញ ទាំងស៊កគន្លឹះខ្ជាប់ ដូចជាខ្លួនអ្នក ព្រមទាំង​អាចារ្យ ក្នុងកាល​ឥឡូវនេះ យ៉ាងនេះដែរឬ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន សេចក្តីនេះ មិនមែនដូច្នោះទេ។បេ។ ម្នាលអម្ពដ្ឋ ខ្លួនអ្នក ព្រមទាំងអាចារ្យ មិនមែន​ជាឥសី មិនមែនជាអ្នកប្រតិបត្តិ ដើម្បី​ភាវៈជាឥសីទេ ដោយប្រការ​ដូច្នេះឯង ម្នាលអម្ពដ្ឋ ម្យ៉ាង​ទៀត អ្នកណា មានសេចក្តីសង្ស័យ ឬងឿងឆ្ងល់ចំពោះតថាគត ឲ្យអ្នកនោះមកសួរ​ប្រស្នា​ ចំពោះ​តថាគតចុះ តថាគត នឹងជំរះដោះស្រាយឲ្យ។

[១៧០] លំដាប់នោះ ព្រះមានព្រះភាគ ស្តេចចេញអំពីវិហារ ហើយទ្រង់យាង​ទៅ​កាន់ទីចង្ក្រម។ អម្ពដ្ឋមាណព ក៏ចេញអំពីវិហារ ទៅកាន់ទីចង្រ្កមដែរ។ លំដាប់នោះ អម្ពដ្ឋមាណព ក៏ចង្រ្កមតាមព្រះមានព្រះភាគ ដែលកំពុងចង្រ្កម បានសង្កេតមើល​នូវ​មហាបុរិសលក្ខណៈ៣២ប្រការ ក្នុងព្រះកាយរបស់ព្រះមានព្រះភាគ។ លុះអម្ពដ្ឋមាណព បាន​ឃើញ​នូវមហាបុរិសលក្ខណៈ៣២ប្រការ ក្នុងព្រះកាយ​របស់ព្រះមានព្រះភាគ​ដោយ​ច្រើន វៀរលែងតែមហាបុរិសលក្ខណៈ​២ប្រការ គឺវត្ថគុយ្ហប្រទេស ដែលស្រោបដោយ​ស្រោម [អដ្ឋកថា ថា គុយ្ហប្រទេស របស់ព្រះមានព្រះភាគ ដូចជាអង្គជាតនៃគោ និងដំរី ដែលលឹបចូល ឬបិទបាំងដោយស្រោម ស្រដៀងនឹងផ្ទៃ​នៃផ្កាឈូកមាស។]១ ព្រះជិវ្ហាល្មម​ល្វន់ល្វៃ [អណ្តាតពួកជនឯទៀត ក្រាស់ក៏មាន ស្តើងក៏មាន ខ្លីក៏មាន មិនស្មើក៏មាន។ ឯ​ព្រះ​ជិវ្ហារបស់ព្រះមហាបុរស ទន់ វែង ទាំងធំទូលាយ ប្រកបដោយសម្បុរ។ ព្រះអង្គអាច​មូរ​ព្រះជិវ្ហានោះឲ្យស្រួចបាន ព្រោះព្រះជិវ្ហានោះទន់ ហើយស៊កចូលទៅដល់​រន្ធព្រះនាសិក និងរន្ធព្រះកាណ៌ទាំងពីរបាន ព្រោះព្រះជិវ្ហារបស់​ព្រះអង្គវែង អាច​បិទបាំង​នូវព្រះនលាដ ត្រឹមជើង​ព្រះកេសាបាន ព្រោះ​ព្រះជិវ្ហាធំទូលាយ។]១ ក៏មានសេចក្តីងឿង​ឆ្ងល់ សង្ស័យ មិនស៊ប់ចិត្ត មិនជ្រះថ្លា។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ មានសេចក្តីត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា អម្ពដ្ឋមាណពនេះ បានឃើញនូវមហាបុរិសលក្ខណៈ៣២ប្រការ ​របស់​តថាគត​ ​ដោយ​ច្រើនហើយ វៀរលែងតែមហាបុរិសលក្ខណៈ​២ប្រការ គឺវត្ថគុយ្ហប្រទេស ដែលស្រោបដោយ​ស្រោម១ ព្រះជិវ្ហាល្មម​ល្វន់ល្វៃ១ ក៏មានសេចក្តីងឿង​ឆ្ងល់ សង្ស័យ មិនស៊ប់ចិត្ត មិនជ្រះថ្លា។ អម្ពដ្ឋមាណព បានឃើញវត្ថគុយ្ហប្រទេស ដែលលឹបចូល​ទៅក្នុង​ស្រោម របស់​ព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងណា លំដាប់នោះ ព្រះមានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់និម្មិតនូវ​រូប ដែលសម្រេច​ដោយឫទ្ធិយ៉ាងនោះ។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់លៀននូវព្រះជិវ្ហា ហើយ​មូរស៊កតាមរន្ធព្រះកាណ៌ទាំងពីរផង មូរស៊កតាមរន្ធព្រះនាសិកទាំងពីរផង បិទ​បាំង​នូវមណ្ឌលនៃ​ព្រះនលាដទាំងអស់ ដោយព្រះជិវ្ហាផង។

[១៧១] គ្រានោះ អម្ពដ្ឋមាណព មានសេចក្តីត្រិះរិះដូច្នេះថា ព្រះសមណគោតម ប្រកប​ដោយមហាបុរិសលក្ខណៈ៣២ប្រការ គ្រប់គ្រាន់ មិនមែនមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ។ អម្ពដ្ឋមាណព បានក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះ នឹងព្រះមានព្រះភាគថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ណ្ហើយចុះ យើងជាអ្នកមានកិច្ចច្រើន យើងជាអ្នកមាន​ការងារ​ត្រូវធ្វើច្រើន សូមលាទៅក្នុងកាលឥឡូវនេះ។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នកសំគាល់​មើលនូវកាលដ៏សមគួរ ក្នុងវេលានេះចុះ។ លំដាប់នោះ អម្ពដ្ឋមាណព ក៏​ឡើងជិះរថ ទឹមដោយសេះ បរចេញទៅ។

[១៧២] សម័យនោះឯង បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ក្រោកឡើង ដើរចេញទៅជា​មួយ​នឹង​ពួកព្រាហ្មណ៍ច្រើននាក់ ទៅអង្គុយក្នុងអារាមរបស់ខ្លួន រង់ចាំអម្ពដ្ឋមាណពនោះដែរ។ គ្រានោះ អម្ពដ្ឋមាណព បររថសំដៅទៅរកអារាមរបស់ខ្លួន បរយានទៅទល់ត្រឹម​ទីដែល​ល្មម​ឈប់យាន ហើយក៏ចុះអំពីយាន ដើរទៅដោយជើងទទេ ចូលសំដៅ​ទៅរកបោក្ខ​រសាតិព្រាហ្មណ៍ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏សំពះបោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ហើយអង្គុយក្នុង​ទី​ដ៏សមគួរ។ លុះអម្ពដ្ឋមាណព អង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរស៊ប់ហើយ បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ក៏​បានពោលពាក្យនេះថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នកបានឃើញព្រះគោតមដ៏ចំរើននោះដែរឬ។ អម្ពដ្ឋមាណពឆ្លើយថា បពិត្រលោកដ៏ចំរើន យើងខ្ញុំ​បានឃើញព្រះគោតមដ៏ចំរើន​នោះ​ហើយ។ បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍សួរថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ កិត្តិសព្ទសរសើរព្រះគោតមដ៏ចំរើន​នោះ ល្បីខ្ចរខ្ចាយ មានដូច្នោះមែនឬ ឬមិនមែនដូច្នោះទេ ម្នាលអ្នកដ៏ចំរើន ចុះព្រះគោតម​ដ៏​ចំរើននោះ ព្រះអង្គ ប្រាកដដូច្នោះមែន មិនមែន​ផ្សេងពីនោះទេឬ។ អម្ពដ្ឋមាណពឆ្លើយ​ថា បពិត្រលោកដ៏ចំរើន កិត្តិសព្ទសរសើរព្រះគោតមដ៏ចំរើន​នោះ ល្បីខ្ចរខ្ចាយទៅ មានដូច្នោះមែន មិនមែនជាយ៉ាងដទៃទេ បពិត្រលោកដ៏ចំរើន ព្រះគោតម​ដ៏​ចំរើននោះ ព្រះអង្គ ប្រាកដដូច្នោះមែន មិនមែន​ផ្សេងពីនោះទេ បពិត្រលោកដ៏ចំរើន ព្រះគោតមដ៏​ចំរើននោះ ប្រកបដោយមហាបុរិសលក្ខណៈ៣២ប្រការ ដ៏បរិបូណ៌ មិនមែន​មិនបរិបូណ៌​ទេ។ បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍សួរថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ ចុះអ្នកបាននិយាយចរចា ជាមួយនឹង​ព្រះ​សមណគោតមខ្លះដែរឬ។ អម្ពដ្ឋមាណពឆ្លើយថា បពិត្រលោកដ៏ចំរើន ខ្ញុំបាននិយាយ​ចរចា ជាមួយ​នឹង​ព្រះសមណគោតមខ្លះដែរ។ បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍សួរថា ម្នាលអម្ពដ្ឋ ចុះអ្នក​និយាយ​ចរចាជាមួយនឹង​ព្រះសមណគោតម ថាដូចម្តេចខ្លះ។ លំដាប់នោះ អម្ពដ្ឋមាណព​បានដំណាល​ពាក្យដែលខ្លួនបានចរចា ជាមួយនឹង​ព្រះមានព្រះភាគ ប្រាប់​បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ដោយសព្វគ្រប់។

[១៧៣] កាលដែលអម្ពដ្ឋមាណពពោលយ៉ាងនេះហើយ បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ក៏​ពោលពាក្យនេះ នឹងអម្ពដ្ឋមាណពថា ឱ អាចង្រៃ អ្នកប្រាជ្ញយើង ឱ អាចង្រៃ អ្នកពហុស្សូតយើង ឱ អាចង្រៃ អ្នកត្រៃវិជ្ជាយើង នែអ្នកដ៏ចំរើន បានឮថា ព្រោះតែ​ការ​ប្រព្រឹត្តនូវប្រយោជន៍ មានសភាពយ៉ាងនេះ បុរស លុះទំលាយ​រាងកាយ បន្ទាប់អំពី​សេចក្តី​ស្លាប់ទៅ ត្រូវចូលទៅកាន់តិរច្ឆាន ប្រេត អសុរកាយ នរក ម្នាលអម្ពដ្ឋ អ្នកបាន​ពោល​ស្ទាក់ទទឹង​ទាស់ យ៉ាងនេះ នឹងព្រះគោតមដ៏ចំរើននោះ ដោយពាក្យណា ខណៈ​នោះ ព្រះគោតមដ៏ចំរើន ត្រឡប់​យកពាក្យនោះ មកនិយាយជាគ្រឿង​ប្រៀប​ធៀបនឹង​ពួក​យើង​យ៉ាងនោះៗ ឱ អាចង្រៃ អ្នកប្រាជ្ញយើង ឱ អាចង្រៃ អ្នកពហុស្សូតយើង ឱ អាចង្រៃ អ្នកត្រៃវិជ្ជាយើង នែអ្នកដ៏ចំរើន បានឮថា ព្រោះតែ​ការប្រព្រឹត្តនូវប្រយោជន៍ មាន​សភាព​យ៉ាង​នេះ បុរស លុះទំលាយ​រាងកាយ បន្ទាប់អំពី​សេចក្តី​ស្លាប់ទៅ ត្រូវចូលទៅកាន់​តិរច្ឆាន ប្រេត អសុរកាយ នរក។ បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ក៏ខឹងអាក់អន់ចិត្ត ធាក់​អម្ពដ្ឋមាណពផ្តួល រួចក៏ចង់ចូល​ទៅគាល់​ព្រះមានព្រះភាគ ក្នុងវេលាមួយរំពេចនោះ។ គ្រានោះ ព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ បានពោលពាក្យនេះ នឹងបោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ថា បពិត្រលោកដ៏ចំរើន ថ្ងៃនេះហួសកាល នឹងដើរទៅរកព្រះសមណគោតមហើយ ចាំ​ព្រឹកស្អែកសិន សឹមលោកបោក្ខរសាតិដ៏ចំរើន អញ្ជើញ​ទៅជួបនឹង​ព្រះសមណគោតមចុះ។

[១៧៤] លំដាប់នោះ បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ឲ្យគេចាត់ចែងខាទនីយៈ ភោជនីយាហារ​ដ៏ផ្ចិតផ្ចង់ ក្នុងលំនៅរបស់ខ្លួន ហើយឲ្យលើកដាក់​ក្នុងរទេះ មានមនុស្ស​កាន់​គប់ភ្លើង​នាំមុខ បរចេញអំពីឧក្កដ្ឋនគរ សំដៅទៅរកដងព្រៃ ឈ្មោះ​ឥច្ឆានង្គលៈ បរយាន​ទៅទល់ត្រឹមទីដែលល្មម ​ឈប់យានហើយ ក៏ចុះអំពីយាន ដើរទៅដោយ​ជើងទទេ ចូលទៅគាល់​ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យ​សំណេះ​សំណាល នឹងព្រះមានព្រះភាគ លុះបញ្ចប់ពាក្យសំណេះសំណាល និងពាក្យ​ដែល​គួរ​រលឹកហើយ ទើបអង្គុយ​ក្នុងទីដ៏សមគួរ។ លុះបោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍​អង្គុយ​ក្នុងទីដ៏សមគួរ​ហើយ ក៏ពោលពាក្យនេះ នឹងព្រះមានព្រះភាគថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន អម្ពដ្ឋមាណព ជាកូនសិស្សរបស់ខ្ញុំ បានមកក្នុងទីនេះដែរឬ។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់​ត្រាស់ថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ អម្ពដ្ឋមាណព ជាកូនសិស្សរបស់អ្នក បានមកក្នុងទីនេះដែរ។ បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ចុះព្រះអង្គបានពោល​ចរចាពាក្យណាមួយ ជាមួយនឹង​អម្ពដ្ឋមាណពដែរឬ។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតបានពោលចរចាពាក្យនីមួយ នឹងមាណពខ្លះដែរ។ បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ពាក្យនីមួយ​ ដែល​ព្រះអង្គបានពោលចរចា ជាមួយនឹង​អម្ពដ្ឋមាណពនោះ តើដូចម្តេចខ្លះ។ លំដាប់នោះ ព្រះមានព្រះភាគ ក៏បានប្រាប់ពាក្យដែលបាន​ពោលចរចា ជាមួយនឹង​អម្ពដ្ឋមាណពទាំង​អម្បាលនោះ ដល់បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ដោយសព្វគ្រប់។

[១៧៥] កាលដែលព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ទើប​បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ពោលពាក្យយ៉ាងនេះ នឹងព្រះមានព្រះភាគថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន អម្ពដ្ឋមាណព ជាមនុស្សល្ងង់ សូមព្រះគោតមដ៏ចំរើន អត់​ទោស ដល់អម្ពដ្ឋមាណពផងចុះ។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ សូមឲ្យ​អម្ពដ្ឋ​មាណព មានសេចក្តីសុខចុះ។ លំដាប់នោះ បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ បានសង្កេតមើល នូវ​មហាបុរិសលក្ខណៈ៣២ប្រការ ក្នុងព្រះកាយរបស់ព្រះមានព្រះភាគ។ បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ក៏បាន​ឃើញ​មហាបុរិសលក្ខណៈ៣២ប្រការ ក្នុងព្រះកាយ​របស់ព្រះមានព្រះភាគ​ដោយ​ច្រើនហើយ វៀរលែងតែមហាបុរិសលក្ខណៈ​២ប្រការ គឺវត្ថគុយ្ហប្រទេស ដែលស្រោបដោយ​ស្រោម១ ព្រះជិវ្ហាល្មម​ល្វន់ល្វៃ១ ក៏មានសេចក្តីងឿង​ឆ្ងល់ សង្ស័យ មិនស៊ប់ចិត្ត មិនជ្រះថ្លា។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ មានសេចក្តីត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍នេះ បានឃើញមហាបុរិសលក្ខណៈ៣២ប្រការ ​របស់​តថាគត​ ​ដោយ​ច្រើនហើយ វៀរលែងតែមហាបុរិសលក្ខណៈ​២ប្រការ គឺវត្ថគុយ្ហប្រទេស ដែលស្រោបដោយ​ស្រោម១ ព្រះជិវ្ហាល្មម​ល្វន់ល្វៃ១ ក៏មានសេចក្តីងឿង​ឆ្ងល់ សង្ស័យ មិនស៊ប់ចិត្ត មិនជ្រះថ្លា។ បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ បានឃើញនូវវត្ថគុយ្ហប្រទេស ដែលស្រោប​ដោយ​ស្រោម របស់​ព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងណា លំដាប់នោះ ព្រះមានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់និម្មិតនូវ​រូប ដែលសម្រេច​ដោយឫទ្ធិយ៉ាងនោះឯង។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់លៀននូវព្រះជិវ្ហា ហើយ​មូរស៊កតាមរន្ធព្រះកាណ៌ទាំងពីរ មូរស៊ក​តាម​រន្ធ​ព្រះនាសិកទាំងពីរ ទាំងបិទ​បាំង​នូវមណ្ឌលនៃ​ព្រះនលាដទាំងអស់ ដោយព្រះជិវ្ហា។ លំដាប់នោះ បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ មានសេចក្តីត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា ព្រះសមណគោតម ប្រកប​ដោយ​មហាបុរិសលក្ខណៈ៣២ប្រការ ដ៏បរិបូណ៌មែន មិនមែនខ្វះខាតទេ។ គាត់​ក៏​ពោលពាក្យនេះ នឹងព្រះមានព្រះភាគថា សូមព្រះគោតមដ៏ចំរើន ព្រមទាំងភិក្ខុសង្ឃ ទទួល​ភត្ត​របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដើម្បីឆាន់ក្នុងថ្ងៃនេះ។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ទទួលដោយ​តុណ្ហីភាព។ កាលបើបោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ បានដឹងថា ព្រះមានព្រះភាគ ទទួលនិមន្ត​ហើយ ក៏បង្គាប់ឲ្យគេ​ក្រាបបង្គំ​ទូលភត្តកាល ចំពោះ​ព្រះមានព្រះភាគថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន កាលដល់ហើយ ភត្តក៏សម្រេចហើយ។

[១៧៦] វេលានោះ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ស្បង់ ប្រដាប់បាត្រ និងចីវរ ស្តេចចូលទៅកាន់លំនៅនៃបោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ព្រមដោយព្រះភិក្ខុសង្ឃ លុះចូលទៅដល់ហើយ ទ្រង់គង់លើអាសនៈ ដែលគេក្រាលថ្វាយ។ កាលនោះ បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ បានអង្គាស​ព្រះមានព្រះភាគ ដោយខាទនីយភោជនីយាហារ​ដ៏ផ្ចិតផ្ចង់ ដោយដៃខ្លួនឯង ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ ចំណែកពួកមាណព ក៏អង្គាស​ភិក្ខុសង្ឃ​ឲ្យ​ឆ្អែតស្កប់ស្កល់។ កាលបើបោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ដឹងថា ព្រះមានព្រះភាគ សោយរួចហើយ លែងលូកព្រះហស្តទៅក្នុងបាត្រហើយ ក៏កាន់យកអាសនៈមួយទាបជាង អង្គុយ​ក្នុងទី​ដ៏​សមគួរ។ ព្រះមានព្រះភាគ បានទ្រង់សំដែងនូវអនុបុព្វីកថា ចំពោះ​បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ដែលអង្គុយ​ក្នុងទីដ៏សមគួរ អនុបុព្វីកថានោះ តើដូចម្តេច គឺព្រះអង្គប្រកាសនូវទានកថា១ សីលកថា១ សគ្គកថា១ កាមាទីនវកថា ដ៏លាមក អាក្រក់សៅហ្មង១ នេក្ខម្មានិសង្សកថា១។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថា បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ មានចិត្ត​ស្រួល មានចិត្តទន់ មានចិត្តប្រាសចាកនីវរណធម៌ មានចិត្តរីករាយ មានចិត្តជ្រះថ្លាក្នុង​កាលណា ព្រះអង្គក៏ទ្រង់ប្រកាស​ព្រះធម្មទេសនា ដែលព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ ទ្រង់​លើក​ឡើងសំដែង ដោយព្រះអង្គឯង គឺទុក្ខសច្ច១ សមុទយសច្ច១ និរោធសច្ច១ មគ្គសច្ច១ ដល់​បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍នោះ ក្នុងកាលនោះ។ សំពត់ដ៏ស្អាត ប្រាសចាកពណ៌ខ្មៅ គួរទទួល​នូវ​គ្រឿង​ជ្រលក់ដោយល្អ យ៉ាងណាមិញ ធម្មចក្ខុ គឺសោតាបត្តិមគ្គ ដ៏ប្រាសចាកធូលី ប្រាស​ចាកមន្ទិល ក៏កើតឡើងដល់បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ លើអាសនៈនោះឯងថា ធម្មជាត​ណានីមួយដែលកើតឡើងជាធម្មតា ធម្មជាតទាំងអស់នោះ រមែង​រលត់ទៅវិញជាធម្មតា មាន​ឧបមេយ្យដូច្នោះឯង។

[១៧៧] គ្រានោះ បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ឃើញអរិយសច្ចធម៌ច្បាស់ហើយ បាន​ដល់​​អរិយសច្ចធម៌ហើយ បានដឹងច្បាស់អរិយសច្ចធម៌ហើយ បានចុះចិត្តស៊ប់​ក្នុង​អរិយសច្ចធម៌​ហើយ ឆ្លងផុតសេចក្តីសង្ស័យ មិនមានសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ ដល់នូវសេចក្តី​ក្លៀវ​ក្លា មិនបាច់មានអ្នកដទៃដឹកនាំ ក្នុងពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះសាស្តា ទើបក្រាប​បង្គំ​ទូលព្រះមានព្រះភាគថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ពីរោះណាស់ បពិត្រព្រះគោតម​ដ៏​ចំរើន ពីរោះណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ធម៌ដែលព្រះគោតម​ដ៏ចំរើន ទ្រង់ប្រកាស​ដោយ​អនេកបរិយាយនេះឯង ប្រៀបដូច​ជាបុគ្គល​បើករបស់ដែលផ្កាប់ឲ្យផ្ងារឡើង ឬដូច​គេ​បើកបង្ហាញរបស់ដែល​គេបិទបាំងទុក ឬដូចជា​គេ​ប្រាប់ផ្លូវ ដល់អ្នកវង្វេងផ្លូវ ពុំនោះ​សោត ដូចជាគេទ្រោល​ប្រទីប ក្នុងទីងងឹតដោយគិតថា មនុស្សដែល​មានភ្នែក (ភ្លឺ) នឹង​មើល​ឃើញនូវរូបទាំងឡាយបាន បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គ ព្រមទាំងបុត្រ ភរិយា និងបរិសទ្យ ព្រមទាំងអាមាត្យ សូមដល់នូវ​ព្រះគោតមដ៏ចំរើនផង នូវព្រះធម៌ផង នូវព្រះភិក្ខុសង្ឃផង ជាសរណៈ សូម​ព្រះគោតមដ៏ចំរើន ចាំទុកនូវខ្ញុំព្រះអង្គ ថាជា​ឧបាសក អ្នកដល់នូវព្រះរតនត្រ័យ ជាសរណៈ ស្មើដោយជីវិត តាំងពីថ្ងៃនេះជា​ដើម​រៀង​ទៅ ម្យ៉ាងទៀត (បើ) ព្រះគោតមដ៏​ចំរើន ស្តេចចូលទៅរកត្រកូល​ឧបាសកឯទៀត ក្នុង​ឧក្កដ្ឋនគរ​យ៉ាងណា សូម​ព្រះគោតម​ដ៏ចំរើន ចូលមករកត្រកូល​បោក្ខរសាតិ ក៏យ៉ាង​នោះដែរ នឹងបានពួក​មនុស្សកំឡោះ​ក្រមុំ​ណា ក្នុងត្រកូលនោះៗ ក្រាបថ្វាយបង្គំ ក្រោក​ទទួល ឬថ្វាយអាសនៈ ឬទឹក ឬធ្វើចិត្ត​ជ្រះថ្លា ចំពោះ​ព្រះគោតមដ៏ចំរើន កិច្ចមានការ​ថ្វាយ​បង្គំ​ជាដើមនោះ គង់ជាប្រយោជន៍ និង​សេចក្តីសុខ ដល់ពួកជនកំឡោះក្រមុំ​ទាំងនោះ អស់កាលជាអង្វែង។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ពាក្យដែលអ្នកនិយាយ (មកនេះ) ពីរោះហើយ។

ចប់ អម្ពដ្ឋសូត្រ ទី៣។

សោណទណ្ឌសូត្រ ទី៤

 [១៧៨] (សូត្រនេះ) ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់​ពុទ្ធដំណើរទៅកាន់ចារិក ក្នុងអង្គជនបទ ព្រមដោយភិក្ខុសង្ឃច្រើន ចំនួន​៥០០រូប បានស្តេចទៅដល់ក្រុងចម្បា [ដីកាពន្យល់ថា នគរនោះ បានជាឈ្មោះដូច្នោះ ព្រោះ​មាន​ដើម​ចម្បាដុះជាច្រើន តាំងពីកាលដែលសាងនគរនោះមក។]។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់​គង់​ទៀបឆ្នេរនៃស្រះបោក្ខរណី ឈ្មោះគគ្គរា [អដ្ឋកថា ពន្យល់ថា ស្រះនោះ បានជាឈ្មោះ​ដូច្នោះ ព្រោះព្រះរាជមហេសី​ព្រះនាម គគ្គរា ឲ្យជីកជិតក្រុងចម្បានោះ នៅជុំវិញឆ្នេរស្រះ​នោះ មានព្រៃចម្បាដ៏ធំ ប្រដាប់ដោយដើមឈើមានផ្កា៥ពណ៌ មានពណ៌ខៀវ​ជាដើម។] ជិតក្រុងចម្បានោះ។

[១៧៩] សម័យនោះឯង សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍អាស្រ័យនៅក្នុងក្រុងចម្បា ដែល​ជាក្រុងកុះករ ដោយមនុស្សសត្វ បរិបូណ៌ដោយស្មៅ ឈើ និងទឹក ព្រមទាំងធញ្ញជាតិ ជា​ព្រះរាជទ្រព្យ​ ដែលព្រះបាទមាគធសេនិយពិម្ពិសារ ទ្រង់ប្រទាន ជារាជរង្វាន់ដ៏ប្រសើរ។ ព្រាហ្មណ៍ និងគហបតិទាំងឡាយអ្នកក្រុងចម្បា បានឮថា ព្រះសមណគោតម ជាសក្យបុត្រ ចេញចាកសក្យត្រកូល ទៅទ្រង់ព្រះផ្នួសហើយ ទ្រង់ពុទ្ធដំណើរមកកាន់​ចារិកក្នុងដែន​អង្គៈ ព្រមដោយ​ភិក្ខុសង្ឃច្រើន ចំនួន​៥០០រូប ទ្រង់ពុទ្ធដំណើរ មកដល់ក្រុង​ចម្បាហើយ គង់នៅទៀប​ឆ្នេរស្រះបោក្ខរណី ឈ្មោះគគ្គរា ជិតក្រុងចម្បា កិត្តិសព្ទ ដ៏ពីរោះ សរសើរព្រះ​គោតម​ដ៏ចំរើននោះ ឮខ្ចរខ្ចាយ សុសសាយយ៉ាងនេះថា ព្រះមានព្រះភាគ​អង្គ​នោះ ព្រះអង្គឆ្ងាយចាកសេចក្តីសៅហ្មងគ្រប់យ៉ាង ព្រះអង្គ​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​ញេយ្យ​ធម៌​ទាំងពួង ដោយប្រពៃចំពោះព្រះអង្គ ព្រះអង្គបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ គឺ​សេចក្តី​ចេះ​ដឹង និងក្រឹត្យ ដែលបុគ្គល​គប្បីប្រព្រឹត្ត ព្រះអង្គមានដំណើរល្អ​ទៅ​កាន់ព្រះនិព្វាន ព្រះអង្គ​ជ្រាបច្បាស់​នូវ​ត្រៃ​លោក ព្រះអង្គប្រសើរ​ដោយសីលាទិគុណ រក​បុគ្គល​ណាមួយស្មើគ្មាន ព្រះអង្គ ជាសារថី អ្នក​ទូន្មាន​នូវ​បុរសដែលគួរ​ទូន្មានបាន ព្រះអង្គជាគ្រូនៃ​ទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ ព្រះអង្គ​បាន​ត្រាស់ដឹង​នូវអរិយសច្ចធម៌ ព្រះអង្គលែង​វិល​​មកកាន់ភពថ្មីទៀត ព្រះអង្គបាន​ត្រាស់​ដឹង​ បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវ​ព្រះនិព្វាន ចំពោះព្រះអង្គ ហើយញុំាង​លោកនេះ ព្រមទាំង​ទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ញុំាងប្រជាជន ព្រមទាំង​សមណព្រាហ្មណ៍ ទាំង​មនុស្ស​ជាសម្មតិ​ទេព និង​មនុស្សដ៏សេស ឲ្យបានត្រាស់ដឹងផង ទ្រង់សំដែង​ធម៌ មានលំអបទដើម បទ​កណ្តាល និងបទចុង ទ្រង់ប្រកាសនូវ​ព្រហ្មចរិយធម៌ ព្រមទាំង​អត្ថ និងព្យញ្ជនៈ ដ៏​ពេញ​បរិបូណ៌ បរិសុទ្ធទាំងអស់ ក៏ដំណើរដែល​បានឃើញ បានជួបប្រទះព្រះអរហន្តទាំងឡាយ មាន​សភាពដូច្នេះ ជាការប្រពៃណាស់។ គ្រានោះ ពួកព្រាហ្មណ៍ និងគហបតី​អ្នកក្រុងចម្បា នាំគ្នាចេញពីក្រុងចម្បា ជាពួក ជាកង ដើរត្រសង ចូលសំដៅទៅត្រង់ស្រះបោក្ខរណី ឈ្មោះគគ្គរានោះ។

[១៨០] សម័យនោះឯង សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ចូលទៅកាន់ដំណេកក្នុងវេលាថ្ងៃ ក្នុងប្រាសាទជាន់ខាងលើ។ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ បានឃើញ​ពួកព្រាហ្មណ៍ គហបតី​អ្នកក្រុងចម្បា ចេញអំពីក្រុងចម្បា ជាពួក ជាកង ដើរត្រសង ចូលសំដៅ​ទៅត្រង់​ស្រះបោក្ខរណី ឈ្មោះគគ្គរា លុះឃើញហើយ ទើបហៅខត្តមហាមាត្យ [អដ្ឋកថា​ពន្យល់​ថា អាមាត្យនេះ ជាអាមាត្យធំ អាចដោះសា អាថ៌ប្រស្នា ដែលសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍​សួរ​បាន។ ដីកាពន្យល់ថា បុរសណា ដែលជាអ្នកប្រាជ្ញ ក្នុងអាជ្ញា​របស់ឥស្សរជនទាំងឡាយ មានស្តេច​ទ្រង់រាជ្យ និងស្តេច​ដែលមិនបានអភិសេកជាដើម ជាអ្នករក្សាអង្គនៃឥស្សរជន​ទាំងនោះ បុរសនោះ ហៅថា ខត្តៈ។ បុរសនោះ បើឥស្សរជន មានការប្រើឲ្យទៅទីណាៗ ចេះការពារទោស របស់ឥស្សរជនទាំងនោះ ក្នុងទីនោះៗ។ (ហៅខ្លីថា អាមាត្យទូលឆ្លង)] មកសួរថា នែខត្តៈដ៏ចំរើន ដូចម្តេចហ្ន៎ ក៏បានជាពួកព្រាហ្មណ៍ គហបតី​អ្នកក្រុងចម្បា ចេញអំពីក្រុងចម្បា ជាពួក ជាកង ដើរត្រសង ចូលសំដៅទៅត្រង់ស្រះបោក្ខរណី ឈ្មោះគគ្គរា។ ខត្តមហាមាត្យឆ្លើយថា បពិត្រលោកដ៏ចំរើន ដ្បិតព្រះសមណគោតម ជាសក្យបុត្រ ទ្រង់ចេញចាកសក្យត្រកូល ទៅទ្រង់ព្រះផ្នួស ហើយទ្រង់ពុទ្ធ​ដំណើរ​ទៅកាន់​ចារិក​ ក្នុងដែនអង្គៈ ព្រមដោយភិក្ខុសង្ឃច្រើន ចំនួន​៥០០រូប ឥឡូវ ទ្រង់ពុទ្ធដំណើរ​មក​ដល់​ក្រុងចម្បាហើយ ព្រះអង្គ គង់សម្រាន្តព្រះឥរិយាបថនៅក្បែរ​ឆ្នេរស្រះបោក្ខរណី ឈ្មោះ​គគ្គរា ជិតក្រុងចម្បា កិត្តិសព្ទ ដ៏ពីរោះ សរសើរព្រះ​គោតម​ដ៏ចំរើននោះ ឮខ្ចរខ្ចាយ សុសសាយយ៉ាងនេះថា ព្រះមានព្រះភាគ​​នោះ ព្រះអង្គ​ឆ្ងាយចាក​សេចក្តី​សៅហ្មង​គ្រប់​យ៉ាង ព្រះអង្គ​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​ញេយ្យ​ធម៌​ទាំងពួង ដោយប្រពៃចំពោះព្រះអង្គ ព្រះអង្គ​បរិបូណ៌​ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ គឺ​សេចក្តី​ចេះ​ដឹង និងក្រឹត្យ ដែលបុគ្គល​គប្បីប្រព្រឹត្ត ព្រះអង្គមានដំណើរល្អ​ទៅ​កាន់ព្រះនិព្វាន ព្រះអង្គ​ជ្រាបច្បាស់​នូវ​ត្រៃ​លោក ព្រះអង្គ​ប្រសើរ​​ដោយសីលាទិគុណ រក​បុគ្គល​ណាមួយស្មើគ្មាន ព្រះអង្គ ជាសារថី អ្នក​ទូន្មាន​នូវ​បុរសដែលគួរ​ទូន្មានបាន ព្រះអង្គជាគ្រូនៃ​ទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ ព្រះអង្គ​បាន​ត្រាស់ដឹង​នូវអរិយសច្ចធម៌ ព្រះអង្គលែង​វិល​​មកកាន់ភពថ្មីទៀត ពួកព្រាហ្មណ៍ គហបតី​ទាំង​នោះ ក៏នាំគ្នាទៅគាល់ព្រះគោតមដ៏ចំរើនអង្គនោះ។ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ប្រើ​ខត្តមហាមាត្យថា នែខត្តៈដ៏ចំរើន បើដូច្នោះ អ្នកចូលទៅរកពួកព្រាហ្មណ៍ គហបតី​អ្នក​ក្រុងចម្បា លុះចូលទៅដល់ហើយ ប្រាប់ពួកព្រាហ្មណ៍ និងគហបតីអ្នកក្រុងចម្បាយ៉ាង​នេះថា នែអ្នកទាំងឡាយដ៏ចំរើន សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ និយាយយ៉ាងនេះថា ឲ្យ​ពួក​អ្នកដ៏ចំរើនបង្អង់ចាំមួយរំពេចសិន ដ្បិតសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ នឹងចូលទៅគាល់​ព្រះសមណ​គោតមដែរ។ ខត្តមហាមាត្យនោះ ក៏ទទួល​ពាក្យរបស់​សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍​ថា បពិត្រលោកដ៏ចំរើន យ៉ាងហ្នឹងហើយ រួចក៏ចូលសំដៅទៅ ត្រង់ទីដែលពួកព្រាហ្មណ៍​ និងគហបតី​អ្នកក្រុងចម្បានៅ ​លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានប្រាប់ដំណើរនុ៎ះ ចំពោះ​ពួកព្រាហ្មណ៍ និងគហបតីអ្នកក្រុងចម្បាថា នែអ្នកទាំងឡាយដ៏ចំរើន សោណទណ្ឌ​ព្រាហ្មណ៍ និយាយយ៉ាងនេះថា ឲ្យ​ពួក​អ្នកដ៏ចំរើន បង្អង់ចាំមួយរំពេចសិន ដ្បិត​សោណទណ្ឌ​ព្រាហ្មណ៍ នឹងចូលទៅគាល់​ព្រះសមណ​គោតមដែរ។

[១៨១] ជួនជាសម័យនោះឯង ព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ដែលមកអំពីរជ្ជសីមា ផ្សេងៗ​គ្នា (មានដែនកាសី និងដែនកោសលជាដើម) ចំនួន​៥០០នាក់ មកនៅអាស្រ័យ​ក្នុងក្រុងចម្បា ដោយករណីកិច្ច [អដ្ឋកថា ថា ពួកព្រាហ្មណ៍ដែលមកប្រជុំគ្នានៅនគរ​នោះ ដោយមានករណីកិច្ច២យ៉ាង គឺដើម្បីបរិភោគនូវគ្រឿងបូជាយញ្ញ១ ដើម្បី​ស្វាធ្យាយនូវ​មន្ត១។ ឯក្នុងនគរនោះ នៅវេលានោះ ឥតមានគ្រឿងបូជាយញ្ញទេ តែព្រាហ្មណ៍ទាំង​នោះ ទៅប្រជុំគ្នា បម្រុងនឹងស្វាធ្យាយមន្ត។ ព្រោះលោកសំដៅយក​កិច្ចទាំង២យ៉ាងនោះ ទើប​ពោលថា ដោយមានករណីកិច្ច​ឯណានីមួយ។] ឯណានីមួយ។ ពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ បានឮថា សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ នឹងចូលទៅគាល់​ព្រះសមណគោតម។ លំដាប់នោះ ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ក៏នាំគ្នាចូលសំដៅទៅត្រង់ទី ដែលសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានសួរសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះថា បានឮថា សោណទណ្ឌដ៏ចំរើន នឹងទៅគាល់ព្រះសមណគោតម ពិតមែនឬ។ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ឆ្លើយថា (អើ អ្នកទាំងឡាយដ៏ចំរើន) ខ្ញុំមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាង​ហ្នឹង​មែន ខ្ញុំនឹងចូលទៅគាល់​ព្រះសមណគោតមដែរ។ ពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ក៏ឃាត់ថា សោណទណ្ឌដ៏ចំរើន កុំចូលទៅជួបនឹងព្រះសមណគោតមឡើយ សោណទណ្ឌដ៏ចំរើន មិនគួរចូល​ទៅជួបនឹងព្រះសមណគោតមទេ ប្រសិនបើសោណទណ្ឌដ៏ចំរើនចចេសតែ​ចូល​ទៅជួបនឹងព្រះសមណគោតម សោណទណ្ឌដ៏ចំរើន នឹងសាបសូន្យយស ឯព្រះ​សមណគោតម រឹងរឹតតែចំរើនយសឡើង សោណទណ្ឌដ៏ចំរើន នឹងសាបសូន្យយស ព្រះ​សមណគោតម នឹងរឹងរឹតតែចំរើនយសឡើង ហេតុនេះ បានជាសោណទណ្ឌដ៏ចំរើន មិនគួរ​ចូលទៅជួប​នឹងព្រះសមណគោតមទេ ព្រះសមណគោតមទេតើ ទើបគួរ​ចូលមក​ជួបនឹង​សោណទណ្ឌដ៏ចំរើនវិញ ប្រការមួយទៀត សោណទណ្ឌដ៏ចំរើន ជាឧភតោសុជាត (មានជាតិដ៏ល្អទាំងពីរចំណែក) គឺចំណែកខាងមាតា និងចំណែកខាង​បិតា កើតអំពីផ្ទៃដ៏បរិសុទ្ធស្អាត តាំងអំពីតំណនៃ​ជីដូនជីតា៧ជួរ [អដ្ឋកថា ថា មាតា ជីដូន ជីដូនទួត ជាព្រាហ្មណី បិតា ជីតា ជីតាទួត ជាព្រាហ្មណ៍ ជា៦ (ជាគំរប់​៧ជួរនឹងខ្លួន) ហៅថា ឧភតោសុជាត។]មក មិនដែលនរណាមួយ ពោលទោស តិះដៀល ដោយពោល​ដល់​ជាតិកំណើតឡើយ ក៏ឯសោណទណ្ឌដ៏ចំរើន ជាឧភតោសុជាត ខាងមាតា និងខាង​បិតា កើតអំពីផ្ទៃដ៏បរិសុទ្ធស្អាត តាំងអំពីតំណនៃ​ជីដូនជីតា៧ជួរមក មិនដែល​មាននរណា​មួយ ពោលតិះដៀល ដោយពោលដល់ជាតិកំណើតបាន ហេតុនេះ បានជាសោណទណ្ឌ​ដ៏ចំរើន មិនគួរចូលទៅជួប នឹងព្រះសមណគោតមឡើយ ព្រះសមណគោតមទេតើ ទើប​គួរចូលមកជួបសោណទណ្ឌ​ដ៏ចំរើនវិញ ប្រការមួយទៀត សោណទណ្ឌ​ដ៏ចំរើន ជាអ្នក​ស្តុកស្តម្ភ មានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើន មានគ្រឿង​ប្រើប្រាស់ច្រើន។បេ។ ប្រការមួយទៀត សោណទណ្ឌ​ដ៏ចំរើន ជាអ្នករាយមន្ត ចេះចាំមន្ត ជាអ្នកដល់នូវត្រើយនៃត្រៃវេទ ព្រម​ទាំង​គម្ពីរនិឃណ្ឌុ គម្ពីរ​កេតុភៈ ព្រមទាំងអក្ខរប្បភេទ គឺសិក្ខា និងនិរុត្តិ ដែលមានគម្ពីរ​ឥតិហាសៈ ជាគំរប់៥ ជាអ្នកស្គាល់​បទ និងវេយ្យាករណ៍ ជាអ្នកមិនឱនថយ គឺជាអ្នក​បច្ចេកទេស ស្ទាត់ជំនាញ ក្នុងលោកាយតសាស្ត្រ និងមហាបុរិសលក្ខណព្យាករណ​សាស្ត្រ ប្រការមួយទៀត សោណទណ្ឌ​ដ៏ចំរើន មានរូបល្អ គួរពិតពិល រមិលមើល គួរ​ជ្រះថ្លា ប្រកបដោយសម្បុរល្អក្រៃលែង មានសម្បុរដ៏ប្រសើរ មានសរីរៈស្រដៀង​នឹងព្រហ្ម មានសព៌ាង្គរាងកាយ គួរឲ្យចង់មើលមិនលែង ប្រការមួយទៀត សោណទណ្ឌ​ដ៏ចំរើន ជាអ្នកមានសីលធម៌ មានសីលធម៌ដ៏ចំរើន ប្រកបដោយសីលធម៌ដ៏ចំរើន ប្រការមួយទៀត សោណទណ្ឌ​ដ៏ចំរើន មានវាចាសុភាព មានពាក្យពីរោះក្បោះក្បាយ ប្រកបដោយ​សំដី​ជារបស់អ្នកក្រុង ជាវាចាច្បាស់លាស់ ប្រាសចាកទោស ជាវាចាអាចញុំាង​អ្នកស្តាប់ឲ្យចូល​ចិត្តសេចក្តីបានជាក់លាក់ ប្រការមួយទៀត សោណទណ្ឌ​ដ៏ចំរើន ជាអាចារ្យ ធំជាង​អាចារ្យ​របស់ជនជាច្រើន បានបង្រៀនមន្តមាណព៣០០នាក់ មាណពជាច្រើន ដែល​មាន​សេចក្តីត្រូវការដោយមន្ត មានប្រាថ្នានឹងរៀនមន្តក្នុងសំណាក់នៃសោណទណ្ឌ​ដ៏ចំរើន ហើយ​នាំគ្នាមកអំពីទិសផ្សេងៗ អំពីជនបទផ្សេងៗ ប្រការមួយទៀត សោណទណ្ឌ​ដ៏ចំរើន ជាមនុស្សចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ មានអាយុច្រើន រស់នៅបានយូរឆ្នាំមកហើយ មានអាយុ ក៏ជ្រុល​ចូលមកក្នុងបច្ឆិមវ័យហើយ ឯព្រះសមណគោតម នៅក្មេងផង ទើបនឹង​បួសថ្មីៗ​ផង ប្រការមួយទៀត សោណទណ្ឌ​ ជាមនុស្ស ដែលព្រះបាទមាគធសេនិយពិម្ពិសារ ទ្រង់​ធ្វើសក្ការៈ គោរព រាប់អាន បូជា កោតក្រែង ប្រការមួយទៀត សោណទណ្ឌ​ដ៏ចំរើន ជាមនុស្សដែលបោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍បានធ្វើសក្ការៈ គោរព រាប់អាន បូជា កោតក្រែង ប្រការមួយទៀត សោណទណ្ឌ​ដ៏ចំរើន នៅគ្រប់គ្រងក្រុងចម្បា ដែលជាក្រុងកុះករ ដោយប្រជាជន និងសត្វ សម្បូណ៌ដោយស្មៅ ឈើ និងទឹក បរិបូណ៌ដោយធញ្ញាហារ ជា​ព្រះរាជទ្រព្យ ដែលព្រះបាទ​មាគធសេនិយពិម្ពិសារ ទ្រង់ព្រះរាជទានឲ្យ ជាព្រះរាជ​បំណាច់ដ៏ប្រសើរ ប្រការមួយទៀត សោណទណ្ឌ​ដ៏ចំរើន នៅគ្រប់គ្រងក្រុងចម្បា ដែលជាក្រុងកុះករ ដោយប្រជាជន និងសត្វ ព្រមទាំងស្មៅ ឈើ ទឹក បរិបូណ៌​ដោយ​ធញ្ញាហារ ជា​ព្រះរាជទ្រព្យ ដែលព្រះបាទ​មាគធសេនិយពិម្ពិសារ ទ្រង់ព្រះរាជទានឲ្យ ជាព្រះរាជ​បំណាច់ដ៏ប្រសើរ ព្រោះហេតុនេះ ទើបថា សោណទណ្ឌ​ដ៏ចំរើន មិនគួរ​ចូល​ទៅ​ជួបនឹងព្រះសមណគោតមឡើយ ព្រះសមណគោតមទេតើ ទើបគួរចូលមក​ជួប​នឹង​សោណទណ្ឌ​ដ៏ចំរើនវិញ។

[១៨២] កាលដែលពួកព្រាហ្មណ៍ និយាយយ៉ាងនេះហើយ សោណទណ្ឌ​ព្រាហ្មណ៍ បាននិយាយនឹងព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះដូច្នេះថា នែអ្នកទាំងឡាយ​ដ៏ចំរើន បើដូច្នោះ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ខ្ញុំសិន ដូចយ៉ាង​យើង គួរនឹងចូលទៅជួប​នឹង​ព្រះគោតមដ៏ចំរើននោះដោយពិត ឯព្រះគោតមដ៏ចំរើននោះ មិនគួរ​នឹងចូលមកជួប​នឹង​យើងទេ បានឮថា ព្រះសមណគោតមដ៏ចំរើន ជាឧភតោសុជាត អំពីខាងព្រះមាតា និងខាងព្រះ​បិតា កើតអំពីផ្ទៃដ៏បរិសុទ្ធស្អាត តាំងអំពីតំណនៃ​ជីដូនជីតា៧ជួរមកដែរ មិនដែលមាននរណាមួយ ពោលទោស តិះដៀល ដោយពោល​ដល់​ជាតិកំណើតឡើយ ព្រះសមណគោតមដ៏ចំរើន ជាឧភតោសុជាត អំពីខាងព្រះមាតា និងខាងព្រះ​បិតា កើត​អំពី​ផ្ទៃដ៏បរិសុទ្ធស្អាត តាំងអំពីតំណនៃ​ជីដូនជីតា៧ជួរមកដែរ មិនដែល​មាននរណា​មួយ ពោលតិះដៀល ដោយពោលដល់ជាតិកំណើតបាន ព្រោះហេតុនេះ បាន​ជា​ព្រះគោតម​ដ៏ចំរើននោះ មិនគួរស្តេចចូលមកជួបនឹងយើងទេ តាមដែលពិតនោះ មានតែយើងទេតើ ទើប​គួរចូលទៅជួបនឹងព្រះគោតមដ៏ចំរើននោះវិញ បានឮថា ព្រះសមណគោតមដ៏​ចំរើន ទ្រង់លះបង់ពពួកញាតិដ៏ច្រើន ហើយ(ចេញទៅ) ទ្រង់ព្រះផ្នួស។បេ។ បានឮថា ព្រះសមណគោតមដ៏​ចំរើន ទ្រង់លះបង់​ប្រាក់ និងមាសដ៏ច្រើន ដែលឋិតនៅក្នុង​ផែនដី ឋិតនៅ​ឯអាកាស (ប្រាសាទជាន់លើ) ហើយទ្រង់ព្រះផ្នួស បានឮថា ព្រះសមណគោតមដ៏​ចំរើន ទ្រង់នៅក្មេងកម្លោះ មានព្រះកេសាខ្មៅស្រស់ ប្រកបដោយ​វ័យដ៏ចំរើន តាំងនៅ​ក្នុង​បឋមវ័យនៅឡើយ ទ្រង់ស្តេច​ចេញចាកគេហដ្ឋាន ហើយទ្រង់ព្រះផ្នួស បានឮថា ព្រះសមណគោតមដ៏​ចំរើន កាលដែល​ព្រះមាតា និងព្រះបិតា​មិនពេញព្រះទ័យ (នឹង​ឲ្យ​ទៅទ្រង់​ព្រះផ្នួស) កំពុង​មានព្រះភក្ត្រជោកដោយទឹកព្រះនេត្រ ទ្រង់​ព្រះកន្សែង​សោយ​សោក ព្រះអង្គក៏ទ្រង់ដាក់ព្រះកេសា និងព្រះមស្សុ ហើយទ្រង់​ព្រះពស្ត្រជ្រលក់ទឹកអម្ចត់ ទ្រង់ចេញចាក​គេហដ្ឋានទៅទ្រង់​ព្រះផ្នួស បានឮថា ព្រះសមណគោតម មានព្រះរូប​ឆោម​ល្អ គួរពិតពិល​ រមិលមើល គួរជ្រះថ្លា ប្រកបដោយព្រះឆវីដ៏ល្អក្រៃលែង មានព្រះ​ឆវី​ដ៏ប្រសើរ មានព្រះសរីរៈ​ស្រដៀងនឹងព្រហ្ម មានព្រះសព៌ាង្គរាងកាយ គួរឲ្យចង់​មើល​មិនលែង បានឮថា ព្រះសមណគោតមដ៏​ចំរើនមានសីល មានសីលដ៏ប្រសើរ មានសីល​ជាកុសល ព្រះអង្គប្រកបដោយសីលជាកុសល បានឮថា ព្រះសមណគោតមដ៏​ចំរើន មាន​ព្រះវាចាសុភាព មានពាក្យពីរោះក្បោះក្បាយ ព្រះអង្គប្រកបដោយសំដីជារបស់​អ្នកក្រុង ជាវាចាច្បាស់លាស់ប្រាសចាកទោស ជាវាចាអាចញុំាងអ្នកស្តាប់ឲ្យ​ចូល​ចិត្ត សេចក្តីបានជាក់លាក់ បានឮថា ព្រះសមណគោតមដ៏​ចំរើន ជាអាចារ្យធំជាងអាចារ្យ​របស់​ជនជាច្រើន បានឮថា ព្រះសមណគោតមដ៏​ចំរើន អស់កាមរាគៈហើយ ប្រាសចាក​សេចក្តីស្រើបស្រាលហើយ បានឮថា ព្រះសមណគោតមដ៏​ចំរើន ជាកម្មវាទី ជាកិរិយវាទី ធ្វើនូវលោកុត្តរធម៌ ឲ្យជាប្រធានដល់ប្រជាជនអ្នកដ៏ប្រសើរ បានឮថា ព្រះសមណគោតមដ៏​ចំរើន ទ្រង់ចេញចាកត្រកូលដ៏ខ្ពស់ខ្ពស់ ជាត្រកូល​ក្សត្រិយ៍ ដែល​មិនបាន​លាយច្រឡំដោយត្រកូលដទៃ មកទ្រង់ព្រះផ្នួស បានឮថា ព្រះសមណគោតមដ៏​ចំរើន ទ្រង់ចេញចាកត្រកូលដ៏ស្តុកស្តម្ភ មំាមួនមានទ្រព្យច្រើន មានគ្រឿង​ប្រើប្រាស់ច្រើន មកទ្រង់ព្រះផ្នួស បានឮថា ពួកមនុស្សដែលនៅក្នុងដែនដទៃ ក្នុងជនបទដទៃ នាំគ្នា​មកសាក​សួរ (ប្រស្នា) នឹងព្រះសមណគោតម បានឮថា ពួកទេវតាច្រើនពាន់ បានដល់​នូវ​ព្រះសមណគោតម​ ជាសរណៈស្មើដោយជីវិត បានឮថា កិត្តិសព្ទដ៏ពីរោះ សរសើរព្រះ​គោតម ឮខ្ចរខ្ចាយ សុសសាយយ៉ាងនេះថា ព្រះមានព្រះភាគ​​នោះ ព្រះអង្គ​ឆ្ងាយចាក​សេចក្តី​សៅហ្មង​គ្រប់​យ៉ាង ព្រះអង្គ​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​ញេយ្យ​ធម៌​ទាំងពួង ដោយប្រពៃ​ចំពោះ​ព្រះអង្គ ព្រះអង្គ​បរិបូណ៌​ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ គឺ​សេចក្តី​ចេះ​ដឹង និងក្រឹត្យ ដែលបុគ្គល​គប្បីប្រព្រឹត្ត ព្រះអង្គមានព្រះដំណើរល្អ​ទៅ​កាន់ព្រះនិព្វាន ព្រះអង្គ​ជ្រាបច្បាស់​នូវ​ត្រៃ​លោក ព្រះអង្គ​ប្រសើរ​​ដោយសីលាទិគុណ រក​បុគ្គល​ណាមួយស្មើគ្មាន ព្រះអង្គ ជាសារថី អ្នក​ទូន្មាន​នូវ​បុរសដែលគួរ​ទូន្មានបាន ព្រះអង្គជាគ្រូនៃ​ទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ ព្រះអង្គ​បាន​ត្រាស់ដឹង​នូវអរិយសច្ចធម៌ ព្រះអង្គលែងត្រឡប់​​មកកាន់ភពថ្មីទៀត បានឮថា ព្រះសមណគោតមដ៏ចំរើន ប្រកបដោយមហាបុរិសលក្ខណៈ៣២ប្រការ បានឮថា ព្រះសមណគោតមដ៏ចំរើន រមែង​មានព្រះវាចារាក់ទាក់ថា អ្នកចូរមកចុះ មកល្អហើយ ទ្រង់​មានព្រះវាចាទន់ ទ្រង់ឈ្លាសវៃក្នុងការទទួលរាក់ទាក់ ទ្រង់មាន​ព្រះភក្ត្រ​រីករាយ ទ្រង់​មានព្រះឱស្ឋរួសរាយ ទ្រង់មានព្រះវាចាមុនគេ (តែក្នុងកាលគួរ) បានឮថា ព្រះសមណគោតមដ៏ចំរើន មានបរិសទ្យទាំង៤ពួក ធ្វើសក្ការៈ គោរព រាប់អាន បូជា កោត​ក្រែង បានឮថា ពួកទេវតា និងមនុស្សជាច្រើន ជ្រះថ្លានឹង​ព្រះសមណគោតម បាន​ឮថា (បើ) ព្រះសមណគោតមដ៏ចំរើន នៅអាស្រ័យ​ក្នុងស្រុកណា ឬនិគមណា ពួក​អមនុស្ស​មិនហ៊ានបៀតបៀន ដល់មនុស្សទាំងឡាយក្នុងស្រុក ឬនិគមនោះឡើយ បាន​ឮថា ព្រះសមណគោតម មានពួក មានក្រុម និងអាចារ្យនៃពួកក្រុម (ជាច្រើន) ប្រជុំ​ជន តែងពោលថា ព្រះអង្គប្រសើរជាង​ពួកតិរ្ថិយដ៏ច្រើន នែអ្នកទាំងឡាយដ៏ចំរើន ក៏យស​របស់​សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនេះ តែចំរើនរុងរឿងឡើង ដោយហេតុតាមតែបាន យ៉ាង​ណាមិញ ឯយសរបស់ព្រះសមណគោតម មិនមែន​ចំរើន រុងរឿងឡើងយ៉ាង​នោះទេ តាមដែលពិតនោះ យសរបស់ព្រះសមណគោតម ចំរើនរុងរឿងឡើង ព្រោះការបរិបូណ៌ ដោយ​វិជ្ជា និងចរណៈដ៏ប្រសើរ បានឮថា ព្រះបាទមាគធសេនិយពិម្ពិសារ ព្រមទាំង​ព្រះរាជបុត្រ ព្រះអគ្គមហេសី រាជបរិសទ្យ និងរាជអាមាត្យ បានដល់នូវ​ព្រះសមណគោតម ជាសរណៈ ស្មើដោយជីវិត បានឮថា ព្រះបាទបសេនទិកោសល ព្រមទាំង​ព្រះរាជបុត្រ ព្រះអគ្គមហេសី រាជបរិសទ្យ និងរាជអាមាត្យ បានដល់នូវ​ព្រះសមណគោតមដ៏ចំរើន ជាសរណៈ ស្មើដោយជីវិត បានឮថា បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ព្រមទាំងបុត្រ ភរិយា បរិសទ្យ និងអាមាត្យ បានដល់នូវ​ព្រះសមណគោតម ជាសរណៈ ស្មើដោយជីវិត បានឮថា ព្រះបាទមាគធសេនិយពិម្ពិសារ ទ្រង់បានធ្វើសក្ការៈ គោរព រាប់​អាន បូជា កោតក្រែងព្រះសមណគោតម បានឮថា ព្រះបាទបសេនទិកោសល ទ្រង់បាន​ធ្វើសក្ការៈ គោរព រាប់​អាន បូជា កោតក្រែងព្រះសមណគោតម បានឮថា បោក្ខរសាតិ​ព្រាហ្មណ៍ បានធ្វើសក្ការៈ គោរព រាប់​អាន បូជា កោតក្រែងព្រះសមណគោតម បានឮថា ព្រះសមណគោតម ទ្រង់ពុទ្ធដំណើរ​មកដល់ក្រុងចម្បាហើយ ឥឡូវទ្រង់គង់ទៀប​ឆ្នេរស្រះ​បោក្ខរណី ឈ្មោះគគ្គរា ជិតក្រុងចម្បា នែគ្នាយើងដ៏ចំរើន ពួកសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍​ឯណា​នីមួយ ដែលមកដល់គាមក្ខេត្តរបស់យើងហើយ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍​អម្បាល​នោះ សុទ្ធតែជាភ្ញៀវរបស់យើង ធម្មតា ភ្ញៀវ គួរតែយើងធ្វើសក្ការៈ គោរព រាប់អាន បូជា កោតក្រែង នែគ្នាយើងដ៏ចំរើន ព្រះសមណគោតម ទ្រង់ពុទ្ធដំណើរ​មកដល់ក្រុង​ចម្បា​ហើយ ឥឡូវទ្រង់គង់ទៀប​ឆ្នេរស្រះ​បោក្ខរណី ឈ្មោះគគ្គរា ជិតក្រុងចម្បា ព្រះសមណគោតម ឈ្មោះថា ជាភ្ញៀវរបស់យើងហើយ ធម្មតាភ្ញៀវ គួរតែយើងធ្វើសក្ការៈ គោរព រាប់អាន បូជា កោតក្រែង ព្រោះហេតុនេះ ព្រះសមណគោតមដ៏ចំរើននោះ មិនគួរ​ចូលមកជួប​នឹងយើងទេ តាមដែលពិតនោះ យើងទេតើ ទើបគួរចូលទៅគាល់​ព្រះសមណគោតមដ៏ចំរើននោះវិញ ខ្ញុំរៀបរាប់គុណ​របស់ព្រះគោតមដ៏ចំរើន​បានតែ​ប៉ុណ្ណេះ ឯព្រះគោតមដ៏ចំរើននោះ មិនមែន​មានគុណ​ត្រឹមប៉ុណ្ណេះទេ ព្រោះថា ព្រះគោតម​ដ៏ចំរើននោះ មានគុណ នឹងប្រមាណពុំបាន។

[១៨៣] កាលដែលសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍និយាយយ៉ាងនេះហើយ ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ បាននិយាយទៅនឹងសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះថា អម្បាលយ៉ាង​សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន ម្តេចគង់ពោលសរសើរគុណ​ព្រះសមណ​គោតម​ទៅ​ហើយ ព្រោះហេតុនោះ បើទុកជាព្រះសមណគោតមដ៏ចំរើននោះ គង់នៅ​ក្នុង​ទីឆ្ងាយ​មួយ​រយ​យោជន៍ អំពីទីនេះក្តី កុលបុត្រដែលមានសទ្ធា គួរណាស់តែរកស្បៀង​យកទៅ ដើម្បី​នឹង​ចូលទៅគាល់ឲ្យបាន។ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍និយាយថា នែអ្នកទាំង​ឡាយដ៏ចំរើន បើដូច្នោះ យើងទាំងអស់គ្នា នឹងចូលទៅគាល់ព្រះសមណគោតម។ លំដាប់នោះ សោណទណ្ឌ​ព្រាហ្មណ៍ ព្រមទាំងពួកព្រាហ្មណ៍ជាច្រើន បានចូលសំដៅ​ទៅត្រង់​ស្រះបោក្ខរណី ឈ្មោះគគ្គរា។ លុះសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ចូលទៅដល់​ខាងក្រៅ​ដងព្រៃ [បើតាមអដ្ឋកថាពន្យល់ថា ខាងក្នុង គឺព្រៃដែលនៅត្រង់ចន្លោះទីដែលព្រះអង្គ​គង់។] ក៏កើតសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តយ៉ាងនេះថា ប្រសិនជាអាត្មាអញ សួរប្រស្នាចំពោះ​ព្រះសមណគោតម បើព្រះសមណគោតម ពោលយ៉ាងនេះ នឹងអាត្មាអញ ក្នុងប្រស្នា​នោះថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ប្រស្នានុ៎ះ អ្នកមិនត្រូវសួរយ៉ាងនេះទេ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ធម្មតា​ប្រស្នាបែបនុ៎ះ គេគួរសួរយ៉ាងនេះវិញ (បើដូច្នោះ) បរិសទ្យនេះ មុខជានឹងមើលងាយ​អាត្មាអញ ដោយហេតុនោះ ថាសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ មិនឈ្លាសវៃ មិនអាចដើម្បីនឹងសួរប្រស្នាចំពោះ​ព្រះសមណគោតម ដោយយោបល់បាន បរិសទ្យ​នេះ បើមើលងាយបុគ្គលណាហើយ យសរបស់បុគ្គលនោះ គប្បីសាបសូន្យ យសរបស់បុគ្គល​ណា ដែលសាបសូន្យហើយ ភោគៈទាំងឡាយ​របស់បុគ្គលនោះ គប្បីសាបសូន្យដែរ ដ្បិត​ភោគៈទាំងឡាយរបស់យើង សុទ្ធតែបានដោយយស មួយទៀត បើព្រះសមណគោតម សួរប្រស្នានឹងអាត្មាអញ ៗ មុខជានឹងធ្វើព្រះទ័យរបស់ព្រះអង្គ ឲ្យត្រេកអរដោយបញ្ហា​វេយ្យាករណ៍​នោះមិនបានទេ បើព្រះសមណគោតម ពោលនឹងអាត្មាអញ​ក្នុងប្រស្នា​នោះ យ៉ាងនេះថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ប្រស្នានុ៎ះ អ្នកមិនត្រូវ​ឆ្លើយយ៉ាងនេះទេ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ធម្មតា ប្រស្នាបែបនុ៎ះ គេគួរឆ្លើយ​យ៉ាងនេះវិញទេតើ (បើដូច្នេះ) បរិសទ្យនេះ មុខជានឹងមើលងាយ​អាត្មាអញ ដោយហេតុនោះ ថាសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ មិនឈ្លាសវៃ មិនអាចដើម្បីធ្វើព្រះទ័យរបស់​ព្រះសមណ​គោតម ឲ្យត្រេកអរដោយបញ្ហា​វេយ្យាករណ៍ទេ បរិសទ្យ​នេះ បើមើលងាយបុគ្គលណាហើយ យសរបស់បុគ្គលនោះ គប្បីសាបសូន្យ យសរបស់បុគ្គល​ណា សាបសូន្យហើយ ភោគៈ​ទាំងឡាយ​​របស់បុគ្គលនោះ ក៏គប្បីសាបសូន្យដែរ ដ្បិត​ភោគៈទាំងឡាយរបស់យើង សុទ្ធតែបានដោយយស មួយវិញទៀត បើអាត្មាអញ បានទៅដល់ទី​ជិត​យ៉ាងនេះហើយ តែ​មិនទាន់បានឃើញព្រះសមណគោតមនៅឡើយ ក៏ស្រាប់តែត្រឡប់មកវិញ បរិសទ្យនេះ មុខជានឹងមើលងាយ​អាត្មាអញ ដោយហេតុនោះ ថា សោណទណ្ឌ​ព្រាហ្មណ៍ ជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ មិនឈ្លាសវៃ មានមានះរឹងត្អឹង ខ្លាច មិនហ៊ាន​ចូលទៅ​គាល់​ព្រះសមណគោតមទេ មិនសមបើសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ចូលមកដល់ទីជិត​យ៉ាងនេះហើយ មិនទាន់​បានឃើញព្រះសមណគោតមនៅឡើយ ក៏ស្រាប់តែត្រឡប់​មកវិញសោះ បរិសទ្យ​នេះ បើមើលងាយបុគ្គលណាហើយ យសរបស់បុគ្គលនោះ គប្បីសាបសូន្យ យសរបស់បុគ្គល​ណា សាបសូន្យហើយ ភោគៈទាំងឡាយ​របស់​បុគ្គល​នោះ ក៏គប្បីសាបសូន្យដែរ ដ្បិត​ភោគៈទាំងឡាយរបស់យើង សុទ្ធតែបានដោយយស។

[១៨៤] លំដាប់នោះ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ដើរចូលសំដៅទៅត្រង់ទី ដែល​ព្រះមានព្រះភាគ​គង់ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ទៅរកព្រះមានព្រះភាគ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងពាក្យដែលគួររលឹក ល្មម​ឲ្យ​កើតសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ។ ចំណែក​ខាងព្រាហ្មណ៍ គហបតី​ទាំង​ឡាយអ្នកក្រុងចម្បា ពួកខ្លះក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទី​ដ៏សម​គួរ ពួកខ្លះ​ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ទៅរក​ព្រះមានព្រះភាគ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងពាក្យដែលគួររលឹក ល្មមឲ្យកើត​សេចក្តីស្និទ្ធស្នាល​ហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ ពួកខ្លះប្រណម្យអញ្ជលី ឆ្ពោះទៅរក​ព្រះមានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ ពួកខ្លះប្រកាសនាម និងគោត្រ (របស់ខ្លួន) ហើយអង្គុយ​ក្នុងទី​ដ៏​សមគួរ ពួកខ្លះអង្គុយស្ងៀម ក្នុងទីដ៏សមគួរ។ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ អង្គុយត្រិះរិះនូវ​ហេតុ​​មានប្រមាណច្រើន ក្នុងទីនោះ ដូច្នេះថា ប្រសិនបើអាត្មាអញ សួរប្រស្នានឹង​ព្រះ​សមណ​គោតម បើព្រះសមណគោតម ពោល​យ៉ាង​នេះ នឹងអាត្មាអញ ក្នុងប្រស្នា​នោះថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ប្រស្នានុ៎ះ អ្នកមិនត្រូវសួរ​យ៉ាង​នេះទេ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ធម្មតា​ប្រស្នា​បែប​នុ៎ះ គេគួរសួរយ៉ាងនេះវិញទេតើ បរិសទ្យ​នេះ មុខជានឹងមើលងាយ​អាត្មាអញ ដោយ​ហេតុ​នោះថា សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ជា​មនុស្ស​ល្ងង់ខ្លៅ មិនឈ្លាសវៃ មិនអាចនឹង​សួរ​ប្រស្នា​នឹង​ព្រះសមណគោតម ដោយ​យោបល់​បាន បរិសទ្យ​នេះ បើមើលងាយ​បុគ្គលណា​ហើយ យសរបស់បុគ្គលនោះ គប្បីសាបសូន្យ យសរបស់បុគ្គល​ណា សាបសូន្យហើយ ភោគៈ​ទាំងឡាយ​របស់​បុគ្គល​នោះ ក៏គប្បីសាបសូន្យដែរ ដ្បិត​ភោគៈទាំងឡាយរបស់យើង សុទ្ធតែបានដោយយស មួយវិញទៀត បើព្រះសមណគោតម សួរប្រស្នានឹងអាត្មាអញ ៗ មុខជាធ្វើ​ព្រះទ័យ​របស់​ព្រះអង្គ ឲ្យត្រេកអរដោយបញ្ហា​វេយ្យាករណ៍មិនបានឡើយ បើព្រះសមណគោតម ពោល​នឹងអាត្មាអញ ​ក្នុងប្រស្នា​នោះថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ប្រស្នានុ៎ះ អ្នកមិនត្រូវ​ឆ្លើយ​យ៉ាង​នេះ​ទេ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ធម្មតា ប្រស្នាបែបនុ៎ះ គេគួរឆ្លើយ​យ៉ាងនេះវិញទេតើ បរិសទ្យនេះ មុខជានឹងមើលងាយ​អាត្មាអញ ដោយហេតុនោះថា សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ជាមនុស្ស​ល្ងង់​ខ្លៅ មិនឈ្លាសវៃ មិនអាចធ្វើព្រះទ័យរបស់​ព្រះសមណ​គោតម ឲ្យត្រេកអរ​ដោយ​បញ្ហា​វេយ្យាករណ៍បាន បរិសទ្យ​នេះ បើមើល​ងាយ​បុគ្គល​ណាហើយ យសរបស់បុគ្គល​នោះ គប្បីសាបសូន្យ យសរបស់បុគ្គល​ណា សាប​សូន្យ​​ហើយ ភោគៈ​ទាំងឡាយ​​របស់បុគ្គលនោះ គប្បីសាបសូន្យដែរ ដ្បិត​ភោគៈ​ទាំង​ឡាយ​របស់យើង សុទ្ធតែបាន​ដោយ​យស ឱធ្វើម្តេចហ្ន៎ នឹងបានព្រះសមណគោតម សួរប្រស្នា​នឹង​អាត្មាអញ ត្រង់ត្រៃវេទ ដែល​អាត្មាអញ​បានសិក្សាមក អំពីសំណាក់​អាចារ្យ​របស់ខ្លួនអេះ អាត្មាអញ មុខជា​នឹង​ធ្វើ​ព្រះទ័យ​នៃព្រះ​សមណគោតម ឲ្យត្រេកអរដោយ​បញ្ហាវេយ្យាករណ៍បាន​ដោយពិត។

[១៨៥] គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តរបស់​សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ដោយព្រះហឫទ័យហើយ ក៏ទ្រង់​ព្រះតម្រិះយ៉ាងនេះថា សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍នេះ ចង្អៀតចង្អល់ ព្រោះតែគំនិតរបស់ខ្លួន បើដូច្នោះ គួរតថាគត សួរប្រស្នានឹងសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ត្រង់ត្រៃវេទ ដែលគាត់បានសិក្សា មកអំពីសំណាក់​អាចារ្យ របស់ខ្លួន (ឲ្យត្រូវតាមបំណងចុះ)។ លំដាប់នោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរ​សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះពួកព្រាហ្មណ៍បញ្ញត្តមនុស្ស​ប្រកបដោយ​អង្គ​ប៉ុន្មាន ថាជាព្រាហ្មណ៍ (មនុស្សដែលប្រកបដោយអង្គប៉ុន្មាន) កាលបើពោលថា ខ្លួន​ខ្ញុំ​ជាព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះ ឈ្មោះថា និយាយដោយប្រពៃផង មិនត្រូវ​មុសាវាទផង។ គ្រានោះ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ មានសេចក្តីត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា ឱហ្ន៎ អាត្មាអញ មានសេចក្តីប្រាថ្នា សេចក្តីប៉ុនប៉ង សេចក្តីពេញចិត្ត សេចក្តីប្រុងទុកណា រួចមកហើយថា ឱធ្វើម្តេចហ្ន៎ នឹងបាន​ព្រះសមណគោតម សួរប្រស្នានឹងអាត្មាអញ ត្រង់ត្រៃវេទ ដែល​អាត្មាអញ​បានសិក្សាមក អំពីសំណាក់​អាចារ្យរបស់ខ្លួន អាត្មាអញ ​នឹង​ធ្វើ​ព្រះទ័យ​នៃព្រះ​សមណគោតម ឲ្យត្រេកអរ​ ដោយបញ្ហាវេយ្យាករណ៍បាន​ដោយពិត ក៏ឥឡូវនេះ ព្រះសមណគោតម សួរ​ប្រស្នា​នឹងអាត្មាអញ ត្រង់ត្រៃវេទ ដែលអាត្មាអញបានសិក្សាមក អំពីសំណាក់​អាចារ្យ​របស់​ខ្លួន ត្រូវចំសេចក្តីប្រាថ្នាអញនោះហើយ អាត្មាអញ មុខជា​ធ្វើ​ព្រះទ័យ​នៃព្រះ​សមណគោតម ឲ្យត្រេកអរ ដោយបញ្ហាវេយ្យាករណ៍បាន​ដោយពិត។

[១៨៦] លំដាប់នោះ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ក៏បង្ហើបខ្លួន អើតមើលបរិសទ្យ ហើយក្រាបបង្គំទូល​ព្រះមានព្រះភាគ ដូច្នេះថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ពួកព្រាហ្មណ៍ រមែង​បញ្ញត្ត​មនុស្សដែលប្រកបដោយអង្គ៥ ថាជាព្រាហ្មណ៍ (មនុស្សដែលប្រកបដោយ​អង្គ​៥នោះ) កាលបើពោលថា ខ្លួនខ្ញុំជាព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះ ឈ្មោះថា និយាយ​ដោយប្រពៃ​ផង មិនត្រូវមុសាវាទផង អង្គទាំង៥នោះ តើដូចម្តេច បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ព្រាហ្មណ៍​ក្នុងលោកនេះ មានជាតិដ៏ល្អទាំងពីរចំណែក គឺចំណែកខាង​មាតា និងចំណែក​ខាង​បិតា កើតអំពីផ្ទៃដ៏បរិសុទ្ធស្អាត ដរាបអំពីតំណនៃជីដូនជីតា ជាគំរប់៧មក មិនដែលមាន​នរណា​​ពោលទោស តិះដៀស ដោយពោលដល់ជាតិកំណើត១ ជាអ្នករាយ​មន្ត ចេះចាំ​មន្ត ជាអ្នកដល់នូវត្រើយ​នៃត្រៃវេទ ព្រមទាំង​គម្ពីរ​និឃណ្ឌុ គម្ពីរ​កេតុភៈ អក្ខរប្បភេទ គឺសិក្ខា និងនិរុត្តិ ដែលមានគម្ពីរ​ឥតិហាសៈ ជាគំរប់៥ ជាអ្នកស្គាល់បទ និង​វេយ្យាករណ៍ ជាអ្នកមិនឱនថយ គឺស្ទាត់ជំនាញ ក្នុងលោកាយតសាស្ត្រ និងមហាបុរិស​លក្ខណ​ព្យាករណ​សាស្ត្រ១ ជាអ្នកមានរូបល្អ គួរឲ្យពិតពិល រមិលមើល គួរឲ្យជ្រះថ្លា ប្រកប​ដោយ​សម្បុរដ៏ស្អាតក្រៃលែង មានសម្បុរដ៏ប្រសើរ មានសរីរៈស្រដៀងនឹងព្រហ្ម មាន​សព៌ាង្គរាងកាយគួរឲ្យចង់មើលមិនលែង១ ជាអ្នកមានសីល មានសីលដ៏ចំរើន ប្រកប​ដោយ​​សីលដ៏ចំរើន១ ជាអ្នកប្រាជ្ញ មានប្រាជ្ញា ជាបុគ្គលទី១ ឬទី២របស់ពួក​ព្រាហ្មណ៍ អ្នកទទួលគ្រឿងបូជា១ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ពួកព្រាហ្មណ៍ រមែងបញ្ញត្ត​មនុស្សដែល​ប្រកប​ដោយអង្គទាំង៥នេះឯង ថាជាព្រាហ្មណ៍​ (មនុស្ស​ដែលប្រកបដោយ​អង្គ៥នេះ) កាលបើពោលថា ខ្លួនខ្ញុំជាព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះ ឈ្មោះថា និយាយដោយប្រពៃផង មិនត្រូវ​មុសាវាទ​ផង។

[១៨៧] ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បណ្តាអង្គទាំង៥ប្រការ​នេះ អ្នកអាចលើកអង្គ១ចេញ ហើយបញ្ញត្តមនុស្ស ដែលប្រកបដោយអង្គត្រឹមតែ៤ ថាជា​ព្រាហ្មណ៍វិញ​ (មនុស្ស​ដែលប្រកបដោយ​អង្គ៤នោះ) កាលបើពោលថា ខ្លួនខ្ញុំ​ជា​ព្រាហ្មណ៍​​ដូច្នេះ ឈ្មោះថា និយាយដោយប្រពៃផង មិនត្រូវមុសាវាទផង តើបានឬទេ។ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ទូលថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន អាចបញ្ញត្តបាន បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ក៏បណ្តាអង្គទាំង៥ យើងលើកអង្គ គឺសម្បុរចេញ ដ្បិត​សម្បុរ នឹងយកជាការពុំបាន បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ព្រាហ្មណ៍ (ដែល​ប្រកបដោយ​អង្គ​ត្រឹមតែ​៤នោះ) គឺជាអ្នកមានជាតិដ៏ល្អ ទាំងពីរចំណែក គឺចំណែកខាង​មាតា និងចំណែក​ខាង​បិតា កើតអំពីផ្ទៃដ៏បរិសុទ្ធស្អាត ដរាបអំពីតំណនៃជីដូនជីតា ជាគំរប់៧មក មិនដែល​មាន​នរណា​​ពោលទោស តិះដៀស ដោយពោលដល់ជាតិកំណើតបាន១ ជាអ្នករាយ​មន្ត ចេះចាំ​មន្ត ជាអ្នកដល់នូវត្រើយ​នៃត្រៃវេទ ព្រមទាំង​គម្ពីរ​និឃណ្ឌុ គម្ពីរ​កេតុភៈ ព្រមទាំង​អក្ខរប្បភេទ គឺសិក្ខា និងនិរុត្តិ ដែលមានគម្ពីរ​ឥតិហាសៈ ជាគំរប់៥ ជាអ្នកស្គាល់បទ និង​វេយ្យាករណ៍ ជាអ្នកមិនឱនថយ គឺស្ទាត់ជំនាញ ក្នុងលោកាយតសាស្ត្រ និងមហាបុរិស​លក្ខណព្យាករណសាស្ត្រ១ ជាអ្នកមានសីល មានសីលដ៏ចំរើន ប្រកបដោយ​សីល​ដ៏​ចំរើន១ ជាអ្នកប្រាជ្ញ មានប្រាជ្ញា ជាបុគ្គលទី១ ឬទី២របស់ពួក​ព្រាហ្មណ៍ អ្នកទទួលនូវ​គ្រឿង​បូជា១ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ពួកព្រាហ្មណ៍ បញ្ញត្ត​មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ត្រឹមតែ៤នេះឯង ថាជាព្រាហ្មណ៍​ (មនុស្ស​ដែលប្រកបដោយ​អង្គ៤នេះ) កាល​បើ​ពោល​ថា ខ្លួនខ្ញុំជាព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះ ឈ្មោះថា និយាយដោយប្រពៃផង មិនត្រូវ​មុសាវាទ​ផង។

[១៨៨] ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បណ្តាអង្គទាំង៤​នេះ អ្នកអាចលើកអង្គ១ចេញ ហើយបញ្ញត្តមនុស្ស ដែលប្រកបដោយអង្គត្រឹមតែ៣ ថាជា​ព្រាហ្មណ៍វិញ​ (មនុស្ស​ដែលប្រកបដោយ​អង្គ៣នោះ) កាលបើពោលថា ខ្លួនខ្ញុំ​ជា​ព្រាហ្មណ៍​​ដូច្នេះ ឈ្មោះថា និយាយដោយប្រពៃផង មិនត្រូវមុសាវាទផង តើបានឬទេ។ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ទូលថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន អាចបញ្ញត្តបាន បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏ចំរើន ក៏បណ្តាអង្គទាំង៤នេះ យើងលើកអង្គ គឺមន្តចេញ ដ្បិតមន្ត នឹងធ្វើ​អ្វីកើត បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ព្រាហ្មណ៍ (ដែល​ប្រកបដោយ​អង្គ​ត្រឹមតែ៣នោះ) គឺជាអ្នកមានជាតិដ៏ល្អ ទាំងពីរចំណែក គឺចំណែកខាង​មាតា និងចំណែក​ខាង​បិតា កើតអំពីផ្ទៃដ៏បរិសុទ្ធស្អាត ដរាបអំពីតំណនៃជីដូនជីតា ជាគំរប់៧មក មិនដែល​មាន​នរណា​​ពោលទោស តិះដៀស ដោយពោលដល់ជាតិកំណើតបាន១ ជាអ្នកមានសីល មានសីលដ៏ចំរើន ប្រកបដោយ​សីល​ដ៏​ចំរើន១ ជាអ្នកប្រាជ្ញ មានប្រាជ្ញា ជាបុគ្គលទី១ ឬទី២របស់ពួក​ព្រាហ្មណ៍ អ្នកទទួល​គ្រឿង​បូជា១ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ពួក​ព្រាហ្មណ៍ រមែងបញ្ញត្ត​មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ត្រឹមតែ៣នេះឯង ថាជាព្រាហ្មណ៍​ (មនុស្ស​ដែលប្រកបដោយ​អង្គ៣នេះ) កាលបើពោលថា ខ្លួនខ្ញុំជាព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះ ឈ្មោះថា និយាយដោយប្រពៃផង មិនត្រូវមុសាវាទផង។

[១៨៩] ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បណ្តាអង្គទាំង៣​នេះ អ្នកអាចលើកអង្គ១ចេញ ហើយបញ្ញត្តមនុស្ស ដែលប្រកបដោយអង្គត្រឹមតែ២ ថាជា​ព្រាហ្មណ៍វិញ​ (មនុស្ស​ដែលប្រកបដោយ​អង្គ២នោះ) កាលបើពោលថា ខ្លួនខ្ញុំ​ជា​ព្រាហ្មណ៍​​ដូច្នេះ ឈ្មោះថា និយាយដោយប្រពៃផង មិនត្រូវមុសាវាទផង តើបានឬទេ។ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ទូលថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន អាចបញ្ញត្តបាន បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏ចំរើន ក៏បណ្តាអង្គទាំង៣នេះ យើងលើកអង្គ គឺជាតិចេញ ដ្បិតជាតិ នឹងធ្វើ​អ្វីកើត បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ព្រាហ្មណ៍ (ដែល​ប្រកបដោយ​អង្គ​ត្រឹមតែ២នោះ) គឺជាអ្នកមានសីល មានសីលដ៏ចំរើន ប្រកបដោយ​សីល​ដ៏​ចំរើន១ ជាអ្នកប្រាជ្ញ មានប្រាជ្ញា ជាបុគ្គលទី១ ឬទី២របស់ពួក​ព្រាហ្មណ៍ អ្នកទទួល​គ្រឿង​បូជា១ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ពួក​ព្រាហ្មណ៍ រមែងបញ្ញត្ត​មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ត្រឹមតែ២នេះឯង ថាជា​ព្រាហ្មណ៍​ (មនុស្ស​ដែលប្រកបដោយ​អង្គ២នេះ) កាលបើពោលថា ខ្លួនខ្ញុំជាព្រាហ្មណ៍​ដូច្នេះ ឈ្មោះថា និយាយដោយប្រពៃផង មិនត្រូវមុសាវាទផង។

[១៩០] កាលដែលសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ពោលយ៉ាងនេះហើយ ពួកព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ក៏បាននិយាយ​នឹងសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះថា សោណទណ្ឌដ៏ចំរើន កុំ​និយាយយ៉ាងនេះ សោណទណ្ឌដ៏ចំរើន កុំនិយាយយ៉ាងនេះឡើយ សោណទណ្ឌដ៏ចំរើន និយាយបង្អាប់​សម្បុរ និយាយបង្អាប់មន្ត និយាយបង្អាប់ជាតិ សោណទណ្ឌដ៏ចំរើន បណ្តោយ​តាមវាទៈរបស់ព្រះសមណគោតម ដោយចំណែកមួយហើយតើ។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះដូច្នេះថា បើអ្នកទាំងឡាយ​ជា​ព្រាហ្មណ៍ មានសេចក្តីយល់ឃើញថា សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ជាមនុស្សចេះដឹងតិច​ផង សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ពោលពាក្យមិនពីរោះផង សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ជាអ្នក​ឥត​ប្រាជ្ញាផង សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ មិនល្មមនឹងនិយាយឆ្លើយឆ្លងពាក្យនេះ ជាមួយនឹង​ព្រះសមណគោតមបានផង សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ចូរឈប់ចុះ អ្នកទាំងឡាយ ចូរ​និយាយ​ឆ្លើយឆ្លង​ជាមួយនឹងតថាគតវិញ តែបើអ្នកទាំងឡាយ ជា​ព្រាហ្មណ៍ មានសេចក្តី​យល់​ឃើញយ៉ាងនេះថា សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ជាមនុស្សចេះដឹងច្រើន​ផង សោណទណ្ឌ​ព្រាហ្មណ៍ ពោលពាក្យពីរោះផង សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ជាអ្នក​​ប្រាជ្ញផង សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ល្មមនឹងនិយាយឆ្លើយឆ្លងពាក្យនេះ ជាមួយនឹង​ព្រះសមណ​គោតម​បានផង អ្នកទាំងឡាយ ចូរឈប់ចុះ ចូរឲ្យសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ និយាយ​​ឆ្លើយឆ្លង​ជាមួយនឹងតថាគតវិញ។

[១៩១] កាលដែលព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ សោណទណ្ឌ​ព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគដូច្នេះថា សូមព្រះគោតម​ដ៏ចំរើន បង្អង់សិនចុះ សូមព្រះគោតមដ៏ចំរើនគង់ស្ងៀមចុះ ខ្ញុំព្រះអង្គ នឹងធ្វើនូវពាក្យ​តបត ប្រកបដោយហេតុ ដល់ព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះវិញ។ លំដាប់នោះ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ បាននិយាយនឹងព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ​ដូច្នេះថា នែអ្នកទាំងឡាយ​ដ៏ចំរើន អ្នកទាំងឡាយ​កុំ​ពោល​​យ៉ាងនេះឡើយ នែអ្នកទាំងឡាយដ៏ចំរើន អ្នកទាំងឡាយ​កុំ​ពោលយ៉ាងនេះថា សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន និយាយបង្អាប់សម្បុរ និយាយ​បង្អាប់​មន្ត និយាយបង្អាប់​ជាតិ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ដ៏ចំរើន បណ្តោយតាមវាទៈ​របស់​ព្រះ​សមណគោតម ដោយ​ចំណែក​មួយដូច្នេះឡើយ ម្នាលអ្នកដ៏ចំរើនទាំងឡាយ ខ្ញុំមិនមែន​និយាយបង្អាប់​សម្បុរ ឬមន្ត និងជាតិទេ។

[១៩២] សម័យនោះឯង មានមាណព (មនុស្សជំទង់) ម្នាក់ឈ្មោះអង្គកៈ ត្រូវជាក្មួយ​សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ អង្គុយក្នុងពួកបរិសទ្យនោះដែរ។ លំដាប់នោះ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ បាននិយាយនឹងពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះដូច្នេះថា អ្នកដ៏ចំរើន​ទាំងឡាយ បានឃើញមាណព ឈ្មោះអង្គកៈនេះ ជាក្មួយយើងដែរឬទេ។ ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​នោះ ក៏ឆ្លើយថា បពិត្រលោកដ៏ចំរើន បានឃើញដែរ បពិត្រលោកដ៏ចំរើន អង្គកមាណព មានរូបល្អ គួរពិតពិល រមិលមើល គួរជ្រះថ្លា ប្រកបដោយសម្បុរដ៏ល្អក្រៃលែង មាន​សម្បុរ​ដ៏ប្រសើរ មានសរីរៈស្រដៀងនឹងព្រហ្ម មានសព៌ាង្គរាងកាយ គួរឲ្យ​ចង់មើល​មិនលែង ក្នុងបរិសទ្យនេះ រកអ្នកណាឲ្យមានសម្បុរស្មើនឹង​អង្គកមាណពនេះ គ្មានឡើយ លើកលែងតែព្រះសមណគោតមចេញ។ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ពោលថា ម្នាលអ្នក​ទាំងឡាយ​ដ៏ចំរើន អង្គកមាណព ជាអ្នករាយមន្ត ចេះចាំមន្ត ជាអ្នកដល់នូវត្រើយនៃ​ត្រៃវេទ ព្រមទាំងគម្ពីរនិឃណ្ឌុ គម្ពីរកេតុភៈ អក្ខរប្បភេទ គឺសិក្ខា និងនិរុត្តិ ដែលមាន​គម្ពីរ​ឥតិហាសៈ ជាគំរប់៥ ជាអ្នកចាំស្ទាត់នូវបទ និងវេយ្យាករណ៍ ជាអ្នកស្ទាត់ជំនាញ ក្នុង​លោកាយតសាស្ត្រ និងមហាបុរិសលក្ខណព្យាករណសាស្ត្រ ឯខ្ញុំជាអ្នកបង្រៀនមន្ត ដល់​វា ម្នាលអ្នកទាំងឡាយដ៏ចំរើន ឯអង្គកមាណព មានជាតិដ៏ល្អទាំងពីរចំណែក គឺចំណែក​ខាងមាតា និងចំណែកខាងបិតា កើតអំពីផ្ទៃដ៏បរិសុទ្ធស្អាត ដរាប​អំពីតំណនៃ​ជីដូន​ជីតា​ជា​គំរប់៧មក មិនដែលមាននរណាមួយពោលទោស តិះដៀល ដោយពោល​ដល់​ជាតិ​កំណើតបាន ខ្ញុំ​ក៏ស្គាល់​មាតាបិតារបស់វា ម្នាលអ្នកទាំងឡាយដ៏ចំរើន តែអង្គក​មាណព​សម្លាប់សត្វខ្លះ យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យខ្លះ ប្រព្រឹត្តខុស​ក្នុងភរិយាអ្នកដទៃ​ខ្លះ និយាយកុហកខ្លះ ផឹកទឹកស្រវឹងខ្លះ ឥឡូវ បើលើកយកសេចក្តីនេះមកនិយាយ វណ្ណៈ នឹងយកជាការអ្វីបាន មន្ត នឹងយកជាការអ្វីបាន ជាតិ នឹងយកជាការអ្វីបាន ម្នាលអ្នក​ទាំងឡាយដ៏ចំរើន ព្រាហ្មណ៍ (ដែលប្រកបដោយអង្គ២) គឺជាអ្នកមានសីល មាន​សីល​ដ៏ចំរើន ប្រកបដោយសីលដ៏ចំរើន១​ ជាអ្នកប្រាជ្ញ មានប្រាជ្ញា ជាបុគ្គលទី១ ឬទី២ របស់​ពួក​ព្រាហ្មណ៍ អ្នកទទួលគ្រឿងបូជា១ ម្នាលអ្នកទាំងឡាយដ៏ចំរើន ពួក​ព្រាហ្មណ៍ រមែងបញ្ញត្តមនុស្សដែលប្រកបដោយអង្គត្រឹមតែ២នេះឯង ថាជាព្រាហ្មណ៍ (មនុស្ស​ដែល​ប្រកប​ដោយអង្គ២នេះ) កាលបើពោលថា ខ្លួនខ្ញុំជាព្រាហ្មណ៍ដូច្នេះ ឈ្មោះថា និយាយ​ដោយ​ប្រពៃផង មិនត្រូវមុសាវាទផង។

[១៩៣] ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បណ្តាអង្គទាំង២​នេះ អ្នកអាចលើកអង្គ១ចេញ ហើយបញ្ញត្តមនុស្ស ដែលប្រកបដោយអង្គត្រឹមតែ១ ថាជា​ព្រាហ្មណ៍វិញ​ (ទាំងមនុស្ស​ដែលប្រកបដោយ​អង្គតែ១នោះ) កាលបើពោលថា ខ្លួនខ្ញុំ​ជា​ព្រាហ្មណ៍​​ដូច្នេះ ឈ្មោះថា និយាយដោយប្រពៃផង មិនត្រូវមុសាវាទផង តើបានឬទេ។ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន អង្គទាំង២នេះ នឹងលើកអង្គ​ណាមួយ​ចេញមិនបានទេ បពិត្រ​ព្រះគោតម​ដ៏ចំរើន ដ្បិតប្រាជ្ញា រមែង​ជំរះសីលឲ្យបរិសុទ្ធ សីលសោត ក៏រមែង​ជំរះប្រាជ្ញាឲ្យបរិសុទ្ធដែរ សីលនៅត្រង់ណា ប្រាជ្ញាក៏នៅត្រង់នោះ ប្រាជ្ញានៅត្រង់ណា សីលក៏នៅត្រង់នោះដែរ អ្នកមានសីល ក៏​មានប្រាជ្ញា អ្នកមានប្រាជ្ញា ក៏មានសីល ឯសីល​និងប្រាជ្ញាប្រាកដ ជាគុណធម៌​ប្រសើរ​ក្នុងលោក បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន បុគ្គលលាងដៃ ដោយដៃក្តី លាងជើង ដោយជើងក្តី សេចក្តីនេះ មានឧបមាយ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន មាឧបមេយ្យដូចជា ប្រាជ្ញា រមែង​ជំរះសីលឲ្យបរិសុទ្ធ សីលសោត ក៏រមែង​ជំរះប្រាជ្ញាឲ្យបរិសុទ្ធដែរ សីល​នៅ​ត្រង់​ណា ប្រាជ្ញាក៏នៅត្រង់នោះ ប្រាជ្ញានៅត្រង់ណា សីលក៏នៅត្រង់នោះដែរ អ្នកមាន​សីល ក៏​មានប្រាជ្ញា អ្នកមានប្រាជ្ញា ក៏មានសីល ឯសីល​និងប្រាជ្ញានេះ អ្នកប្រាជ្ញ​តែង​ពោលថា ជាគុណធម៌​ដ៏ប្រសើរ​ក្នុងលោក។

[១៩៤] ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់តបថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ សេចក្តីនុ៎ះ​យ៉ាងហ្នឹង​ហើយ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ សេចក្តីនុ៎ះយ៉ាងហ្នឹងហើយ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដ្បិតប្រាជ្ញា រមែង​ជំរះសីលឲ្យបរិសុទ្ធ សីលសោត ក៏រមែង​ជំរះប្រាជ្ញាឲ្យបរិសុទ្ធដែរ សីលនៅត្រង់ណា ប្រាជ្ញាក៏នៅត្រង់នោះ ប្រាជ្ញានៅត្រង់ណា សីលក៏នៅត្រង់នោះដែរ អ្នកមានសីល ក៏​មានប្រាជ្ញា អ្នកមានប្រាជ្ញា ក៏មានសីល ឯសីល​និងប្រាជ្ញា អ្នកប្រាជ្ញ តែងពោលថា ជាគុណធម៌ដ៏​ប្រសើរ​ក្នុងលោក ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលលាងដៃដោយដៃក្តី លាងជើង​ដោយជើងក្តី សេចក្តីនេះ មានឧបមាយ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មានឧបមេយ្យ​ដូចជា​ប្រាជ្ញា រមែង​ជំរះសីលឲ្យបរិសុទ្ធ សីលសោត ក៏រមែង​ជំរះប្រាជ្ញាឲ្យបរិសុទ្ធដែរ សីលនៅត្រង់ណា ប្រាជ្ញាក៏នៅត្រង់នោះ ប្រាជ្ញានៅត្រង់ណា សីលក៏នៅត្រង់នោះដែរ អ្នកមានសីល ក៏​មានប្រាជ្ញា អ្នកមានប្រាជ្ញា ក៏មានសីល ឯសីល​និងប្រាជ្ញា អ្នកប្រាជ្ញ តែង​ពោលថា ជាគុណធម៌​ដ៏ប្រសើរ​ក្នុងលោក ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះសីលនោះដូចម្តេច ប្រាជ្ញា​នោះដូចម្តេច។ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ខ្ញុំ​ព្រះអង្គគ្រាន់តែបានដឹងថា សីល និងប្រាជ្ញាប៉ុណ្ណេះ ឯត្រង់សេចក្តីអធិប្បាយ (មិនដឹងថា) ដូចម្តេចទេ សូមព្រះគោតមដ៏ចំរើន ទ្រង់ត្រាស់បំភ្លឺសេចក្តីអធិប្បាយ នៃភាសិត​នុ៎ះ​ឲ្យទាន។

[១៩៥] ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បើដូច្នោះ ចូរអ្នកប្រុងស្តាប់ ចូរអ្នកយកចិត្តទុកដាក់ឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសំដែងប្រាប់។ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកា​របស់ព្រះមានព្រះភាគថា យ៉ាងហ្នឹងហើយ ព្រះអង្គ។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ពាក្យនេះថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រះតថាគតបាន​កើតឡើងក្នុងលោកនេះ ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ។បេ។ (រឿងនេះ អ្នកប្រាជ្ញគប្បីសំដែងឲ្យ​ពិស្តារដូច​ក្នុងសាមញ្ញផលសូត្រផងចុះ)។បេ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ភិក្ខុ រមែងជាអ្នកបរិបូណ៌​ដោយសីល យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯង ដែលហៅថាសីលនោះ។ ភិក្ខុ​បាន​សម្រេច​បឋមជ្ឈាន សម្រេច​ឥរិយាបថនៅ។ ទុតិយជ្ឈាន។ តតិយជ្ឈាន។ ​បាន​សម្រេច​ចតុត្ថជ្ឈាន សម្រេច​ឥរិយាបថនៅ។បេ។ ភិក្ខុទាញនាំបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បីញាណទស្សនៈ។បេ។ នេះឯង ជា(សេចក្តីអធិប្បាយ) នៃប្រាជ្ញារបស់ភិក្ខុនោះ។បេ។ ភិក្ខុដឹងច្បាស់ថា កិច្ចដទៃក្រៅអំពីនេះ មិនមានទេ។ នេះឯង (ជាសេចក្តីអធិប្បាយ) នៃ​ប្រាជ្ញារបស់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងដែល​ហៅថា ប្រាជ្ញានោះ។

[១៩៦] កាលបើព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់​យ៉ាងនេះហើយ សោណទណ្ឌ​ព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូល​ ចំពោះ​ព្រះមានព្រះភាគ ដូច្នេះថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ពីរោះណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ពីរោះណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ធម៌ដែលព្រះគោតម​ដ៏ចំរើន ទ្រង់សំដែង ដោយ​អនេក​បរិយាយ​ (នេះ) គួរនាដូច​ជាមនុស្សផ្ងារវត្ថុដែលផ្កាប់ ឬបើកបង្ហាញវត្ថុដែល​កំបាំង ឬក៏​ប្រាប់​ផ្លូវ ដល់អ្នកវង្វេងទិស ពុំនោះសោត ដូចជាមនុស្ស កាន់​ប្រទីប ទ្រោលបំភ្លឺ​ក្នុង​ទី​ងងឹត​ ដោយគិតថា មនុស្សដែល​មានភ្នែក (ភ្លឺ) មើលឃើញនូវរូបទាំងឡាយបាន ខ្ញុំព្រះអង្គ សូមដល់​ព្រះគោតមដ៏ចំរើនផង ព្រះធម៌ផង ព្រះភិក្ខុសង្ឃផង ជាសរណៈ សូម​ព្រះគោតមដ៏ចំរើន ជ្រាបថា ខ្ញុំព្រះអង្គ ជាឧបាសក ដល់សរណគមន៍ ស្មើដោយជីវិត ចាប់ដើមអំពីថ្ងៃនេះទៅ មួយទៀត សូមព្រះគោតមដ៏​ចំរើន ព្រមទាំងភិក្ខុសង្ឃ ទ្រង់​ទទួលចង្ហាន់របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ក្នុងថ្ងៃស្អែក។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ទទួលនិមន្ត ដោយ​តុណ្ហីភាព។ លុះសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ដឹងច្បាស់ថា ព្រះអង្គទទួល​និមន្តហើយ ក៏​ក្រោកចាកអាសនៈ ថ្វាយបង្គំលាព្រះមានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយដើរចេញទៅ។

[១៩៧] លុះដល់វេលាព្រឹកឡើង សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ បង្គាប់ជនទាំងឡាយ ឲ្យចាត់ចែង​ធ្វើខាទនីយភោជនីយាហារ ដ៏ឆ្ងាញ់ពីសា ក្នុងលំនៅរបស់ខ្លួនស្រេចហើយ ទើបចាត់បម្រើ​ឲ្យទៅក្រាបទូលភត្តកាល ចំពោះ​ព្រះមានព្រះភាគថា បពិត្រព្រះគោតម​ដ៏ចំរើន ភត្តកាលដល់ហើយ ចង្ហាន់ក៏បានរៀបចំស្រេចហើយ។ លំដាប់នោះ លុះដល់​បុព្វណ្ហ​សម័យ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់បាត្រ និងចីវរហើយ ស្តេចចូល​ទៅកាន់លំនៅនៃ​សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ ព្រមដោយព្រះភិក្ខុសង្ឃ ទ្រង់គង់លើអាសនៈ ដែលគេរៀប​ចំ​ថ្វាយ។ វេលានោះ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ បាន​អង្គាស​ខាទនីយភោជនីយាហារ​ដ៏ឆ្ងាញ់​ពីសា ដោយដៃខ្លួនឯង ប្រគេន​ភិក្ខុសង្ឃ​ មានព្រះពុទ្ធ​ជាប្រធាន ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ ត្រា​តែ​ប្រកែក​លែងទទួលទៀត។

[១៩៨] លំដាប់នោះ សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ លុះព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់សោយស្រេច លែងលូកព្រះហស្តទៅក្នុងបាត្រហើយ ក៏កាន់យក​អាសនៈ​ទាបមួយ ហើយអង្គុយ​ក្នុងទី​ដ៏​សមគួរ។ លុះសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ អង្គុយស៊ប់ក្នុងទី​ដ៏សមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ ដូច្នេះថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន បើខ្ញុំ​ព្រះអង្គកំពុងនៅក្នុងបរិសទ្យ ហើយនឹងក្រោកចាកអាសនៈ ថ្វាយបង្គំព្រះគោតមដ៏​ចំរើន បរិសទ្យនោះ មុខជានឹងមើលងាយ​ខ្ញុំព្រះអង្គ ព្រោះហេតុនោះឯង បរិសទ្យនោះ (បើ)​មើលងាយបុគ្គលណាហើយ យសរបស់បុគ្គលនោះ ក៏នឹងសាបសូន្យទៅផង (បើ) យសរបស់បុគ្គល​ណា សាបសូន្យហើយ ភោគៈទាំងឡាយ​របស់បុគ្គលនោះ ក៏នឹង​សាបសូន្យទៅផង ដ្បិត​ភោគៈទាំងឡាយរបស់យើងខ្ញុំ សុទ្ធតែបានមកដោយសារយស​តែប៉ុណ្ណោះ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន តែបើខ្ញុំព្រះអង្គ កំពុងនៅក្នុងបរិសទ្យ គួរ​ប្រណម្យ​អញ្ជលីបាន សូមព្រះគោតមដ៏ចំរើន ចាំទុកនូវការ​ប្រណម្យអញ្ជលីនោះ ថាជាការ​ក្រោក​អំពីអាសនៈរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គចុះ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន មួយទៀត (បើ) ខ្ញុំព្រះអង្គ កំពុង​នៅក្នុងបរិសទ្យ គួរដោះឈ្នួតក្បាលបាន សូមព្រះគោតមដ៏ចំរើន ចាំទុកនូវការ​ដោះឈ្នួតក្បាល​នោះ ថាជាការ​ថ្វាយបង្គំដោយសិរ្សៈរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គចុះ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន (បើ) ខ្ញុំព្រះអង្គ កំពុងឋិតនៅលើយានហើយ ចុះពីលើយាន មកថ្វាយបង្គំ​ព្រះគោតមដ៏ចំរើន បរិសទ្យនោះ មុខជានឹងមើលងាយ​ខ្ញុំព្រះអង្គ ព្រោះហេតុនោះឯង បរិសទ្យនោះ (បើ)​មើលងាយបុគ្គលណាហើយ យស​របស់​បុគ្គល​នោះ ក៏នឹងសាបសូន្យទៅផង យសរបស់បុគ្គល​ណា សាបសូន្យហើយ ភោគៈទាំងឡាយ​របស់បុគ្គលនោះ ក៏នឹង​សាបសូន្យទៅផង ដ្បិត​ភោគៈទាំងឡាយរបស់យើងខ្ញុំ សុទ្ធតែ​បាន​មក​ដោយសារតែយសប៉ុណ្ណោះ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន មួយទៀត បើខ្ញុំព្រះអង្គ កំពុងឋិតនៅលើយានហើយ នឹងលើកដងជន្លួញឡើង សូមព្រះគោតមដ៏ចំរើន ទ្រង់​ចាំទុកនូវកិរិយា​លើកដងជន្លួញនោះ ថាជាកិរិយាចុះអំពីយានរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គចុះ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន មួយទៀត (បើ) ខ្ញុំព្រះអង្គ កំពុងឋិតនៅលើយានហើយ គួរដំឡោះឆត្របាន សូមព្រះគោតមដ៏ចំរើន ទ្រង់ចាំទុកនូវការដំឡោះឆត្រនោះ ថាជាកិរិយាថ្វាយបង្គំដោយសិរ្សៈ របស់ខ្ញុំព្រះអង្គចុះ។ លំដាប់នោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់សំដែងពន្យល់​សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍ (ឲ្យយល់ប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្ន និងបរលោក) ឲ្យជឿជាក់ (ក្នុងកុសលធម៌) ឲ្យសង្វាតធ្វើការកុសល ឲ្យរីករាយ (ដោយគុណ​ដែលមានក្នុងខ្លួន) ដោយធម្មីកថា រួចទ្រង់ក្រោកអំពីអាសនៈ ហើយទ្រង់​ពុទ្ធដំណើរ​ចេញទៅ។

ចប់ សោណទណ្ឌសូត្រ ទី៤។

ចប់ ភាគ១៤។

មាតិកា

សីលក្ខន្ធវគ្គ

ព្រហ្មជាលសូត្រ ទី១

សុត្តនិទាន

ចូឡសីល

មជ្ឈិមសីល ការធ្វើពីជគាម និងភូតគាមឲ្យវិនាស ជាដើម

មជ្ឈិមសីល ការប្រកបល្បែងបាស្កា ដែលជាហេតុជាទីតាំងនៃសេចក្តីប្រមាទ

មជ្ឈិមសីល ប្រកបនូវវត្ថុជាទីតាំងនៃការប្រដាប់ស្អិតស្អាងរាងកាយ

មជ្ឈិមសីល និយាយអំពីពាក្យប្រណាំងប្រជែង

មជ្ឈិមសីល ការពោលកុហក និងការពោលពាក្យរាក់ទាក់ ជាដើម

មហាសីល តិរច្ឆានវិជ្ជា

ការកំណត់នូវចំណែកនៃខន្ធខាងដើម បុព្វេនិវាសានុស្សតិ

ការកំណត់នូវចំណែកនៃខន្ធខាងដើម ហេតុ៤យ៉ាង

កំណត់នូវចំណែកនៃខន្ធខាងដើម បុព្វេនិវាសានុស្សតិ

កំណត់នូវចំណែកនៃខន្ធខាងដើម ហេតុ៤យ៉ាង

កំណត់នូវចំណែកនៃខន្ធខាងដើម ប្រកបដោយអមរាវិក្ខេបទិដ្ឋិ

ប្រកបដោយអធិច្ចសមុប្បន្នទិដ្ឋិ

ប្រកបដោយអបរន្តកប្បទិដ្ឋិ

ប្រកបដោយឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជាអសញ្ញីវាទ

ប្រកបដោយឧទ្ធមាយតនទិដ្ឋិ ជានេវសញ្ញីនាសញ្ញីវាទ

ឧច្ឆេទវាទ

ទិដ្ឋិធម្មនិព្វានវាទ

ប្រកបដោយអបរន្តកប្បទិដ្ឋិ ទិដ្ឋធម្មនិព្វានវាទ

សស្សតវាទ

ប្រកបដោយអមរាវិក្ខេបទិដ្ឋិ ជាដើម

ប្រកបដោយឧទ្ទមាយតនទិដ្ឋិ ជាដើម

ប្រកបដោយបុព្វន្តកប្បទិដ្ឋិ ជាដើម

ប្រកបដោយអបរន្តកប្បទិដ្ឋិ ជាដើម

ប្រកបដោយបុព្វន្តាបរន្តកប្បទិដ្ឋិ ជាដើម

ប្រកបដោយបុព្វន្តកប្បទិដ្ឋិ ជាដើម

ការត្រេកអរចំពោះភាសិតរបស់ព្រះមានព្រះភាគ

សាមញ្ញផលសូត្រ ទី២

រឿងព្រះបាទអជាតសត្តុ

ពុទ្ធគុណកថា

ព្រះឧទាននៃព្រះបាទអជាតសត្តុ

ការសួរអំពីផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង

វាទៈរបស់គ្រូឈ្មោះបូរណៈ

វាទៈរបស់គ្រូឈ្មោះមក្ខលិ

វាទៈរបស់គ្រូឈ្មោះអជិតៈ

វាទៈរបស់គ្រូឈ្មោះបកុធៈ

វាទៈរបស់គ្រូឈ្មោះនិគណ្ឋៈ

វាទៈរបស់គ្រូឈ្មោះសញ្ជ័យ

ការសួរអំពីផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង

ការទ្រង់សំដែងផលនៃសមណប្បដិបត្តិ ដែលឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង

ពុទ្ធគុណកថា

សីលក្ខន្ធកថា ចូឡសីល

សីលក្ខន្ធកថា មជ្ឈិមសីល

សីលក្ខន្ធកថា មហាសីល

សេចក្តីសង្រួមក្នុងឥន្ទ្រិយ

សតិសម្បជញ្ញៈ សេចក្តីសន្តោស

សេចក្តីឧបមានៃនីវរណធម៌ទាំង៥

ការលះបង់នូវនីវរណធម៌ទាំង៥

ទុតិយជ្ឈាន សេចក្តីប្រៀបដោយអន្លង់ទឹក

ចតុត្ថជ្ឈាន

ការបង្អោនចិត្តទៅ ដើម្បីញាណទស្សនៈ

ការនិម្មិតនូវកាយ ដែលសម្រេចអំពីចិត្ត

ញាណជាគ្រឿងតាក់តែងឫទ្ធិ

សោតធាតុ ជាទិព្វ

ចេតោបរិយញ្ញាណ

បុព្វេនិវាសានុស្សតិញ្ញាណ

ចុតូបបាតញ្ញាណ

អាសវក្ខយញ្ញាណ

ការទ្រង់សំដែងព្រះអង្គជាឧបាសក របស់​ព្រះបាទអជាតសត្តុ

ការទ្រង់អនុមោទនារបស់ព្រះបាទអជាតសត្តុ

អម្ពដ្ឋសូត្រ ទី៣

និទាន រឿងអម្ពដ្ឋមាណព

ការពោលបន្តុះបង្អាប់ថាជាពូជគហបតី ជាគំរប់២និងគំរប់៣

ពោលអំពីសក្យវង្ស

ការញាំញីដោយពាក្យថា កូនទាសី

ពោលអំពីវង្សរបស់អម្ពដ្ឋមាណព

ការបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ

ប្រធាននៃសេចក្តីសាបសូន្យ នៃគុណសម្បទា គឺវិជ្ជា និងចរណៈ

ពួកឥសីដែលជាបុព្វបុរស

មហាបុរិសលក្ខណៈ២ប្រការ

រឿងព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះបោក្ខរសាតិ

អនុបុព្វីកថា ធម្មចក្ខុ

ការអារាធនារបស់ព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះបោក្ខរសាតិ

សោណទណ្ឌសូត្រ ទី៤

ពុទ្ធគុណកថា

កិត្តិសព្ទរបស់ព្រះមានព្រះភាគ

គុណកថា របស់សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍

ពុទ្ធគុណកថា

សេចក្តីត្រិះរិះរបស់សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍

ការចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគនៃសោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍

សេចក្តីត្រិះរិះរបស់សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍

ការបញ្ញត្តិថាជាព្រាហ្មណ៍ មានអង្គ៥

ការបញ្ញត្តិថាជាព្រាហ្មណ៍ មានអង្គ៣

ការបញ្ញត្តិថាជាព្រាហ្មណ៍ មានអង្គ២

ការពោលតបតរបស់សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍

ការពោលអំពីគុណរបស់អង្គកមាណព

ពោលអំពីសីល និងបញ្ញា

សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍សំដែងខ្លួនជាឧបាសក

បំណងរបស់សោណទណ្ឌព្រាហ្មណ៍

សូមអនុមោទនា !!!

Oben-pfeil